Coi trọng tính chất thực hành trong giờ tập viết khi dạy hs lớp 2 viết chữ hoa

Còn một lý donữa rất bức xúc là trong giờ dạy tập viết, còn nhiều giáo viên chưa chú ý và coitrọng tính luyện tập, thực hành của học sinh, mà đi sâu quá vào việc giải thích quitrình viết

Mặt khác tập viết là phân môn có tính chất thực hành Tính chất thực hành

có mục đích của việc dạy học tập viết cũng góp phần khẳng định vị trí quan trọngcủa phân môn này ở trường tiểu học

Ngoài ra tập viết còn góp phần quan trọng vào việc rèn luyện cho học sinhnhững phẩm chất đạo đức tốt như tính cẩn thận, tính kỷ luật và khiếu thẩm mỹ

Cố vấn Phạm Văn Đồng nói: “Chữ viết cũng là một biểu hiện của nếtngười dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyệncho các em tính cẩn thận, lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy và bài

vở của mình”

Đặc biệt theo chương trình sách giáo khoa mới ở tiểu học và theo quyếtđịnh số 31/2002/QĐ-BGD&ĐT của Bộ trưởng bộ giáo dục và đào tạo về mẫu chữviết trong trường Tiểu học thì tính chất thực hành của phân môn tập viết càng thểhiện rõ Trong phạm vi bản sáng kiến này, tôi chỉ đề cập đến mẫu chữ cái viết hoa

Chữ hoa theo mẫu hiện hành là chữ hoa đẹp nhưng lại rất khó viết, đặc biệt

là đối với các em học sinh lớp đầu cấp; các nét cong, nét lượn mềm mại và thayđổi liên tục trong một con chữ Để tạo dáng thẩm mỹ, các nét cơ bản ở chữ cáiviết hoa thường có biến điệu, không “thuần tuý” như ở chữ cái viết thường

Qua việc thực hành của học sinh, người giáo viên lại một lần nữa rèn cho học sinh tính cẩn thận và khiếu thẩm mỹ của các em

*Lý do chọn đề tài:

Thực tế hiện nay ở trường tiểu học, chữ viết của học sinh chưa đồng đều, một

số em viết đẹp, một số các em viết chữ chưa đẹp, viết ẩu, cẩu thả, có nhiều em lại viết sai lỗi chính tả Điều này ảnh hưởng nhiều đến kết quả học tập của các em Phải chăng chữ quốc ngữ khó viết? Học sinh do học nhiều môn nên không có thời gian luyện tập? Do chất lượng vở viết? Hay cấu tạo của chiếc bút? Nhưng dù với

lý do nào đi nữa ai cũng nhận thấy rằng: “Nắn chữ có nghĩa là rèn người”

Nhận thức được tầm quan trọng của công việc này, tôi đã tự học hỏi, tìm tòicộng với một số kinh nghiệm trong quá trình dạy lớp 1 Tôi mạnh dạn trình bày một vài suy nghĩ và biện pháp để các em học sinh lớp 1 viết đúng và đẹp hơn qua giờ học viết của giờ học vần Đó chính là lý do tôi chọn sáng kiến:

“Coi trọng tính chất thực hành trong giờ tập viết khi dạy hs lớp 2 viết chữ hoa”.

* Giới hạn nghiên cứu:

- Trong chương trình Tiếng Việt lớp 2.

- Coi trọng tính chất thực hành trong giờ tập viết khi dạy hs lớp 2 viết chữ hoa

- Từ tiết 1( Chữ hoa A) đến tiết 28 ( chữ hoa V)

- Học sinh lớp 2A trường Tiểu học An Sinh B

Số lượng, nội dung và hình thức như vậy là phù hợp với học sinh lớp 2 Tuynhiên, thực tế giảng dạy cho thấy học sinh lớp 2 học môn tập viết để viết đẹp làrất khó ở lớp 1 các em mới làm quen với chữ hoa qua hình thức tập tô trong giaiđoạn luyện tập tổng hợp ở học kỳ 2 Chính vì vậy khi viết chính tả, chữ hoa củacác em mới dừng ở mức độ gần giống với hình dáng theo mẫu chữ qui định, một

só em còn thao tác ngược hoàn toàn với qui trình viết hoặc nhấc bút tuỳ tiệnkhông biết đau là điểm nhấn của con chữ để tạo độ mềm mại, đẹp Còn một lý donữa rất bức xúc là trong giờ dạy tập viết, còn nhiều giáo viên chưa chú ý và coitrọng tính luyện tập, thực hành của học sinh, mà đi sâu quá vào việc giải thích quitrình viết chữ, nên học sinh không được luyện viết nhiều và luyện viết còn mangtính hình thức

Vì vậy để học sinh lớp 2 viết đúng, tiến tới viết đẹp chữ hoa hiện hành, từ

đó trình bày đẹp một đoạn văn, đoạn thơ là mối quan tâm và trăn trở rất lớn củatôi cũng như các đồng nghiệp

2 Cơ sở thực tiễn:

- HS lớp 2 còn rất non nớt, chuyển từ hoạt động vừa học vừa chơi ở mẫu giáo

và lớp 1 sang hoạt động học tập là chủ yếu nên khả năng tập trung của trẻ kém, taytrẻ còn non nớt

- Về tri giác: thiên về nhận biết tổng quát

- Về cảm giác: chưa phân biệt được dòng kẻ li, đường kẻ li

- Về vận động: chưa quen với việc cầm bút viết, ngồi đúng tư thế

- Về trí nhớ: lần đầu tiên tập viết nhớ lâu nhưng chưa biết kĩ thuật viết

* Những thuận lợi và khó khăn khi dạy môn tập viết:

- Chữ viết là một công cụ để giao tiếp và trao đổi thông tin, là phương tiện đểghi chép và tiếp nhận những tri thức văn hoá, khoa học và đời sống Do vậy ởtrường Tiểu học việc dạy học sinh viết chữ và làm chủ được công cụ chữ viết đểphục vụ cho học tập giao tiếp là yêu cầu quan trọng hàng đầu của môn Tiếng Việt.Đặc biệt là học sinh lớp 2 việc học chữ viết lúc bắt đầu đến trường là vô cùng quantrọng.

- Việc rèn chữ cho học sinh là biểu hiện của nết người Góp phần rèn những phẩmchất như tính cẩn thận, lòng yêu thích cái đẹp, tinh thần trách nhiệm, ý thức tựtrọng và thái độ tôn trọng người khác

II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

I Phương pháp thực hiện:

Phương pháp luyện tập (một trong 3 phương pháp: trực quan, đàm thoại gợi

mở, luyện tập) là phương pháp có vai trò quan trọng trong hoạt động dạy họcphân môn tập viết ở lớp 2, vì chữ viết của học sinh là sản phẩm của quá trình vậnđộng có sự phối hợp đồng bộ của nhiều bộ phận cơ thể (mắt nhìn, óc nghĩ và điềukhiển cơ quan vận động, cơ và xương bàn tay hoạt động, đồng thời có sự “lan toả”ảnh hưởng tới một số cơ quan khác đối với cơ thể học sinh ở lứa tuổi tiểu học)

Vậy để việc luyện tập thực hành của học sinh có hiệu quả, sản phẩm là chữviết của các em đúng và đẹp, theo tôi người giáo viên cần tiến hành như sau:

1 Giáo viên cần chú ý đến các giai đoạn cuả quá trình tập viết chữ Việc

hưuớng dẫn học sinh luyện tập thực hành phải tiến hành từ thấp đến cao, từ dễđến khó, từ đơn giản đến phức tạp để học sinh dễ tiếp thu Lúc đầu là việc viếtđúng hình dáng, cấu tạo, kích thước các cỡ chữ, sau đó là viết đúng dòng và đúngtốc độ qui định Việc rèn luyện kỹ năng viết chữ phải được tiến hành đồng bộ ở

lớp cũng như ở nhà, ở phân môn tập viết cũng như ở các phân môn của bộ mônTiếng Việt và ở các môn học kháng.

2 Khi học sinh luyện tập viết chữ, giáo viên cần luôn luôn chú ý uốn nắn

để các em cầm bút và ngồi viết đúng tư thế Bài viết đẹp phải đi kèm voí tư thếđúng, rèn cho trẻ viết đẹp mà quên mất việc uốn nắn cách ngồi viết là một thiếusót lớn của giáo viên Trong quá trình luyện tập của học sinh, tôi thường lưu ý cáchình thức luyện tập cơ bản sau:

Hình thức thứ nhất: Luyện các thao tác chuẩn bị viết chữ

Học sinh dùng que chỉ “đồ” trên mẫu ở phần hướng dẫn qui trình viết; viếtbằng ngón tay vào khoảng không trước mặt, nếu cần có thể tập viết nét khó, nétđặc biệt chú ý để chữ viết hoa được đúng và đẹp

Hình thức thứ hai: Luyện viết chữ hoa trên bảng lớp

Hình thức tập viết chữ trên bảng lớp có tác dụng kiểm tra sự tiếp thu cáchviết chữ hoa và bước đầu đánh giá kỹ năng viết chữ hoa của học sinh Hình thứcnày thường dùng trong một quá trình viết từ và cụm từ ứng dụng Qua đó giáoviên phát hiện chỗ sai của học sinh (về hình dáng, cách viết, thứ tự các nét ) đểuốn nắn chung cho cả lớp hoặc đánh giá, cho điểm

Ví dụ: Khi dạy bài: Chữ hoa A

Học sinh được luyện tập viết trên bảng lớp khi kiểm tra bài cũ (giáo viênyêu cầu 2,3 học sinh lên bảng viết chữ “ A “

Sau khi giáo viên viết mẫu chữ, học sinh lên bảng lớp viết chữ hoa giáo viên quan sát xem học sinh đã viết theo đúng qui trình chưa (nét móc ngược trái, nét thẳng đứng, thẳng xiên và nét móc ngược phải), học sinh đã chú ý vào điểm nhấn của chữ để con chữ này mềm mại và đẹp chưa (nét thẳng đứng hơi lượn sangtrái ở phần cuối của nét 2)

Sau khi giáo viên hướng dẫn viết chữ hoa cỡ nhỏ và từ cũng như cụm từứng dụng, giáo viên gợi ý học sinh lên bảng viết Giáo viên quan sát học sinh đã

biết từ chữ hoa cỡ nhỡ chuyển sang chữ hoa cỡ nhỏ đã đúng chưa (đây là chữ màcác em sử dụng thường xuyên khi viết), hay học sinh đã biết nối giữa nét móc củachữ với nét hất của chữ chưa.

Hình thức thứ ba: Luyện viết chữ hoa trên bảng con của học sinh

Học sinh luyện tập viết chữ hoa bằng phấn trên bảng con trước khi học sinh tậpviết vào vở Học sinh có thể tập viết chữ cái hoa, tập viết chữ ghi tiếng ứng dụng(có chữ cái hoa) Luyện nối chữ ở trường hợp khó nếu cần Khi sử dụng bảng con,giáo viên cần hướng dẫn các em cách lau bảng từ trên xuống dưới, cách sử dụng

và bảo quản phấn (phấn phải để vào hộp riêng cho khô), cách lau tay sau khi viết

để giữ vệ sinh (phải có giẻ ẩm để lau bảng, một giẻ khác chỉ dùng để lau tay) Viếtvào bảng xong, học sinh cần giơ lên để giáo viên kiểm tra, nhận xét, sửa lỗi vàongay bảng của học sinh nếu có

Hình thức thứ tư: Luyện tập viết trong vở tập viết 2

Học sinh phải viết cái chữ hoa, chữ ghi tiếng ứng dụng theo cỡ vừa và cỡnhỏ, viết cụm từ ứng dụng theo cỡ nhỏ

Muốn cho học sinh sử dụng vở tập viết có hiệu quả, giáo viên cần hướngdẫn tỉ mỉ nội dung và yêu cầu kỹ năng của từng bài Quá trình hướng dẫn học sinhluyện tập viết chữ, giáo viên cần hết sức lưu ý rèn các thói quen cho học sinh:ngồi viết đúng tư thế, để vở đúng qui cách và biết xê dịch vở khi viết, cầm bút(viết) đúng qui định

Ví dụ: Khi học sinh luyện viết vở bài1: Chữ hoa A

- Ở dòng đầu tiên viết chữ hoa A cỡ nhỡ, giáo viên yêu cầu học sinh quan sát kỹchữ viết mẫu trong vở để xác định điểm đặt bút, độ lượn của phần đầu và độ uốncủa phần lưng chữ Sau đó giáo viên yêu cầu học sinh viết từng chữ một, chữ saurút kinh nghiệm của chữ trước để viết đẹp hơn Cũng hướng dẫn tương tự vớidòng chữ cỡ nhỏ (học sinh viết từng dòng một

- Trước khi học sinh luyện viết chữ ghi từ ứng dụng “ Anh em thuân hòa

“, giáo viên yêu cầu học sinh quan sát kỹ cách nối từ chữ sang chữ , học sinh cũngviết từng chữ một để khắc sâu trí nhớ và rút kinh nghiệm cho chữ sau

- Ở dòng đầu của chữ ghi cụm từ ứng dụng “ Anh em thuân hòa ” giáo viên cần cho học sinh nhắc lại khoảng cách giữa các chữ trước khi luyện viết

Việc đảm bảo tốt các công việc trtên sẽ giúp các em viết tốt hơn ở nhữngdòng sau

Hình thức thứ năm: Luyện tập viết chữ hoa khi học các môn học khác

Ngoài các giờ tập viết, giáo viên còn phải luôn nhắc nhở học sinh tậpviết các chữ hoa ở các môn (phân môn) khác Có như thế việc luyện tập viết chữmới được củng cố đồng bộ thường xuyên, nhằm nâng cao chất lượng chữ viết vàhình thành ở học sinh những phẩm chất tốt như tính kiên trì, cẩn thận, khiếu thẩm

mỹ Việc làm này đòi hỏi ở giáo viên ngoài những hiểu biết về chuyên môn còncần sự kiên trì, tính cẩn thận và lòng yêu nghề mến trẻ

- Trước hết là do nhận thức của người dạy và học, nhận thức của cha mẹ HSchưa thấy hết vị trí, tầm quan trọng của sự tác động qua lại giữa các môn học

- Trong giờ tập viết GV chưa hướng dẫn một cách cơ bản, tỉ mỉ về việc viếtđúng mẫu, chữ viết chưa đúng quy trình từ nét đầu tiên đến khi kết thúc một conchữ

- Đối với HS lớp 2, học viết là một quá trình phức tạp Mỗi chữ viết của các

em là cả một phát minh Muốn viết được các chữ em phải vận dụng óc quan sát, sựchú ý của mình để phân tích các đường nét cấu tạo thành chữ cái, cách nối các conchữ trong 1 tiếng hay 1 từ, cách sắp xếp các từ trong câu Tay cử động của các ngóntay vụng về, yếu, chóng mỏi Khi cầm bút các em có tâm lý sợ rơi, cầm bút chặt,các cơ tay căng khó di chuyển, dường như các em viết toàn thân chứ không phảiviết bằng tay, khi viết mím môi, mím lợi, tròn mắt HS viết rất khó khăn, viết chậm

và một bộ phận không nhỏ HS viết chữ chưa đúng mẫu các chữ cái, không đúng cỡ

chữ (độ cao, độ rộng, khoảng cách giữa các con chữ và giữa các chữ thường quáhẹp hoặc quá rộng) Ghi dấu thanh không đúng vị trí.

- Một nguyên nhân nữa đó là để hoàn thành khối lượng kiến thức bài học, bàiviết ngày càng nhiều, các em phải tăng tốc độ viết trong một giờ học, giờ làm bàinên chữ viết không nắn nót, không đúng quy trình, kích cỡ, khoảng cách giữa cácchữ không đều

- Tạo phong trào thi đua giữ vở sạch viết chữ đẹp

- Trong giờ tập viết GV hướng dẫn HS tuân thủ nghiêm ngặt và thực hiệnđúng các nguyên tắc về tư thế ngồi viết, cách đặt bút, cách để tay, bài viết phải đảmbảo yêu cầu, ánh sáng và thuận chiều khi viết đưa đúng bút từ trái sang phải, từ trênxuống dưới không ấn ngòi bút mạnh vào mặt giấy

- Ngay từ đầu hè GV phải rèn luyện từng nét, phải đi sâu đi sát, phát hiệnnhững em viết chữ đẹp để bồi dưỡng

- Khi viết luôn luôn sửa và uốn nắn những chữ viết xấu và sai

- Hướng dẫn HS ngồi đúng tư thế, đẹp khen và động viên em viết đúng, đẹp

* Muốn HS viết đúng, viết đẹp HS chỉ có một con đường là luyện tập GVhướng dẫn HS luyện tập thực hành từ thấp đến cao để HS dễ dàng tiếp thu Lúc đầu

là việc viết đúng hình dáng, cấu tạo, kích thước các cỡ chữ, sau đó là viết đúngdòng và đúng tốc độ quy định Việc rèn luyện kĩ năng viết chữ phải được tiến hànhđồng bộ lớp cũng như ở nhà, phân môn tập viết cũng như ở các phân môn Tiếng

Việt khác Khi HS luyện tập viết chữ GV cần luôn luôn chú ý uốn nắn để các emcầm bút đúng quy định Bài viết đẹp phải đi kèm với tư thế ngồi đúng, rèn cho HSviết đẹp mà quên đi việc uốn nắn cách ngồi viết là một thiếu sót lớn của GV.

- Muốn viết nhanh phải nắm được kĩ thuật viết liền mạch và kĩ thuật sử dụngnét bút phải nối liền liên tục không bị đứt quãng giữa các nét trong một chữ Thôngthường viết một nét chữ nét bút liền mạch từ đầu đến cuối sau đó nhấc bút viết dấuphụ Vị trí dấu thanh đặt bút trên hoặc dưới âm chính

* Lựa chọn các hình thức luyện tập trong quá trình rèn chữ viết cho HS

+ Luyện viết bảng con

+ Luyện viết trong vở tập viết

+ Luyện phải thường xuyên trong các môn học khác

- Muốn hoạt động viết đúng và đẹp không phải ngày một, ngày hai mà làmđược ngay, nó đòi hỏi phải có một quá trình rèn rũa lâu dài Trước hết phải có sựdạy dỗ công phu của các thầy cô giáo theo một phương pháp khoa học kinh nghiệm

đã được đúc kết cùng với sự kèm cặp thường xuyên, sâu sát của các bậc phụ huynh,

sự nỗ lực kiên trì của mỗi học sinh

Qua nhiều năm giảng dạy lớp 2 chúng tôi đã đạt được những kết quả bướcđầu nhờ kiên trì thực hiện một số biện pháp sau:

* Chuẩn bị: Để một giờ tập viết thành công trước tiên phải có sự chuẩn bị chu đáo

về cơ sở vật chất

1.1 Giáo viên

- Kẻ bảng lớp theo đơn vị ô ly chuẩn bị theo vở tập viết của học sinh

- Phô tô cho mỗi học sinh một tờ chữ mẫu các chữ cái viết thường theo quyđịnh của Bộ giáo dục năm 2002-2003 để phụ huynh phối hợp cùng nhà trường dạycon em mình cho thống nhất

- Ngay từ những ngày đầu, giáo viên phải cho học sinh nắm chắc các đường

kẻ ngang, dọc các đường ly, dòng ly, cách chia ô thành những điểm chuẩn để viết

+ Vở viết:

- Phải là loại vở có kẻ ô vuông, ô ly dọc, ngang để học sinh dễ xác định điểmchuẩn, dễ ước lượng độ rộng các nét khi viết (Từ điểm bắt đầu đến điểm kết thúc)

* Bồi dưỡng cho học sinh lòng say mê, tinh thần quyết tâm rèn chữ viết

Tôi thường kể cho các em nghe gương rèn chữ của ông Cao Bá Quát ngàyxưa, gương rèn chữ của học sinh những năm trước Cho học sinh xem vở rèn chữcủa thầy, của những học sinh tiêu biểu từ những năm trước Qua những mẩu truyện,qua thực tế được nhìn những trang vở trước và sau khi rèn chữ của thầy, các bạn, cá

em có thêm tin tưởng và thêm quyết tâm say mê rèn luyện chữ viết

Ngoài ra tôi còn phôtô tới tận tay từng học sinh những trang vở viết chuẩnmực của học sinh trong lớp hoặc học sinh những năm trước để học sinh và phụhuynh cùng nêu cao quyết tâm rèn chữ bằng bạn

Bồi dưỡng cho học sinh một số đức tính và thái độ cần thiết trong việc rènluyện chữ viết như lòng say mê, ý trí quyết tâm, tính cẩn thận, chính xác, có ócthẩm mỹ, lòng tự trọng, tạo được hứng thú cho học sinh hăng say tập viết và có ý

thức viết đúng và đẹp Vì nếu ở lớp 1 đã viết hỏng, viết xấu thì lên các lớp trên khóviết đúng, viết đẹp được.

* Phân loại các chữ cái thành các nhóm:

Nếu cùng một lúc đòi hỏi các em viết đúng và đẹp ngay tất cả các loại chữ làkhông thực tế và khó thực hiện được (vì học sinh chưa nắm chắc kỹ thuật viết chữnày đã chuyển sang chữ khác) Do vậy tôi đã phân loại chữ viết thành các nhómhoa chữ có cấu tạo gần giống nhau về cách viết, mỗi tuần rèn một nhóm nhất định,rèn viết đúng, đẹp nhóm chữ này mới chuyển sang rèn nhóm chữ khác nên mỗinhóm chữ học sinh được rèn rất tỉ mỉ và chi tiết

Muốn dạy chữ viết trước tiên phải giới thiệu cho học sinh nắm chắc các nét cơbản tạo nên con chữ khi viết

- Nét móc (ngược, xuôi, móc hai đầu)

- Nét xiên (trái, phải)

- Các nét phụ

Căn cứ vào đặc điểm cấu tạo các nét và mối quan hệ về cách viết các chữ cái,tôi chia ra các nhóm chữ như sau:

* Chú ý kỹ thuật viết:

- Mẫu chữ: Giáo viên phải coi việc trình bày trên là trang viết mẫu mực của mình

cho học sinh noi theo Do vậy chữ viết của giáo viên phải đúng, rõ, đẹp và ngayngắn, đúng kỹ thuật, đúng quy trình Ngay cả khi chấm điểm và ghi lời nhận xétvào bài làm của học sinh và khi viết bảng