Phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam trong nền kinh tế thị trường Nguyễn Thị Hương Trường Đại học KHXH&NV Luận văn ThS.. Đỗ Thế Tùng Năm bảo vệ: 2010 Abstract: Nghiên cứu những vấn
Trang 1Phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam trong
nền kinh tế thị trường
Nguyễn Thị Hương
Trường Đại học KHXH&NV Luận văn ThS Chuyên ngành: Kinh tế chính trị; Mã số: 60 31 01
Người hướng dẫn: GS.TS Đỗ Thế Tùng
Năm bảo vệ: 2010
Abstract: Nghiên cứu những vấn đề lý luận chung về Thương mại điện tử (TMĐT) và vai trò của nó trong nền kinh tế thị trường hiện đại Khảo sát hiện trạng phát triển TMĐT ở Việt Nam Đề xuất những giải pháp nhằm thúc đẩy TMĐT ở Việt Nam phát triển
Keywords: Thương mại điện tử; Kinh tế thị trường; Kinh tế chính trị; Việt Nam
Content
Trang 2MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
Chương 1 THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG 11
1.1 Khái niệm và đặc điểm thương mại điện tử 11
1.1.1 Khái niệm 11
1.1.2 Đặc điểm và phân loại Thương mại điện tử 13
1.1.3 Những điều kiện để phát triển thương mại điện tử 15
1.2 Vai trò của thương mại điện tử đối với sự phát triển kinh tế - xã hội 20
1.2.1 Góp phần mở rộng thị trường, rút ngắn khoảng cách giữa các doanh nghiệp, các quốc gia 20
1.2.2 Thương mại điện tử góp phần làm giảm chi phí, tăng hiệu quả lao động xã hội 21
1.2.3 Tạo ra phương thức giao dịch mới, góp phần tăng cường quan hệ thương mại 22
1.2.4 Góp phần nâng cao vai trò và hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế - xã hội 23
1.3 Kinh nghiệm phát triển thương mại điện tử ở một số nước 24
1.3.1 Chính phủ đóng vai trò đầu tầu trong việc tuyên truyền và tạo điều kiện phát triển thương mại điện tử, nhất là đào tạo nguồn nhân lực 24
1.3.2 Xây dựng hệ thống chính sách, pháp luật và cơ chế điều chỉnh thương mại điện tử 26
1.3.3 Xây dựng kết cấu hạ tầng cho thương mại điện tử 26
1.3.4 Bảo đảm an toàn cho các giao dịch thương mại điện tử 28
1.3.5 Hỗ trợ các doanh nghiệp phát triển thương mại điện tử 30
Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM 32
2.1 Tình hình xây dựng và thực thi chính sách, pháp luật về thương mại điện tử 32
2.1.1 Hệ thống chính sách, pháp luật về thương mại điện tử 32
Trang 32.1.2 Tình hình thực thi thương mại điện tử ở Việt Nam 38
2.2 Một số nhược điểm trong thực thi pháp luật về thương mại điện tử 45
2.2.1 Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thương mại điện tử chưa được chú trọng đúng mức 45
2.2.2 Cơ chế giám sát, chế tài chưa đủ mạnh 46
2.2.3 Thiếu cơ chế giải quyết tranh chấp 46
2.3 Tình hình ứng dụng thương mại điện tử trong doanh nghiệp 46
2.3.1 Mức độ sẵn sàng cho thương mại điện tử 46
2.3.2 Tình hình ứng dụng thương mại điện tử 54
2.3.3 Đánh giá của doanh nghiệp về ứng dụng thương mại điện tử 65
2.3.4 Một số lĩnh vực ứng dụng thương mại điện tử nổi bật 69
Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY SỰ PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM 76
3.1 Phương hướng thúc đây sự phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam 76
3.1.1 Coi thương mại điện tử là một biện pháp quan trọng để triển khai thương mại ở Việt Nam trong giai đoạn mới 76
3.1.2 Xã hội hóa việc ứng dụng thương mại điện tử 77
3.1.3 Tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho phát triển thương mại điện tử 79
3.1.4 Coi trọng xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ và hiện đại cho thương mại điện tử 81
3.2 Những giải pháp để thúc đẩy sự phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam 81
3.2.1 Phổ cập kiến thức và mở rộng việc đào tạo nhân lực cho thương mại điện tử 81
3.2.2 Hoàn thiện các dịch vụ công và hành lang pháp lý để điều chỉnh các hoạt động thương mại điện tử 85
Trang 43.2.3 Đẩy mạnh hoạt động thanh toán điện tử và nâng cấp kết cấu hạ tầng
công nghệ cho thương mại điện tử 88 3.2.4 Đẩy mạnh hợp tác khu vực và quốc tế để phát triển thương mại điện tử 91
KẾT LUẬN 93
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 95
PHỤ LỤC 99
Trang 595
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
I Tiếng Việt:
1 Lan Anh (2005),“Cởi trói cho Thương mại điện tử”, Tạp chí Thương
mại, (18)
2 Mai Anh (2001), Thương mại điện tử, việc triển khai ở Việt Nam và sự
tham gia của Hội tin học Việt Nam, Kỷ yếu tuần lễ tin học X diễn ra tại
Hà Nội tháng 09/2001
3 Ban Thương mại điện tử - Bộ Thương mại (2001), Báo cáo dự án quốc
gia, Kỹ thuật Thương mại điện tử
4 Bộ Công thương (2008), Thông tư số 09/2008/TT-BCT ngày 21/07/2008
của Bộ Công thương hướng dẫn việc cung cấp thông tin và giao kết hợp đồng trên website TMĐT
5 Bộ Công thương (2005), Báo cáo Thương mại điện tử Việt Nam từ năm
2003 đến 2005
6 Bộ Công thương (2006), Báo cáo Thương mại điện tử Việt Nam 2006
7 Bộ Công thương (2007), Báo cáo Thương mại điện tử Việt Nam 2007
8 Bộ Công thương (2008), Báo cáo Thương mại điện tử Việt Nam 2008
9 Bộ Công thương (2009), Báo cáo Thương mại điện tử Việt Nam 2009
10 Bộ Thông tin và Truyền thông (2007), Quyết định số
05/2007/QĐ-BTTTT ngày 26/10/2007 của Bộ thông tin và truyền thông phê duyệt Quy hoạch phát triển nguồn nhân lực CNTT Việt Nam đến năm 2020
11 Bộ Thương mại (2006), Chỉ thị số 14/2006/CT-BMT ngày 06/12/2006
của Bộ thương mại về việc triển khai kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT giai đoạn 2006 - 2010
12 Bí quyết Thương mại điện tử hướng dẫn xuất khẩu cho các doanh
nghiệp vừa và nhỏ (2002), Nxb Thế giới, Hà Nội
13 “Các nguyên tắc chỉ đạo về Thương mại điện tử ở các nước ASEAN”
(6/2004), Tạp chí thương mại
Trang 696
14 Đỗ Thị Hạnh Dung (2006), Tìm hiểu về kỹ thuật đàm phán quốc tế trong
Thương mại điện tử và khả năng áp dụng cho doanh nghiệp Việt Nam,
Luận văn thạc sỹ Trường Đại học Ngoại thương
15 “Đầu ra của giải pháp” (11/2007), Tạp chí Thế giới vi tính Series B
16 Phạm Trung Đà (2005), Mô hình phát triển Thương mại điện tử ở một
số nước Châu Á và một số giải pháp cho mô hình phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam, Luận văn thạc sỹ Trường Đại học Ngoại thương
17 Cao Anh Đức (2005), “Những gã khổng lồ trong Thương mại điện tử
nhắm đến Trung Quốc”, Tạp chí Thương mại, (11)
18 Hoàng Mai Hạnh (2002), Cơ sở pháp lý của Thương mại điện tử - Thực
trạng và khả năng thực hiện ở Việt Nam, Luận văn thạc sỹ Trường Đại
học Ngoại thương, Hà Nội
19 Xuân Hiền (2002), “Hệ thống thanh toán điện tử”, Internet và Thương
mại điện tử, (20)
20 Xuân Hiền (2002), “Hệ thống thanh toán điện tử”, Internet và Thương
mại điện tử, (21)
21 Xuân Hiền (2002), “Hệ thống thanh toán điện tử”, Internet và Thương
mại điện tử, (22)
22 Xuân Hiền (2002), “Hệ thống thanh toán điện tử”, Internet và Thương
mại điện tử, (23)
23 Vũ Thị Minh Hiền (2003), “Giải pháp ứng dụng Thương mại điện tử
cho các doanh nghiệp thủ công mỹ nghệ ở Hà Nội”, Luận văn thạc sỹ
trường Đại học Kinh tế quốc dân
24 Hỏi đáp về Thương mại điện tử (2001), Nxb Thống kê, Hà Nội
25 Nguyễn Việt Hồng (12/2002),“Mức độ sẵn sàng ứng dụng Thương mại
điện tử ở các nước”, Tạp chí Internet và Thương mại điện tử, (09)
26 Phan Mỹ Linh (11/2001), “Thương mại điện tử B2C: Các vấn đề tổng
quan”, Tạp chí Internet và Thương mại điện tử, (03)
Trang 797
27 Nguyễn Văn Minh - Trần Hoài Nam (2002), Giao dịch thương mại điện
tử - một số vấn đề cơ bản, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
28 Đinh Thị Nga (2004), “Tạo lập đồng bộ các yếu tố thị trường mua bán
theo phương thức Thương mại điện tử ở Việt Nam”, Tạp chí Thương
mại, (14)
29 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1999), Pháp lệnh
quy định chất lượng hàng hóa đã được Ủy ban thường vụ Quốc hội thông qua ngày 24/12/1999, Chủ tịch nước Trần Đức Lương đã ký sắc lệnh số 04 CTN, ngày 04/01/2000
30 Hồ Đức Thắng (2001), Hạ tầng internet trong việc phát triển Thương
mại điện tử, Kỷ yếu tuần lễ tin học X diễn ra tại Hà Nội tháng 09/2001
31 Thủ tướng Chính phủ (2005), Quyết định số 222/2005/QĐ-TTg ngày
15/09/2005 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT giai đoạn 2006 - 2010
32 Thủ tướng Chính phủ (2006), Quyết định số 32/2006/QĐ-TTg ngày
07/02/2006 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phát triển Viễn thông và Internet Việt Nam đến năm 2010
33 Thủ tướng Chính phủ (2006), Quyết định số 291/2006/QĐ-TTg ngày
29/12/2006 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2006 - 2010 và định hướng đến năm 2020 tại Việt Nam
34 Thủ tướng Chính phủ (2007), Quyết định số 51/2007/QĐ-TTg ngày
12/04/2007 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt chương trình phát triển công nghiệp phần mềm Việt Nam đến năm 2010
35 Thủ tướng Chính phủ (2007), Nghị định số 63/2007/NĐ-CP quy định
xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực CNTT
36 Thủ tướng Chính phủ (2008), Quyết định số 43/2008/QĐ-TTg ngày
24/03/2008 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt kế hoạch ứng dụng CNTT trong hoạt động của các cơ quan Nhà nước
Trang 898
37 Thủ tướng Chính phủ (2008), Nghị định số 06/2008/NĐ-CP quy định về
xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại
38 Trung tâm Thông tin Bưu điện - Tổng công ty Bưu chính viễn thông
Việt Nam (2002), Thương mại điện tử, Nxb Bưu điện Hà Nội
39 Nguyễn Đình Toàn (2003), Những giải pháp Marketting nhằm phát
triển quảng cáo trên mạng trong hoạt động thương mại điện tử ở Việt Nam, Luận văn thạc sỹ Trường Đại học Kinh tế quốc dân
40 Nguyễn Văn Thụ (2004), Phát triển Thương mại điện tử ở Việt Nam
trong thời gian tới, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội
41 Phạm Văn Vũ (2006), Giải pháp đẩy mạnh thương mại điện tử trong
doanh nghiệp xuất khẩu tại Việt Nam, Luận văn Trường Đại học Ngoại
thương
42 Vụ Thương mại - Bộ Thương mại (2003), Báo cáo: Hiện trạng ứng
dụng Thương mại điện tử ở Việt Nam và Kiến nghị về thực trạng ứng dụng thương mại điện tử ở một số tổ chức, đơn vị
II Tiếng Anh
43 WTO, Committee on Trade and Development (1999), Summary report
of seminar on Electronic commerce and development, http://www.wto.org
44 International Trade Center UNCTAD/WTO (2001), Secrets of Electronic Commerce: A guide for small and medium - sized exporters, Geneva
45 Markus Stern (2002), “E-Commerce: the enabler of the global village? Survey, potential and visions”, E-Trade Bridge, Hanoi 21/22-01-2002, Hochiminh city 24/25-01-2002