Thực trạng thực hiện các qui định pháp luật về quản lý quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ở Việt NamError!. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, cho đến nay hệ thống các quy định p
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
NGUYỄN VĂN CƯỜNG
HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ
QUẢN LÝ QUỸ ĐẤT PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN
KINH TẾ - XÃ HỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
HÀ NỘI - 2016
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
NGUYỄN VĂN CƯỜNG
HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ
QUẢN LÝ QUỸ ĐẤT PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN
KINH TẾ - XÃ HỘI
Chuyên ngành: Luật Kinh tế
Mã số: 60 38 01 07
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Người hướng dẫn khoa học: TS ĐẶNG THỊ BÍCH LIỄU
HÀ NỘI - 2016
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội
Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn
Tôi xin chân thành cảm ơn!
NGƯỜI CAM ĐOAN
Nguyễn Văn Cường
Trang 4MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
MỞ ĐẦU 7
Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ QŨY
ĐẤT VÀ PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ QUỸ ĐẤT PHỤC VỤ
PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI Ở VIỆT NAMError! Bookmark not defined
1.1 Quan niệm về quỹ đất và quản lý qũy đất phục vụ phát triển
kinh tế - xã hội ở Việt Nam Error! Bookmark not defined
1.1.1 Quan niệm về quĩ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hộiError! Bookmark not defined
1.1.2 Quan niệm về quản lý qũy đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hộiError! Bookmark not defined 1.2 Nhu cầu điều chỉnh pháp luật đối với hoạt động quản lý qũy
đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ở Việt NamError! Bookmark not defined
1.3 Khái niệm, đặc điểm của pháp luật về quản lý quỹ đất phục
vụ phát triển kinh tế - xã hội ở Việt NamError! Bookmark not defined
1.3.1 Khái niệm pháp luật về quản lý quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế
- xã hội Error! Bookmark not defined
1.3.2 Đặc điểm của pháp luật về quản lý quĩ đất phục vụ phát triển
kinh tế- xã hội Error! Bookmark not defined
1.4 Nội dung pháp luật điều chỉnh hoạt động quản lý quỹ đất
phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ở Việt NamError! Bookmark not defined
1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến pháp luật về quản lý quĩ đất phục
vụ phát triển kinh tế- xã hội ở Việt namError! Bookmark not defined
1.5.1 Đường lối, chính sách của Đảng cộng sản Việt Nam về đất đai
trong thời kỳ đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Error! Bookmark not defined
1.5.2 Chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nướcError! Bookmark not defined 1.5.3 Qúa trình cải cách nền hành chính quốc giaError! Bookmark not defined
Trang 51.5.4 Qúa trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của Việt Nam với
khu vực và thế giới Error! Bookmark not defined
1.6 Thực tiễn pháp lý và kinh nghiệm của một số quốc gia trên
thế giới về quản lý quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế- xã hội
và những gợi mở cho Việt Nam Error! Bookmark not defined
1.6.1 Thực tiễn pháp lý và kinh nghiệm quản lý quỹ đất từ AustraliaError! Bookmark not defined 1.6.2 Thực tiễn pháp lý và kinh nghiệm quản lý quỹ đất ở Hàn QuốcError! Bookmark not defined 1.6.3 Thực tiễn pháp lý và kinh nghiệm từ Trung QuốcError! Bookmark not defined
1.6.4 Bài học rút ra từ các nước Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined
Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ QUỸ ĐẤT
PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI Ở VIỆT NAMError! Bookmark not defined 2.1 Thực trạng pháp luật về quản lý quỹ đất phục vụ phát triển
kinh tế - xã hội ở Việt Nam Error! Bookmark not defined
2.1.1 Quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất xác định quỹ đất phục
vụ phát triển kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined
2.1.2 Quy định về thu hồi, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong quản lý
quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hộiError! Bookmark not defined
2.1.3 Qui định về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất và
đấu giá quyền sử dụng đất trong phát triển, khai thác quỹ đất phục vụ
phát triển kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined
2.1.4 Qui định tài chính về đất đai, giá đất trong quản lý quỹ đất phục vụ
phát triển kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined
2.1.5 Qui định về giám sát, thanh tra, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố
cáo và xử lý vi phạm pháp luật về đất đai trong quản lý quỹ đất phục
vụ phát triển kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined
2.2 Thực trạng thực hiện các qui định pháp luật về quản lý quỹ
đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ở Việt NamError! Bookmark not defined
2.2.1 Thực hiện các quy định pháp luật về quy hoạch, kế hoạch sử
dụng đất Error! Bookmark not defined
2.2.2 Thực hiện các quy định về thu hồi, bồi thường, hỗ trợ và tái định cưError! Bookmark not defined
Trang 62.2.3 Thực hiện các quy định về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục
đích sử dụng đất và đấu giá quyền sử dụng đất trong hoạt động
khai thác và phát triển quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hộiError! Bookmark not defined
2.2.4 Thực hiện các quy định tài chính đất đai, giá đất trong quản lý
quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hộiError! Bookmark not defined
2.2.5 Thực hiện các qui định pháp luật về thanh tra, kiểm tra, giải quyết
khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai và xử lý vi phạm về đất đaiError! Bookmark not defined KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined
Chương 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP
LUẬT VỀ QUẢN LÝ QUỸ ĐẤT PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN
KINH TẾ - XÃ HỘI Error! Bookmark not defined
3.1 Định hướng hoàn thiện pháp luật về quản lý quỹ đất phục vụ
phát triển kinh tế - xã hội ở Việt NamError! Bookmark not defined
3.2 Giải pháp hoàn thiện pháp luật về quản lý quỹ đất phục vụ phát
triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam Error! Bookmark not defined
3.2.1 Hoàn thiện pháp luật về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất làm cơ sở
cho quá trình tạo quỹ đất thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế -
xã hội Error! Bookmark not defined
3.2.2 Hoàn thiện quy định pháp luật về thu hồi đất tạo quỹ đất theo quy
hoạch hoặc đã có dự án đầu tư thực hiện các mục tiêu phát triển
kinh tế xã hội Error! Bookmark not defined
3.2.3 Hoàn thiện quy định của pháp luật về giao đất, cho thuê đất,
chuyển mục đích sử dụng đất và đấu giá quyền sử dụng đấtError! Bookmark not defined
3.2.4 Hoàn thiện pháp luật tài chính về đất đai, giá đất nhằm quản lý
quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế xã hộiError! Bookmark not defined
3.2.5 Hoàn thiện quy định của pháp luật về Thanh tra, giải quyết các
tranh chấp, khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong quản lý quỹ
đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
TÀI LIỆU THAM KHẢO 11
Trang 7MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Đất đai là nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá có vai trò to lớn trong sự nghiệp phát triển của mỗi quốc gia Với áp lực phát triển kinh tế xã hội, biến đổi khí hậu làm cho thế giới ngày càng nóng lên khiến băng ở hai cực tan ra, mực nước biển tăng cao nhấn chìm một bộ phận đất đai không nhỏ cộng thêm sự bùng nổ dân số và hiện trạng sử dụng đất như hiện nay có thể thấy nguồn tài nguyên đất đai ngày càng suy thoái, khan hiếm Do đó, việc phân bổ, sử dụng đất đai hợp lý, tiết kiệm hiệu quả cao; bảo đảm lợi ích trước mắt và lâu dài, bảo vệ môi trường sinh thái, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước luôn là vấn đề xuyên suốt trong thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước
Trong lịch sử phát triển của mọi quốc gia, việc tạo lập, quản lý và phát triển quỹ đất để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội là việc làm vô cùng quan trọng Nhịp
độ phát triển ngày càng lớn thì nhu cầu quỹ đất càng cao và trở thành thách thức lớn đối với sự thành công không chỉ là trong lĩnh vực kinh tế mà cả trong lĩnh vực chính trị, xã hội trên phạm vi quốc gia Vấn đề quản lý quỹ đất trở thành điều kiện tiên quyết của sự phát triển, nó đòi hỏi phải có sự quan tâm đúng mức từ nhiều phía: Nhà nước, các tổ chức chính trị, chính trị-xã hội, các tổ chức kinh tế, các tổ chức xã hội và mọi công dân
Không nằm ngoài quy luật trên, Việt Nam với đặc thù là một nước đang phát triển, trong điều kiện hiện nay chúng ta đang tiến hành công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, với mục tiêu trở thành nước công nghiệp Vì thế, nhu cầu về xây dựng các công trình phục vụ các lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng ngày càng gia tăng… Để đạt được những mục tiêu trên thì vấn đề tạo lập và quản lý quỹ đất là một bài toán đang đặt ra cho các cơ quan chức năng
Trong những năm qua, Đảng ta đã ban hành nhiều quyết sách và Nhà nước
Trang 8ta cũng đã ban hành nhiều các quy định pháp luật về quản lý quỹ đất để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, cho đến nay hệ thống các quy định pháp luật về quản lý quĩ đất nhằm phát triển kinh tế - xã hội ở Việt nam còn bộc lộ nhiều bất cập, hạn chế như: Quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; thu hồi, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; giao đất, cho thuê đất, chuyển
mục đích sử dụng đất; tài chính về đất đai và giá đất; quy định về quản lý, khai thác
quỹ đất; quy định về giám sát, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong hoạt động quản lý quỹ đất làm cho việc quản lý quỹ đất trên phạm vi toàn quốc kém hiệu quả Quản lý quỹ đất ở nhiều địa phương bị buông lỏng, thậm chí thả nổi dẫn đến đã có nhiều vụ việc tiêu cực xảy ra làm thất thoát quỹ đất, đất đai được sử dụng không phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, lãng phí, kém hiệu quả làm ảnh hưởng không nhỏ đến thực hiện kế hoạch, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của
cả nước, cũng như của các địa phương
Từ thực tế trên, việc nghiên cứu để hoàn thiện pháp luật về quản lý quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam là một vấn đề cấp thiết Do vậy,
tôi mạnh dạn chọn nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện pháp luật về quản lý quỹ đất
phục vụ phát triển kinh tế - xã hội” với mong muốn góp phần làm rõ những vấn
đề lý luận cơ bản về quản lý quỹ đất để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; làm rõ thực trạng các quy định pháp luật về quản lý quỹ đất cũng như thực tiễn thực hiện các quy định này, từ đó đề xuất định hướng cũng như những giải pháp cho việc hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về quản lý quỹ đất để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta trong giai đoạn hiện nay
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Đã có nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu vấn đề quản lý về đất đai nói chung cũng như vấn đề quản lý quỹ đất nói riêng, có thể kể đến các công trình sau: Luận
án Tiến sỹ của Nguyễn Xuân Phi năm 2011 “Quản lý nhà nước đối với quỹ đất
Thành phố Thanh Hóa”, Luận văn Thạc sỹ của Nguyễn Văn Xuyền năm 2012
Trang 9“Thực tiễn thi hành pháp luật về Quản lý nhà nước đối với đất đai tại huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang”, Luận án Tiến sỹ Luật học của Phạm Thu Thủy năm 2014
“Pháp luật về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp ở Việt Nam”,
Luận văn Thạc sỹ của Vũ Thị Hường năm 2015 “Đánh giá công tác tạo quỹ đất
phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tại Thành Phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh”
Tuy nhiên, các tác giả trên chưa nghiên cứu một cách toàn diện và hệ thống về pháp luật quản lý quỹ đất để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam
3 Mục đích nghiên cứu của Luận văn
Luận văn phân tích làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản của pháp luật về quản lý quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam; Phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật về quản lý quỹ đất để phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam; làm rõ các vấn đề pháp lý và thực tiễn thực hiện pháp luật về quản lý quỹ đất phục
vụ phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam để từ đó chỉ ra những bất cập, hạn chế, nguyên nhân của những bất cập, hạn chế trong các quy định pháp luật về quản lý quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta Từ kết quả nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản, kết quả phân tích, đánh giá thực trạng, Luận văn đề xuất định hướng và những giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật, nâng cao hiệu quả của việc thực thi pháp luật về quản lý quỹ đất phục vụ phát triển kinh
tế - xã hội ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu các quan hệ pháp luật phát sinh trong hoạt động quản lý quỹ đất, các quy định của pháp luật điều chỉnh các quan hệ pháp luật
về quản lý quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, thực tiễn thực hiện pháp luật
về quản lý quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
Trang 104.2 Phạm vi nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu các quan hệ pháp luật, các quy định pháp luật về quản
lý quĩ đất phục vụ phát triển kinh tế - hội ở Việt Nam giai đoạn sau khi luật đất đai
2003 có hiệu lực cho đến nay
5 Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả sử dụng phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin về duy vật lịch sử và duy vật biện chứng; sử dụng các phương pháp thống kê, phân tích, so sánh, tổng hợp; sử dụng nguồn số liệu từ phương pháp thu thập qua các tài liệu, sách, báo, các báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường; nghiên cứu cơ sở lý luận, nghiên cứu đánh giá thực trạng các quy định pháp luật kết hợp với nghiên cứu, phân tích thực tiễn thi hành pháp luật về quản lý quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta, từ đó đưa ra những định hướng, đề xuất giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu mà đề tài luận văn đặt ra
6 Những đóng góp mới của đề tài
Luận văn là công trình nghiên cứu chuyên sâu có hệ thống những quy định pháp luật về quản lý quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam giai đoạn từ sau khi Luật đất đai năm 2003 có hiệu lực cho đến nay
Về mặt lý luận: Luận văn phân tích, làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý quỹ đất và pháp luật về quản lý quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; xác định nhu cầu, nội dung điều chỉnh pháp luật đối với hoạt động quản lý quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế- xã hội ở nước ta
Về mặt thực tiễn: Luận văn chỉ ra những hạn chế, bất cập trong các quy
Trang 11TÀI LIỆU THAM KHẢO
I Tài liệu tiếng Việt
1 Bộ Tài chính (2014), Thông tư số 76/2014/TT-BTC ngày 16/6/2014 của Bộ Tài
chính hướng dẫn một số điều của Nghị định số 45/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về thu tiền sử dụng đất, Hà Nội
2 Bộ Tài chính (2014), Thông tư số 77/2014/TT-BTC ngày 16/6/2014 của Bộ
Tài chính hướng dẫn một số điều của Nghị định số 46/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về thu tiền thuê đất,thuê mặt nước, Hà Nội
3 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2012), Báo cáo Kinh nghiệm nước ngoài về
quản lý và pháp luật đất đai, Hà Nội
4 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2013), Báo cáo Điều tra, đánh giá thực trạng
để hoàn thiện Tổ chức phát triển quỹ đất góp phần phát triển kinh tế- xã hội ở Việt Nam, Hà Nội
5 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2014), Thông tư số 23/2014/TT-BTNMT ngày
19/5/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, Hà
Nội
6 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2014), Thông tư số 24/2014/TT-BTNMT ngày
19/5/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về hồ sơ địa chính, Hà
Nội
7 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2014), Thông tư số 25/2014/TT-BTNMT ngày
19/5/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về bản đồ địa chính, Hà
Nội
8 Bộ Tài nguyên và Môi Trường (2014), Thông tư số 29/2014/TT-BTNMT ngày
02/6/2014 quy định chi tiết việc lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, Hà Nội
9 Bộ Tài nguyên và Môi Trường (2014), Thông tư 30/2014/TT-BTNMT Quy
định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất, Hà Nội
10 Bộ Tài nguyên và Môi Trường (2014), Thông tư 36/2014/TT-BTNTM ngày