Bài 30. Chữa lỗi về chủ ngữ và vị ngữ (tiếp theo)

Các cách chữa lại câu thiếu cả chủ ngữ và vị ngữ:Thêm chủ ngữ và vị ngữ - Mỗi khi đi qua cầu Long Biên , tôi lại nhớ về những ngày tháng hào hùng của dân tộc.. II/ Cõu sai về quan hệ ngữ

TiÕt 128:

Vị ngữ

Khái

niệm Nêu lên điểm, trạnghành động, đặc thái, của sự

vật hiện t ợng đ ợc nêu ở chủ ngữ

Đặc

điểm - Khả năng kết hợp: từ chỉ thời gian (đã, đang, phó

vừa, mới, sẽ, )

- Trả lời câu hỏi: Làm gì?

Làm sao? Thế nào?

Cấu tạo -Th ờng là: động từ, cụm

động từ, tính từ, cụm tính từ

- Câu có thể có 1 hoặc

Chủ ngữ

Nêu lên sự vật, hiện t ợng có hành

động, đặc điểm, trạng thái, đ ợc miêu tả ở vị ngữ

-Khả năng kết hợp: Số từ, l ợng

từ( những, các, mọi, mấy )

- Trả lời câu hỏi: Ai? Cái gì? Con gì?

-Th ờng là: Danh từ, đại từ, cụm danh từ Có những tr ờng hợp là

động từ, tính từ hoặc cụm động từ, cụm tính từ

I/ Cõu thiếu cả CN lẫn VN:

Tìm chủ ngữ, vị ngữ của mỗi câu sau:

a Mỗi khi đi qua cầu Long Biên.

TN

Câu thiếu cả chủ ngữ và vị ngữ.

b Bằng khối óc sáng tạo và bàn tay lao động của mình, chỉ trong vòng sáu tháng.

TN

 Câu thiếu cả chủ ngữ và vị ngữ

Nguyên nhân: Nhầm trạng ngữ là chủ ngữ, vị ngữ

Các cách chữa lại câu thiếu cả chủ ngữ và vị ngữ:

Thêm chủ ngữ và vị ngữ

- Mỗi khi đi qua cầu Long Biên , tôi lại nhớ về những ngày tháng hào hùng của dân tộc

C V

- Bằng khối óc sáng tạo và bàn tay lao động của mình, chỉ trong vòng sáu tháng,

TN

những ng ời công nhân đã xây dựng xong ngôi nhà cao tầng đó.

C V

//

//

II/ Cõu sai về quan hệ ngữ nghĩa giữa cỏc th nh phành ph ần cõu:

Cho biết mỗi bộ phận in đậm trong câu sau nói về ai?

Hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa, ta thấy d ợng

H ơng Th ghì trên ngọn sào giống nh một hiệp sĩ của Tr ờng Sơn oai linh, hùng vĩ

- Mỗi bộ phận in đậm trong câu nói về d ợng H ơng Th

- Viết câu nh vậy, ng i đọc sẽ t ởng phần in đậm là miêu tả hành động ời đọc sẽ tưởng phần in đậm là miêu tả hành động

của ta chứ không phải của d ợng H ơng Th

 Câu sai về nghĩa giữa thành phần trạng ngữ chỉ cách thức với thành phần chủ ngữ của câu

Nguyên nhân:

+ Người đọc sẽ tưởng phần in đậm là miêu tả hành động i viết ch a có kĩ năng viết câu có trạng ngữ chỉ cách thức

+ Người đọc sẽ tưởng phần in đậm là miêu tả hành động i viết không rành mạch trong t duy

Hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa , ta thấy d ợng H ơng

Th ghì trên ngọn sào giống nh một hiệp sĩ của Tr ờng Sơn oai linh, hùng vĩ.

Cách sửa:

+ Cách 1: Bỏ bớt từ “ta thấy” để chủ thể trong nòng cốt câu và trong

trạng ngữ đồng nhất với nhau.

d ợng H ơng Th ghì trên ngọn sào giống nh một hiệp sĩ của Tr ờng

Sơn oai linh, hùng vĩ.

+ Cách 2: Bỏ bớt từ ngữ nào đó trong câu sắp xếp lại một số bộ phận

trong câu để biểu đạt đúng quan hệ ngữ nghĩa giữa các thành phần câu.

 D ợng H ơng Th ghì trên ngọn sào hai hàm răng cắn chặt, quai

hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa giống nh một hiệp sĩ của Tr ờng

Sơn oai linh, hùng vĩ.

+ Cách 3: a cụm từ “ta thấy” lên đầu câu, đảo thành phần trạng ngữ ra phía sau cụm từ D ợng

H ơng Th ghì trên ngọn sào:

 Ta thấy d ợng H ơng Th ghì trên ngọn sào hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa, giống nh một hiệp sĩ của Tr ờng Sơn oai linh, hùng vĩ.

III/ Luyện tập:

BT1: Xác đinh chủ ngữ, vị ngữ trong những câu sau:

a Năm 1945, cầu đ ợc đổi tên thành cầu Long Biên

( Theo Thuý Lan)

b …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh,

lòng tôi lại nhớ những năm tháng chống đế quốc Mĩ oanh liệt và oai hùng

( Theo Thuý Lan)

c Đứng trên cầu, nhìn dòng sông Hồng đỏ rực n ớc cuồn cuộn

chảy với sức mạnh không gì ngăn nổi, nhấn chìm bao màu xanh

thân th ơng, bao làng mạc trù phú đôi bờ, tôi cảm thấy chiếc cầu

nh chiếc võng đung đ a, nh ng vẫn dẻo dai, vững chắc

( Theo Thuý Lan)

a Năm 1945, cầu// đ ợc đổi tên thành cầu Long Biên.

C V

b …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, lòng tôi//lại nhớ những năm tháng chống đế quốc Mĩ oanh liệt và

C V

oai hùng

c Đứng trên cầu, nhìn dòng sông Hồng đỏ rực n ớc cuồn cuộn chảy với sức mạnh không gì ngăn nổi, nhấn chìm bao màu xanh thân th ơng, bao làng mạc trù phú đôi bờ, tôi //cảm thấy chiếc cầu

nh chiếc võng đung đ a, nh ng vẫn dẻo dai, vững chắc

BT2: Hãy viết thêm chủ ngữ và vị ngữ phù hợp vào những chỗ trống d ới đây để tạo thành những câu hoàn chỉnh:

a Mỗi khi tan tr ờng,…Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh,

b Ngoài cánh đồng,…Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh,

c Giữa cánh đồng lúa chín, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh,

d Khi chiếc ô tô về đến đầu làng,…Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh, …Cứ mỗi lần ngẩng đầu lên nhìn bầu trời Hà Nội trong xanh,

tôi lại đi xe đạp về nhà.

các bác nông dân đang gặt lúa lúa đang trổ bông.

lũ trẻ ùa ra đón

BT3: Hãy chỉ ra chỗ sai và nêu cách chữa các câu sau đây:

a Giữa hồ, nơi có một toà tháp cổ kính

b Trải qua mấy nghìn năm đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc

ta, một dân tộc anh hùng

c Nhằm ghi lại những chiến công lịch sử của quân và dân Hà Nội bảo vệ cây cầu trong những năm tháng chiến tranh ác liệt

 Các câu thiếu cả chủ ngữ và vị ngữ( chỉ có trạng ngữ)

Cách chữa: thêm chủ ngữ và vị ngữ

cỏ mọc xanh rì

chúng ta đã bảo vệ đ ợc nền độc lập

ng ời ta đã đ a hình ảnh cây cầu Long Biên vào bảo tàng lịch sử

BT4: Các câu sau sai ở chỗ nào? Nên chữa nh thế nào?

a Cây cầu đ a những chiếc xe vận tải nặng nề v ợt qua

sông và bóp còi rộn vang cả dòng sông yên tĩnh.

b Vừa đi học về, mẹ đã bảo Thuý sang đón em Thuý cất vội cặp sách rồi đi ngay.

c Khi em đến cổng tr ờng thì Tuấn gọi em và đ ợc bạn ấy cho một cây bút mới.

H ớng dẫn :

- Xác đinh chủ ngữ và vị ngữ của câu.

- Tìm hiểu mối quan hệ giữa chủ ngữ với từng vị ngữ của câu.

Cây cầu//đ a những chiếc xe vận tải nặng nề v ợt qua sông

C V1

và bóp còi rộn vang cả dòng sông yên tĩnh.

V2

Chủ ngữ chỉ phù hợp với vị ngữ thứ nhất, không phù

hợp với vị ngữ thứ hai( nếu viết nh vậy, ng ời đọc sẽ hiểu cây cầu bóp còi rộn vang cả dòng sông)

Cây cầu//đ a những chiếc xe vận tải nặng nề v ợt qua sông

và bóp còi rộn vang cả dòng sông yên tĩnh

Cách sửa

- Biến câu đã cho thành một câu ghép

 Cây cầu//đ a những chiếc xe vận tải nặng nề v ợt qua sông, còi xe// rộn vang cả dòng sông yên tĩnh

- Biến câu đã cho thành hai câu đơn với hai chủ ngữ khác nhau

 Cây cầu đ a những chiếc xe vận tải nặng nề v ợt qua sông Còi xe rộn vang cả dòng sông yên tĩnh

H ớng dẫn về nhà:

-Nhớ đ ợc cách chữa lỗi do đặt câu thiếu cả chủ ngữ và vị ngữ, câu sai quan hệ ngữ nghĩa.

-Ôn tập lại về dấu câu( đã học ở tiểu học)