SKKN kinh nghiệm dạy bài vẽ tranh chân dung cho học sinh lớp 3

Giáo dục thẩm mỹ là đào tạo phát triển con ngời toàn diện đồng thời thông qua các phơng tiện thẩm mỹ đặc biệt là phơng tiện nghệ thuật để tác động đến sự phát triển toàn diện và hài hoà

học sinh lớp 3

Kinh nghiệm dạy kiểu bài vẽ tranh

chân dung cho học sinh lớp 3

Phần I: phần mở đầu

I.1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục phổ thông là nền tảng văn hoá cho một quốc gia, là sức mạnh tơng lai của dân tộc Nó là cơ sở vững chắc cho sự phát triển toàn diện con ngời Việt Nam xã hội chủ nghĩa Muốn phát triển toàn diện con ngời thì không thể thiếu giáo dục thẩm mỹ cho học sinh

Giáo dục thẩm mỹ là đào tạo phát triển con ngời toàn diện đồng thời thông qua các phơng tiện thẩm mỹ đặc biệt là phơng tiện nghệ thuật để tác động đến sự phát triển toàn diện và hài hoà nhân cách của học sinh tiểu học Do đó giáo dục thẩm mỹ cho học sinh trong trờng tiểu học là một nhiệm vụ tác động một cách có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch đến sự phát triển tình cảm thẩm mỹ, thị hiếu thẩm mỹ và năng lực thẩm mỹ chủa học sinh thông qua quá trình cảm thụ và lĩnh hội cái đẹp trong nghệ thuật, trong tự nhiên, trong các quan hệ xã hội, giúp họ cảm nhận và hiểu biết đợc cái đẹp trong thực tế trong những biểu hiện đa dạng của cuộc sống Hình thành cho học sinh những năng lực nghệ thuật, lòng mong muốn và khả năng mang cái đẹp vào đời sống, học tập ,lao động, ứng xử

Giáo dục thẩm mỹ luôn xây dựng cho học sinh thái độ không khoan nhợng với cái xấu xa, phản thẩm mý trong tâm hồn, trong hành động, hành vi, cử chỉ, hình dáng trang phục trong cuộc sống cũng nh trong cái phản nghệ thuật, trong tác phẩm nghệ thuật

Giáo dục nghệ thuật trong trờng tiểu học có nhiệm vụ hình thành và phát triển ở học sinh hứng thú và nhu cầu cao đối với giá trị nghệ thuật Đồng thời giáo dục thẩm mỹ gắn bó chặt chẽ và tác động qua lại với giáo dục t tởng, chính trị, giáo dục đạo đức, giáo dục trí tuệ, giáo dục thể chất, giáo dục lao động thành một quá trình s phạm toàn vẹn Vậy đòi hỏi ngời giáo viên giảng dạy bộ môn mỹ

thuật phải luôn trau dồi kiến thức, không chỉ nắm vững chuyên môn của môn nghệ thuật tạo hình mà phải nắm vững lý luận kiến thức chung của môn học khác nh âm nhạc, văn học, thơ ca Để truyền đạt một cách tối đa kiến thức tới học sinh bằng con đờng gần nhất Có vận dụng đợc nh vậy thì giáo dục thẩm mỹ mới tác động tích cực đến việc hình thành t tởng chính trị của nhân cách Bởi giáo dục thẩm mỹ không những làm phát triển t duy, hình tợng mà còn có tác động nâng cao hiệu quả hoạt động của trí tuệ, thúc đẩy lao động trí óc Đặc biệt là giáo dục thẩm mỹ thúc

học sinh lớp 3

đẩy mạnh mẽ đến sự phát triển đạo đức của học sinh, biết yêu quý cái thiện, ghét cái ác ở độ tuổi học sinh tiểu học thì cái thiện và cái mỹ hoà hợp với nhau bằng trực giác cho nên giáo dục thẩm mỹ làm cho học sinh hiểu biết và ham thích cái

đẹp của các mối quan hệ trong xã hội Cái đẹp trong hành vi ứng xử, góp phần hình thành ở học sinh là lý tởng thẩm mỹ, đạo đức con ngời xã hội thẩm mỹ

Ngoài sự gắn bó chặt chẽ, tác động qua lại giữa giáo dục thẩm mỹ với giáo dục t tởng chính trị đạo đức trí tuệ thể chất lao động Môn mĩ thuật trong tr -ờng tiểu học không những tìm tòi và khám phá ra những học sinh có năng khiếu mà con giúp học sinh làm quen nhận biết cái đẹp trong màu sắc, đờng nét, hình khối,

đờng nét ánh sáng ở những đồ vật bình thờng gần gũi trong cuộc sống hàng ngày, ở những hiện tợng tự nhiên và xã hội, giúp học sinh có khả năng diễn đạt những điều nhìn thấy hay những cảm xúc thể nghiệm sâu trong tiềm thức thành những đờng nét, màu sắc, hình khối Qua đó giáo dục học sinh lòng yêu quý ông, bà, cha, mẹ, mọi ngời xung quanh Đồng thời yêu thiên nhiên, biết bảo vệ môi trờng, trân trọng những sản phẩm do con ngời làm ra và do thiên nhiên ban tặng Bởi vậy nhà trờng

có nhiệm vụ cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản vê nghệ thuật, mĩ thuật, rèn luyện cho các em có kỹ năng về mĩ thuật, đặc biệt là cách vẽ tranh khi sử dụng sách giáo khoa và sách giáo viên cũng đã thu đợc kết quả tốt Tuy nhiên vẫn còn gặp phải khó khăn bất cập, và hiệu quả còn hạn chế Vì vậy tôi manh dạn vận dụng một số phơng pháp để dạy tốt phần môn vẽ tranh, đặc biệt là bài vẽ chân dung ở lớp 3

I.2 Mục đích nghiên cứu

Trong mĩ thuật 4 có 5 phân môn gồm:

+ Thởng thức mỹ thuật

+ Vẽ trang trí

+ Vẽ tranh

+ Tập nặn tạo dáng

Mĩ thuật 3 xây dựng và phát triển năng lực học tập của học sinh thông qua việc vẽ, nặn, xem tranh, đợc thể hiện trong sách giáo khoa

Qua việc hớng dẫn học sinh vẽ tranh giúp các em không những cảm nhận

đ-ợc vẻ đẹp về hình khối, màu sắc trong tranh, mà còn giúp các em vẽ đđ-ợc bức tranh

đẹp từ bố cục đến hình vẽ và màu sắc và còn xây dựng khả năng tham gia hoạt

động mĩ thuật giúp cho việc phát triển hài hoà, toàn diện cân bằng, phát hiện những học sinh có năng khiếu mỹ thuật, động viên các em và giúp các em phát triển năng khiếu của mình Tạo điều kiện cho các em tiếp xúc với cái đẹp và hiểu cách vẽ và

vẽ đợc nhiều bức tranh đẹp về đề tài khác nhau

học sinh lớp 3

I.3 Thời gian và địa điểm

I.3.1.Thời gian nghiên cứu

Qua quá trình giảng dạy cùng với các năm đổi mới theo chơng trình thay sách giáo khoa và trọng tâm là từ tháng 9 năm 2011 đến tháng 5 năm 2012 là thời gian tôi nghiên cứu và áp dụng các nội dung trong phạm vi của đề tài này

I.3.2.Địa điểm nghiên cứu.

Phạm vi đề tài tôi nghiên cứu và áp dụng với học sinh tiều học lớp 3 trong tr -ờng tiểu học Nguyễn Văn Cừ

I.4.Đóng góp về mặt lý luận, thực tiễn.

Môn mĩ thuật là môn nghệ thuật cao , giáo viên mĩ thuật phải hiểu sâu rộng , nắm bắt đợc tâm lý học sinh , để sử dụng phơng pháp dạy và truyền đạt cho thích hợp với các em giữa các khối lớp để gây đợc sự chú ý , hứng thú học hỏi của các

em Say mê tìm tòi khám phá trong xã hội , thiên nhiên , con ngời, và môi trờng

xung quanh cuộc sống của các em Biết vận dụng tổ chức cho các em hoạt động thẩm mỹ bằng nhiều hình thức đa dạng phong phú Giáo dục các em yêu thiên nhiên , yêu ban bè, kímh trọng thầy cô , biết yêu quý cái đẹp , cái thẩm mỹ của môn mỹ thuật

Môn mĩ thuật có tác dụng phát triển giáo dục thẩm mỹ cho học sinh , môn mỹ thuật góp phần tích cực làm đẹp cho xã hội , con ngời Giáo viên mĩ thuật cần nắm sâu lý thuyết bộ môn để vận dụng phơng pháp giảng dạy cho thích hợp đồng thời phải có s phạm , có khả năng tổ chức cac trò chơi phù hợp , có sự phối hợp giữa môn nọ môn kia để tìm ra sự tơng quan hỗ trợ lẫn nhau

Muốn vậy ngời giáo viên mĩ thuật cần phải nghiên cứu vân dụng những lý luận

đã học vào quá trình giảng dạy cho chu đáo , sâu sắc hơn

I.5 Thực trạng và định hớng

Thực tiễn dạy và học mĩ thuật trong những năm qua ở các trờng tiểu học nói chung và truờng tiểu học Nguyễn Văn Cừ nói riêng có những thuận lợi và hạn chế sau:

a) Thuận lợi:

- Đợc sự quan tâm của các cấp lãnh đạo về cơ sở vật chất, phơng tiện dạy học

và đợc sự giúp đỡ tạo điề kiện của ban giám hiệu nhà trờng để giáo viên giảng dạy, học sinh đợc học tập

- Giáo viên đợc tham gia các lớp bồi dỡng về kiến thức chuyên môn do phòng Sở tổ chức Giáo viên đợc cung cấp đầy đủ các thiết bị phục vụ cho tiết học,

đồ dùng trực quan, sách giáo khoa, sách giáo viên

học sinh lớp 3

b) Hạn chế:

- Học sinh còn coi môn mĩ thuật là môn phụ

- Những tác phẩm hội hoạ, điêu khắc còn thiếu

- Cha có phòng học chức năng riêng cho môn mĩ thuật trong mọi tiết dạy còn hạn chế vẫn còn bị gò bó về kỷ luật

- Phụ huynh học sinh cha thấy rõ đợc vai trò của bộ môn mĩ thuật trong việc

hỗ trợ, bổ trợ cho những môn học khác

- Phụ huynh học sinh cha đầu t cho các em phát triển năng khiếu bằng cách cho các em tham gia vào các lớp năng khiếu

Từ những khó khăn trên giáo viên phải khắc phục tìm tòi, áp dụng phơng pháp để dạy kiểu bài vẽ tranh đạt hiệu quả và vận dụng đổi mới phơng pháp dạy học

Phần II: Nội dung

II.1 Chơng 1: Tổng quan

Mĩ thuật là môn học trực quan , là một loại hình nghệ thuật thị giác , là một loại hình học có tầm quan trọng cho học sinh và giáo viên nắm chắc kiến thức mĩ thuật

để trang bị cho việc dạy và học nó mang tính nghệ thuật cao trong nghệ thuật tạo hình Nó đòi hỏi giáo viên phải có năng lực , trình độ , phẩm chất , đạo đức , có lòng say mê nghệ thuật thẩm mĩ , sáng tạo mĩ thuật , có trí tởng tợng chiêm ngỡng sản phẩm của mình của bạn bè ởi vậy môn mĩ thuật là nơi để các em thể hiện mình , những tài năng của mình và cũng là điều kiện giúp học sinh phát triển toàn diện về mọi mặt , năng lực và phẩm chất Môn mĩ thuật là có mục tiêu giúp học sinh phát triển về đạo đức , trí tuệ , thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để hình thành lên nhân cách con ngời mới Dạy cho các em môn mỹ thuật , giúp cho các em tạo

ra cái đẹp , có khả năng tìm tòi sáng tạo , có nhiều cảm xúc về mỹ thuật Môn mĩ thuật chủ yếu là giáo dục thểm mỹ cho học sinh , giúp các em cảm nhận vận dụng cái hay cái đẹp của mỹ thuật và học tập sinh hoạt hàng ngày

Môn mĩ thuật là môn nghệ thuật cao, giáo viên mĩ thuật phải hiểu sâu rộng, nắm bắt đợc tâm lý học sinh, để sử dụng những phơng pháp dạy và truyền đạt cho thích hợp với các em giữa các khối lớp, để gây đợc sự chú ý hứng thú học hỏi của các

em, say mê tìm tòi khám phá trong xã hội, thiên nhiên, con ngời và môi trờng xung quanh cuộc sống của các em Biết vận dụng tổ chức cho các em các hoạt động thẩm

mỹ bằng nhiều hình thức đa dạng phong phú Giáo dục các em yêu thiên nhiên yêu bạn bè, kính trọng thầy cô, biết yêu quý cái đẹp, cái thẩm mỹ của môn mỹ thuật

học sinh lớp 3

Môn mĩ thuật có tác dụng phát triển giáo dục thẩm mỹ cho học sinh, môn mỹ thuật góp phần tích cực làm đẹp cho xã hội, con ngời Giáo viên mĩ thuật cần nắm sâu lý thuyết bộ môn để vận dụng phơng pháp giảng dạy cho thích hợp Đồng thời

có phơng pháp s phạm, có sự phối hợp giữa môn nọ môn kia để tìm ra sự tơng quan

hỗ chợ lẫn nhau

II.2 Chơng 2: Nội dung nghiên cứu

Để hớng dẫn học sinh học tốt phần môn vẽ tranh: vẽ chân dung tôi thực hiện các bớc sau:

Đầu năm tôi nhận công tác giảng dạy ở các khối lớp 1-2-3-4-5

Đứng trớc tình hình khó khăn khi học sinh còn bỡ ngỡ với môn học, tôi đã tiến hành thẩm định kiểm tra tình hình học tập của học sinh Từ đó có biện pháp h-ớng dẫn các em học tập đạt kết quả cao hơn

II.2.1: Kiểm tra đầu năm lớp 3A

Sỹ số lớp Hoàn thành tốt : A+ Hoàn thành :A Cha hoàn thành :B

Trớc kết quả còn hạn chế hầu hết các em cha biết sắp xếp bố cục hình ảnh, màu sắc, làm thế nào để vẽ đợc một bức tranh đẹp Trớc tình hình đố tôi không hề chán nản vội vã mà đấy chính là điều kiện để mình nghiên cứu tìm tòi ra những biện pháp hớng dẫn các em tiếp thu bài nhanh, và thực hành bài vẽ kết quả cao nhất

II.2.2:Tiến hành bài dạy cụ thể cho học sinh lớp 3a

Bài 8: Vẽ tranh

Vẽ chân dung

I Mục tiêu

- Học sinh tập quan sát, nhận xét về đặc điểm khuôn mặt ngời

- Biết cách vẽ và tập vẽ đợc tranh chân dung đơn giản về ngời thân trong gia đình hoặc bạn bè

- Yêu quý ngời thân và bạn bè

II Chuẩn bị

1.Giáo viên:

học sinh lớp 3

-Máy tính,máy chiếu,phông chiếu

- Su tầm một số tranh ảnh chân dung các lứa tuổi

- Hình gợi ý cách vẽ

2.Học sinh:

- Giấy vẽ, vở tập vẽ

- Bút chì, màu vẽ

III Các hoạt động dạy học chủ yếu

1 ổn định tổ chức: Hát bài hát về mẹ hoặc cô

2 Kiểm tra.

- Đồ dùng, bài vẽ của học sinh

3 Bài mới

a) Giới thiệu bài: trong chúng ta ai cũng có ngời thân, chúng ta nhận ra ngời

thân thông qua đặc điểm khuôn mặt để rõ hơn về đặ điểm khuôn mặt ngời

Bài mới vẽ tranh vẽ chân dung

Hoạt động của thầy

*) Hoạt động 1:

- Cho học sinh quan sát 3 bức tranh

- Đâu là chân dung

1 2 3

SHAPE \* MERGEFORMAT

- Thế nào là tranh chân dung?

- Học sinh quan sát tranh và thảo luận

nhóm 2

Hoạt động của trò

1 Tìm hiểu về tranh chân dung

- Quan sát tranh

- Tranh 1; 2 là tranh chân dung

- Tranh vẽ nửa ngời diễn tả khuôn mặt là chủ yếu

- HS TL N2

- Mắt, mũi, miệng, tai, tóc, cằm, lông mày

- Cổ, vai, thân

học sinh lớp 3

- Kể tên các bộ phận trên khuôn mặt

ng-ời ?

- Ngoài vẽ các bộ phận trên khuôn mặt

có thể vẽ thêm gì ?

- Học sinh quan sát các bạn trong lớp

- Khuôn mặt các bạn và các đặc điểm

trên khuôn mặt ngời có giống nhau

không? lấy ví dụ ?

- Bạn trai và bạn gái khác nhau ở điểm

nào ?

- Khi vui, buồn, suy nghĩ tình cảm đợc

thể hiện ở đâu ?

- Vẽ tranh chân dung thì có thể vẽ chân

dung ông, bà, bố, mẹ, anh, chị, bạn bè…

- Em định vẽ chân dung ai, tả lại chân

dung ngời em định vẽ ?

*) Hoạt động 2

- Học sinh có thể quan sát các bạn trong

lớp hoặc vẽ theo trí nhớ

b1) Vẽ hình khuôn mặt (chính diện hoặc

nghiêng)

b2) Vẽ cổ và vai

- Không giống nhau Ví dụ: bạn mặt tròn, bạn mặt dài, bạn mặt vuông, trái xoan

- Bạn trai lông mày rậm hơn, tóc ngắn hơn bạn gái

- ở nét mặt

- Học sinh

2 Cách vẽ

- Học sinh quan sát tranh các bớc tiến hành

học sinh lớp 3

b3) Vẽ chi tiết (mắt, mũi, miệng, tai)

b4) Vẽ màu (hình khuôn mặt phải nổi

bật)

- Bài vẽ gồm mấy bớc đó là những bớc

nào

- Theo một số tranh vẽ chân dung đẹp và

cha đẹp, cho học sinh nhận xét

- Những bài vẽ trên bài nào đẹp, bài nào

cha đẹp, vì sao ?

*) Hoạt động 3

- Bao quát lớp

- Hớng dẫn học sinh yếu kém vẽ bài

- Gợi ý vẽ thêm hình ảnh khác cho sinh

HS: - 4 bớc +) b1 Vẽ hình khuôn mặt

+) b2 Vẽ cổ và vai

+) b3 Vẽ chi tiết

+) b4 Vẽ màu

-Nhận xét

- Tranh 1 màu sắc hài hoà, bố cục chặt chẽ Tranh 2 vẽ nhỏ, bố cục cha cân

đối Tranh 3 vẽ to, bố cục chật

3) Thực hành.

- Vẽ một bức tranh chân dung theo ý thích và vẽ màu cho đẹp

4) Nhận xét, đánh giá.

- Học sinh nhận xét

- Bố cục

học sinh lớp 3

động

*) Hoạt động 4

- Chon một số bài vẽ đẹp để hớng dẫn

học sinh nhận xét

- Gọi học sinh nhận xét

- Giáo viên nhận xét bổ sung

*) Trò chơi tiếp sức

- Hình vẽ

- Màu sắc

4 Dặn dò, ra bài tập.

- Hoàn thiện bài vẽ

- Nêu lại nội dung bài học

- Nh vậy bố mẹ, ông bà, anh chị là những ngời thân trong gia đình em phải

có tình cảm nh thế nào? yêu quý, gần gũi, tôn trọng những ngời thân đó

*) Trò chơi tiếp sức.

Vẽ màu vào tranh chân dung

*) Giáo viên chuẩn bị: ba bức tranh chân dung giống nhau cha vẽ màu treo

lên bảng ở ba vị trí bên phải, bên trái, ở giữa

+ Màu vẽ

*) Cách chơi:

Chia lớp làm 3 nhóm, mỗi nhóm 3 em ngồi ở vị trí thuận lợi cho việc lên bảng dễ dàng

- Mỗi bức tranh chia làm ba phần để vẽ màu

+ Phần khuôn mặt (tóc, mắt, mũi, miệng)

+ Phần cổ, vai + Phần nền

- Giáo viên hô khẩu lệnh, học sinh dới lớp hát bài hát: một con vịt (3 lần, lần

2 và 3 vỗ tay)

- Các nhóm trên bảng lần lợt từ em thứ nhất đến em thứ 3 lên bảng vẽ màu vào phần của mình Sau khi các bạn ở dới lớp hát xong bài hát, đội nào xong trớc dành phần thắng

*) Phần trò chơi này cũng cố thêm về kiến thức, kỹ năng cho học sinh qua từng bài học, đồng thời tạo thêm hứng thú cho học sinh không chỉ học tốt môn này

mà còn học tốt môn học tiếp theo

II.2.3.Kết quả đạt đợc.

học sinh lớp 3

Sỹ số lớp Ho n th nh tàn thành t àn thành t ốt: A+ Ho n th nh :Aàn thành t àn thành t Chưa ho n th nh: Bàn thành t àn thành t

Qua thực tế giảng dạy bộ môn mỹ thuật nói chung và phân môn mĩ thuật vẽ chân dung do đặc thù của bộ môn nên việc chuẩn bị đồ dùng trực quan không thể thiếu trong từng tiết dạy Thầy phải biết cách tổ chức lớp học, phải thực hiện thuần thục các thao tác cũng nh minh hoạ lên bảng phải đúng, phải đẹp, phải linh hoạt, bởi vì thông qua thị giác mà học sinh cảm nhận đợc cái đẹp của bức tranh để hình thành nên tác phẩm của mình Kết quả cho thấy các em tiến bộ rõ rệt trong học tập, trong cách thể hiện Từ chỗ lúng túng cha biết thế nào là bố cục, hình dáng, đờng nét đến nay 100% số em đã biết vận dụng các bớc tiến hành một bài vẽ mà giáo viên hớng dẫn trớc khi làm bài Các em đã làm tốt bài kiểm tra mà tôi đa ra để kiểm tra đánh giá

Cụ thể qua lần khảo sát gần đây nhất kết quả đợc nâng lên rõ rệt mà tôi đánh giá xếp loại nh trên

II.3:Chơng 3: Phơng pháp nghiên cứu ,kết quả nghiên cứu

II.3.1- Phơng pháp nghiên cứu: Để thực hiện cho nghiên cứu đề tài của mình tôi

đã sử dụng phơng pháp sau để nghiên cứu:

Phơng pháp so sánh,quan sát Phơng pháp nghiên cứu tài liệu

Phơng pháp nghiên cứu khoa học

Phơng pháp trò chơi

II.3.2- Kết quả nghiên cứu đạt đợc:

- Qua những năm thực tế giảng dạy trên lớp tôi đã rút ra đợc nhiều kinh nghiệm

- Khi thấy chất lợng học tập của học sinh cha cao thì giáo viên không đợc nóng vội thúc ép các em một cách không khoa học, sai mục đích Giáo viên cần l u

ý trớc những vấn đề này Phải tìm ra nguyên nhân và khó khăn mà học sinh mắc phải dẫn đến học sinh vẽ cha đúng, cha đẹp Từ đó giáo viên nghiên cứu, tìm tòi ra những biện pháp phù hợp trong từng bài dạy phù hợp với đặc trng bộ môn để hớng cho học sinh tiếp thu kiến thức nhẹ nhàng mang lại kết quả cao trong học tập

Khi dạy môn mĩ thuật nói chung và phân môn về tranh nói riêng đa số giáo viên còn đang lúng túng trong việc chuẩn bị bài cũng nh tiến trình lên lớp Do đó