SKKN xây DỰNG hệ THỐNG câu hỏi PHÁT HUY TÍNH TÍCH cực, CHỦ ĐỘNG của học SINH TRONG học tập bộ môn vật lý lớp 9

Phòng giáo dục và đào tạo huyện đông triềuTr ờng Trung học cơ sở Mạo khê II Sáng kiến kinh nghiệm Xây dựng hệ thống câu hỏi phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong học tập bộ

Phòng giáo dục và đào tạo huyện đông triều

Tr ờng Trung học cơ sở Mạo khê II

Sáng kiến kinh nghiệm

Xây dựng hệ thống câu hỏi phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong học tập bộ môn vật

lý lớp 9

Họ và tên: Nguyễn thị kim thoa Trờng : THCS Mạo khê II Huyện : Đông triều – Quảng Ninh

Năm học 2007- 2008

I.Mở Đầu I.1- Lí do chọn đề tài:

Việc đổi mới phơng pháp giảng dạy ở THCS là lấy việc học của mỗi học sinh làm trung tâm: ở đó ngời thầy đóng vai trò chủ đạo, học sinh đóng vai trò chủ động Trên nền tảng của việc phát huy các hoạt động tích cực chủ động sáng tạo của học sinh trong hoạt động học và đề cao vai trò tự học của học sinh

Quá trình kết hợp, chọn lọc các phơng pháp dạy học truyền thống một cách phù hợp và sáng tạo đồng thời sử dụng các phơng tiện dạy học hiện đại; các trang thiết bị và đồ dùng

dạy học một cách hợp lý, phù hợp với điều kiện hiện tại là một vấn đề quan trọng có ảnh h-ởng lớn đến chất lợng dạy học trong giai đoạn mới

Chúng ta còn biết trong hệ thống các phơng pháp dạy học ở trờng học, phơng pháp đàm thoại dới hình thức hỏi đáp hoặc đàm thoại gợi mở đã dẫn dắt học sinh tự mình tìm hiểu, “ phát minh” lại các kiến thức sẽ học; phơng pháp này có tác dụng rất tốt nếu bằng những câu hỏi thích hợp, giáo viên đặt học sinh vào tình huống có vấn đề phải giải quyết và h ớng dẫn các em tìm tòi cách giải quyết vấn đề đó

Nh vậy, bên cạnh những trang thiết bị dạy học hiện đại, những công cụ trực quan, hệ thống câu hỏi đợc chọn lọc một cách hợp lý sao cho phù hợp với tiết học là một vấn đề không kém phần quan trọng trong việc phát huy tính tích cực chủ động của học sinh và nâng cao hiệu quả giờ dạy

Ngoài ra, câu hỏi và hệ thống câu hỏi góp phần tính nhân văn trong hoạt động dạy học ở trờng phổ thông, nó giúp cho quan hệ thầy trò, bạn bè thân kính hơn, không khí dạy và học sinh động, hấp dẫn hơn

Với những lý do trên, tôi xin đợc trình bày một số quan điểm, việc làm trong quá trình xây dựng hệ thống câu hỏi phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong hoạt động dạy -học

Đặc điểm tâm lý của học sinh THCS là ham học, ham chơi, dễ nhanh nhạy với cuộc sống,

tò mò ham hiểu biết, hiếu động nhng cũng dễ chán nản, buông trôi, tự ti khi kết quả học tập không suôn xẻ, không thành đạt

Môn vật lý là môn khoa học thực nghiệm, nên giờ học cần nhiều dụng cụ để làm thí nghiệm Theo hớng đổimới phơng pháp các tròng đã đợc cung cấp đầy đủ trang thiết bị phục vụ dạy – học cần thiết cho giờ học đạt kết quả cao

Việc học tập của học sinh cha tích cực, chủ động, gia đình các em cũng ít có điều kiện để kèm cặp giúp đỡ

Muốn học tập tốt bộ môn này thì việc xây dựng hệ thống câu hỏi phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong hoạt động dạy – học là điều cần thiết

Bản thân tôi cha có nhiều kinh nghiệm và biện pháp trong việc giảng dạy bộ môn, nên ở

đây tôi chỉ đa ra một vài ý kiến về vấn đề làm thế nào để phát huy tính tích cực chủ động của học sinh khi học bộ môn này

I.2- Mục đích nghiên cứu:

Bằng các biện pháp s phạm và phơng pháp dạy học, trong các giờ lên lớp nhất là giờ nghiên cứu bài mới thông qua hệ thống câu hỏi gợi mở, sự dẫn dắt từ lý thuyết giúp các em nhận thấy vấn đề đang tìm hiểu với cái đã có sẵn, hình thành cho các em những thói quen t duy từ những điều đã biết, phát hiện ra những cái cha biết xung quanh các em Xâydựng cho học sinh cách học, cách vận dụng, cách nhận biết sự việc, hiện tợng Từ đó giúp các em yêu thích bộ môn này

I.3- Thời gian - Địa điểm:

- Thời gian: Trong thời gian của năm học 2007- 2008

- Địa điểm: Trờng THCS Mạo Khê II

I.4- Đóng góp mới về mặt lý luận và thực tiễn:

Nhấn mạnh vai trò tích cực chủ động của ngời học, xem ngời học là chủ thể của quá trình học tập, trong đó chú trọng đến nhu cầu hứng thú và phát triển năng lực của học sinh Quan tâm đến hoạt động tích cực của học sinh Hớng dẫn và hình thành thói quen cách học tập phù hợp theo hớng tích cực và tự giác trong học tập Giúp các em có cách nhìn nhận, đánh giá, phân tích bài tập một cách đơn giản dễ hiểu dù là bài toán dới dạng phức tạp

II Nội dung II.1- Ch ơng I: Tổng quan

1 Những yêu cầu đối với các câu hỏi của giáo viên

2 Phơng pháp hỏi của thầy giáo

3 Các câu hỏi thờng dùng và hệ thống câu hỏi

4 Các hình thức nêu câu hỏi và hệ thống câu hỏi

5 Những vấn đề cần chú ý khi lựa chọn hệ thống câu hỏi ở chơng trình SGK mới.

6 Đối với câu trả lời của học sinh

7 Hoạt động “ hỏi” của thầy và trò trong hoạt động dạy và học

8 Phần cụ thể và minh hoạ

II.2- Ch ơng II : Nội dung vấn đề nghiên cứu.

II.2.1 Những yêu cầu đối với các câu hỏi của giáo viên:

a- Câu hỏi phải có tính hệ thống, nhằm nêu bật vấn đề phải giải quyết, gợi cho học sinh cách suy nghĩ để giải quyết vấn đềđó

b- Câu hỏi phải chính xác, ngắn gọn, rõ ràng, không mơ hồ hoặc quá chung chung

c- Câu hỏi phải vừa với sức suy nghĩ và cố gắng của học sinh đồng thời tránh tránh những câu hỏi quá vụn vặt làm mất thời gian và làm cho lớp học sa vào những chi tiết vụn vặt mà không thấy đợc nội dung chính của bài học

d- Giữa câu hỏi và lời khuyên cần kết hợp với nhau một cách hợp lý

II.2.2 Phơng pháp hỏi của thầy giáo :

- Bắt đầu bằng câu hỏi tổng quát hay một lời khuyên ; sau đó nên cần thiết đi dần từng bớc tới những câu hỏi chính xác và cụ thể hơn cho tới khi tìm thấy câu hỏi gợi ra đợc cách trả lời trong óc học sinh Nếu nh phải giúp học sinh thực hiện các ý của họ thì cũng bắt đầu bàng một câu hỏi tổng quát hay một lời khuyên ; sau đó nếu cần thiết đi tới một câu hỏi

đặc biệt hơn và cứ tiếp tục nh vậy

Những lời khuyên phải đơn giản, tự nhiên vì có thế học sinh mới dễ hiểu, dễ sử dụng, chúng phải tổng quát nghĩa là không phải chỉ áp dụng đợc cho bài đang xét mà còn áp dụng cho những bài thuộc đủ các loại sao cho chúng góp phần làm phát triển những khả năng t duy của học sinh chứ không phải chỉ một kỹ xảo riêng biệt nào đó

- Những câu hỏi có thể thờng xuyên đợc nhắc lại nhng không giả tạo trong các trờng hợp khác nhau ; cuối cùng học sinh có thể thấm nhuần những câu hỏi đó và các câu hỏi này góp phần vào việc phát triển thói quen t duy trong học sinh

- Cần thiết phải đi dần tới những lời khuyên mỗi lúc một chính xác hơn để học sinh có thể

tự làm đợc nhiều việc chừng nào hay chừng ấy

* Chú ý : Trong dạy học đổi mới ngày nay " hoạt động hỏi "của thầy trên lớp có thể tiến

hành dới các hình thức phong phú nh :

+ Kết hợp giữa câu hỏi với hình ảnh trực quan ( mô hình, mẫu vật , kết hợp kênh chữ với kênh hình, kênh tiếng)

+ Kết hợp giữa kênh hình, kênh tiếng, kênh chữ tạo ra một qui trình của hoạt động hỏi giúp cho việc học của học sinh hứng thú, sinh động

II.2.3 Các câu hỏi thờng dùng và hệ thống câu hỏi :

a- Đối với việc hình thành kiến thức mới ( tiết lý thuyết)

Ta thờng dùng các dạng câu hỏi sau đây :

- Câu hỏi kiểm tra kiến thức, kỹ năng cơ bản có liên quan tới bài mới (kiểm tra bài cũ)

- Câu hỏi giúp giáo viên đặt vấn đề vào bài mới

- Câu hỏi phát hiện tìm tòi xây dựng kiến thức mới

- Câu hỏi giúp học sinh tìm cách vận dụng kiến thức vào bài tập

- Câu hỏi giúp học sinh phát hiện vấn đề và tìm cách giải quyết vấn đề đó ( phát hiện những kiến thức khác có liên quan đến bài sau)

- Câu hỏi giúp học sinh chốt lại kiến thức trọng tâm, củng cố đào sâu kiến thức bài học và nhận dạng, phân biệt các khái niệm mới

- Câu hỏi giúp học sinh khai thác, mở rộng kiến thức bài mới

- Câu hỏi hớng dẫn gợi ý công việc ở nhà của học sinh và chuẩn bị cho bài sau

- Câu hỏi khắc phục những sai lầm thờng mắc của học sinh và ghi nhớ cách phục đó

b- Đối với phần luyện tập ( tiết luyện tập) :

Thờng dùng các dạng câu hỏi sau :

- Câu hỏi kiểm tra về kiến thức, kỹ năng, phơng pháp cơ bản của phần luyện tập và chuẩn

bị trớc cho phần luyện tập

- Câu hỏi giúp học sinh định dạng phân loại nhóm bài tập, các dạng bài tập chính trong phần luyện tập và định hình phơng pháp giải chính cho các dạng bài tập

- Câu hỏi định hớng (nêu hớng và cách giải ) một loại bài tập

- Câu hỏi khai thác, mở rộng, phát triển hoặc khái quát hoá bài học

- Câu hỏi tìm mối liên hệ giữa các bài tập trong một phần hoặc các bài tập trong nhiều phần cần luyện tập

- Câu hỏi tổng kết các tri thức phơng pháp, kỹ năng chính của phần luyện tập

- Câu hỏi đề ra sự chú ý, ghi nhớ đặc biệt vè một loại ( dạng bài tập ) điển hình hoặc không

điển hình ( không mẫu mực)

- Câu hỏi đề xuất tìm lời giải khác cho một số bài tập hoặc đề xuất bài tập mới

*Hệ thống ( nhóm ) các câu hỏi th ờng dùng:

Từ các câu hỏi thờng dùng nêu trên ta có thể thiết kế thành hệ thống các câu hỏi nh sau: + Với phần dạy kiến thức mới có các nhóm câu hỏi sau:

- Nhóm các câu hỏi kiểm tra kiến thức cũ và nêu vấn đề vào bài mới

- Nhóm các câu hỏi tìm tòi xây dựng các kiến thức mới

- Nhóm câu hỏi vận dụng, củng cố, khắc sâu kiến thức

- Nhóm câu hỏi khai thác phát triển kiến thức và chuẩn bị kiến thức cho bài sau

+ Với phần luyện tập gồm :

- Nhóm câu hỏi chuẩn bị cho tiết luyện tập về kiến thức, kỹ năng, phơng pháp

- Nhóm câu hỏi giúp học sinh thực hiện các phơng pháp giải các loại bài tập

- Nhóm câu hỏi giúp học sinh khai thác phát triển bài học và phân loại bài học

- Nhóm câu hỏi tổng kết kiến thức, phơng pháp, kỹ năng của phần luyện tập và chuẩn bị cho tiết học sau

+ Chú ý: Cần tránh đa ra câu hỏi mà học sinh trả lời đợc ngay hoặc khó có thể trả lời đợc ( quá dễ hoặc quá khó) Thiết kế hệ thống câu hỏi và lời khuyên theo cấu trúc chặt chẽ hoặc

hệ thống câu hỏi chính phụ giúp học sinh trả lời đợc những vấn đề khó khăn hơn Khắc phục những câu hỏi kém, thiết kế những câu hỏi tốt trớc khi hỏi học sinh

II.2.4.Các hình thức nêu câu hỏi và hệ thống câu hỏi:

a- Dùng nguyên bản một câu văn hoàn chỉnh ( câu hỏi) bằng cách nói hoặc viết sẵn vào bảng hay vào phiếu

b- Dùng đồ dùng trực quan ( tranh ảnh, hình vẽ, sơ đồ, mô hình, mẫu vật, băng hình, băng tiếng,…) để nêu câu hỏi

c- Dựa vào việc tìm lời giải hoặc kết quả một bài cụ thể nào đó nêu câu hỏi cho một bài khác, một kiến thức khác

d- Sử dụng hình vẽ có sẵn các dữ kiện, điều kiện để kiểm tra hoặc hỏi các kiến thức quan trọng

e- Đa ra các hình thức câu hỏi dới hình thức trắc nghiệm nh tìm câu đúng, câu sai trong các câu đã cho, điền vào ô trống để có kết luận đúng, sai hoặc lựa chọn các kết quả đúng trong nhiều kết quả cho trớc,…

f- Hệ thống câu hỏi chính phụ; câu hỏi và lời khuyên gợi ý hớng dẫn giúp học sinh trả lời dần tiến tới hoàn thiện lời giải một bài toán

g- Cho trớc câu trả lời hoặc kết quả, yêu cầu tìm các câu hỏi tơng ứng Giáo viên giúp học sinh tự đặt câu hỏi và tự trả lời câu hỏi đó làm cho hoạt động tự học phong phú và bổ ích h- Có thể đặt ra câu hỏi gián tiếp cho một vấn đề chính cần hỏi

i- Tạo ra ( xây dựng) một hệ thống câu hỏi dới nhiều hình thức phong phú và sinh động nh: hỏi kết hợp với các hình ảnh trực quan, hỏi không dùng lời mà dùng kí hiệu để hỏi, dùng các hình ảnh để hỏi Xây dựng một qui trình hỏi bằng cách phối hợp các kênh chữ, kênh hình, kênh tiếng một cách hợp lý sao cho phù hợp với điều kiện hiện đại

k- Xây dựng hệ thống câu hỏi theo hệ thống kiến thức cơ bản của bài học và các thể loại bài tập của tiết luyện tập Chú ý tới câu hỏi khắc sâu và củng cố kiến thức trọng tâm và thể

loại bài tập chính, cần có câu hỏi cho học sinh tìm tòi phơng pháp giải và cách khai thác bài tập

II.2.5.Những vấn đề cần chú ý khi lựa chọn hệ thống câu hỏi ở chơng trình SGK mới:

- Những câu hỏi khó trong SGK, giáo viên nên sử dụng hợp lý câu hỏi phụ ( lời khuyên) để hớng dẫn học sinh yếu tìm ra câu trả lời

- Những bài tập phần áp dụng mà nhiều học sinh gặp khó khăn giáo viên có thể sử dụng câu hỏi gợi ý giúp học sinh tìm đợc lời giải ( câu hỏi ngắn gọn và xúc tích)

- Có thể dùng các câu hỏi gây chú ý, hứng thú gợi động cơ cho học sinh trớc vấn đề cần tìm tòi

- Giáo viên có thể đề ra câu hỏi (hệ thống câu hỏi) trớc giờ luyện tập cho học sinh ( chuẩn

bị trớc cho tiết luyện tập)

- Trong phần luyện tập, giáo viên có thể xây dựng hệ thống câu hỏi cho từng nhóm ( loại ) bài tập giúp học sinh tự giải đợc các bài tập cơ bản

- Xây dựng hệ thống câu hỏi hớng dẫn học sinh tìm tòi ( đối với những bài tập khó hơn)

- Chú ý nêu câu hỏi nhằm chốt lại các phơng pháp giải các loại bài chính,ghi nhớ cho học sinh những phơng pháp hay và khắc phục sai lầm cho học sinh

- Có thể đa ra bài luyện tập dới hình thức nhiều câu hỏi đa dạng phong phú

II.2.6 Đối với câu trả lời của học sinh:

a- Phải yêu cầu chính xác rõ ràng, có ý thức, có lý lẽ Đói với từng câu hỏi của mình, giáo viên cần dự kiến câu trả lời của học sinh Qua đó xem xét lại câu hỏi của mình và chuẩn bị câu hỏi phụ cần thiết

b- Khi tổ chức đàm thoại phải chú ý: không chỉ định một học sinh trả lời mà chỉ để cho cả lớp trả lời bằng vài từ nh: “ có”, “ không”, hoặc giáo viên nói không hết câu rồi dừng lại để học sinh nói tiếp hai, ba từ cuối

c- Cần điều khiển học sinh sử dụng SGK trên lớp ( khi nào xem sách, xem từ đâu đến đâu,

…) Tránh cho học sinh dùng SGK để trả lời những câu hỏi của giáo viên ( với những câu

có đáp án trong SGK)

II.2.7 Hoạt động hỏi của thầy và trò trong hoạt động dạy và học “ ”

a- Hoạt động “ hỏi” của giáo viên trong giờ dạy bài mới ( luyện tập) nên đa dạng và phong phú nh :

- Sử dụng câu văn > hệ thống câu hỏi ( nói hoặc viết sẵn)

- Dùng sơ đồ, hình vẽ, hình ảnh, mô hình tổng quát để hỏi ( kênh hình)

- Dùng câu cầu khiến kết hợp với câu nghi vấn làm cho hệ thống câu hỏi đợc sinh động

- Phối hợp giữa các kênh : hình, chữ, tiếng tạo ra một hoạt động hỏi phong phú, hấp dẫn và

bổ ích gây hứng thú say mê học tập

b- Hoạt động tự hỏi – tự trả lời của học sinh

- Học sinh tự mình đặt ra câu hỏi và tìm trả lời trong quá trình học bài và làm bài một cách thờng xuyên giúp cho việc tự học của học sinh có chiều sâu và phong phú hơn

- Hoạt động " hỏi" của giáo viên và học sinh nên kết hợp với đàm thoại > đối thoại ->

độc thoại theo hớng sau : giáo viên đàm thoại với nhiều học sinh -> đối thoại với số ít học sinh -> cá nhân học sinh tự đàm thoại

d- Hình thành ( xây dựng) " qui trình hỏi" của giáo viên thông qua hoạt động hỏi với các hình thức hỏi phong phú

* Phần cụ thể và minh hoạ :

Xây dựng một hệ thống câu hỏi phong phú, hấp dẫn, sinh động tạo thành một qui trình của hoạt động hỏi của thầy và trò Giáo viên có thể dùng hình ảnh trên màn hình đặt câu hỏi cho học sinh trả lời Học sinh ghi câu trả lời vào phiếu ( giấy trong) Giáo viên sử dụng

đèn chiếu cho cả lớp kiểm tra câu trả câu trả lời của các nhóm.Hoặc giáo viên có thể vẽ sơ

đồ ( hình vẽ) có ghi dấu ( ? ) để học sinh tìm câu trả lời cho mỗi ( ? ) Giáo viên chiếu câu trả lời cho học sinh đối chiếu Hoặc có thể cho học sinh xem một số hình ảnh trên màn hình

( đèn chiếu, máy chiếu, ) Sau đó nêu câu hỏi cho cả lớp suy nghĩ và trả lời Hoặc có thể vẽ hình vẽ sẵn chiếu lên màn hình và yêu cầu học sinh ghi lời thuyết minh cho hình vẽ đó dới một hình thức một bài toán, một lời bình từ cảm nhận có đợc của học sinh

Hệ thống câu hỏi nhằm phát huy tính chủ động sáng tạo của học sinh có thể chia ra nh sau :

* Câu hỏi kiểm tra kiến thức, kỹ năng cơ bản có liên quan đến bài mới.

Ví dụ : Dạy bài Tác dụng từ của dòng điện - Từ trờng ( Vật lý 9) :

Hãy nêu các đặc điểm của nam châm ? Tại sao một kim nam châm đặt gần thanh nam châm thì chúng lại tơng tác với nhau?

* Câu hỏi giúp giáo viên đặt vấn đề vào bài mới :

Ví dụ: Để vào bài “ Dòng điện xoay chiều” giáo viên làm thí nghiệm nh sau:

- Đa ra cho học sinh xem một bộ pin hay ăcqui 3Vvà một nguồn điện 3V lấy từ lới điện trong phòng học Lắp bóng đèn vào 2 nguồn điện trên, cả 2 đèn đều sáng, chứng tỏ cả 2 nguồn điện đều cho dòng điện

+ Mắc vôn kế 1 chiều vào 2 cực của pin, kim vôn kế quay

+ Đặt câu hỏi: Mắc vôn kế 1 chiều vào nguồn điện lấy từ lới điện trong phòng học, kim vôn kế có quay không?

- Mắc vôn kế vào mạch, kim vôn kế không quay Đổi chỗ 2 chốt cắm vào ổ lấy điện, kim vôn kế vẫn không quay

+ Đặt câu hỏi : Tại sao trờng hợp thứ hai kim vôn kế không quay dù vẫn có dòng điện? Hai dòng điện có giống nhau không? Dòng điện lấy từ mạng điện trong nhà có phải là dòng

điện một chiều không?

* Câu hỏi giúp học sinh tìm cách vận dụng kiến thức vào bài tập, thực tế:

Ví dụ 1:

- Tại sao trong mạch điện gia đình ngời ta lại mắc các thiết bị dùng điện theo cách mắc song song?

- Tại sao ở cầu chì tổng, thì dây chì lại có tiết diện lớn hơn dây chì ở các cầu chì ở các cầu chì mắc với các thiết bị điện?

Hoặc cho học sinh chọn câu đúng sai

Học sinh phải vận dụng kiến thức đã học ở bài “ Đoạn mạch song song” trong SGK vật lý lớp 9 để trả lời các câu hỏi này

Ví dụ 2:

Chọn phát biểu đúng sai: Đúng Sai + Ngời ta dùng công tơ điện để đo công suất của dụng cụ điện  

+ Dòng điện có năng lợng vì nó có thể thực hiện công và cung cấp  

nhiệt lợng

+ Cùng một dòng điện, điện trở càng lớn thì nhiệt năng toả ra càng lớn 



+ Để sử dụng điện an toàn, cần chọn dây và cầu chì có tiết diện phù hợp 



+ Sử dụng đúng điện thế sẽ tiết kiệm điện năng đồng thời tăng tuổi thọ 



của thiết bị

* Câu hỏi giúp học sinh phát hiện vấn đề và tìm cách giải quyết vấn đề :

- Khi đa kim nam châm lại gần một thanh nam châm ta thấy chúng tơng tác với nhau Khi

đa kim nam châm đến gần dây dẫn có dòng điện chạy qua thì kim nam châm quay lệch đi,

điều đó chứng tỏ gì?

( Bài 22: Tác dụng từ của dòng điện - Từ trờng)

1 2 3

* Câu hỏi giúp học sinh chốt lại kiến thức trọng tâm, củng cố đào sâu kiến thức:

Ví dụ : ở các hình vẽ sau, mỗi hộp kín bên trong có chứa một thấu kính Hãy cho biết hộp

nào chứa thấu kính hội tụ? Tại sao?

dẫn, gợi ý công việc về nhà chuẩn bị bài sau:

Ví dụ: Để chuẩn bị “ Bài 40: Hiện tợng khúc xạ ánh sáng”, giáo viên hớng dẫn học sinh

làm thí nghiệm ở nhà để tìm hiểu hiện tợng khúc xạ ánh sáng nh sau: Đặt một chiếc đũa thẳng vào trong một cái bát Đặt mắt nhìn dọc theo chiếc đũa từ đầu trên, ta không nhìn thấy đầu dới của đũa Giữ nguyên vị trí đặt mắt, đổ nớc vào bát, liệu có nhìn thấy đầu dới của đũa hay không?

Trên đây là hệ thống câu hỏi phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh vào bài giảng,

đặc biệt là nâng cao chất lợng bộ môn vật lý lớp 9 Đó cũng chính là kinh nghiệm quí báu

mà tôi đã đúc kết trong năm học 2007 – 2008

II.3 – Ch ơng III: Kết quả nghiên cứu

II.3.1 Trong dạy học theo phơng pháp tích cực việc lựa chọn hệ thống các câu hỏi cho phù

hợp với nội dung bài dạy là việc làm cần thiết Nó giúp cho giờ học sinh động, hấp dẫn, gây hứng thú học tập đồng thời nâng cao khả năng suy luận, rèn luyện, góp phần làm giàu tính nhân văn trong dạy học ở trờng THCS

II.3.2 Hệ thống câu hỏi hợp lý kết hợp với các hình ảnh trực quan sinh động: Mô hình,

tranh vẽ và hoạt động “hỏi” giúp giáo viên có điều kiện phát huy đợc tính tích cực của học sinh, và dễ dàng thực hiện đợc việc tổ chức hoạt động cho học sinh dới các hình thức: cá nhân, nhóm nhỏ, lớp,…

II.3.3 Hệ thống câu hỏi đa dạng, phong phú dới nhiều hình thức khác nhau tạo điều kiện

thuận lợi cho giáo viên và học sinh tiếp cận với cách tìm tòi phát hiện vấn đề và giải quyết vấn đề một cách tự nhiên; giúp việc khai thác lý thuyết và bài tập đợc thuận lợi và sâu sắc hơn

II.3.4 Câu hỏi kết hợp với lời khuyên một cách hợp lý có tác dụng tốt cho việc hớng dẫn,

gợi ý học sinh hoàn thành công việc trên lớp của học sinh và rèn đợc kỹ năng làm bài tập

II.3.5 Qui trình hỏi theo hớng đàm thoại - đối thoại - độc thoại có ý nghĩa thiết thực phát

huy tính tích cực, tự giác của học sinh trong học tập và chú trọng tới khả năng tự học của học sinh Học sinh tích cực, chủ động hứng thú, say mê học bộ môn

Kết quả cụ thể:

*Kết quả khảo sát đầu năm:

9D2 : 65% khá giỏi

9D3 : 25 % khá giỏi

9D4 : 30 % khá giỏi

9D5 : 48 % khá giỏi

9D6 : 37 % khá giỏi

9D7 : 30 % khá giỏi

* Kết quả cuối năm học 2007- 2008:

9D2: 97,6% khá giỏi

9D3: 40 % khá giỏi

9D4: 42% khá giỏi

9D5: 70 % khá giỏi

9D6: 60 % khá giỏi.

9D7: 58 % khá giỏi

III Kết luận và đề nghị

Qua những việc làm trên đã có tác dụng thiết thực nâng cao chất lợng bộ môn - góp phần nâng cao chất lợng toàn diện trong giáo dục học sinh Tuy nhiên việc áp dụng phơng pháp

đó cha tiến hành đồng loạt, ở các tiết học vẫn còn có nhiều hạn chế và khiếm khuyết Kính mong sự quan tâm, góp ý trao đổi kinh nghiệm giữa các trờng, các huyện, các tỉnh để học tập kinh nghiệm, từ đó để học sinh tăng lên về mặt chất lợng hoà chung vào nền giáo dục hiện đại

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

Mạo Khê, ngày 08 tháng 5 năm 2008

Nguyễn Thị Kim Thoa.

IV Tµi liÖu tham kh¶o:

1 S¸ch gi¸o khoa vËt lý líp 9.

2 S¸ch bµi tËp vËt lý líp 9.

3 S¸ch gi¸o viªn líp 9.

4 S¸ch häc tèt vËt lý líp 9.

5 Ph¬ng ph¸p gi¶i bµi tËp vËt lý líp 9.

6 C©u hái vµ bµi tËp tr¾c nghiÖm vËt lý 9.

7 Tæng hîp kiÕn thøc vËt lý THCS.

8 S¸ch n©ng cao vËt lý 9.

Phụ lục

I Mở đầu……… 2.

II Nội dung ……… 3.

III Kết luận và đề nghị ……… 9.

IV Tài liệu tham khảo ……… 10.