Sáng kiến kinh nghiệm “phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong dạy học ngữ văn”

Qua các tác phẩm này, học sinh được tiếp xúc, được sống vớicuộc đời, với thế giới mà tác giả phản ánh trong tác phẩm.Việc đón nhận những tình cảm, những suy nghĩ của nhà văn, đón nhậnnhữ

MỤC LỤC

Đề mục Trang

III Đối tượng nghiên cứu và khảo sát thực nghiệm 3

1 Thế nào là tích cực, chủ động trong học tập của học sinh ? 4

2 Những yêu cầu cơ bản đối với giáo viên và học sinh trong dạy

học phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh 4

3 Tổ chức trò chơi học tập trong giờ học Văn 16

suy nghĩ, tình cảm, thái độ và hiện thực cuộc sống của dân tộc ấy Việc dạyhọc văn chính là bồi dưỡng tâm hồn tình cảm cho con người qua các tác phẩmvăn chương Qua các tác phẩm này, học sinh được tiếp xúc, được sống vớicuộc đời, với thế giới mà tác giả phản ánh trong tác phẩm.

Việc đón nhận những tình cảm, những suy nghĩ của nhà văn, đón nhậnnhững cuộc đời mà các em sẽ hòa mình vào để sống cùng nó như thế nào lạiphụ thuộc rất lớn vào việc giảng dạy của giáo viên Nhưng dạy – học khôngphải là hoạt động của riêng giáo viên mà là quá trình hoạt động có sự hợp tácchủ động của cả học sinh Để một bài giảng thành công thì không thể thiếuđược sự hợp tác của một trong hai phía (đặc biệt từ phía học sinh) Khi thựchiện bài giảng, giáo viên phải khơi gợi được tính tích cực, chủ động của các

em để giúp các em lĩnh hội tri thức một cách tự nhiên và nhẹ nhàng, bởi chính

sự hứng thú ấy của các em trong bài học là niềm cảm hứng cho những ý tưởngsáng tạo

Một trong những xu hướng dạy học hiện nay là cố gắng biến những nộidung trừu tượng thành những dấu hiệu trực quan nhằm giúp học sinh dễ hìnhdung hơn kiến thức cơ bản của bài học, giảm tải quá trình lĩnh hội kiến thức

Bộ môn Ngữ văn, với tính chất đặc thù là môn học mang tính hình tượng nghệthuật, học sinh nắm được bài thông qua đọc, hiểu và cảm nhận của tâm hồn,của cảm xúc cá nhân Vì vậy việc dùng các dấu hiệu trực quan vừa mang tính

cụ thể, vừa là cách để học sinh thị phạm, biến kiến thức khó hiểu, khó nhớ,khó cảm nhận trở nên dễ dàng, đơn giản hơn Nội dung bài học không chỉđược các em nghe qua lời giảng của giáo viên mà còn được tận mắt nhìn, tậntay làm bằng sự tư duy và sáng tạo của mình

Trong thực tế, chương trình học ở các trường tuy đã được giảm tảinhưng vẫn còn khá nặng nề với học sinh Các em phải chịu nhiều áp lực củayêu cầu tiếp nhận tri thức từ các môn học khác nhau Trong môn Văn học,nhiều lúc học sinh chỉ ngồi nghe giáo viên phân tích, bình giảng, lí luận dễ gâynhàm chán nên không ít học sinh không có hứng thú học tập, thậm chí chánhọc Các em thích hoặc chạy theo những môn học thời thượng mà ít quan tâmđến việc học Văn – bồi dưỡng tâm hồn Thực tế giảng dạy ở các lớp học, tôithấy nhiều học sinh không hào hứng học Văn khiến cho giáo viên mất đi sựhăng hái nhiệt tình trong giảng dạy khi không có sự đón nhận của học sinh.Những tiết học như thế thực sự là những tiết học “chết”, không có hiệu quả

Vì vậy để các em yêu thích môn Văn và đặc biệt để phát huy tính tích cực, chủđộng trong học tập là một vấn đề không dễ Bài giảng của giáo viên thànhcông hay không phụ thuộc phần lớn ở thái độ tiếp nhận của học sinh Vậy vấn

đề đặt ra là chúng ta phải làm sao lôi cuốn được sự hợp tác của các em để các

em phát huy được tinh thần tích cực chủ động trong học tập

Từ thực tế trên, tôi xin đưa ra sáng kiến kinh nghiệm: “Phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong dạy học Ngữ văn”

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.

Việc chọn sáng kiến kinh nghiệm “Phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong dạy học Ngữ văn” nhằm mục đích thực hiện yêu cầu đổi

mới của ngành Giáo dục: “Phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất của

người học”; góp phần nâng cao chất lượng bộ môn, chất lượng giáo dục toàn

diện cho học sinh theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ

XI đã xác định: “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục”.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn đề tài “Phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong dạy học Ngữ văn” để nghiên cứu nhằm mục đích đưa ra

những kinh nghiệm trao đổi với đồng nghiệp cùng chuyên môn khắc phục

lối truyền thụ một chiều, trau dồi năng lực chuyên môn Rèn luyện tư duy sáng tạo của người học, đưa ra những giải pháp, từng bước áp dụng phương pháp tiên tiến, hiện đại vào quá trình dạy học, phát huy tính tự giác chủ động sáng tạo của học sinh phù hợp hơn với đặc điểm của từng lớp học, môn học Đồng thời đem lại cho học sinh những bài học bổ ích, lí thú, tạo cho các em niềm say mê với môn học và yêu thích văn chương.

Hi vọng, bằng nhiệt huyết của mỗi giáo viên, bằng lòng yêu nghề, tất cả

vì học sinh thân yêu cùng với sự nỗ lực, cố gắng từ phía học sinh chúng ta sẽtừng bước nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn trong nhà trường THCS

III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT THỰC NGHIỆM

- Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp 8,9

- Đối tượng khảo sát: Môn Ngữ văn 8, 9 THCS

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

- Phương pháp nghiên cứu phân tích tổng hợp tài liệu, tham khảo quasách báo và các thông tin có tính thời sự

- Phương pháp thực hành, thực nghiệm qua những tiết Ngữ văn do bảnthân giảng dạy

- Phương pháp điều tra qua những tiết dự giờ của bạn bè đồng nghiệp,điều tra hứng thú và kết quả bộ môn Ngữ văn của học sinh

V PHẠM VI VÀ KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU

- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9/2016 đến tháng 3/2017

- Kế hoạch nghiên cứu:

+ Củng cố và tổng hợp kiến thức lý luận phương pháp dạy học phát huytính chủ động tích cực của học sinh trong dạy học Văn

+ Tìm hiểu thực trạng của việc dạy và học Ngữ văn trong trường THCS

+ Vận dụng vào thực tế giảng dạy.

+ Kết quả sáng kiến kinh nghiệm

B NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ

1 Thế nào là tích cực chủ động trong học tập của học sinh?

Theo quan điểm đổi mới phương pháp giáo dục hiện nay học sinh vừa làđối tượng vừa là chủ thể của hoạt động giáo dục Từ trước đến nay, nhiều côngtrình nghiên cứu giáo dục cho thấy kết quả giáo dục phụ thuộc rất nhiều vào sựhoạt động hưởng ứng tích cực, chủ động sáng tạo của từng học sinh cũng nhưhoạt động tích cực của tập thể học sinh Như vậy, tích cực, chủ động trong họctập của học sinh là người học tích cực tìm ra các các biện pháp tối ưu để vậndụng vào quá trình học tập Không chỉ thế, người học phải luôn hứng thú, say

mê học tập, xem học tập là một nhiệm vụ phải hoàn thành

2 Những yêu cầu cơ bản đối với giáo viên và học sinh trong dạy học phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh.

a Đối với giáo viên.

Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh làphương pháp dạy học mới, hiện đại, “lấy học sinh làm trung tâm”, tích cực hoáhoạt động học tập của học sinh trong mọi mặt, mọi khâu của quá trình dạyhọc; tìm mọi cách phát huy năng lực tự học, năng lực nghiên cứu sáng tạo củahọc sinh Tuy nhiên, đây không phải là phương pháp hạ thấp hay giảm nhẹ vaitrò của người giáo viên Mà ngược lại, giáo viên phải được đào tạo chu đáo đểthích ứng với những nhiệm vụ đa dạng, giáo viên không đơn thuần là ngườitruyền đạt tri thức mà đã trở thành người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn các hoạtđộng độc lập hoặc theo nhóm để học sinh chiếm lĩnh tri thức mới, hình thành

kĩ năng, thái độ theo yêu cầu của chương trình Trên lớp, học sinh hoạt động làchính, nhưng trước đó khi soạn bài, giáo viên phải đầu tư nhiều công sức vàthời gian mới có thể thực hiện được tiến trình bài giảng Giáo viên với vai trò

là người gợi mở, xúc tác, động viên, cố vấn, trọng tài trong các hoạt động tìmtòi, khám phá của học sinh, khiến cho các hoạt động nhóm được hào hứng sôinổi Giáo viên phải có trình độ chuyên môn sâu rộng, có trình độ sư phạm lànhnghề, biết ứng xử tinh tế, biết sử dụng các thiết bị dạy học hiện đại, có thểđịnh hướng sự phát triển của học sinh nhưng cũng đảm bảo sự tự do của họcsinh trong các hoạt động

Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh yêucầu có những phương tiện thiết bị dạy học thuận lợi cho học sinh thực hiện cáccông tác độc lập hoặc theo nhóm Hình thức tổ chức lớp học phải dễ dàng thay

đổi linh hoạt phù hợp với các đối tượng học sinh Vì thế, người giáo viên cần

có sự suy nghĩ, thiết kế những hoạt động của học sinh trên cơ sở lựa chọn và

sử dụng thiết bị, phương pháp , các hình thức tổ chức dạy học một cách phùhợp

Môn Ngữ văn là môn Khoa học xã hội cho nên có những quan niệm,những cảm nhận mang màu sắc cá nhân… Giáo viên tạo cơ hội cho các embày tỏ suy nghĩ của mình thông qua các tiết học, qua nhóm học tập, các emhợp tác với nhau để trao đổi về vấn đề, cùng hướng tới nhiệm vụ mà thầy cô

đã giao Nghĩa là các em đang phát huy tính tích cực chủ động của mình tronghọc tập Từ đó, giáo viên định hướng cho các em cách suy nghĩ, cách ứngxử… để hình thành nhân cách

b Đối với học sinh

Trong dạy học phát huy tính chủ động, tích cực của học sinh, người họcsinh không như trước kia chỉ là người tiếp nhận thông tin một chiều một cáchthụ động mà là người tiếp nhận thông tin một cách chủ động, tự tổ chức, tựđiều khiển quá trình học tập của mình Dưới sự chỉ đạo của giáo viên, học sinhphải dần dần có được những phẩm chất, năng lực, thói quen thích ứng với cácphương pháp học tập tích cực như: giác ngộ mục đích học tập, tự nguyện thamgia các hoạt động học tập, có ý thức trách nhiệm về kết quả học tập của mìnhcũng như kết quả chung của cả lớp Tự biết tranh thủ học ở mọi nơi, mọi lúc,bằng mọi cách để có những kĩ năng cần thiết

Tóm lại, Bước sang thế kỉ XXI, phương pháp dạy học tích cực được coi

là nhân tố mới, có vai trò quan trọng trong việc cải thiện và thúc đẩy nhàtrường phát triển, gắn kết nhà trường hòa nhập với những phát triển của khoahọc và công nghệ, tạo nguồn nhân lực với phong cách mới, đem lại lợi ích cho

xã hội hiện đại Trong phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ động

của học sinh, người dạy, người học phải luôn có ý thức tạo ra mối quan hệ hợp

lí giữa dạy, học kiến thức và kĩ năng với việc dạy, học các phương pháp suy

nghĩ và hành động Hiểu được ý nghĩa trên cùng với việc nắm các đặc trưng

của kĩ thuật dạy học theo phương pháp dạy học hợp tác – tích cực, người giáoviên đã và sẽ góp một phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáodục phổ thông

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

Từ thực tế dạy – học môn Ngữ văn ở nhà trường nơi tôi đang công tác

và qua quá trình tìm hiểu ở một số trường bạn trên địa bàn tôi nhận thấy:

Nhiều giáo viên mặc dầu đã có ý thức đổi mới phương pháp dạy họcVăn một cách linh hoạt, sáng tạo, vận dụng vào hoạt động dạy – học có hiệuquả, phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh Nhưng đa số, việc

lại hiệu quả như mong muốn Một số giáo viên vẫn còn thói quen dạy học theokiểu truyền thụ kiến thức một chiều: giáo viên giảng giải, học sinh lắng nghe,ghi nhớ và biết nhắc lại đúng những điều mà giáo viên đã truyền đạt Giáoviên chủ động cung cấp kiến thức cho học sinh, áp đặt những kinh nghiệm,hiểu biết, cách cảm, cách nghĩ của mình tới học sinh theo kiểu “chắt nước vàochai” mà không chịu “thắp lửa” cho học sinh Nhiều giáo viên chưa chú trọngđến việc tiếp thu, vận dụng kiến thức của học sinh cũng như việc chỉ ra chohọc sinh hướng tích cực chủ động để thu nhận kiến thức Do đó, có những giờdạy được giáo viên tiến hành như một giờ diễn thuyết Điều này cũng do mộtphần vì giáo viên sợ “cháy” giáo án bởi giáo viên hỏi nhưng học sinh khôngtrả lời được hoặc học sinh vẫn phát biểu nhưng chưa ra vấn đề, cho nên giáoviên làm thay Một số giáo viên dạy học theo kiểu nhồi nhét kiến thức, khôngbiết chọn lọc kiến thức trọng tâm để truyền đạt đến học sinh mà dạy dàn trảikhông để học sinh trao đổi, trình bày ý kiến của mình Bên cạnh đó cũng cógiáo viên đã xuất hiện tâm lí chán nản, buông xuôi, không có động lực để traudồi chuyên môn, tạo sức ỳ lớn trong tư duy đổi mới, cải tiến phương phápgiảng dạy Điều đó tạo tâm lí nhàm chán đối với người học, đôi khi còn khiếncác em trơ lì cảm xúc với văn chương

Về phía học sinh, thực tế cho thấy vẫn còn những học sinh thích họcVăn, say mê Văn, có những bài viết hay, đầy sức thuyết phục Tuy nhiên, điềuđáng lo ngại là các em tự bao giờ đã hình thành thói quen thụ động, quennghe, quen chép, ghi nhớ và tái hiện lại một cách máy móc, rập khuôn những

gì giáo viên đã giảng mà không có sự sáng tạo Nhiều học sinh không biếtcách tự học, chưa có thói quen chủ động tìm hiểu, khám phá bài học, lười suynghĩ, học theo kiểu đối phó Chỉ biết suy nghĩ diễn đạt bằng những ý vaymượn, bằng những lời có sẵn, lẽ ra phải làm chủ tri thức thì lại trở thành nô lệcủa sách vở Thói quen học tập thụ động, đối phó của học sinh là một rào cảnlớn đối với quá trình đổi mới phương pháp dạy học Mặt khác, học sinh thiếuhứng thú đam mê, chưa có hào hứng và chưa quen bộc lộ những suy nghĩ,tình cảm của mình trước tập thể, cho nên khi phải nói và viết, học sinh cảmthấy khó khăn Điều đó thể hiện ở chỗ khi làm bài học sinh thường thô tục hóavăn chương, sai kiến thức dẫn đến chất lượng bộ môn giảm sút

Tóm lại, hoạt động dạy và hoạt động học có tính độc lập tương đốinhưng là hai mặt của một quá trình, người giáo viên truyền đạt kiến thức, kỹ

năng và hình thành nhân cách; học sinh làm chủ kiến thức kỹ năng theo chuẩn

kiến thức kỹ năng quy định ở các bậc học Việc đổi mới phương pháp dạy họctheo hướng phát huy tính chủ dộng, tích cực của học sinh là một giải pháp

môn Ngữ văn trong nhà trường THCS nói riêng

III CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ THỰC HIỆN

Để “phát huy tính tích, cực chủ động cho học sinh trong dạy học Ngữ

văn” thì giáo viên phải đầu tư nhiều thời gian cho việc chuẩn bị kiến thức và

cách tổ chức tiết học của cả thầy và trò: thầy soạn giáo án, tư duy các câu hỏithảo luận cho phù hợp với từng đối tượng học sinh; trò chuẩn bị câu hỏi và trảlời các câu hỏi mà thầy đưa ra… Sau hai năm nghiên cứu, từ kinh nghiệm thực

tế của bản thân, tôi xin trình bày một số giải pháp như sau:

- Giáo viên soạn bài theo hệ thống câu hỏi có sự phân loại đối tượnghọc sinh phù hợp và hướng dẫn học sinh soạn bài theo câu hỏi

- Tổ chức khơi gợi cho học sinh ý thức tự tìm ra kiến thức bài học thôngqua những hoạt động của chính mình

- Tổ chức cho học sinh hoạt động theo nhóm với các hình thức giaonhiệm vụ một cách có hiệu quả

- Tổ chức trò chơi học tập trong giờ học Văn

- Có kết luận đánh giá kết quả làm việc của học sinh hợp lí

Những giải pháp này được thể hiện qua các việc làm cụ thể của tôi nhưsau:

Bài soạn có sự đầu tư của giáo viên về cách nêu câu hỏi, phân loại câuhỏi cho học sinh theo từng đối tượng phù hợp với trình độ nhận thức để kíchthích và lôi cuốn được tất cả các em tham gia vào bài giảng của thầy, chủđộng trình bày ý kiến suy nghĩ của mình

Như vậy, khi thực hiện quá trình dạy học giáo viên sẽ giúp học sinh pháthuy tốt tính tích cực, chủ động của mình, tránh đưa câu hỏi khó đối với họcsinh yếu, nếu không các em sẽ chán nản, sợ học.

Bài soạn còn cần có sự đầu tư của giáo viên về cách tổ chức cho họcsinh hoạt động theo nhóm Nghĩa là giáo viên phải lên được kế hoạch hoạtđộng của tiết học cho học sinh Để tổ chức các nhóm hoạt động có hiệu quả,giáo viên phải chuẩn bị chu đáo những câu hỏi cho các nhóm trong giáo án đểtránh tình trạng quên hoặc nhầm lẫn nhiệm vụ giữa các nhóm (làm cho việcphân loại câu hỏi theo đối tượng học sinh không thực hiện được và khiến chohọc sinh có cảm giác phần chuẩn bị bài của mình là không quan trọng) Đã nêunhiệm vụ cho các nhóm thì giáo viên phải có khâu kiểm tra đánh giá để gây sựhứng thú cho các em

b Chia nhóm học sinh để thảo luận:

Việc chia nhóm cho học sinh thảo luận cũng có nhiều quan điểm khácnhau Có người cho rằng thảo luận nhóm chỉ là hình thức, khiến lớp mất trật

tự Có người lại thấy việc chia nhóm thì rất nhiều học sinh sẽ ỷ lại bạn bè,không suy nghĩ, chẳng cần tham gia mà cuối cùng vẫn được điểm hoặc giáoviên sẽ không quan tâm hết được đến các đối tượng học sinh

Những quan điểm, ý kiến trên không phải là không chính xác nếu giáoviên không có sự chuẩn bị kĩ lưỡng trong bài soạn, trong việc hướng dẫn họcsinh chuẩn bị bài và đặc biệt là cách chia nhóm học sinh Chia nhóm theo tiêuchí nào thì giáo viên cũng cần quan tâm theo từng mục tiêu của bài học Cáchchia nhóm không cố định mà linh hoạt theo mục tiêu của từng bài, theo tínhchất của từng câu hỏi

+ Với hoạt động thảo luận trên lớp, ta có thể thành lập nhóm bằng cáchcác em ngồi cùng bàn gần nhau, áp dụng cho những câu hỏi, những tình huốngcần giải quyết nhanh trong khoảng thời gian ngắn 2 - 3 phút (Đây là kiểu nhómđược dùng nhiều nhất, thích hợp cho việc thực hiện những bài tập trong thờigian ngắn) Những em ngồi cạnh nhau đã có sự hiểu biết lẫn nhau nên không engại khi nói lên ý kiến riêng của mình (nhưng nếu giáo viên không chú ý các

em sẽ lợi dụng cơ hội này để nói chuyện, ảnh hưởng đến chất lượng côngviệc)

+ Với những hoạt động như vẽ tranh minh họa hay biên kịch các chi tiết

tự sự thành tiểu phẩm thì nên thành lập nhóm theo sự ngẫu nhiên, hay nhómhỗn hợp hoặc nhóm của các em có cùng sở thích, hoặc theo giới tính, có thểgần nhà nhau… để các em có môi trường hoạt động luôn mới, có sự thay đổi

Sự mới lạ hay thân thiện cũng là nguồn cảm hứng cho những cảm nhận và

sáng tạo văn chương.

Hoạt động nhóm là môi trường thuận lợi để học sinh cùng nhau bàn bạcnhững vấn đề ý nghĩa của văn bản đang học Đây là biện pháp tích cực để giáoviên khai thác theo những hướng khác nhau trong việc cảm nhận nét đẹp vănchương của học sinh và phát huy được tính tích cực chủ động trong học tập

Việc chia nhóm cũng là cơ hội cho giáo viên phát hiện vốn sống, đặcđiểm tâm lí và khả năng tiếp nhận văn chương của từng em theo cách riêngphù hợp cho nên việc chia nhóm cũng tùy từng lớp, tùy từng kiểu bài, tùytừng đối tượng học sinh mà có cách chia cho phù hợp

Nhìn chung việc dạy học theo nhóm, giáo viên trở thành người hướngdẫn, tổ chức, giúp các em tự giác, tích cực, chủ động trong học tập

Sau khi thành lập nhóm thì việc tiếp theo của giáo viên là phải phâncông nhóm trưởng, thư kí … Nhiệm vụ này các thành viên trong nhóm đều lầnlượt phải làm, giúp các em phải cố gắng, có ý thức tập thể

1.2 Chuẩn bị của học sinh:

a Chuẩn bị trước tiết học:

* Để chuẩn bị cho hoạt động trước tiết học, ta áp dụng cho những bài cótính mở đầu cũng là tạo tâm thế hứng thú cho học sinh học tập cho học sinhvới một phần hay một mảng văn học mới như văn học lãng mạn, văn học hiệnthực hay văn học cách mạng … (trong chương trình lớp 8) ta nên giao cho cácnhóm học sinh nhiệm vụ như sau :

- Tìm hiểu thế nào là Văn học hiện thực phê phán?

- Văn học hiện thực phê phán ra đời trong hoàn cảnh nào? Nội dung

chủ yếu của dòng văn học này là gì?

- Tìm đọc những tác phẩm của dòng văn học này: Tắt đèn, Lão Hạc,

Bước đường cùng, Chí Phèo…

Hoặc khi dạy sang các tác phẩm văn học lãng mạn:

- Tìm hiểu khái niệm “lãng mạn”, khái niệm về “Thơ mới”.

- Nội dung phản ánh của Văn học lãng mạn có gì khác với văn học hiện

thực.

- Bút pháp nghệ thuật trong Thơ mới có gì khác với thơ cũ.

- Sưu tầm những tác giả, tác phẩm tiêu biểu của dòng văn học này…

Với những câu hỏi trước tiết học như thế này, giáo viên nên cho họcsinh chuẩn bị trong một thời gian khoảng 1 tuần để các em có thời gian tìmhiểu, sưu tầm

Nhiệm vụ của các nhóm trước tiết học là phải tìm hiểu khái niệm về

“Văn học lãng mạn”, các nhóm sẽ cùng trao đổi, thảo luận để tìm ra cách hiểu

đúng của cụm từ này Sưu tầm tranh ảnh và các tác phẩm của các tác giả cùngtrào lưu lãng mạn có thể các em còn nhầm lẫn với các nhà văn, nhà thơ thuộccác trào lưu khác cùng thời như văn học hiện thực phê phán, văn học cáchmạng (nhất là từ khi cải cách sách giáo khoa thì bài “Khái quát về văn học ViệtNam từ đầu thế kỉ XX đến cách mạng tháng Tám 1945” không được đưa vàochương trình, các em càng không hiểu trong giai đoạn này có nhiều trào lưuvăn học cùng song song tồn tại) Nhưng nếu giáo viên chỉ rõ cho các em trongquá trình thảo luận sẽ làm các em có ấn tượng sâu sắc về vấn đề (đặc biệt làđối tượng học sinh giỏi).

Trong Văn học lãng mạn có phong trào “Thơ mới” và “Tự lực văn

đoàn” Để các em làm quen với khái niệm về văn học lãng mạn, Thơ mới ở bài đầu tiên thì các em sẽ hiểu sâu sắc nội dung chương trình học hơn, sẽ hứng thú

chủ động hơn trong các tiết học tiếp theo, luôn sẵn sàng tâm thế tiếp nhận cácvấn đề mới ở các tiết học sau và kể cả khi chuyển sang các tác phẩm thuộc cáctrào lưu văn học khác Tâm trạng này của các em khiến cho bài giảng của thầythành công hơn rất nhiều

Để trả lời các câu hỏi dạng như trên, giáo viên phải hướng dẫn học sinhtra cứu tài liệu, sách tham khảo hay qua mạng internet … Có như vậy học sinhmới hào hứng tham gia Ví dụ khi tìm hiểu về khái niệm văn học hiện thực phê

phán, học sinh sẽ hiểu “ Văn học hiện thực là phản ánh hiện thực xã hội tức

là phản ánh sự kiện, kinh nghiệm, tư tưởng, tình cảm của con người trong xã hội”; Văn học hiện thực phê phán (giai đoạn từ đầu thế kỉ XX đến năm 1945)

là văn học hướng ngòi bút vào hiện thực cuộc sống xã hội Việt Nam: Phơi bày thực trạng bất công thối nát của xã hội và phản ánh tình cảnh thống khổ của quần chúng nhân dân bị áp bức Tuy nhiên các tác giả chưa tìm thấy con đường đấu tranh để thoát khỏi cuộc sống cực khổ cho các nhân vật của mình” Học sinh tìm đọc các tác phẩm sẽ thấy rõ được các vấn đề trên trong

nội dung của mỗi tác phẩm ấy

Còn với câu hỏi về hoàn cảnh ra đời của dòng văn học này, giáo viênhướng dẫn học sinh tìm đọc về “Đặc điểm của văn học Việt Nam từ đầu thế kỉ

XX đến cách mạng tháng Tám năm 1945”, học sinh sẽ thấy rõ sự ra đời song

song tồn tại của 3 trào lưu văn học: Văn học hiện thực phê phán, Văn học lãng

mạn, Văn học cách mạng Mỗi dòng văn học có nội dung khác nhau và có

khuynh hướng tư tưởng riêng nhưng đều có đóng góp đáng kể và làm phongphú thêm nền văn học nước nhà

Như vậy, học sinh đã phần nào định hướng cho tất cả các văn bản thuộc

3 trào lưu văn học trên trong chương trình lớp 8, học sinh sẽ có hứng thú tìm

hiểu nội dung các văn bản này để thấy được sự khác nhau của các dòng vănhọc Đồng thời các em lại hiểu rất sâu sắc về các tác phẩm văn học Việt Namtrong thời kì này.

b Chuẩn bị trong tiết học:

Nếu như cho học sinh thảo luận trước tiết học sẵn sàng một tâm thế tốtcho việc bắt đầu một bài học mới, một đơn vị kiến thức mới thì việc thảo luậntrong tiết học lại là việc vô cùng quan trọng để phát huy tính tích cực, chủđộng của các em Làm tốt được vấn đề này các em sẽ có được sự cảm nhậnthật sự sâu sắc về những nét đẹp của văn chương trong mỗi văn bản nghệ thuật

từ đó hình thành nên nhân cách của các em

Để chuẩn bị cho hoạt động nhóm trong tiết học thì không cần giaonhiệm vụ trước cho học sinh trong thời gian dài như trên mà chỉ yêu cầu các

em soạn bài trước khi đến lớp như các môn học khác Nhưng giáo viên lại phảichuẩn bị kĩ trong giáo án của mình vì đây là phần quan trọng giúp các em nắmđược nội dung và nghệ thuật của tác phẩm Cho học sinh thảo luận phần nào,mục nào phải là câu hỏi có tính then chốt của vấn đề, để khi thảo luận xongcũng là lúc học sinh nắm được điều quan trong nhất của bài học Ví dụ: Khidạy bài thơ “Ông đồ” của nhà thơ Vũ Đình Liên (SGK Ngữ văn 8 –tập II),ngoài yêu cầu soạn bài theo hệ thống câu hỏi trong SGK, có thể đưa ra hệthống câu hỏi để các em hoạt động theo nhóm như sau:

- Ông đồ là ai? Việc vẽ câu đối của ông đồ có ý nghĩa như thế nào đối

với đời sống của nhân dân Việt Nam xưa trong mỗi dịp Tết đến xuân về?

- Hình ảnh ông đồ ở khổ thơ 3,4 có điểm gì khác so với hình ảnh ông đồ

ở khổ thơ 1,2 ? Tại sao lại có sự khác nhau đó?

- “Những người muôn năm cũ” là ai? Nỗi niềm của tác giả được thể hiện như thế nào qua bài thơ?

- Chỉ rõ tác dụng của biện pháp nghệ thuật được sử dụng và phân tích cái hay của các câu thơ sau:

+ Giấy đỏ buồn không thắm

Mực đọng trong nghiên sầu + Lá vàng rơi trên giấy Ngoài trời mưa bụi bay…

Các em sẽ soạn bài theo hệ thống câu hỏi như vậy, câu nào khó các em sẽ traođổi thảo luận trong nhóm nhằm hiểu rõ vấn đề Khi đến lớp, các em sẽ tích cựctham gia vào bài giảng của thầy cô một cách chủ động, sáng tạo

c Chuẩn bị khi tiết học kết thúc:

* Để chuẩn bị cho hoạt động nhóm khi tiết học đã kết thúc, giáo viên

cũng phải chuẩn bị kĩ trong giáo án của mình, tránh tình trạng nêu câu hỏi tùyhứng, lấp chỗ trống khi thời gian tiết học còn thừa, vì đây chính là phần củng

cố kiến thức bài học tạo được ấn tượng sâu đậm của các em về bài học Đó lànhững hoạt động như:

- Vẽ tranh minh họa về những hình ảnh thơ mà em yêu thích.

- Viết lời bình cho bức tranh được minh họa trong văn bản.

- Hình thành các tiểu phẩm cho hoạt động ngoại khóa (Các nhóm tự

biên kịch, diễn xuất theo sự cảm nhận của các thành viên trong nhóm Sau đógiáo viên tổ chức thi để chọn ra những tiểu phẩm hay để tham dự trong các tiết

sinh hoạt hoặc hoạt động ngoài giờ lên lớp…)

- Tập ngâm thơ, bình thơ theo khả năng của cá nhân học sinh

- Hát những bài thơ đã được phổ nhạc theo tình cảm cảm xúc của mình sau khi học xong bài thơ đó (Bài “Mùa xuân nho nhỏ” – Thanh Hải,

“Viếng lăng Bác” – Viễn Phương – SGK Ngữ văn 9- Tập II)

2 Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm.

Sau khi chuẩn bị giáo án chu đáo, chia nhóm phù hợp với mục tiêu bàihọc và đối tượng học sinh thì công việc tiếp theo là cách tổ chức cho học sinhthảo luận

Để cuộc thảo luận có hiệu quả tốt giáo viên không thể không chú ý tớicách sắp xếp chỗ ngồi cho học sinh Những câu hỏi thảo luận nhanh trong giờthì ta thành lập nhóm nhỏ : bàn trước bàn sau quay lại với nhau (từ 4 - 8 em),với hình thức nhóm này ta không cần sắp xếp lại chỗ ngồi Nhưng có nhữngbài nhiều vấn đề cần trao đổi trong nhóm lớn thì ta có thể xếp lại chỗ ngồi chohọc sinh theo bàn tròn hoặc chữ U…Nếu vấn đề thảo luận cần thành lập nhómtheo sự ngẫu nhiên, hay nhóm hỗn hợp hoặc nhóm của các em có cùng sởthích, hoặc theo giới tính… thì giáo viên phải có sự phân công từ trước để khivào vấn đề thảo luận các em cứ thế hợp vào thành nhóm và trao đổi luôn(tránh tình trạng nhốn nháo, mất thời gian) Môn Ngữ văn có những bài tậpyêu cầu học sinh trình bày quan điểm ý kiến riêng về vấn đề được bàn, nếu các

em có năng lực cảm nhận nhưng không mạnh dạn, e dè, ngại nói trước bạn bè

dẫn đến tình trạng tự hạn chế khả năng trình bày miệng của mình thì giáo viêncần động viên,giúp đỡ các em vượt qua chính mình, không sợ sai, sợ thiếu,hòa nhập với không khí chung để bộc lộ ý kiến của mình, tạo nên sự tranh cãigây hứng thú cho các em Lúc này giáo viên như một trọng tài, vừa tìm ranhững ý kiến hay sát hợp với bài học, vừa động viên hướng dẫn gợi mở chocác em trao đổi vào trọng tâm vấn đề của bài học

Đối với những câu hỏi cần phải giải quyết đầu tiết học (những câu hỏi

mà học sinh chuẩn bị trước 1 tuần), giáo viên nên cho các nhóm cử nhómtrưởng trình bày sự hiểu biết của cả nhóm về vấn đề Sau khi các nhóm trìnhbày hết, giáo viên để cho các em nhận xét, đánh giá ý kiến của nhau rồi đưa rakết luận cuối cùng về kết quả làm việc của từng nhóm Sau đó cụ thể hóa cácvấn đề trong bài học mới

Nếu là câu hỏi sưu tầm văn thơ hoặc chân dung các tác giả văn học cùngthời nên cho các nhóm dán vào bảng phụ treo sẵn trên tường, các nhóm cónhững nhận xét, đánh giá trước khi thầy cô vào lớp để khi tiết học bắt đầu các

em cùng thầy cô có những nhận xét cuối cùng về kết quả làm việc của cácnhóm.Ví dụ : Ở bài “Ông đồ”, sau khi tìm hiểu bức tranh rất đẹp về hình ảnhông đồ ngồi viết câu đối Tết giữa sắc hoa đào ngày xuân, giữa cái tươi mới rực

rỡ của mực tàu, giấy đỏ, giữa những lời khen tấm tắc của sự ngưỡng mộ cùngkhông khí ấm áp của mùa xuân, nhiều học sinh đang say sưa với những nétđẹp của bức tranh thì ít em nhận ra hình ảnh đẹp ấy chỉ là cách khơi gợi cảmxúc cho những hình ảnh tiếp theo của bài thơ mà thôi (bức tranh càng đẹp baonhiêu thì tình cảnh của ông đồ càng thảm thương bấy nhiêu) Cho nên yêu cầu

các nhóm thảo luận câu: Nhưng ngay trong bức tranh ông đồ tươi sáng rực rỡ

ấy đã có nét biểu hiện của sự suy tàn đang đến, hãy tìm những chi tiết ấy? để

các em cùng nhau tìm ra chi tiết có tính chất then chốt của bài học, là cơ sởdẫn dắt các em đến với những mục tiếp theo của bài học, giúp cho bài học liềnmạch và lô gic

Hoặc trong văn bản “ Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải ( SGK Ngữ

văn 9 - Tập II), sau khi tìm hiểu bức tranh xuân tươi đẹp, tràn đầy sức sốngcủa thiên nhiên đất trời, của đất nước cách mạng, giáo viên sẽ dẫn dắt bằngnhững câu hỏi thảo luận để hướng dẫn học sinh phân tích và cảm nhận đượcvấn đề chính của tác phẩm:

- Từ cảm xúc ngây ngất trước vẻ đẹp mùa xuân của thiên nhiên đất

trời, của đất nước cách mạng nhà thơ có ước nguyện gì ?

- Em có nhận xét gì về ước nguyện đó của nhà thơ ?

+ Tại sao nhà thơ lại muốn làm con chim hót, một cành hoa, một nốt

nhạc trầm? (Đó là hình ảnh đẹp, tự nhiên của thiên nhiên) => Ước nguyện thật đẹp và tự nhiên.

+ Tại sao nhà thơ lại muốn làm nốt nhạc trầm xao xuyến? (Nhà thơ không muốn là nốt nhạc cao để vượt lên, để khẳng định mình mà chỉ là một nốt trầm khiêm tốn nhưng lại không thể thiếu được trong một bản hòa ca và chính nốt trầm ấy lại làm lòng người xao xuyến => Ước nguyện thật khiêm tốn nhưng lại phải là những gì tinh túy có ích cho cuộc đời… Đó là hình ảnh

“mùa xuân nho nhỏ”- mùa xuân trong lòng người, thể hiện chủ đề tư tưởng của bài thơ.

Hoặc trong bài “Ngắm trăng” – Hồ Chí Minh ( Trích “ Nhật kí trong

tù”), ta có thể đưa ra các câu hỏi thảo luận nhanh khoảng 3 – 4 phút như sau :

- Hoàn cảnh ngắm trăng của Bác Hồ có khác gì so với người xưa? Cảm xúc của Bác về vẻ đẹp của thiên nhiên có thua kém người xưa không ?

- Nghệ thuật đối trong 2 câu thơ của bản phiên âm có tác dụng gì ?(thể

hiện sự gắn bó quấn quýt giữa người tù với vầng trăng tự do…)

- Tại sao nói bài thơ là cuộc vượt ngục tinh thần ngoạn mục của người

Trong quá trình thảo luận, các em thư kí phải ghi chép vắn tắt những ýkiến cơ bản của các bạn trong nhóm vào giấy hoặc bảng phụ, sau thời gian ấnđịnh các em sẽ trình bày kết quả thảo luận của nhóm hoặc treo bảng phụ đểcác nhóm so sánh, nhận xét kết quả, với nhóm bạn Giáo viên cần chú ý khigọi các nhóm trình bày có thể gọi bất kì một thành viên nào trong nhóm màkhông nhất thiết là nhóm trưởng hay thư kí, có như vậy các em mới chủ động,tích cực tham gia vào hoạt động nhóm của mình Sau đó thầy cô mới đưa rađáp án và mỗi em sẽ rút ra những kết luận cần thiết cho bài học của mình

Trong mỗi bài giảng về tác phẩm văn chương, những câu hỏi thảo luậnnhư vậy không mất nhiều thời gian, song lại thu hút được sự quan tâm của hâuhết các em và được các em hào hứng tham gia sôi nổi, chứng tỏ ta đã phát huyđược tinh tích cực, chủ động của học sinh trong dạy học Các em tiếp nhậnkiến thức hoàn toàn chủ động bằng chính tư duy và hoạt động của mình, hơnnữa ở các em lại có sự học hỏi lẫn nhau, dám thể hiện, trình bày suy nghĩ củamình khi thầy cô yêu cầu

Khi kết thúc tiết học, một lần nữa các em lại cùng nhau củng cố kiếnthức bằng sự trao đổi, thảo luận để cùng thể hiện những hình ảnh mà các emcảm nhận được sau mỗi bài học như vẽ tranh minh họa, ca hát, ngâm thơ, bìnhthơ… Điều này cũng chính là sự tích hợp giữa môn Ngữ văn với môn Mĩthuật, Âm nhạc… Các em đã được học vẽ, đã hiểu được ý nghĩa của các mảngmàu sáng - tối, bố cục của một bức tranh, gam màu chủ đạo của tranh… Saumỗi bài giảng Ngữ văn, tôi yêu cầu từng nhóm vẽ những bức tranh minh họacho tác phẩm (nêu tác phẩm đã có tranh minh họa thì vẽ những cảnh khác và

so sánh hiệu quả nghệ thuật của bức tranh em vẽ với bức tranh trong SGK) Vàkết quả thật bất ngờ: Các em cùng nhau thảo luận về việc sắp xếp bố cục, hìnhảnh trọng tâm, hình ảnh phụ họa và đặc biệt sôi nổi là cách chọn màu sắc chobức tranh của nhóm mình Có những em thường ngày học rất yếu, lười học,không ghi chép bài thì lại rất sôi nổi tích cực trong việc vẽ tranh, thậm chí có

em vẽ rất đẹp thể hiện rõ chủ đề của tác phẩm đã học Ví dụ: Văn bản “Ôngđồ”, có 3 bức tranh cho các em thể hiện:

+ Bức tranh đầu tiên phải thể hiện được sự rực rỡ bởi sắc màu tươi sáng,đậm nét, hình ảnh ông đồ là trung tâm của cảnh, ngồi viết câu đối trong sắc đỏcủa giấy, sắc đen nhánh của mực tàu, sắc hồng tươi của hoa đào và vây quanhông là những người thuê viết với những nét mặt rạng rỡ, ngưỡng mộ

+ Bức tranh thứ hai thì màu sắc nhạt nhòa hơn bởi có mưa giăng, lárụng, giấy phai màu vây phủ quanh ông đồ Trên hè phố chỉ có một mình ông

đồ ngồi lặng lẽ, đơn côi khi dòng người vẫn tấp nập trên đường nhưng chẳng

ai thèm để ý đến sự có mặt của ông

+ Đến bức tranh thứ ba thì hình ảnh ông đồ - nhân vật trung tâm lại mấthẳn, khiến bức tranh bị trống vắng, bức tranh chỉ còn lại duy nhất hình ảnh lặplại, đó là hoa đào

Hoặc trong văn bản “Cảnh ngày xuân” – trích “Truyện Kiều” – Nguyễn

Du (SGK Ngữ văn 9 –TậpII), chỉ với 4 câu thơ đầu các em đã phác họa ra bứctranh xuân đẹp đẽ, tinh khôi theo cách riêng của mình:

+ Đó là hình ảnh một đồng cỏ xanh tươi trải dài đến tận chân trời vớimàu chủ đạo là màu xanh non của cỏ, bên cạnh đó là màu xanh của bầu trời.Một cành hoa lê điểm xuyết chỉ một vài bông hoa lê trắng nhưng lại nổi bậttrên nền cỏ xanh non Trên bầu trời, phía xa xa một đàn én đang tung cánhbay… chỉ với những gam màu xanh – trắng đơn giản nhưng các em đã thểhiện một bức tranh xuân thật sống động có hồn từ sự cảm nhân thật tự nhiênqua bức họa bằng ngôn ngữ của đại thi hào Nguyễn Du

+ Hoặc có nhóm lại chọn thể hiện bức tranh qua 6 câu thơ cuối: Một

dòng suối nhỏ uốn lượn quanh co, một cây cầu bắc ngang cuối dòng, hai thiếu

nữ quần áo thướt tha đang bước đi ngập ngừng, thơ thẩn dưới ánh tà dươngnhư đang luyến tiếc điều gì…

Có thể những nét vẽ còn ngây thơ, chưa sắc nét nhưng rất sáng tạo đóchính là sự cảm hiểu của các em từ bức họa ngôn ngữ để thể hiện ra bằng hìnhảnh, bằng cảm nhận của tâm hồn Để hoàn thành một bức tranh như vậy các

em cần thời gian khoảng 1 tuần (nhưng có em nhờ năng khiếu hội họa có thểhoàn thành bức tranh ngay tiết học sau đó)

Những bức tranh của các em nên được thầy cô thu vào thời gian thíchhợp (có thể vào các tiết bổ trợ), để cho các nhóm nhận xét lẫn nhau và thể hiệnlời bình cho bức tranh của mình thêm sâu sắc Việc bình tranh như vậy cũng

có tác dụng củng cố bài học rất hiệu quả tạo cho các em có ấn tượng sâu sắc

về bài học Việc cuối cùng là thầy cô kết luận, đánh giá công bằng và cho điểmcác nhóm

3 Tổ chức trò chơi học tập trong giờ học Văn.

Có thể nói tổ chức các hoạt động “vui chơi” trong học tập là một trongnhững biện pháp sẽ tạo cho các em sự hứng thú mong đợi đến giờ học, từ đócác em yêu thích môn học và thích khám phá hơn Vì vậy các em học tốt hơn,giờ học có chất lượng hơn Tuy nhiên giáo viên cần lưu ý sau cái vui phải làbài học, học sinh phải nhận thức được bài học thể hiện trong trò chơi

Tổ chức trò chơi trong giờ học phải qua hai bước:

Bước 1: Tổ chức trò chơi để học sinh củng cố kiến thức bài học, thànhthạo với các kỹ năng

Bước 2: Rút ra bài học để các em nhận thức rõ bài học từ trò chơi

Tuỳ theo nội dung từng bài mà giáo viên có thể thiết kế những trò chơimột cách sáng tạo Các trò chơi sẽ vì thế mà vô cùng phong phú, đa dạng.Đồng thời người giáo viên phải căn cứ vào nội dung kiến thức, trình độ củahọc sinh và điều kiện, hoàn cảnh để lựa chọn trò chơi vào dạy học môn Ngữvăn lớp 8, 9 cho phù hợp

Việc chuẩn bị và tiến hành trò chơi cụ thể như sau:

- Mục đích: Nhằm củng cố kiến thức, kỹ năng cụ thể gì và vào lúc nào?

- Giáo viên cần chuẩn bị đồ dùng và phương tiện cần thiết, có thể chohọc sinh chuẩn bị những đồ dùng tự làm

rõ nhữnh ai chơi trực tiếp, ai là cổ động viên, ai là người đánh giá (người đánhgiá có thể là giáo viên và các bạn trong nhóm, các bạn ở nhóm khác)

+ Thời gian và luật chơi: Giáo viên cần nói rõ luật chơi và thời gian chơitrong bao lâu

Kết thúc trò chơi, giáo viên cần nhận xét kết quả của trò chơi Có thểthưởng người thắng hoặc phạt người thua nhưng cần lưu ý tránh cho học sinhcảm thấy tiêu cực khi tham gia trò chơi, nhận xét thái độ của người tham gia

và rút kinh nghiệm Giáo viên cần hỏi xem học sinh đã học được gì qua tròchơi hoặc tổng kết được những gì qua trò chơi

Có thể nói, tổ chức trò chơi học tập là một trong những hình thức tổchức dạy học có ý nghĩa quan trọng, góp phần vào việc đổi mới phương phápgiảng dạy môn ngữ văn ở trường THCS nói chung, nhằm phát huy tính tíchcực, chủ động, độc lập và sáng tạo của học sinh

Sau đây tôi xin giới thiệu một số trò chơi mà tôi đã vận dụng trongnhững tiết giảng của mình khi dạy học Ngữ văn 8,9 nhằm phát huy tính chủ

động, tích cực của học sinh:

3.1 Trò chơi “ Bình hoa văn học”

a Mô tả trò chơi:

Để thực hiện được trò chơi này, giáo viên cần chuẩn bị hai bảng nhóm

và những bông hoa màu xanh và đỏ có thể dán dược lên bảng Trên bảng giáoviên vẽ phác hoạ 4 lọ hoa to (để lại một khoảng trống để học sinh dán hoa vàobình)

Giáo viên tổ chức lớp thành hai đội chơi và một trưởng trò (Trưởng trò

có thể là giáo viên hoặc là học sinh) Trò chơi này rất thích hợp cho các dạngbài tập chọn đáp án đúng – sai Người trưởng trò sẽ đọc to câu hỏi Các độichơi phải tập trung lắng nghe câu hỏi để nhanh chóng đưa ra câu trả lời Mỗithành viên chơi chỉ được dán một lần, sau khi dán xong quay về xếp vào cuốihàng, nếu còn câu hỏi thì sẽ được dán tiếp lần hai Nếu là câu đúng phải nhanhtay dán bông hoa màu đỏ lên bình hoa đúng, câu sai thì sẽ dán bông hoa màuxanh lên bình hoa sai Đội nào nhanh thì được quyền dán hoa Đội chậm hơn

sẽ không được dán hoa Cứ như vậy cho đến khi kết thúc trò chơi, đội nào cónhiều số hoa đúng theo yêu cầu của bài tập trong bình là đội chiến thắng

Ban giám khảo cho trò chơi này là giáo viên và học sinh cả lớp

(Hình ảnh minh hoạ trò chơi “Bình hoa văn học”

b Ví dụ minh hoạ:

Khi dạy tiết 97: “ Nước Đại Việt ta” của Nguyễn Trãi Sau khi hướng

dẫn học sinh tìm hiểu văn bản xong, Giáo viên có thể vận dụng trò chơi “Bìnhhoa văn học” để củng cố lại kiến thức toàn bài cho học sinh

Trò chơi được tiến hành với những câu hỏi chọn đáp án Đúng – Sai, cụthể như sau:

Câu 1: “ Nước Đại việt ta” được sáng tác trong thời kì chống giặc Mông – Nguyên.

Câu 2: Văn bản được trích trong “Bình Ngô đại cáo”

Câu 3: Văn bản được sáng tác theo thể Hịch.

Câu 4: Cốt lõi tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi trong văn bản là

“ yên dân”, “trừ bạo”, làm cho nhân dân được yên ổn, ấm no.

Câu 5: Nhân nghĩa theo Nguyễn Trãi là tìm người tài giúp nước.

Câu 6: Nguyễn Trãi đã khẳng định độc lập chủ quyền của dân tộc ta trong văn bản bằng 3 yếu tố.

Câu 7: Nguyễn Trãi đã khẳng định độc lập chủ quyền của dân tộc ta trong văn bản bằng 5 yếu tố.

Câu 8: Nước Đại việt ta là bản tuyên ngôn mở nước lần thứ 3 của dân tộc ta.

Đáp án:

Câu 1: Sai Câu 5: Sai

Câu 2: Đúng Câu 6: Sai

Câu 3: Sai Câu 7: Đúng

Câu 4: Đúng Câu 8: Sai

Sau khi các đội chơi dán hoa xong, giáo viên có thể hỏi các thành viên

trong đội hoặc hỏi khán giả xem tại sao câu hỏi đó lại là hoa màu xanh

( Hình ảnh minh hoạ- Đội chiến thắng- trò chơi “Bình hoa văn học”)

c Một bài học có thể áp dụng trò chơi “Bình hoa văn học”:

- Lớp 8:

Tiết: 17 Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội (Bài tập 1,4)

Tiết: 23 Trợ từ, thán từ ( Bài tập 1)Tiết: 27 Tình thái từ ( Bài tập 1)Tiết: 40 Nói giảm nói tránh ( Bài tập 2)Tiết: 85: Ngắm trăng, Đi đường

Tiết: 93,94: Hich tướng sĩ

Tiết: 97 Nước Đại Việt ta

- Lớp 9: