SKKN Một số biện pháp giúp giáo viên phát triển kĩ năng cho Học sinh trong dạy học môn Tự nhiên xã hội lớp 3.

SKKN Một số biện pháp giúp giáo viên phát triển kĩ năng cho Học sinh trong dạy học môn Tự nhiên xã hội lớp 3.SKKN Một số biện pháp giúp giáo viên phát triển kĩ năng cho Học sinh trong dạy học môn Tự nhiên xã hội lớp 3.SKKN Một số biện pháp giúp giáo viên phát triển kĩ năng cho Học sinh trong dạy học môn Tự nhiên xã hội lớp 3.SKKN Một số biện pháp giúp giáo viên phát triển kĩ năng cho Học sinh trong dạy học môn Tự nhiên xã hội lớp 3.SKKN Một số biện pháp giúp giáo viên phát triển kĩ năng cho Học sinh trong dạy học môn Tự nhiên xã hội lớp 3.SKKN Một số biện pháp giúp giáo viên phát triển kĩ năng cho Học sinh trong dạy học môn Tự nhiên xã hội lớp 3.SKKN Một số biện pháp giúp giáo viên phát triển kĩ năng cho Học sinh trong dạy học môn Tự nhiên xã hội lớp 3.SKKN Một số biện pháp giúp giáo viên phát triển kĩ năng cho Học sinh trong dạy học môn Tự nhiên xã hội lớp 3.SKKN Một số biện pháp giúp giáo viên phát triển kĩ năng cho Học sinh trong dạy học môn Tự nhiên xã hội lớp 3.SKKN Một số biện pháp giúp giáo viên phát triển kĩ năng cho Học sinh trong dạy học môn Tự nhiên xã hội lớp 3.

I PHẦN MỞ ĐẦU:

I.1 Lý do chọn đề tài.

“ Dạy con từ thưở còn thơ” là câu nói mà cha ông ta dùng để chỉ vai tròquan trọng của việc giáo dục con trẻ ngay từ khi các em mới bắt đầu hình thànhnhân cách và lối sống của mình Quá trình giáo dục được diễn ra rất lâu dài, từkhi còn thơ bé cho đến suốt cuộc đời Các em được giáo dục về đạo đức cũngnhư một số kĩ năng trong thực tế

Việc hình thành một số kĩ năng ngay từ khi còn nhỏ quả thật không đơngiản Lúc mới sinh ra, ở nhà với bố mẹ, ông bà, anh chị em mình các em đãđược học một số kĩ năng đơn giản từ người thân Khi đến trường Mầm non rồitrường Tiểu học lại được học từ thầy cô giáo và bạn bè Để giáo dục cho các em

có kĩ năng tốt, thành thạo đòi hỏi người giáo viên phải có những kĩ năng tốt.Luôn học hỏi những người xung quanh để tích lũy kinh nghiệm cho mình Bêncạnh đó trong mỗi bài giảng, mỗi bài học cũng cần sự khéo léo lồng ghép giáodục một số kĩ năng cho các em như: Tự chăm sóc sức khỏe cho bản thân, ứng xửhợp lí trong đời sống để phòng chống một số bệnh tật, tai nạn Biết gọi điệnthoại khi cần thiết, trình bày lại các nội dung vừa học…

Trong thực tế dạy học môn Tự nhiên và xã hội lớp 3, một số giáo viên khitriển khai bài dạy chỉ quan tâm đến truyền thụ hết kiến thức bài học chứ khôngchú trọng đến việc giáo dục một số kĩ năng cho học sinh khi lĩnh hội kiến thức.Hoặc một số giáo viên có đề cập đến nhưng lại lướt qua rất nhanh làm cho các

em chưa kịp hình thành kĩ năng cho bản thân hay không có thời gian trình bàylại… Chính vì thế đã làm giảm đi hiệu quả giảng dạy và một số kĩ năng cần thiếtcho học sinh

Trong thực tế hàng ngày ở trường, một số em chưa có kĩ năng cơ bản như:phòng chống bệnh (Trời lạnh nhưng đi học không mang áo lạnh, trời nắng đihọc không đội mũ… ) Ăn uống không hợp vệ sinh; chơi các trò chơi nguy hiểm( trèo cây, bắn súng nhựa ); ngồi học không đúng tư thế; ăn quà vặt… Nhìnchung, muốn các em có kĩ năng thành thạo thì giáo viên cần hình thành, giáodục, hướng dẫn thường xuyên trong mỗi bài học Đây cũng là một trong các điều

được chỉ rõ ở thông tư 30: “Điều 6 - Đánh giá thường xuyên là đánh giá trongquá trình học tập, rèn luyện, của học sinh, được thực hiện theo tiến trình nộidung của các môn học và các hoạt động giáo dục khác, trong đó bao gồm cả quátrình vận dụng kiến thức, kĩ năng ở nhà trường, gia đình và cộng đồng.”

Từ những lí do trên, tôi luôn trăn trở, suy nghĩ làm sao khéo léo lồng ghépđược một số kĩ năng phù hợp với nội dung bài dạy để giúp học sinh có thêm một

số kiến thức về môi trường, thiên nhiên và các hành vi trong cuộc sống hàng

ngày Chính vì vậy tôi đã chọn nghiên cứu: “Một số biện pháp giúp giáo viên phát triển kỹ năng cho Học sinh trong dạy học môn Tự nhiên xã hội lớp 3”

Nhiều năm qua, từ các tiết dạy học hàng ngày bản thân tôi đã tích lũy được một

số biện pháp nhằm giúp giáo viên phát triển kĩ năng cho học sinh trong dạy họcmôn Tự nhiên xã hội lớp 3 Đó chính là tâm huyết của tôi mong muốn mang lạicho các em trong mỗi tiết học

I.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

- Tìm hiểu được một số biện pháp, một số hình thức tổ chức dạy học giúphọc sinh phát triển một số kĩ năng cho bản thân

- Tìm hiểu đặc điểm, nội dung sách giáo khoa môn Tự nhiên và xã hội lớp

3 Nêu ra các biện pháp cụ thể trong thực tế đã áp dụng và tích lũy thành kinhnghiệm để giúp các em có kĩ năng tốt, kĩ năng thành thạo sau mỗi tiết học

- Sau khi nghiên cứu, phân tích những ưu điểm và những mặt hạn chế,thiếu sót thường gặp của giáo viên khi hình thành, phát triển và rèn luyện kĩnăng cho Học sinh trong tiết dạy Chọn ra được một số biện pháp, giải pháp giúpbản thân giáo viên và các bạn đồng nghiệp trong và ngoài nhà trường khắc phụcđược những hạn chế, thiếu sót đó và có được kinh nghiệm khi dạy học để vậndụng thường xuyên vào bài giảng hàng ngày của mình

I.3 Đối tượng nghiên cứu.

- Nghiên cứu một số biện pháp giúp giáo viên phát triển một số kĩ năngcho học sinh khi dạy môn tự nhiên và xã hội

- Nghiên cứu một số phương pháp, hình thức tổ chức dạy học tạo điều kiện dễ dàng phát triển kĩ năng cho các em

- Nghiên cứu nội dung các bài dạy, sách giáo khoa, sách thiết kế, cácbước lên lớp, quy trình dạy học môn Tự nhiên và xã hội lớp 3.

I.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu nội các nội dung trong sách thiết kế và sách giáo viên, thamkhảo nội dung, hình thức dạy học của từng bài dạy môn tự nhiên và xã hội lớp 3

- Dự giờ các bạn đồng nghiệp trong trường mình học hỏi kinh nghiệm, rútkinh nghiệm từ các tiết dạy của bản thân và một số tiết dạy học của các giáoviên trường bạn

I.5 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp tìm kiếm, nghiên cứu: Tìm kiếm, nghiên cứu tài liệu, tìmhiểu các kinh nghiệm dạy học ở các lớp 3 trong trường mình và trường bạn,thông tin trên các trang giáo án mạng

- Phương pháp thiết kế : Thiết kế các hoạt động dạy học khác nhautheo hướng đổi mới, khoa học, hiệu quả, phù hợp để tạo điều kiện phát triểnmột số kĩ năng cho học sinh

- Phương pháp thực hành: Sau khi thiết kế các hoạt động dạy học, ngườigiáo viên thực hành ngay trong tiết dạy của mình và tự đánh giá các kĩ năng họcsinh đã đạt được sau tiết dạy thực hành đó như thế nào để vận dụng điều chỉnhvào các tiết học sau

- Phương pháp trình bày thử: Thử áp dụng các biện pháp, hình thức, cáchthức giúp học sinh phát triển một số kĩ năng trong tiết dạy môn Tự nhiên và xãhội của các bạn đồng nghiệp cùng trường cũng như trường bạn…vào bài dạyhằng ngày Từ đó rút kinh nghiệm và áp dụng vào các bài dạy môn Tự nhiên và

xã hội lớp 3 của bản thân

I 6 Thời gian nghiên cứu:

- Thời gian nghiên cứu từ năm 2014 đến tháng 3 năm 2016

II PHẦN NỘI DUNG:

II.1 Cơ sở lý luận.

Tự nhiên và xã hội lớp 3 là môn học với nội dung chương trình được chia

ra các chủ đề khác nhau: Chủ đề về “Con người và sức khỏe” bao gồm cơ quanvận động, cơ quan tiêu hóa, cơ quan hô hấp, cơ quan tuần hoàn…Chủ đề về “Xãhội” bao gồm gia đình, trường học, tỉnh thành phố nơi bạn đang sống Chủ đề về

“Tự nhiên” bao gồm thực vật và động vật, bầu trời ban ngày và ban đêm

Mục tiêu của môn học không chỉ giúp Học sinh có một số kiến thức cơbản ban đầu về con người và sức khỏe mà còn hình thành và phát triển những kĩnăng cơ bản cho học sinh: Tự chăm sóc sức khỏe cho bản thân, ứng xử hợp lítrong đời sống để phòng chống một số bệnh tật và tai nạn Kĩ năng quan sát,nhận xét, nêu thắc mắc, đặt câu hỏi, biết cách diễn đạt những hiểu biết của mình

về các sự vật, hiện tượng đơn giản trong tự nhiên và xã hội bằng nhiều hình thứckhác nhau Sau tiết học, các em cần đạt được những kĩ năng trên mới đạt đượcmục tiêu bài học

Không như các môn học khác, nội dung bài được thể hiện trên kênh hình

là chính, kênh chữ chủ yếu là các lệnh với một số câu hỏi của từng mảng kiếnthức Việc hình thành và phát triển các kĩ năng theo nội dung bài học thật không

dễ dàng Trước tiên, đòi hỏi người giáo viên phải có những kĩ năng cần thiếtnhư: quan sát, giảng giải, thí nghiệm, trình bày nội dung… mới giúp học sinhthực hiện được Bên cạnh đó, cần biết khéo léo vận dụng các hình thức tổ chứclớp học Luôn đổi mới phương pháp dạy học phù hợp với đối tượng học sinh.Gần gũi, tạo môi trường thuận lợi để phát triển kĩ năng cho các em Quan tâm,chủ động nắm bắt tâm tư, tình cảm của học sinh, biết cách nhắc nhở hoặc độngviên các em kịp thời, có biện pháp giáo dục phù hợp với từng đối tượng họcsinh Tạo điều kiện cho các em phát huy kĩ năng của bản thân và biết giúp bạn

có kĩ năng như mình Đây là điều mà mỗi giáo viên mong muốn học sinh củamình đạt được Nó phản ánh rõ nét hiệu quả tiết dạy và việc sử dụng thông tư 30của giáo viên trong dạy học

II.2 Thực trạng.

a Thuận lợi - khó khăn.

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng là một ngôi trường thuộc khu vực trungtâm văn hóa, chính trị của huyện Có nhiều khu vui chơi, giải trí, bơi lội… Vềphía học sinh, đa số các em thuộc địa bàn Thị trấn luôn tiếp cận sự đổi mới vàtham gia các chương trình văn hóa, văn nghệ Bên cạnh đó các em còn là con emcủa cán bộ công chức có điều kiện, luôn được sự quan tâm của gia đình Sốngtrong môi trường thuận lợi như vậy các em sẽ có được rất nhiều kĩ năng cơ bảncho đến thành thạo Về phía nhà trường, luôn là đơn vị dẫn đầu trong các phongtrào thi đua học sinh giỏi, giáo viên giỏi Trường có đội ngũ giáo viên giàu kinhnghiệm trong giảng dạy Số giáo viên giỏi cấp trường, cấp huyện, cấp tỉnh ngàymột tăng Học sinh qua từng năm học đạt chất lượng học tập tốt, tỉ lệ học sinhgiỏi các cấp mỗi năm tăng cao Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm đếnviệc nâng cao chất lượng chuyên môn cho tất cả giáo viên trong nhà trường Bảnthân tôi thường xuyên được cử đi tập huấn các chuyên đề như: Nâng cao chấtlượng dạy học, phương pháp dạy học tích cực, hoạt động ngoài giờ lên lớp,phương pháp bàn tay nặn bột… Được dự giờ thăm lớp thường xuyên các giáoviên trong và ngoài nhà trường Đặc biệt trong đổi mới sinh hoạt cụm chuyênmôn thường xuyên tham gia dự giờ và dạy một số tiết để cùng giáo viên trongcụm nhận xét rút kinh nghiệm Bên cạnh đó nhà trường thường xuyên tổ chứccác hoạt động ngoài giờ lên lớp như: Thi búp măng xinh, dân vũ, văn nghệ, Thểdục, thể thao, đêm hội trăng rằm Bản thân được làm người dẫn chương trình

Bên cạnh những thuận lợi nói trên còn tồn tại không ít những khó khăn

Đó là, vẫn còn một số em có hoàn cảnh khó khăn, mồ côi cả cha lẫn mẹ Một số

em chưa bao giờ được tham gia, chưa được trải nghiệm các hoạt động văn hóa,văn nghệ, Các em ít được giao tiếp khi đông người nên cái gì cũng cảm thấy

lạ Có một số em không biết ứng xử tình huống như thế nào khi gặp phải Các kĩnăng tự vận động để bảo vệ bản thân của một số em còn hạn chế như; điện,nước…Bên cạnh đó nhà trường chưa có sân chơi, bãi tập cho học sinh Môn bơilội chưa được đưa vào chương trình dạy học

b Thành công - hạn chế.

Từ thuận lợi nói trên, cùng với những nỗ lực khắc phục khó khăn, Tôi đãđạt được những thành công nhất định: Bản thân thường xuyên được nhà trường

và các bạn đồng nghiệp đánh giá là có kĩ năng xử lí tình huống trong cuộc sốngcũng như có khả năng giáo dục kĩ năng cho học sinh không chỉ môn Tự nhiên và

xã hội mà trong cả các môn học khác nữa Trong cuộc thi Giáo viên chủ nhiệmgiỏi cấp trường là người xử lý tình huống hay đạt giải nhất Tổ chức được cáctrò chơi rèn kĩ năng trong học tập cũng như trong các hoạt động ngoài giờ lênlớp Đây cũng là một trong điều kiện giúp tôi đạt được nhiều tiết dạy học giỏi.Đặc biệt là nhiều năm liền đạt Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở, Chiến sĩ thi đua cấpTỉnh, Bằng khen của Thủ Tướng Chính Phủ ( QĐ số: 123/QĐ- TT 23.1.2015)

Với những thành công đã nêu, bản thân vẫn còn những mặt hạn chế nhấtđịnh đó là đôi khi còn vội vàng về thời gian mà thiếu đi sự quan sát, theo dõidẫn đến việc nhận thức về kĩ năng của các em chưa sâu

c Mặt mạnh - mặt yếu.

Trong giảng dạy, Tôi là giáo viên có kĩ năng sư phạm tốt, biết lựa chọn,triển khai, phát triển kĩ năng cho học sinh phù hợp với bài dạy Không nhữngđược ban giám hiệu, hội đồng sư phạm nhà trường đánh giá là có kĩ năng tốt màcòn được giáo viên các trường bạn đánh giá cao Bản thân có nhiều kinh nghiệm

về đổi mới phương pháp và các hoạt động dạy học Biết xử lý tình huống bấtngờ xảy ra trong tiết học một cách nhẹ nhàng Luôn sáng tạo, khéo léo giúp họcsinh bộc lộ kĩ năng của mình dễ dàng Vì thế Tôi luôn được học sinh và phụhuynh tin yêu

Trong cuộc sống cũng như trong dạy học, bản thân đôi lúc chưa chuẩn bịtốt các phương án trong xử lí tình huống một cách mạnh mẽ và dứt khoát, còn cả

nể, dễ dàng khi các em thể hiện kĩ năng chưa tốt

d Các nguyên nhân, các yếu tố tác động.

Khi dạy môn Tự nhiên và xã hội lớp 3, một số giáo viên nhận thức chưatốt trong việc giáo dục kĩ năng cho các em Chưa hiểu được yếu tố giúp giáoviên đạt một tiết dạy học tốt thì học sinh cần đạt các kĩ năng cơ bản của bài học

Có giáo viên chỉ coi trọng việc hoàn thành nội dung bài dạy, chưa thật sự chú

trọng đến việc rèn kĩ năng cho các em Có khi chỉ lướt qua hoặc bỏ qua hoạtđộng này Nhiều giáo viên lại suy nghĩ chỉ giáo dục kĩ năng cho học sinh trongcuộc sống hàng ngày còn trong bài dạy chỉ hết nội dung là được

e Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra.

* Mô tả thực trạng giảng dạy hiện tại :

- Việc xác định mục tiêu bài dạy còn chưa rõ, có khi còn lẫn lộn giữa kiếnthức và kĩ năng làm cho giáo viên khó xác định đâu là nội dung, đâu là kĩ năngcần đạt được sau bài dạy

- Chưa nghiên cứu kĩ nội dung bài dạy, các kiến thức cần liên hệ giáo dục

kĩ năng và thời điểm thích hợp để giáo dục chưa có hiệu quả Một số giáo viên

kĩ năng quan sát, nhận xét, thí nghiệm, trình bày…còn hạn chế Việc tổ chứcgiúp các em phát huy, tích lũy một số kĩ năng chưa sáng tạo

- Giáo viên chưa phân hóa được đối tượng học sinh để vận dụng các hìnhthức, phương pháp giáo dục kĩ năng phù hợp Chưa tạo ra được không khí vuitươi, thoải mái trong lớp học, tạo sự hứng thú khích lệ cho học sinh bộc lộ kĩnăng của bản thân một cách tự tin

- Một số giáo viên chưa làm chủ được tiết dạy, giảng giải dài dòng về kiếnthức mà không quan tâm hoặc bỏ qua hay chỉ nói sơ sơ đến việc giáo dục kĩnăng cho các em Chuẩn bị thiết bị, phương tiện dạy học chưa khoa học, chưaphù hợp và cần thiết cho tiết dạy trước khi lên lớp Có khi còn dạy chay, chỉdùng các tranh ảnh trong sách giáo khoa

- Giáo viên chưa bao quát, quản lý lớp khi dạy Phân phối thời gian chưahợp lý cho mỗi nội dung, từng hoạt động Ôm đồm quá nhiều kiến thức, giảnggiải và nói quá nhiều chiếm hết thời gian học sinh thể hiện kĩ năng của mình

Kết quả khảo nghiệm thực tế ở học sinh ở khối 3 như sau:

Khối Tổng số

học sinh

Có kĩ năng tốt sau bài học Kĩ năng chưa tốt hoặc chưa

có kĩ năng sau bài học

Kết quả khảo nghiệm thực tế ở Giáo viên khối 3 như sau:

Nội dung khảo nghiệm với 8 giáo viên Số lượng

* Nguyên nhân của thực trạng là:

- Trong quá trình dạy học, một số giáo viên chưa chú trọng đến việc cầndạy như thế nào vì nghĩ rằng kiến thức kĩ năng bài dạy Tự nhiên và xã hội lớp 3đơn giản Có giáo viên chỉ cần nhìn vào sách giáo khoa cho học sinh nêu hết nộidung tranh mà chưa đưa ra được các tình huống tạo ra kĩ năng cần đạt Chính vìthế dẫn đến việc triển khai nội dung bài chưa kĩ

- Giáo viên chưa thực sự đầu tư, nghiên cứu khi xác định mục tiêu bàidạy nên còn hay nhầm lẫn đâu là kiến thức, kĩ năng cần đạt được sau bài dạy CóGiáo viên xác định mục tiêu lớn cho các hoạt động dạy học còn thiếu chú trọngđến kĩ năng cần đạt cho học sinh

- Việc giáo dục kĩ năng trong bài dạy chưa được coi trọng Vẫn còn suynghĩ giáo dục kĩ năng hay không cũng được, dẫn đến chưa tìm ra được phương pháp, thời điểm thích hợp để giáo dục, phát huy kĩ năng sẵn có ở các em

- Một số Giáo viên chưa lựa chọn được phương pháp dạy học theo môhình mới, còn dạy theo hình thức đại trà kiểu cung cấp kiến thức áp đặt cho họcsinh mà chưa tập trung vào từng đối tượng để phát huy tính chủ động, sáng tạo,tích cực của học sinh giúp các em bộc lộ kĩ năng của bản thân Giáo viên cònnói

quá nhiều, giảng giải hết cả thời gian thực hành kĩ năng của các em

- Chưa có sự đầu tư khi thiết kế giáo án nên dẫn đến chưa làm chủ được tiết dạy, giảng giải dài dòng về kiến thức mà không quan tâm hoặc bỏ qua haychỉ nói sơ sơ đến việc giáo dục kĩ năng cho các em

- Việc rèn kĩ năng trong giao tiếp cho một số em khá giỏi hỗ trợ các emyếu còn hạn chế Nét mặt, cử chỉ, thái độ của giáo viên đôi lúc còn thiếu mềmmại Giọng nói khi thì nói to hoặc nhỏ quá, có khi cả tiết dạy không nở một nụ

cười làm cho không khí lớp học trở nên trầm lắng không tạo được sự hứng thú,tích cực trong giờ học.

- Không xác định được việc cần cho học sinh chuẩn bị đồ dùng cần thiếthay việc tự làm thêm đồ dùng phục vụ cho tiết học mà chỉ cần tranh ảnh trongsách giáo khoa là được

Sau khi phân tích đánh giá các vấn đề về thực trạng của đề tài, thấy được

ưu điểm, hạn chế trong việc hình thành và giáo dục kĩ năng học sinh cần đạtđược, tôi đã tìm ra một số biện pháp nhằm khắc phục những nhược điểm trên

II.3 Giải pháp, biện pháp.

a Mục tiêu của giải pháp, biện pháp.

- Giúp giáo viên nghiên cứu, tìm ra và biết một số giải pháp, biện phápgiúp học sinh có được những kĩ năng tốt sau bài học

- Trang bị cho giáo viên một số kĩ năng cơ bản cần đạt được sau tiết học

để hình thành và giáo dục cho học sinh như kĩ năng quan sát, đánh giá, nhận xét,thí nghiệm Biết nghiên cứu, định hướng các kĩ năng cần đạt được sau mỗi bàihọc bằng cách cần chuẩn bị nội dung, thiết kế bài dạy trước khi đến lớp

- Giáo viên luôn có lòng yêu nghề mến trẻ, tôn trọng và cảm thông vớihọc sinh, nắm được tâm sinh lý lứa tuổi học sinh, chủ động trước những tìnhhuống có thể nảy sinh trong tiết dạy

- Thay đổi các hình thức tổ chức hoạt động học tập cho học sinh để tạo sựphong phú, đa dạng và hiệu quả Học sinh tích cực, chủ động tham gia vào quátrình học tập giúp bản thân học sinh phát triển tốt kĩ năng cần thiết

- Rút ra kinh nghiệm cho bản thân về cách soạn giáo án, xác định mụctiêu về kĩ năng, thiết kế các hoạt động dạy học, chuẩn bị đồ dùng dạy học, cáctình huống kĩ năng Kịp thời phát hiện, điều chỉnh, uốn nắn kĩ năng chưa tốt

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp.

Muốn học sinh đạt được các kĩ năng cần thiết sau bài học Tôi đã thực hiệnmột số giải pháp, biện pháp sau:

1b/ Biện pháp thứ nhất: Xác định mảng kiến thức

- Nội dung chương trình môn tự nhiên và xã hội 3 được chia làm các chủ

đề khác nhau:

+ Chủ đề: Con người và sức khỏe: Bao gồm các nội dung về cơ quan vậnđộng (cơ xương, khớp xương; ), cơ quan tiêu hóa (vai trò của từng cơ quantrong hoạt động tiêu hóa); ăn sạch, uống sạch, phòng nhiễm giun

+ Chủ đề: Xã hội: Bao gồm các nội dung về gia đình: Công việc của cácthành viên trong gia đình, giữ sạch môi trường xung quanh nhà ở và khu vệsinh Trường học, huyện hoặc quận nơi đang sống

+ Chủ đề: Tự nhiên: Bao gồm các nội dung về thực vật và động vật bầu

trời ban ngày và ban đêm

- Khi đã xác định được nội dung các mảng kiến thức giáo viên cần nghiên

cứu kĩ từng nội dung bài dạy thuộc chủ đề nào.

Ví dụ: Chủ đề: Con người và sức khỏe: Từ bài 1 đến bài 18; Chủ đề: Xã

hội: Từ bài 19 đến bài 39; Chủ đề: Tự nhiên: Từ bài 40 đến bài 70

2b/ Biện pháp thứ hai: Xác định mục tiêu bài dạy

Việc xác định mục tiêu bài dạy rất quan trọng Một tiết học đảm bảo đầy

đủ nội dung hay không phụ thuộc vào mục tiêu bài học Giáo viên bám vào mụctiêu đã xác định để triển khai bài dạy thành công Muốn xác định mục tiêu tốtgiáo viên cần làm như sau:

2b1 Thứ nhất: Xác định mục tiêu cần đạt về kĩ năng môn học

Sau khi học xong chương trình môn Tự nhiên và xã hội lớp 3 học sinh sẽđạt được những kĩ năng sau:

- Tự chăm sóc sức khỏe bản thân, ứng xử hợp lí trong đời sống để phòngchống một số bệnh tật và tai nạn Biết cách sử dụng đồ dùng trong gia đình

- Quan sát, nhận xét, nêu thắc mắc, đặt câu hỏi, biết cách diễn đạt nhữnghiểu biết của mình về các sự vật, hiện tượng đơn giản trong tự nhiện và xã hội.Biết trình bày lại nội dung bài học, kĩ năng nêu vấn đề, chia sẻ những hiểu biết của mình với bạn bè

2b2 Thứ hai: Nghiên cứu kĩ kênh hình và kênh chữ của bài dạy trong sách

giáo khoa

- Khi đã xác định được nội dung bài dạy thuộc mảng kiến thức nào, giáoviên cần quan sát kĩ nội dung các bức tranh, các câu hỏi và phần kết luận Giúp

Giáo viên có định hướng mục tiêu về mặt kĩ năng cần đạt được sau khi học xongcác nội dung đó.

- Tên đề bài thường nêu lên những vấn đề cần giải quyết và cũng chính lànội dung được thể hiện ở các tranh trong sách giáo khoa Vậy nên khi xác địnhmục tiêu bài dạy giáo viên cần bám sát vào tên đề bài để tránh xác định sai mụctiêu

Ví dụ: Bài 23 – Phòng cháy khi ở nhà

Bài học chỉ có 2 bức tranh vẽ căn bếp và 1 bức tranh vẽ bạn học sinh gọiđiện thoại đến số 114 Vậy giáo viên cần xác định kĩ năng học sinh đạt được saubài học này là: cất diêm và bật lửa cẩn thận, để xa tầm tay trẻ em; biết gọi điệnthoại khi có hỏa hoạn Chứ không phải giúp Học sinh có kĩ năng đun bếp củi

2b3 Thứ ba: Phân loại đối tượng học sinh trong lớp

Để xác định được mục tiêu bài học có hiệu quả, sau bài dạy giáo viên phảiphân loại đối tượng học sinh trong mỗi bài dạy khác nhau Vì mỗi bài dạy cầnđạt những kĩ năng khác nhau Mỗi đối tượng học sinh có hoàn cảnh khác nhau

Ví dụ: Bài 23 – Phòng cháy khi ở nhà

Cần xác định xem có bao nhiêu học sinh gia đình đun bếp ga, đun bếp củi,đun loại bếp khác từ đó mới xác định được kĩ năng cần đạt được sau bài họcnày là gì? Việc dùng diêm và bật lửa cẩn thận, để xa tầm tay trẻ em; biết gọiđiện thoại khi có hỏa hoạn, không tự ý sử dụng đồ điện

3b/ Biện pháp thứ ba: Lựa chọn phương pháp

Các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực ở môn Tự nhiên và xãhội lớp 3 là quan sát, thảo luận, truyền đạt, điều tra, đóng vai, thực hành Chính

vì thế giáo viên phải biết lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp

+ Giáo viên lựa chọn phương pháp quan sát để hình thành và phát triển

kĩ năng quan sát cho các em

Phương pháp quan sát là phương pháp trong đó giáo viên tổ chức cho họcsinh sử dụng các giác quan để quan sát đối với các đối tượng trong tự nhiên và

xã hội Đối với môn Tự nhiên và xã hội đối tượng quan sát của học sinh khôngchỉ là tranh ảnh, mẫu vật, mô hình mà còn là khung cảnh gia đình, lớp học, cây

cối, con người và một số sự vật, hiện tượng diễn ra hằng ngày trong tự nhiên và

xã hội Vì vậy giáo viên có thể tổ chức cho học sinh quan sát ở trong lớp họchay ngoài lớp ( sân trường, vườn trường, các địa điểm xung quanh trường )

Khi thực hiện quan sát giáo viên cần xác định đối tượng quan sát vì nếu

là tranh ảnh: hình chụp, tranh vẽ các sự vật hiện tượng được thể hiện trên mộtmặt phẳng, nó chỉ giúp ta quan sát một chiều nên sẽ mang tính chất thống

kê sự vật nhiều hơn Vì vậy, khi quan sát giáo viên hướng dẫn cho học sinh chú

ý vào những chi tiết được thể hiện trên tranh ảnh, quan sát từ bao quát đến chitiết Nếu tranh ảnh diễn tả một hành động, chuyển động nào đó thì phải tưởngtượng xem trong thực tế nó đang diễn ra như thế nào Giáo viên phải đặt ra hệthống câu hỏi để giúp học sinh quan sát đúng trọng tâm, không tràn lan

+ Giáo viên lựa chọn phương pháp điều tra để hình thành và phát triển kĩ năng điều tra cho các em

Đây là cách thức tổ chức và dẫn dắt học sinh tìm hiểu một vấn đề sau đódựa trên những thông tin thu thập được tiến hành phân tích so sánh, khái quáthóa để rút ra kết luận, nêu ra giải pháp và kiến nghị

Giáo viên nêu vấn đề hoặc tốt nhất để học sinh tự chọn theo ý thích củamình Tổ chức điều tra theo nhóm hoặc từng cá nhân, các nhóm hoặc cá nhân cóthể khác đề tài hoặc một số nhóm có chung một đề tài Các cách thức thu thậpthông tin Quan sát tại hiện trường hoặc quan sát trực tiếp đối tượng Phỏng vấnbằng miệng hoặc phiếu Thu thập: hiện vật, tư liệu, tranh ảnh, sách báo vv Xử

lý thông tin: phân tích, so sánh, phân loại, lập bảng thông kê và rút ra nhữngnhận xét khái quát Trưng bày kết quả điều tra

+ Giáo viên lựa chọn phương pháp thảo luận để hình thành và phát triển

kĩ năng thảo luận cho các em

Là phương pháp dạy học khi giáo viên tổ chức cuộc đối thoại giữa họcsinh với học sinh hoặc giữa học sinh với giáo viên nhằm huy động trí tuệ củahọc sinh để giải quyết một vấn đề nào đó để đưa ra những giải pháp, kiến nghịhoặc những quan niệm mới

Giáo viên nhắc nhở Học sinh tôn trọng ý kiến của bạn và bình tĩnh đối xử

với những ý kiến khác Cần tạo Điều kiện cho học sinh có cơ hội tương tác vớihọc sinh, nhóm, giáo viên để nói ra những suy nghĩ của mình nhất là khi cónhững ý kiến trái ngược nhau chứ không vội vã đi đến kết luận Thông thườnggiáo viên là người tổng kết và trình bày ý kiến thống nhất của cả lớp, song nênrèn cho học sinh trình bày kết quả thảo luận, nêu ý kiến rõ ràng rành mạch Giáoviên cần tôn trọng ý kiến của học sinh.

+ Giáo viên lựa chọn phương pháp đóng vai để hình thành và phát triển

kĩ năng tự tin, sáng tạo trong giao tiếp và trình bày nội dung vừa học.

Phương pháp đóng vai là cách thức tổ chức học sinh tham gia giải quyếtmột tình huống của nội dung học tập gắn liền với thực tế cuộc sống bằng cáchdiễn xuất một cách ngẫu hứng mà không cần kịch bản hoặc luyện tập trước Giáo viên hướng dẫn các em đóng vai không theo kịch bản sẽ khác vớikhi

đóng vai theo kịch bản Giúp học sinh có những nhận xét về tính tích cực củabạn Các em thấy được khi tham gia đóng vai sẽ có nhiều cơ hội để tư duy sángtạo cũng như tích cực huy động vốn hiểu biết của mình vào việc giải quyết tìnhhuống hơn Như vậy việc đóng vai vừa dễ tổ chức vừa phát huy tính tích cực của

học sinh

+ Giáo viên lựa chọn phương pháp truyền đạt để hình thành và phát triển

kĩ năng truyền đạt cho các em

Là phương pháp dạy học khi giáo viên đưa ra những thông tin có kèmtheo hướng dẫn, chỉ dẫn nhằm giải thích hoặc minh họa cho những thông tin đó,chính giáo viên là người truyền đạt Hay nói cách khác truyền đạt chính làphương pháp dạy học mà giáo viên là nhân vật trung tâm

Phương truyền đạt được sử dụng khi mở đầu và khi kết thúc các hoạtđộng học tập của học sinh Nó được xen kẽ giữa các phương pháp dạy học khácvới thời lượng ngắn để việc truyền đạt của giáo viên được xen kẽ với các hoạtđộng hoc tập độc lập của học sinh

+ Giáo viên lựa chọn phương pháp “ Bàn Tay nặn bột” để hình thành và phát triển kĩ năng thí nghiệm, nghiên cứu, quan sát cho các em

Bàn tay nặn bột là một phương pháp dạy học tích cực dựa trên thí nghiệm,nghiên cứu, áp dụng giảng dạy cho các môn học tự nhiên Phương pháp này chútrọng tới việc hình thành kiến thức cho học sinh bằng các thí nghiệm tìm tòinghiên cứu để chính các em tìm ra câu trả lời cho các vấn đề được đặt ra trongcuộc sống thông qua tiến hành thí nghiệm, quan sát, nghiên cứu tài liệu hoặcđiều tra Với một vấn đề khoa học, học sinh có thể đặt ra câu hỏi, giả thiết từhiểu biết ban đầu, tiến hành thí nghiệm, nghiên cứu, kiểm chứng, so sánh, phântích, thảo luận và đưa ra kết luận phù hợp Phương pháp này kích thích sự tò mò

và ham mê khám phá của học sinh

Giáo viên luôn coi học sinh là trung tâm của quá trình nhận thức, chínhcác em là người tìm ra câu trả lời và lĩnh hội kiến thức dưới sự giúp đỡ của giáoviên Khi cô giáo nêu vấn đề để học sinh tự đi tìm tình huống cần giải quyếtthông qua hoạt động thực hành, thí nghiệm do chính các em tự làm, hoạt độngthảo luận nhóm để đưa ra những giả thiết Thầy cô sẽ giúp học sinh chứng minhnhững giả thiết của các em và cùng các em tìm ra câu trả lời đúng

4b/ Biện pháp thứ tư: Thiết kế hoạt động dạy học

4b1: Thứ nhất: Xác định mục tiêu kĩ năng hoạt động.

- Giáo viên xác định kĩ năng hoạt động đó là giúp học sinh làm được haylàm thành thạo một công việc được thể hiện qua: quan sát, thí nghiệm, so sánh, đối chiếu, phân tích, sắp xếp, phân loại, báo cáo,

Ví dụ: Khi dạy bài “Động vật” giáo viên xác định kĩ năng hoạt động là giúphọc sinh nhận dạng thành thạo các con vật qua việc “quan sát” tranh ảnh trong sáchgiáo khoa để nêu tên các con vật đó: Bò, hổ, sóc, voi, ong, kiến, ếch, cá heo

4b2 Thứ hai: Thiết kế hoạt động dạy học

- Giáo viên không nên tạo ra nhiều hoạt động trong một tiết học, cần có định hướng mục tiêu cho từng hoạt động

- Phân biệt được hoạt động tìm hiểu nội dung hay hoạt động giáo dục kĩnăng cho học sinh một cách chi tiết cụ thể Định hướng phân bổ thời lượng chomỗi hoạt động hợp lý

Ví dụ: Bài “Vệ sinh môi trường” giáo viên thiết kế 3 hoạt động trong đó

4b3 Thứ ba: Các hình thức tổ chức các hoạt động dạy học

Để phát huy tính tích cực và hiệu quả về kĩ năng cần đạt được, giáo viên nên lựa chọn các hình thức tổ chức các hoạt động dạy học khác nhau Biết kếthợp nhuần nhuyễn các hình thức đã lựa chọn

Ví dụ: Khi dạy các tiết con người và sức khỏe thường sử dụng hoạt độngnhóm, cá nhân để phát huy kĩ năng cơ bản Khi học về cây cối có thể cho các em

đi thăm thiên nhiên trong vườn trường, hoặc công viên gần nhất Trò chơi được

sử dụng rộng rãi ở tất cả các tiết học giúp phát huy kĩ năng sáng tạo, tự tin

5b/ Biện pháp thứ năm: Tổ chức được các hoạt động dạy học phát huy một

số kĩ năng đã có, giúp các em tích lũy nhiều hơn kĩ năng của mình.

Để hình thành các kĩ năng cơ bản cho học sinh trong quá trình dạy học,giáo viên cần tổ chức được các hoạt động sao cho hiệu quả giúp học sinh đạtđược các kĩ năng cơ bản trong bài học và trong cuộc sống

a/ Hình thành kĩ năng tự chăm sóc sức khỏe cho bản thân

Với chủ đề “Con người và sức khỏe” được thể hiện qua 18 bài học Mỗibài học là một nội dung khác nhau liên quan đến con người và sức khỏe Đó làviệc nhận biết một số cơ quan trong cơ thể, biết giữ vệ sinh thân thể, phòngchống bệnh Để hình thành được các kĩ năng đó người giáo viên cần làm nhữngviệc sau:

+ Xây dựng tình huống đóng vai hình thành kĩ năng tự tin trong phòng chống bệnh cho bản thân