SKKN Tích hợp một số môn học vào giảng dạy môn Sinh học – THCS để nâng cao chất lượng dạy học.

SKKN Tích hợp một số môn học vào giảng dạy môn Sinh học – THCS để nâng cao chất lượng dạy học.SKKN Tích hợp một số môn học vào giảng dạy môn Sinh học – THCS để nâng cao chất lượng dạy học.SKKN Tích hợp một số môn học vào giảng dạy môn Sinh học – THCS để nâng cao chất lượng dạy học.SKKN Tích hợp một số môn học vào giảng dạy môn Sinh học – THCS để nâng cao chất lượng dạy học.SKKN Tích hợp một số môn học vào giảng dạy môn Sinh học – THCS để nâng cao chất lượng dạy học.SKKN Tích hợp một số môn học vào giảng dạy môn Sinh học – THCS để nâng cao chất lượng dạy học.SKKN Tích hợp một số môn học vào giảng dạy môn Sinh học – THCS để nâng cao chất lượng dạy học.SKKN Tích hợp một số môn học vào giảng dạy môn Sinh học – THCS để nâng cao chất lượng dạy học.SKKN Tích hợp một số môn học vào giảng dạy môn Sinh học – THCS để nâng cao chất lượng dạy học.SKKN Tích hợp một số môn học vào giảng dạy môn Sinh học – THCS để nâng cao chất lượng dạy học.SKKN Tích hợp một số môn học vào giảng dạy môn Sinh học – THCS để nâng cao chất lượng dạy học.SKKN Tích hợp một số môn học vào giảng dạy môn Sinh học – THCS để nâng cao chất lượng dạy học.

LỜI CẢM ƠN Tôi xin cảm ơn ban giám hiệu nhà trường, Các ban ngành đoàn thể đã hỗ trợ, giúp đỡ tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình công tác tại trường cũng như trong thời gian tôi thực hiện nghiên cứu đề tài

Xin chân thành cảm ơn sự hợp tác và giúp đỡ nhiệt tình của tập thể giáo viên, học sinh trường đã giúp tôi trong suốt thời gian nghiên cứu, khảo sát thực tế, thu thập số liệu để hoàn thành đề tài.

Do điều kiện nghiên cứu, thời gian và phạm vi có hạn của một tiểu luận Đề tài không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong sự góp ý của các thầy, cô trong hội đồng khoa học nhà trường, hội đồng khoa học của phòng giáo dục cũng như sự đóng góp của các bạn đồng nghiệp để đề tài có giá trị và ứng dụng thực tế có hiệu quả.

EaĐrăng ngày 16/2/2016

Người thực hiện đề tài

I MỞ ĐÂU

I.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Hơn 10 năm tôi ra trường, qua thực tế giảng dạy, tôi thấy tất cả các môn họctrong chương trình Trung học cơ sở có nội dung liên quan tới nhau, thậm chímột vấn đề được nói tới ở nhiều môn học, một phần kiến thức ở bộ môn này cóthể áp dụng cho bộ môn khác, giải quyết một số vấn đề trong môn học khác.Hoặc kiến thức các môn học có thể kết hợp giải quyết một vấn đề trong thựctiễn cuộc sống Đối với môn Sinh học ở chương trình Trung học cơ sở, là mộtbộ môn khoa học tự nhiên nghiên cứu về thế giớ thực vật ( Sinh học 6), nghiêncứu về thế giới động vật( Sinh học 7), nghiên cứu về cấu tạo, sinh lí, chức năngcủa các cơ quan trong cơ thể, mối quan hệ giữa cơ thể và môi trường, nhữnghiểu biết về phòng chống bệnh tật và rèn luyện thân thể  Bảo vệ cơ thể ( Sinhhọc 8), nghiên cứu về di truyền học, môi trường, con người v.v ( Sinh học 9),nên việc tích hợp một vài nội dung các môn học kể cả tự nhiên hay xã hội cóliên quan vào trong giảng dạy môn Sinh học nhằm nâng cao chất lượng dạy họclà một điều cần thiết Các chủ đề liên môn, tích hợp có tính thực tiễn nên sinhđộng, hấp dẫn đối với học sinh, có ưu thế trong việc tạo ra động cơ, hứng thúhọc tập cho học sinh Học các chủ đề tích hợp, liên môn, học sinh được tăngcường vận dụng kiến thức tổng hợp vào giải quyết các tình huống thực tiễn, ítphải ghi nhớ kiến thức một cách máy móc Dạy học tích hợp liên môn giúp họcsinh trở thành người học tích cực, người công dân có năng lực giải quyết tốt cáctình huống có vấn đề mang tính tích hợp trong thực tiễn cuộc sống Dạy họctích hợp liên môn cho phép rút ngắn được thời gian dạy học đồng thời vẫn tăng

được khối lượng và chất lượng thông tin

Do đó tôi xin mạnh dạn đưa ra sáng kiến kinh nghiệm với đề tài: “Tích hợp

một số môn học vào giảng dạy môn Sinh học- Trung học cơ sở để nâng cao chất lượng dạy học”

I.2 MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ

a Mục tiêu của đề tài

Xã hội ngày càng hiện đại, cuộc sống ngày càng phát triển, giáo dục, càngđược xem trọng Không ai mà không nhận thấy sự cần thiết của việc học, nó làđiều kiện buộc phải có để sống, để hội nhập với xã hội Nó cũng là điều kiện

cơ bản như một tiêu chí để đo lường mức thang giá trị của con người, giá trị của một cá nhân Việc học ở thời đại văn minh ngày nay có ý nghĩa rộng lớn và được tổ chức Giáo dục- Khoa học- Văn hóa( UNESCO) của liên hợp quốc xác định rõ qua bốn mục tiêu cơ bản: Học để biết; học để làm; học để chung sống; học để tồn tại với tư cách của con người thời đại ngày nay Đấy vừa là mục tiêu, vừa là nhu cầu thiết yếu của mỗi con người, cũng như cộng đồng xã hội Trong thời đại thông tin, bằng một cú "nhấp chuột" người học có thể có ngay trước mắt mình nội dung của những kiến thức cần có, thậm chí còn có thể nhiều hơn, mới hơn, hay hơn cái mà ông thầy đang có Cái quan trọng, trở nên "tò mò" muốn biết của người học (và của người quản lý giáo dục) là ông thầy tuyền tải nội dung ấy theo cách nào Nếu phương pháp truyền tải đó không mang được "hơi ấm của những ngọn lửa", không tạo nên cảm hứng sáng tạo, mà chỉ nhằm chất đầy một kho chứa thì người học sẽ chán nản và dần dần có thái độ "kính nhi viễn chi"- kính trọng nhưng xa lánh-( Dạy học mỗi thời một khác- Thanh tra đại học, Bà Rịa- Vũng Tàu) Do đó, cách dạy học của chúng ta phải khác, không thể giống như những thập kỉ trước được, mỗi học sinh có một khả năng riêng, cảm hứng học tập riêng khác nhau vì thế cần phải có cách dạy khác nhau Nhiệm vụ của người giáo viên thời đại mới lànhận ra các điểm mạnh, điểm yếu của học sinh để có phương pháp tác động khác nhau, thay vì đổ dồn một lượng kiến thức cho học sinh tiếp thu một cách thụ động; khơi dậy niềm đam mê, tạo điều kiện cho học sinh phát triển

Định nghĩa về dạy học mà người dạy đã theo đuổi trước đây: là tập hợp các

thao tác chuyển các giá trị tinh thần, văn hóa, các hiểu biết mà nhân loại đã đạt được vào bên trong một con người Với thời đại ngày nay dạy học không còn là quá trình truyền thụ, chuyển giao kiến thức mà phải là một quá trình tổ

chức, định hướng giúp người học từng bước có năng lực tư duy và năng lực

hành động nhằm chiếm lĩnh các giá trị tinh thần, các hiểu biết, các kỹ năng,

các giá trị văn hóa, trên cơ sở đó có khả năng giải quyết được các bài toán

thực tế đặt ra trong toàn bộ cuộc sống của mỗi người học

Với đặc điểm mới về dạy học và người học như thế, trong tay ông thầy bây giờ không phải là tập dày các loại tài liệu, các bài diễn thuyết mà là một kế hoạch, một kịch bản điều hành môn học, tiết học cụ thể và chi tiết Ông thầy phải thực sự trong vai một "đạo diễn chương trình", tích hợp được kiến thức, kỹ năng và thái độ của các môn học liên quan trong tiết học Mục tiêu của môn học, của bài học cần được đề cao theo đúng giá trị của nó Mỗi môn học, mỗi bài học phải có được một ý nghĩa nhân văn một giá trị xã hội, giá trị

tư tưởng nào đó Học không chỉ để hiểu để biết mà phải để thay đổi nhận thức,thay thay đổi xã hội, thay đổi thể giới

Qua đề tài này tôi hi vọng phần nào đó sẽ góp phần tìm ra thêm một hướng

đi mới cho việc dạy học môn Sinh học trung học cơ sở, cũng như một số lúng túng khi bước đầu áp dụng dạy học tích hợp liên môn bởi vì:

- Dạy học vận dụng kiến thức liên môn giúp cho giờ học sẽ trở nên sinh động hơn, vì không chỉ có giáo viên là người trình bày mà học sinh cũng thamgia vào quá trình tiếp nhận kiến thức, từ đó phát huy tính tích cực của học sinh

- Dạy học liên môn cũng góp phần phát triển tư duy liên hệ, liên tưởng ở học sinh Tạo cho học sinh một thói quen trong tư duy, lập luận tức là khi xemxét một vấn đề phải đặt chúng trong một hệ quy chiếu, từ đó mời có thể nhận thức vấn đề một cách thấu đáo

- Giúp học sinh hứng thú học tập, từ đó khắc sâu được kiến thức đã học

- Hiểu được bản chất của kế hoạch dạy học tích hợp

- Làm cho quá trình học tập có ý nghĩa Dạy cho học sinh sử dụng kiến thứctrong tình huống cụ thể

- Bằng cách gắn học tập với cuộc sống hàng ngày, trong quan hệ với các tình huống cụ thể mà học sinh sẽ gặp sau này, hòa nhập thế giới học đường với thế giới cuộc sống

b Nhiệm vụ của đề tài :

Nghiên cứu một số vấn đề cơ sở lí luận, kiến thức các bộ môn liên quan tới bộ môn, để tích hợp lồng ghép vào giảng dạy bộ môn Sinh học Trung học cơ sở Nhằm tạo hứng thú hơn cho học sinh trong việc học, cũng như tích hợp kiếnthức các môn học liên quan giúp học sinh ghi nhớ lâu hơn và vận dụng nhiều hơn trong việc học cũng như cuộc sống, giúp học sinh hình thành được các kĩ năng sống, nhằm nâng cao chất lượng dạy học

I.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU :

- Phạm vi đề tài này tôi chỉ giới hạn nghiên cứu đối với học sinh khối 8,9 màtôi được nhà trường phân công giảng dạy năm học 2014- 2015

I.4 GIỚI HẠN VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Thời gian nghiên cứu: từ tháng 8 năm 2014 tới tháng 5 năm 2015

- Địa điểm nghiên cứu: Trường THCS Ngô Quyền – Huyện EaHleo- TỉnhĐăkLăk

I.5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Trong quá trình thực hiện đề tài tôi đã sử dụng một số phương pháp sau: + Dạy học theo dự án.

+ Phương pháp trực quan

+ Phương pháp thực địa

+ Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề

+ Phương pháp khăn trải bàn

+ Phương pháp khảo sát thực trạng, tiến hành thực nghiệm qua các tiết dạy, các buổi ngoại khóa, có đối chứng kết quả trước và sau khi thực hiện + Phương pháp tìm hiểu tài liệu

+ Phương pháp học hỏi, tòa đàm rút kinh nghiệm với các đồng nghiệp

II PHẦN NỘI DUNG

II.1CƠ SỞ LÍ LUẬN

II.1.1 Cơ sở lý luận

- Về đổi mới phương pháp dạy học, nghị quyết 4 của Trung ương Đảng khoá VII đã xác định “phải khuyến khích tự học”, “áp dụng phương pháp dạy học hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề”

- Nghị quyết Trung ương 2 khoá VIII tiếp tục khẳng định “phải đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học”

- Nghị quyết số 40 năm 2000 của Quốc hội về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông đã khẳng định phải đổi mới nội dung chương trình, sách giáo khoa, phương pháp dạy và học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thể hệ trẻ

- Định hướng đó đã được pháp chế hoá trong văn bản pháp luật Luật Giáo

dục năm 2005 Điều 28, khoản 2 đã nêu rõ: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh ; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn ; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.

- Công văn 6327/BGD ĐT-KHCNMT (năm học 2008-2009) tiến hành triển

khai thí điểm tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào các môn học cấp Trung học cơ sở và Trung học phổ thông

* Vậy phương pháp dạy học tích hợp liên môn là gì?

Dạy học tích hợp: Là định hướng dạy học giúp cho học sinh phát triển khả

năng huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng, thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết có hiệu quả các vấn đề trong học tập và trong cuộc sống, được thực hiện ngay trong qua trình lĩnh hội tri thức và rèn luyện kỹ năng; phát triển được những năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề Dạy học tích hợp là hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế

hoạch dạy học (Theo tự điển giáo dục)

Mục tiêu:

1 Hình thành và phát triển năng lực học sinh, nhất là năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn

2 Tạo mối quan hệ giữa các môn học với nhau và với kiến thức thực tiễn

3 Tránh trùng lặp về nội dung thuộc các môn học khác nhau

* Hiểu một cách đơn giản thì, dạy học tích hợp là:

1 Lồng ghép các nội dung cần thiết vào những nội dung vốn có của một mônhọc Ví dụ: lồng ghép nội dung giáo dục dân số, giáo dục môi trường , bảo vệ sức khỏe, giáo dục tiết kiệm vào nội dung các môn học: Địa lý, Sinh

học,Vật lý, Hóa học, Toán, Ngoại ngữ, Giáo dục công dân

2 Xây dựng môn học tích hợp từ các môn học truyền thống

3 Giáo viên có thể tích hợp các nội dung ở các môn học khác nhau, hoặc các kiến thức khác liên quan đến bài giảng để chuyển tải đến học sinh những chủ đề giáo dục lồng ghép thông qua các hình thức truyền đạt bằng trình chiếu, giảng dạy, thảo luận, dạy học theo dự án.

II.1.2 Cơ sở thực tiễn

- Chúng ta ai cũng biết rằng việc học tập chỉ có kết quả khi người học đượcphát huy nội lực để tự phát triển chính mình

- Định hướng trên nhấn mạnh đến việc đổi mới phương pháp dạy học điều

quan trọng hơn cả là giáo viên cần phải biết tích hợp các phương pháp dạy học nhằm tạo nên sự hứng thú học tâp cho học sinh Ai đó đã nói “dắt con ngựa tới bờ sông cho nó uống nước nhưng nó không uống thì cũng phải chịu”,học sinh cũng thế bắt chúng ngồi ngay ngắn trong bàn học nhưng chúng

không có hứng thú đối với bài giảng thì giờ học sẽ không có kết quả Do đó người giáo viên cần phải suy nghĩ tìm ra giải pháp để tạo nên sự hứng thú chohọc sinh trong giờ học, nó sẽ là lời giải cho những giờ học nhàm chán nghèo nàn về phương pháp trở nên sôi động và hứng thú

- Trong các bộ môn được giảng dạy ở trường Trung học cơ sở, Sinh học là

một bộ mà giáo viên dễ dàng lồng ghép tích hợp các nội dung liên quan củacác môn học khác Vì các nội dung dạy và học của bộ môn Sinh học Trunghọc cơ sở rất thiết thực gần gũi với đời sống, với bản thân học sinh

- Khi tiến hành dạy học tích hợp liên môn, là chúng ta xây dựng các chủ đềcó tính thực tiễn nên sinh động, hấp dẫn đối với học sinh, do đó tạo được động

cơ, hứng thú học tập cho học sinh Hơn nữa học sinh được tăng cường khảnăng vận dụng kiến thức tổng hợp vào giải quyết các tình huống thực tiễn, ítphải ghi nhớ kiến thức một cách máy móc, thụ động Đồng thời học sinhkhông phải học lại nhiều lần một kiến thức ở các môn học khác nhau, tránhđược việc học quá tải hay nhàm chán cho học sinh đã được học ở các môn họckhác, nhờ đó cho phép chúng ta vừa rút ngắn được thời gian trong dạy học bộmôn vừa tăng cường khối lượng và chất lượng thông tin

II.2 THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN GIẢI PHÁP

a.Thuận lợi, khó khăn

* Thuận Lợi

- Sinh học là bộ môn khoa học tự nhiên, có nhiều chủ đề liên quan tới đờisống con người và thế giới tự nhiên xung quanh đặc biệt là những vấn đề mang tính thời sự như: Biến đổi khí hậu toàn cầu, sự ô nhiễm môi trường, sự cạn kiêth tài nguyên, sự già hóa dân số- hậu quả của nó với việc giải quyết cácvấn đề phúc lợ xã hội, vấn đề y tế và chăm sóc sức khỏe, sức khỏe sinh sản tuổi vị thành niên… Vì vậy trong chương trình Sinh học Trung học cơ sở có thể dễ dàng sử dụng kiến thức của nhiều môn học liên quan để giải quyết một số vấn đề đã nêu ở trên như: Toán học, Hóa học, Ngữ văn, Giáo dục công dân, Âm nhạc, Mĩ Thuật, qua đó các em có thể hình thành các kỹ năng liên quan đến các môn học khác ngay trong khi học Sinh học

- Bên cạnh đó, trong quá trình dạy học môn học của mình, giáo viên

vẫn thường xuyên phải dạy những kiến thức có liên quan đến các môn học khác và vì vậy đã có sự am hiểu về những kiến thức liên môn đó

- Ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy cho phép cập nhật nhiều thông tin các nội dung liên quan tới nội dung bài dạy môn Sinh học

- Đối với học sinhTrong quá trình học tập ở nhà trường, các em sẽ được học các môn học bao gồm các môn thuộc khoa học tự nhiên và các môn thuộc khoa học xã hội Các em sẽ tự rút ra được kiến thức giữa các bộ môn trong cùng nhóm có quan hệ với nhau và bổ trợ lẫn nhau

* Khó khăn

* Về phía giáo viên: Đội ngũ giáo viên hiện nay chủ yếu được đào tạotheo chương trình sư phạm đơn môn, chưa được trang bị về cơ sở lý luận dạyhọc tích hợp liên môn một cách chính thống, nên khi thực hiện thì phần lớn là

do giáo viên tự tìm hiểu nên không tránh khỏi việc hiểu chưa đúng, chưa đầy

đủ về mục đích, ý nghĩa cũng như cách thức tổ chức dạy học tích hợp liênmôn

* Về phía học sinh: Qua thực tế giảng dạy các em học sinh ở trường,tôinhận thấy có thể do nhiều lí do khác nhau mà một số em còn học thụ động;không tích cực, không chủ động cho việc chuẩn bị, tìm hiểu, khai thác kiếnthức môn học trong các giờ học Các kiến thức liên quan không phải lúc nàocũng cùng một khối, cùng một thời gian học, nên một số kiến thức các mônliên quan tới nội dung môn Sinh học các em không nhớ hết, trong giờ học lạikhông có thời gian, điều kiện xem lại kiến thức cũ

* Ngoài ra, chương trình trong sách giáo khoa hiện tại cũng gây không ítkhó khăn cho việc dạy học theo chủ đề tích hợp Phần lớn các phân môn trongsách giáo khoa đều được viết theo kiểu đơn môn nên đôi khi còn có sự chồngchéo, thiếu tính đồng bộ về kiến thức giữa các môn học liên quan, nên khi tiếnhành xác định được các nội dung tích hợp liên môn nhưng khó thực hiệnđược

q Thực trạng trước khi thực hiện đề tài, tôi đã tìm hiểu trao đổi với một sốhọc sinh về thái độ đối với việc học môn Sinh Kết quả khảo sát học sinh khối

b.Thành công, hạn chế

* Thành công

Qua công việc giảng dạy, khảo sát thực tế và rút kinh nghiệm từ đồngnghiệp, tôi nhận thấy: Vấn đề dạy học lồng ghép tích hợp kiến thức một số bộmôn liên quan đến môn Sinh học được sự quan tâm của Phòng giáo dục vàĐào tạo EaH’leo, ban giám hiệu nhà trường, phụ huynh học sinh, với phươngpháp này, các em học sinh đã hứng thú hơn trong việc học, ham tìm hiểu,chiếm lĩnh kiến thức, tìm mối liên quan của kiến thức các bộ môn trong việchọc, có những kĩ năng ứng xử tốt trong cuộc sống

* Hạn chế

Măc dù đã được qua một số đợt tập huấn đổi mới phương pháp dạy học,nhưng chưa hẳn tất cả giáo viên đã nhận thức vấn đề một cách thấu đáo, bảnthân tôi cũng không ít lần luống cuống trong việc thiết kế bài dạy, cũng nhưvận dụng một cách hiệu quả các phương pháp dạy học theo chủ đề tích hợp

II

I GIẢI PHÁP, BIỆN PHÁP

a.Mục tiêu của giải pháp, biện pháp

Qua các nội dung lồng ghép tích hợp một số kiến thức liên quan tới bộmôn Sinh học Trung học cơ sở, đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng caochất lượng bộ môn, thu hút học sinh, tạo hứng thú cho học sinh trong việchọc môn Sinh học cũng như các bộ môn khác Giáo dục học sinh một số kĩnăng cần thiết trong cuộc sống

* Các nội dung cần tích hợp là:

1 Giáo dục dân số

2 Giáo dục bình đẳng giới

3 Giáo dục môi trường

4 Giáo dục pháp luật

5 Giáo dục an toàn giao thông

6 Giáo dục hướng nghiệp

7 Giáo dục tiết kiệm

8 Giáo dục sức khỏe sinh sản tuổi vị thành niên

Hoặc nói khác đi là:

1 Bảo vệ hòa bình,chống chiến tranh

2 Bảo vệ chủ quyền biển đảo chống bành trướng

3 Bảo vê bình đẳng giới,chống phân biệt giới tính

4 Bảo vệ môi trường , chống gây ô nhiễm

5 Bảo vệ pháp luật , chống tệ nạn xã hội

6 Bảo vệ an toàn giao thông

7 Phòng chống cháy nổ

8 Phòng chống sida (AIDS)

b Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài

- Tuy nhiên Tích hợp liên môn không phải là tích hợp đa môn

Ví dụ: Khi đưa ra sụ́ liệu là tích hợp được mụn toán, trình chiờ́u bài giảng trờnmáy tính là tích hợp tin học, dựng các từ khóa tiờ́ng Anh là tích hợp ngoại

ngữ, thụng tin cảnh báo là tích hợp giáo dục cụng dõn…

- Khụng phải bài nào cũng phải dạy tích hợp liờn mụn

- Khụng phải dạy theo từng bài, mà giáo dục theo chủ đờ̀ xuyờn suụ́t nhiờ̀u bài

* Bụ̣ mụn Sinh học có thờ̉ lồng ghộp tích hợp nhiờ̀u kiờ́n thức thuụ̣c các bụ̣ mụn như Toán học( trong việc tính toán các phộp lai, tính xác xuṍt, tỉ lệ v.v ) mụn Giáo dục cụng dõn ( giáo dục ý thỳc, đạo đức học sinh), mụn Hóa học( các chṍt hóa học tác đụ̣ng như thờ́ nào tới đụ̣ng thực vọ̃t, cũng như con người…), Mụn mỹ thuọ̃t( vẽ tranh cổ đụ̣ng, kờu gọi tuyờn truyờ̀n )

* Một sụ́ nội dung của cỏc mụn học khỏc có thờ̉ ỏp dụng lụ̀ng ghép, tớch

hợp dạy học trong mụn Sinh học Trung học cơ sở

1 Tiờ́t 8,9: Cỏc loại rễ, cỏc miờ̀n

của rễ Cấu tạo miờ̀n hỳt của

rễ, tiờ́t 12 Biờ́n dạng của

rễ( sinh học 6)

Mụn Địa lý- Bài 17: ễ nhiờ̃m mụi trường đới ụn hũa ; mụn Văn học 8 - tiờ́t 39- văn bản bài: Thụng tin ngày trái đṍt năm 2000), Giáo dục cụng dõn6- tiờ́t 8: Yờu thiờn nhiờn, sụ́ng hũa hợp với thiờn nhiờn Giáo dục cụng dõn 7(Tiết 22+ 23: Bảo vệ mụi trườngvà tài nguyờn thiờn nhiờn) , Âm nhạc

(Kiờ́n thức Âm nhạc 8 Bài 7 Ngụi nhà

chung của chỳng ta); mụn Mĩ thuọ̃t

khi vẽ tranh bảo vệ mụi trường (Kiờ́n thức bài 20 Mỹ thuọ̃t 7)

2 Tiờ́t 56: Thực vật góp phõ̀n

điờ̀u hòa khớ hậu- Tiờ́t 57:

Thực vật bảo vệ đất và nguụ̀n

nước( sinh học 6)

Giáo dục cụng dõn 6- tiờ́t 8: Yờu thiờnnhiờn, sụ́ng hũa hợp với thiờn nhiờn;

Giáo dục cụng dõn lớp 7- Tiết 22+ 23:

Bảo vệ mụi trường và tài nguyờn thiờnnhiờn; Mĩ thuọ̃t khi vẽ tranh bảo vệ mụi trường (Kiờ́n thức bài 20 Mỹ thuọ̃t 7) Địa lí 6- Tiờ́t 22: Thời tiờ́t, khí họ̃u và nhiệt đụ̣ khụng khí; Địa lí

8- tiờ́t 36: Đặc điờ̉m khí họ̃u việt Nam

3 Tiờ́t 4: Trùng kiờ́t lị, trùng sụ́t

rét- Tiờ́t 7: Vai trò thực tiễn

của động vật nhuyờn sinh( sinh

học 7)

Giáo dục cụng dõn 7-Tiết 22+ 23: Bảo

vệ mụi trường và tài nguyờn thiờn

nhiờn); Giáo dục cụng dõn 8- tiờ́t 10:

Góp phần xây dung nếp văn hóa ở cộng đồng dân c; Địa lí 8- tiờ́t 36: đặc

điờ̉m khí họ̃u Việt Nam; mụn Mĩ thuọ̃t

khi vẽ tranh bảo vệ mụi trường (Kiờ́n thức bài 20 Mỹ thuọ̃t 7).

4 Tiờ́t 60: Bảo vệ đa dạng của

thực vật( Sinh học 6)-Tiờ́t 49

50, 51, 52- Đa dạng của thỳ-

Tiờ́t 59, 60: Đa dạng sinh học-

Tiờ́t 61: Biện phỏp đấu tranh

sinh học-Tiờ́t 62: Động vật quớ

hiờ́m( Sinh học 7) – Tiờ́t 61: Sử

dụng hợp lớ tài nguyờn thiờn

nhiờn- Tiờ́t 62: Khụi phục mụi

trường và giữ gìn thiờn nhiờn

hoang dã, bảo vệ đa dạng hệ

sinh thỏi- Tiờ́t 63: Luật bảo vệ

mụi trường( Sinh học 9)

Giáo dục cụng dõn 6- tiờ́t 8: Yờu thiờnnhiờn, sụ́ng hũa hợp với thiờn nhiờn; Giáo dục cụng dõn lớp 7-Tiết 22+ 23: Bảo vệ mụi trường và tài nguyờn thiờnnhiờn; Mĩ thuọ̃t khi vẽ tranh bảo vệ mụi trường (Kiờ́n thức bài 20 Mỹ thuọ̃t 7); Giáo dục cụng dõn lớp 9- tiờ́t32: Sống có đạo đức và tuân theo phápluật

5 Tiờ́t 23: Vệ Sinh hụ hấp( Sinh

học 8)

Văn học 8- Tiờ́t 45: ễn dịch thuụ́c lá; Giáo dục cụng dõn 7-Tiết 22+ 23: Bảo

vệ mụi trường và tài nguyờn thiờn

nhiờn; Giáo dục cụng dõn 8- tiờ́t 10:

Góp phần xây dung nếp văn hóa ở

cộng đồng dân c; mụn Mĩ thuọ̃t khi vẽ

tranh tuyờn truyờ̀n (Kiờ́n thức bài 20

Mỹ thuọ̃t 7)

6 Tiờ́t 66: Cơ sở khoa học của

cỏc biện phỏp trỏnh thai ( sinh

học lớp 8)

Mụn Ngữ văn 8: tiờ́t 49 Bài toán dõnsụ́; Mụn giáo dục cụng dõn 8- tiờ́t 6:Xây dựng tình bạn trong sáng, lànhmạnh; Giáo dục cụng dõn 8- tiờ́t 19:Phũng chụ́ng tệ nạn xã hụ̣i Mụn giáodục cụng dõn 9- tiờ́t 10: Lý tởng sốngcủa thanh niên, tiờ́t 12: Quyền và

nghĩa vụ của công trong hôn nhân Mụn tin học 9 bài 3 cách truy cập trang web, tỡm kiờ́m thụng tin Mụn Địa Lí 7- tiờ́t 1: Dõn sụ, tiờ́t 9: Dõn sụ́

và sức ộp dõn sụ́ tới tài nguyờn, mụi

trường đới nóng, Địa lí 9- tiờ́t 2: Dõn

Sụ́ và gia tăng dõn sụ́

7 Tiờ́t 11: Phỏt sinh giao tử và

thụ tinh- Tiờ́t 12: Cơ chờ́ xỏc

định giới tớnh ở người (sinh

học 9)

Giáo dục cụng dõn 7-tiờ́t 11,12: Xõy dựng gia đình văn hóa, Giáo dục cụngdõn 8- tiờ́t 19: Phũng chụ́ng tệ nạn xã hụ̣i, Giáo dục cụng dõn 8- tiờ́t 10: Gópphần xây dung nếp văn hóa ở cộng

đồng dân c, mụn Mĩ thuọ̃t khi vẽ

tranh tuyờn truyờ̀n (Kiờ́n thức bài 20

Mỹ thuọ̃t 7) Mụn Địa Lí 7- tiờ́t 9: Dõn

sụ́ và sức ộp dõn sụ́ tới tài nguyờn, mụi trường đới nóng

8 Tiờ́t 22: Đột biờ́n gen- tiờ́t 23:

Đột biờ́n cấu trỳc Nhiờ́m sắc

thờ̉- Tiờ́t 24, 25: Đột biờ́n sụ́

lượng nhiễm sắc thờ̉-Tiờ́t 30:

Bệnh và tật di truyờ̀n ở

người-Tiờ́t 31: Di truyờ̀n học với con

người( Sinh học 9)

Giáo dục cụng dõn lớp 7-Tiết 22+ 23:

Bảo vệ mụi trường và tài nguyờn thiờnnhiờn; Mĩ thuọ̃t khi vẽ tranh bảo vệ mụi trường (Kiờ́n thức bài 20 Mỹ thuọ̃t 7), Địa lí 7- tiờ́t 18: ễ nhiờ̃m mụi trường đới ụn hũa, Giáo dục cụngdõn lớp 8- tiờ́t 19, 20, 22: Phòng chống tệ nạn xã hội; Phòng chống tai nạn vũ khí, cháy nổ và các chất độc hại, Giáo dục cụng dõn 9- Tiờ́t 4: Bảo

23: Bảo vệ mụi trường và tài nguyờn

thiờn nhiờn, Âm nhạc- 8 Bài 7 Ngụi nhà chung của chỳng ta, mụn Mĩ

thuọ̃t khi vẽ tranh bảo vệ mụi trường

(Kiờ́n thức bài 20 Mỹ thuọ̃t 7); Mụn Húa học 9 bài 34: Hợp chṍt hữu cơ, húa học hữu cơ.

* Chỳ ý: Lồng ghộp tích hợp nờn lựa chọn nụ̣i dung theo chủ đờ̀ xuyờn suụ́t, tránh sựtrựng lặp giữa các mụn học, các khụ́i lớp Thời gian dạy học tích hợp phải hơn 45’( mụ̣t tiờ́t học)

Mụ̣t sụ́ ví dụ lồng ghộp trong mụ̣t sụ́ bài mụn Sinh Học – Trung học cơ sở

* Bài 47- tiờ́t 57 (Sinh học 6): Thực vật bảo vệ đất và nguụ̀n nước Có thờ̉ tớch hợp; Giáo dục cụng dõn 6- tiờ́t 8: Yờu thiờn nhiờn, sụ́ng hũa hợp với

thiờn nhiờn; Giáo dục cụng dõn lớp 7- Tiết 22+ 23: Bảo vệ mụi trường và tài nguyờn thiờn nhiờn; Mỹ thuọ̃t 7 bài 20; Địa lí 8- tiờ́t 36: Đặc điờ̉m khí họ̃u

việt Nam

- Có thờ̉ đặt cõu hỏi tích hợp:

+ Có những nguồn tài nguyờn thiờn nhiờn nào?

+ Qua các hiện tượng xói mũn, sạt lở đṍt, giáo dục học sinh kĩ năng biờ́t bảo

vệ mình trước thiờn tai ( lũ lụt)

+ Việt Nam có đặc điờ̉m khí họ̃u như thờ́ nào, Tõy nguyờn có mṍy mựa trong năm? Tại sao Việt Nam- Tõy nguyờn lại có những đặc điờ̉m khí họ̃u đó? + Em có nhọ̃n xột gì vờ̀ diện tích rừng Việt Nam nói riờng, ĐăkLăk nói chung bõy giờ so với trước đõy?, Là học sinh em có những việc làm nào đờ̉ bảo vệ rừng?

+ Hãy vẽ mụ̣t bức tranh tuyờn truyờ̀n bảo vệ rừng, bảo vệ mụi trường

* Bài 48- tiờ́t 48, bài 49- tiờ́t 50, bài 50- tiờ́t 51, bài 51- tiờ́t 52: Đa dạng của thỳ( Sinh học 7) Các bài có thờ̉ lồng ghộp: Giáo dục cụng dõn 6- tiờ́t 8: Yờu

thiờn nhiờn, sụ́ng hũa hợp với thiờn nhiờn; Giáo dục cụng dõn lớp 7-Tiết 22+ 23: Bảo vệ mụi trường và tài nguyờn thiờn nhiờn; Mĩ thuọ̃t khi vẽ tranh bảo

vệ mụi trường (bài 20 Mỹ thuọ̃t 7); Giáo dục cụng dõn lớp 9- tiờ́t 32: Sống có

đạo đức và tuân theo pháp luật

- Mụ̣t vài cõu hỏi tích hợp:

+ Vì sao phải yờu thiờn nhiờn, sụ́ng hũa hợp với thiờn nhiờn?

+ Các biện pháp bảo vệ mụi trường? Bảo vệ đụ̣ng vọ̃t hoang dã?

+ Hãy vẽ mụ̣t bức tranh tuyờn truyờ̀n bảo vệ rừng, bảo vệ mụi trường

+ Cõ̀n lờn án các hành vi săn bắn, mua bán đụ̣ng vọ̃t hoang dã- sụ́ng phải có đạo đức và tuõn theo pháp luọ̃t

+ Trình bày luọ̃t bảo vệ mụi trường, bảo vệ đụ̣ng vọ̃t hoang dã?

Bài 63- tiờ́t 66: Cơ sở khoa học của cỏc biện phỏp trỏnh thai ( sinh học lớp 8) các nụ̣i dung có thờ̉ lồng ghộp, tích hợp: Mụn Ngữ văn 8: tiờ́t 49 Bàitoán dõn sụ́; Mụn giáo dục cụng dõn 8- tiờ́t 6: Xây dựng tình bạn trong sáng,lành mạnh; Giáo dục cụng dõn 8- tiờ́t 19: Phũng chụ́ng tệ nạn xã hụ̣i Mụngiáo dục cụng dõn 9- tiờ́t 10: Lý tởng sống của thanh niên, tiờ́t 12: Quyền và

nghĩa vụ của công trong hôn nhân Mụn tin học 9 bài 3 cách truy cập trang web, tỡm kiờ́m thụng tin Mụn Địa Lí 7- tiờ́t 1: Dõn sụ, tiờ́t 9: Dõn sụ́ và sức ộp dõn sụ́ tới tài nguyờn, mụi trường đới nóng, Địa lí 9- tiờ́t 2: Dõn Sụ́ và gia

tăng dõn sụ́

- Cỏc cõu hỏi có thờ̉ sử dụng;

+ Nguy cơ khi có thai tuổi vị thành niờn? Họ̃u quả nờ́u lỡ có thai mà đi phá thai ở những nơi khụng đõ̀y đủ điờ̀u kiện? Vì sao phải giữ gìn tình bạn trong sáng?

+ Nguy cơ gia tăng dõn sụ́, các hệ lụy?

+ Theo hiờ́n pháp Vệt Nam, bao nhiờu tuổi thì được kờ́t hụn?Thờ́ nào là tệ nạn tảo hụn? Cách hạn chờ́, tránh nạn tảo hụn ở địa phương nói riờng, Việt Nam nói chung?

+ Theo em con đường nào tụ́t nhṍt đờ̉ hạn chờ́ sự gia tăng dõn sụ́? Vì sao?

- Pháp luọ̃t Việt Nam xử lý như thờ́ nào vờ̀ việc quan hệ tình dục với trẻ vịthành niờn, thiờ́u niờn, trẻ em?

+ Cõ̀n có những biện pháp nào đờ̉ thực hiện nguyờn tắc tránh thai?( Giáodục kĩ năng sụ́ng, xử lý tình huụ́ng cho học sinh sau này trờn đường đời)

* Tôi trình bày và thực hiện thử nghiệm một dự án nhỏ đối với môn Sinh học

9 qua bài sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc bảo vệ môitrường sống, thấy được tác hại, nguyên nhân và giải pháp để làm cho môitrường xanh – sạch – đẹp hơn Kết hợp tích hợp các môn: Địa lý ( Bài 17: Ô

nhiễm môi trường đới ôn hòa), Văn học ( Văn bản tiết 39- văn bản bài: Thông tin ngày trái đất năm 2000), Giáo dục công dân( Bài 14: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên), Âm nhạc 8-Bài 7 Ngôi nhà chung của chúng ta Ngoài ra, học sinh cũng có thể rèn luyện và thực hành môn Mĩ thuật khi vẽ tranh bảo vệ môi trường (Kiến thức bài 20 Mỹ thuật 7), Môn Hóa học 9 bài 34: Hợp chất hữu cơ, hóa học hữu cơ: Các hợp chất hữu cơ trong đó có chất dẻo (plastic)

Tôi xin trình bày cụ thể như sau:

Ngày soạn: 20/3/2015 ngày dạy: 23/3/2015

Bài 54- tiết 57: Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ( TIẾT 1)

I.MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1.Kiến thức:

- Học sinh nắm được khái niệm ô nhiễm môi trường, các nguyên

nhân gây ô nhiễm môi trường

- Từ các nguyên nhân gây ô nhiễm, từ đó có ý thức bảo vệ môitrường sống, cũng như bảo vê sức khỏe bản thân, gia đình phòng chống mộtsố bệnh tật do ô nhiễm môi trường gây ra

-Mỗi học sinh hiểu được hiệu quả của việc phát triển môi trường bềnvững, qua đó nâng cao ý thức bảo vệ môi trường

2 Kĩ năng

- Rèn luyện kĩ năng quan sát tranh hình phát hiện kiến thức

- Kĩ năng hoạt động nhóm, khái quát hoá kiến thức

3 Thái độ

- Giáo dục ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường

II CÁC PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:

- Giáo viên: tranh hình SGK, ảnh thu tập sách báo, tư liệu về ô nhiễmmôi trường

- Học sinh: Xem bài trước, sưu tầm tranh ảnh., tìm hiểu một số bài hátbảo vệ môi trường, làm phim bảo vệ môi trường, vẽ tranh tuyên truyền,

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC:

1 Tổ chức: ổn định lớp, kiểm tra sỉ số

2 Kiểm tra bài cũ: sd câu hỏi SGK

3 Giảng bài mới: Gv vào bài mới

Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo về một thảm họa sắp xảy ra với loài người khi tỉ lệ bệnh ung thư sẽ tăng đến 57% trong vòng 20 năm nữa.

Trong khi đó, hiện tỷ lệ ung thư của Việt Nam được đánh giá là cao nhất

thế giới mà nguyên nhân bị nghi ngờ là do các loại hóa chất độc hại có

trong thức ăn hàng ngày, do môi trường ô nhiễm

Hoạt động 1 Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG LÀ GÌ ?

Mục tiêu: -HS hiểu được khái niệm ô nhiễm môi trường.

- Giáo viên nêu vấn đề dưới dạng câu

hỏi:

* Tích hợp môn Giáo dục công dân

7-bài 14: “Bảo vệ môi trường và tài

nguyên thiên nhiên”

+ Em hiểu thế nào là môi trường ?

+ Môi trường có vai trò như thế nào đối

với đời sống của con người ?

+ Em thấy ở đâu bị ô nhiễm môi

trường ?

+ Do đâu môi trường bị ô nhiễm ?

- Giáo viên cho học sinh thảo luận

nhưng cần lưu ý:

+ Học sinh ở thị trấn dễ nhìn thấy rác

thải bụi khói

+ Học sinh ở nông thôn thấy việc phân

bón, thuốc sâu

- Giáo viên đánh giá phần thảo luận rồi

khái quát hoá kiến thức

* Giáo viên yêu cầu học sinh rút ra khái

niệm ô nhiễm môi trường, các nguyên

nhân gây ô nhiễm

* Giáo viên trình chiếu một vài hình

ảnh ô nhiễm môi trường

- Học sinh: Môi trường là toàn bộ các điềukiện tự nhiên ,nhân tạo bao quanh conngười có tác động đến đời sống ,sự tồn tạiphát triển của con người và thiên nhiên

- +Tạo nên có sở vật chất để phát triển kinhtế, văn hóa , xã hội

+ Tạo cho con người phương tiện để sinhsống, phát triển tri tuệ , đạo đức và tinh thần

- Học sinh nghiên cứu SGK trang 161

- Kết hợp tài liệu sưu tầm:

- Trao đổi nhóm  thống nhất ý kiến, nêu được:

+ Môi trường bị bẩn

+ Thay đổi bầu không khí

+ Độc hại cho sinh vật và người

- Học sinh khái quát hoá kiến thức thành khái niệm ô nhiễm môi trường và nguyên nhân gây ô nhiễm

- Ô nhiễm môi trường là hiện tượng môi trường tự nhiên bị bẩn đồng thời các tính chất vật lí, hoá học và sinh học của môi trường bị thay đổi gây tác hại tới đời sống con người và các sinh vật khác.

- Ô nhiễm môi trường chủ yếu là do hoạt động của con người và tự nhiên như thiên tai, núi lửa

* Giáo viên trình chiếu một vài hình ảnh

nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường

- Học sinh quan sát

Hoạt động 2 CÁC TÁC NHÂN CHỦ YẾU GÂY Ô NHIỄM

Mục tiêu: HS chỉ được các tác nhân gây ô nhiễm và tác hại do các tác nhân

gây ra, từ đó biết cách tránh ô nhiễm môi trường

1.

Ô nhiễm do các chất khí thải ra từ hoạt động công

nghiệp và sinh hoạt

- GV hỏi: Kể tên các khí có trong thành phần không khí

gây độc hại cho cơ thể sinh vật?

+ Các chất khí thải gây độc đó là chất gì ?

+ Các chất khí độc được thải ra từ hoạt động nào ?

* Giáo viên chiếu bảng phụ trên màn hình yêu cầu học

sinh thảo luận nhóm bàn trả lời bảng dưới

-Học sinh nghiên cứu SGK

trả lời các khí là CO2, NO2, SO2, bụi

- Học sinh thảo luận tìm ý kiếnvà hoàn thành bảng - Mỗi nhóm hoàn thành 1 nội dung