SKKN trao đổi một số kinh nghiệm trong quá trình thiết kế bài giảng e learning

Qua việc soạn các bài giảng e - Learning, tôi rút rađược một số kinh nghiệm và tôi muốn chia sẻ với các đồng nghiệp để các thầy cô có thể vận dụng các kinh nghiệm này của tôi tạo ra nhữn

A PHẦN MỞ ĐẦU

I Lí do chọn đề tài:

Nhân loại của chúng ta đang trong cuộc Cách mạng công nghiệp lầnthứ 4 - ứng dụng Công nghệ thông tin vào quá trình tự động hóa sản xuất.Việc đổi mới giáo dục đào tạo hướng cho thế hệ trẻ nắm vững CNTT để ứngdụng vào sản xuất, hòa nhập vào đời sống, xã hội có vai trò vô cùng quantrọng, trở thành xu thế toàn cầu

Tại Việt Nam, ứng dụng những thành tựu mới nhất về khoa học và côngnghệ, cụ thể là các phương thức giáo dục, đào tạo ngày càng được cải tiến nhằmnâng cao chất lượng, tiết kiệm thời gian và tiền bạc cho người học, thích ứng với

sự phát triển của giáo dục thời đại trong bối cảnh kinh tế tri thức phát triển mạnh

mẽ như hiện nay e - Learning đang là xu hướng chung của giáo dục thế giới,việc triển khai e - Learning trong giáo dục, đào tạo là một hướng đi tất yếu nhằmđưa giáo dục Việt Nam tiếp cận nền giáo dục hiện đại của thế giới

E - Learning là một phương thức đào tạo hiện đại dựa trên công nghệthông tin Với sự bùng nổ phát triển của công nghệ hiện nay, e - Learning ngàycàng được ưa chuộng bởi tính linh hoạt và tiện dụng về thời gian lẫn địa điểm

Nó giúp giải quyết nhiều vấn đề khó khăn khi người học có thể có thể học mọilúc mọi nơi, ở văn phòng, ở nhà hoặc bất kỳ địa điểm nào thuận tiện và có thểhọc nhiều lần, nhất là khả năng làm cho bài giảng trở nên trực quan, sinh động,giáo viên có thể định hướng học sinh tiếp cận với nguồn tri thức phong phú, mởrộng cơ hội tiếp cận với các khóa học với chi phí tối thiểu Đây là điều mà cácphương pháp giáo dục truyền thống không có được

Nhưng để tạo ra được một bài giảng e - Learning hay và hoàn chỉnh phảimất rất nhiều thời gian và công sức, ngoài kiến thức về chuyên môn giáo viêncòn phải có sự hiểu biết về bộ môn Tin học Do đó giáo viên gặp rất nhiều khókhăn khi soạn bài giảng Qua việc soạn các bài giảng e - Learning, tôi rút rađược một số kinh nghiệm và tôi muốn chia sẻ với các đồng nghiệp để các thầy

cô có thể vận dụng các kinh nghiệm này của tôi tạo ra những bài học hay và bổích cho học sinh

1/27

II Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:

Trao đổi một số kinh nghiệm trong quá trình thiết kế bài giảng e Learning

Giúp giáo viên có một số kỹ năng cơ bản để thiết kế được bài giảng

- Giúp giáo viên khắc phục được một số lỗi hay mắc phải trong quá trìnhthiết kế bài giảng

- Giúp giáo viên thiết kế được một bài giảng hay và hoàn chỉnh, góp phầnnâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường

III Phạm vi nghiên cứu:

- Nội dung bài giảng qua tài liệu “Mậu Lương thôn lệ” do Viện Hán Nôm

phiên dịch và chứng nhận ngày 08/2/2012 từ sách “Mậu Lương thôn lệ toàntập”, kí hiệu A.741 lưu trữ tại Viện nghiên cứu Hán Nôm Hồ sơ di tích và cácsắc phong Đình Mậu Lương, Kiến Hưng, Hà Đông, Hà Nội

- Cách sử dụng phần mềm Adobe Presenter 10;

- Cách sử dụng phần mềm Total Video Converter;

- Qua thực tế thiết kế các bài giảng “ước chung lớn nhất – Toán 6” , “MậuLương – Đất và người – Dư địa chí Việt Nam” và quá trình hỗ trợ đồng nghiệpthiết kế bài giảng

- Qua sự phản hồi tích cực của học sinh trong nhà trường về hiệu quả cácbài giảng mà giáo viên trong nhà trường đã thiết kế

- Thời gian nghiên cứu: Năm học 2015 – 2016, 2016 - 2017

B PHẦN NỘI DUNG:

I Cơ sở lý luận của đề tài:

1 Một trong những nhiệm vụ của năm học 2016 – 2017 là “Ứng dụng

công nghệ thông tin trong dạy, học và quản lý giáo dục” Việc sử dụng tăngcường các thiết bị dạy học hiện đại, các thiết bị có yếu tố công nghệ thông tinnhư phần mềm dạy học đã được triển khai rộng rãi tại các trường học trên toànquốc Bên cạnh đó, giáo viên cũng được khuyến khích tham gia đóng góp cácbài trình chiếu, bài giảng e - Learning, khai thác thư viện bài giảng điện tử…,góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong các nhà trường

2 Ứng dụng CNTT trong dạy học là một trong những phương pháp giáo

dục phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp vớiđặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện

kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềmvui, hứng thú học tập cho học sinh

3 Nhà trường đã trang bị phòng máy tính, hỗ trợ Dcom 3G, bộ máy tính,

máy chiếu trên từng lớp học,… để giáo viên sử dụng trong quá trình dạy học củamình Tuy nhiên, vẫn có không ít giáo viên lúng túng và thụ động khi ứng dụngCNTT vào bài giảng Trong khi nhiều giáo viên lớn tuổi không mặn mà do trình

độ CNTT có hạn Nhà trường khuyến khích giáo viên ứng dụng CNTT vào từngbài giảng; đồng thời, tăng cường bồi dưỡng năng lực CNTT cho giáo viên, cụthể giáo viên đã được tập huấn các chuyên đề về Tin học do phòng GD và Sở

GD & ĐT tổ chức Nhà trường đã xây dựng những quy định cụ thể để nâng dầnkiến thức và kỹ năng về CNTT của giáo viên và yêu cầu mỗi người phải tích cựctham gia vào phong trào ứng dụng CNTT nhằm đổi mới phương pháp dạy -học…Và việc ứng dụng CNTT là một trong những tiêu chí để đánh giá thi đuatrong năm học

II Thực trạng:

Ngày nay khoa học kỹ thuật phát triển mạnh mẽ như vũ bão, để tiếp cậnđược với nền tri thức trong thời đại mới thì con người phải không ngừng traudồi, học tập và rèn luyện Ngoài việc học ở trường, học sinh còn có thể nâng cao

sự hiểu biết, trình độ học vấn của mình bằng cách tự học ở nhà, học qua mạng,học trực tuyến E - Learning là một phương thức đào tạo hiện đại dựa trên côngnghệ thông tin, giúp người học có thể học ở mọi lúc, mọi nơi, giảm được chi phícho người học Do đó thiết kế bài giảng e – Learning đã và đang được cả ngànhgiáo dục quan tâm, chú trọng Hằng năm phòng giáo dục, bộ giáo dục và đào tạo

tổ chức các cuộc thi thiết kế bài giảng e - Learning ở các cấp học trên phạm vitoàn quốc nhưng số lượng giáo viên tham gia thi thiết kế bài giảng còn hạn chếcũng bởi vì mặc dù có nhiều giáo viên giỏi về chuyên môn và khả năng sư phạmnhưng chưa biết cách thiết kế một bài giảng e – Learning hoặc trong quá trình

3/27

thiết kế bài giảng gặp một vài tình huống lại không biết cách khắc phục nên vẫnkhông thể hoàn thành được bài giảng của mình Xuất phát từ thực trạng đó, tôixin mạnh dạn chia sẻ “một số kinh nghiệm khi thiết kế bài giảng điện tử e –Learning” mà tôi đã đúc kết được trong những lần thiết kế bài giảng e –Learning ở những cuộc thi vừa qua.

III Giải pháp, biện pháp:

1 Mục tiêu của giải pháp, biện pháp:

- Giúp giáo viên có thể thiết kế được bài giảng e – Learning hoàn chỉnh

- Học sinh có kỹ năng tự học, kiểm tra được kiến thức của mình tiếp thuđược qua các bài giảng e - Learning

- Nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường

2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp:

a) Cách soạn bài giảng điện tử e - Learning:

* Các bước cơ bản để sử dụng thiết kế một bài giảng e - Learning

- Bước 1: Tạo bài trình chiếu bằng PowerPoint, có thể tận dụng bài trìnhchiếu cũ để tiết kiệm thời gian trong khâu chuẩn bị, tuy nhiên cũng cần phải cómột số điều chỉnh để thích hợp như: Đưa Logo của trường vào, đưa hình ảnh tácgiả, chỉnh lại màu sắc cho thích hợp

(Kinh nghiệm: Nên tạo bài mới để thực hiện dễ dàng hơn, nhất là đối với

những giáo viên có kỹ năng tương tác với phần mềm còn hạn chế)

- Bước 2: Biên tập Đưa multimedia vào bài giảng: cụ thể là đưa video và

âm thanh vào, ví dụ âm thanh thuyết minh bài giảng; đưa các tệp flash; đưa câuhỏi tương tác (quizze), câu hỏi khảo sát và có thể ghép tệp âm thanh đã ghi sẵnsao cho phù hợp với đúng hoạt hình

- Bước 3: Xem lại bài giảng và công bố trên mạng

Chúng ta có thể xem bài giảng trên máy tính sau khi đóng gói hoặc đưa bàigiảng điện tử e – Learning soạn bằng Adobe Presenter vào các hệ thống quản lý học tập Learning Management Systems (LMS) theo chuẩn SCORM và AICC

b) Một số kinh nghiệm khi tạo Slide.

Để thiết kế một bài giảng e - Learning thành công thì việc tạo các slide làrất quan trọng Do vậy cần phải chú ý một số nguyên tắc khi tạo các slide như sau:

- Trang mở đầu: Có tên bài và tên tác giả, thông báo copyright nếu thấy cần

- Trang kết thúc: Cám ơn

- Tài liệu tham khảo: Có thể là tài liệu doc, có thể là đường link tới trangweb hay các hình ảnh Thường nằm ở trang gần kết thúc

- Đưa logo của trường, hay của riêng bạn vào

- Tạo các trang phân cách chủ để nếu bài quá dài

- Tạo các câu hỏi tương tác (quizze) giúp người học chủ động, hứng thútheo dõi bài giảng

- Chọn màu nền tối, chữ sáng hoặc ngược lại để làm nổi bật các nội dungcần truyền đạt, gây hứng thú cho học sinh khi học bài

- Tránh dùng hiệu ứng bóng mờ

- Tránh dùng quá nhiều font chữ trên một slide, sử dụng font có sẵn, tránh

sử dụng font lạ

- Tiêu đề nên để > 32 point, các mục còn lại nên để cỡ 24 point

- Không nên dùng tất cả chữ hoa

- Mỗi slide không nên trình bày nhiều chữ (khoảng 5 – 7 dòng)

- Nội dung nên vắn tắt nhưng rõ ràng

- Đưa biểu đồ, hình ảnh, clip minh họa phải hợp lý liên quan đến nội dungbài học và giải thích được

5/27

Ví dụ minh họa: Khi trình bày mục 2 Miếu làng Mậu Lương

Tiêu đề: Font Times New Roman, cỡ chữ 32 point

Phần nội dung: 5 dòng, Font Times New Roman và cỡ chữ 24 Minh họa: Đoạn clip quay miếu làng Mậu Lương

c) Một số thiết lập ban đầu cho bài giảng:

* Đặt tiêu đề cho màn hình:

Nhấn vào nút lệnh Adobe Presenter - sẽ cho màn hình sau:

- Dòng Appearance: Đặt tiêu đề cho bài giảng hiển thị trên giao diện trong hộp Title

- Đặt title (Tiêu đề) cho bài giảng Tiêu đề này xuất hiện trên giao diện và tab

* Đặt chế độ chạy khi xuất bản

Chọn sang thẻ Playback

* Đính kèm tệp tin

Thẻ Attackment để đính kèm thêm tài liệu văn bản hoặc bảng tính bằngnút lệnh Hộp thoại sẽ xuất hiện cho phép người dùng lựa chọn tệp tin từ bất cứ nguồn tài nguyên nào (trên máy, trên website khác)

* Khai báo thông tin giáo viên:

- Vào menu Addobe Presenter , chọn lệnh Setting Trong hộp thoạiSetting chọn lệnh Presenter, trong thẻ Presenter chọn Add, sẽ cho mànhình sau, chúng ta tiến hành điền các thông tin như hướng dẫn

7/27

Click vào đây để lựa chọn đối tượng cần chèn thêm.

File: Tệp tin trên máy Link: Tệp tin từ website

khác

Nhấn chọn Default để mặc định cho thông tin giáo viên vừa khai báoTrong trường hợp có nhiều người cùng thực hiện bài giảng này thì có thểthực hiện thêm người trình bày bằng cách tương tự.

Ví dụ minh họa:

* Chọn giao diện cho bài giảng khi xuất bản:

Chọn Themes (giao diện) phù hợp bằng cách điều chỉnh lại màu sắc trong khuvực Appearance

- Theme: Chọn lại màu cho giao diện

- Glow: Chọn màu cho hộp lựa chọn một dòng nào đó trên thêm

- Font: màu của chữ hiển thị trên giao diện

- Background: màu của nền, có thể dùng một hình ảnh nào đó trong máy tính của mình bằng cách chọn Background Image

- Mục Modify Text Labels: chỉnh sửa lại các tiêu đề hiển thị trên giao diện

- Mục Show Slidebar: Chọn Left/Right để cho phép hiển thị cột thông tin bên trái hoặc phải của bài giảng.

d) Cách thiết kế một số bài tập trắc nghiệm.

* Việt hóa các thông báo, nút lệnh trong bài trắc nghiệm

Để tiến hành Việt hóa các thông báo, ta chọn Quiz rồi chọn Edit, rồi lần lượt chọn các nút Question Review Messages và Quiz Result Messages như hình dưới:

Để tiến hành thiết lập tỉ lệ điểm Đạt yêu cầu và số lần làm bài, ta chọn nút

Pass or Fail Options rồi thiết lập % điểm đạt yêu cầu và số lần làm bài tại Allow user.

Việt hóa cho nhãn Default Labels (Thông báo sau khi chọn phương án trả lời)

Thực hiện như sau: Vào thẻ Adobe Presenter – chọn nút lệnh Manage – chọnlệnh Quizzes – chọn lệnh Add Question – Hộp thoại hiển thị:

9/27

Thuyết minh:

Câu hỏi lựa chọn Câu hỏi đúng/sai Điền vào chỗ khuyết Trả lời ngắn với ý kiến của mình.

Ghép đôi Đánh giá mức độ.

Không có câu trả lời đúng hay sai

Từ bản Presenter 9.0 trở đi bổ sung thêm 3 dạng trắc nghiệm:

* Câu hỏi nhiều lựa chọn (Multiple choice):

Là loại câu hỏi có nhiều lựa chọn để trả lời, trong đó có thể chỉ có một lựachọn được chọn là câu trả lời chính xác hoặc cũng có thể có nhiều lựa chọnchính xác

Ví dụ minh họa: Tạo câu hỏi

Đáp án đúng là D Phường Kiến Hưng

- Thực hiện như sau: Chọn dạng Multiple choice – Hộp thoại hiển thị:

- Question: Nhập câu hỏi

- Score: số điểm đạt được khi trả lời đúng

- Nhập các đáp án vào A), B), C), D)

- Đánh dấu chọn vào đáp án đúng (đáp án D)

- Type: Chọn một hoặc nhiều đáp án

- Shuffle Answers: Xáo trộn các câu trả lời

- Add: Thêm các lựa chọn

- Delete: Xóa các lựa chọn

- Nhấp OK

Tuy nhiên, nếu chỉ là việc lựa chọn đáp án như một bài kiểm tra bìnhthường thì sẽ dẫn đến tính khô cứng của câu hỏi Không phát huy được tính gợi

mở cho người học Không có tác dụng phản hồi lại thông tin giúp người học tiến

bộ được Chính vì thế, chúng ta có thể tương tác ngược lại với người học thôngqua thẻ Option Một chức năng vô cùng độc đáo tạo ra sức mạnh đặc trưng chobài giảng điện tử

11/27

Để thể hiện tốt tính tương tác thì ngay mỗi lựa chọn trả lời, cần bổ sungnhững thông tin phản hồi tương ứng Giúp người học nhận ra họ trả lời đúng là

vì sao? Trả lời sai cũng vì sao thông qua nút lệnh cho từng câu trả lời.Khi click vào nút lệnh này, một bảng với chức năng tương tự được hiển thị

ra để người soạn câu hỏi có thể phản hồi lại thông tin một cách đầy đủ nhất tớingười học

Dưới đây là một ví dụ mình họa với một câu trả lời Các chức năng cũngtương tự như phần trình bày trên nên tôi không thực hiện cụ thể với ví dụ ở dưới

Sau khi hoàn thành xong các tương tác thích hợp thì một điều cũng cầnthực hiện nữa đó là:

Thiết lập tên câu hỏi trong chế độ báo cáo, (phản hồi lại thông tin chongười trình bày, phần này sẽ thể hiện kỹ lưỡng trong mục sau) Ở đây ta chỉ quantâm đến việc đặt tên cho câu hỏi để thích hợp trong phần báo cáo mà thôi

Thông tin phản hồi cho người học

Vì thẻ Option và Reporting ở các loại câu hỏi đều giống nhau, cho nên từlúc này tôi chỉ còn giới thiệu khái quát cách thức tạo từng loại câu hỏi Các chứcnăng tương tác đều được thực hiện như trên đã trình bày nhằm tránh lặp lại gâynhàm chán cho người đọc.

* Câu hỏi dạng đúng – sai (True – False)

Là loại câu hỏi đưa ra sự giải quyết nhanh chóng, hoặc đúng hoặc sai.Người học cần cân nhắc để có thể thực hiện chọn một trong hai đáp án

Ví dụ minh họa: Tạo câu hỏi

Đáp án đúng là : Sai

Thực hiện như sau: Chọn dạng True/False – Hộp thoại hiển thị:

13/27

- Question: Nhập câu hỏi

- Nhập câu đáp án “Đúng, Sai” vào A), B)

- Nhấp chọn vào đáp án đúng

- Nhấp chọn OK

* Câu hỏi dạng điền khuyết:

Là loại câu hỏi mang nội dung điền vào chỗ trống Người học sẽ hoànthành bài tập này thông qua vấn đề điền được các nội dung thích hợp vào ô lựachọn do người soạn câu hỏi đặt ra

Ví dụ minh họa: tạo câu hỏi

Đáp án: Hùng …Thục

Thực hiện như sau: Chọn dạng Fill – in – the – blank – Hộp thoại hiển thị:

- Phrase: Nhập nội dung câu trả lời

- Chọn từ cần điền vào chỗ trống và nhấp Add Blank

- Chọn Ok

* Câu hỏi dạng ghép đôi (Matching)

Là loại câu hỏi có sự ghép giữa hai nhóm đối tượng để cho ra kết quả đúngnhất Người học sẽ ghép những yếu tố ở cột 1 với cột 2 để cho ra kết quả

Ví dụ: Tạo câu hỏi

15/27

* Câu hỏi có trả lời gắn với ý kiến của mình

Là loại câu hỏi mà người học có thể trả lời với ý kiến của mình Trong đóngười soạn câu hỏi có thể tạo ra những câu trả lời có thể chấp nhận

* Loại câu hỏi điều tra, thăm dò, đánh giá mức độ tiếp thu:

Là loại câu hỏi thăm dò ý kiến của người học Không có câu trả lời nào làsai trong này Người học đưa ra các quan điểm của mình trong từng nội dung màngười soạn thảo câu hỏi đưa ra

Mức độ ý kiến mà người học có thể đưa ra trong trường hợp này là: