hoạt động trải nghiệm sáng tạo: nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh THPT thông qua hoạt động TNST tham quan một số mô hình vườn điển hình ở địa phương

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm đạt bậc 34. Đề tài nhằm nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh THPT qua hoạt động TNST tham quan các mô hình vườn điển hình ở địa phương nơi cư trú. Hướng nghiệp ở trường phổ thông được thực hiện thông qua nhiều con đường khác nhau, song đều hướng tới mục đích cơ bản là hướng dẫn và chuẩn bị cho thế hệ trẻ sẵn sàng đi vào các ngành nghề mà đất nước hay từng địa phương đang cần. Quá trình GDHN phải làm cho học sinh có những hiểu biết cần thiết về thị trường lao động, biết cách lựa chọn nghề nghiệp có cơ sở khoa học, được làm quen với nghề để có hứng thú và thái độ đúng đắn, yêu quý nghề, và điều quan trọng là học sinh có được tình cảm, thói quen lao động để tiến tới có thể biết làm một số nghề truyền thống, nghề thông dụng đang duy trì và phát triển ở địa phương, thiết thực góp phần xóa đói giảm nghèo, xây dựng quê hương giàu mạnh, có cuộc sống lành mạnh, ấm no, hạnh phúc.Hiện nay, việc định hướng nghề nghiệp cho học sinh gắn với kinh tế xã hội địa phương là rất cần thiết. Việc định hướng cho học sinh lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai thông qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo là một việc làm có ý nghĩa thực tế với chính địa phương nơi các em sinh sống. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, công tác hướng nghiệp hiện nay chưa thực sự được quan tâm đúng mức, chưa đồng bộ và còn hạn chế về hình thức tổ chức, nội dung hướng nghiệp, số lượng và chất lượng của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên...Dẫn đến hiệu quả hướng nghiệp cho học sinh chưa cao. Đặc biệt đối với những môn thực nghiệm như môn sinh học thì nội dung có liên quan đến nhiều nghành nghề khác nhau như: nông nghiệp, ngư nghiệp, lâm nghiệp…. và cần gắn với thực tiễn thông qua các hoạt động trải nghiệm.

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Trong giai đoạn hiện nay cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật và côngnghệ đòi hỏi phải có lực lượng lao động được đào tạo tốt, không ngừng nâng cao kiếnthức và kĩ năng, luôn thích nghi được với sự phát triển nhanh chóng của khoa học vàcông nghệ, dễ dàng chuyển sang những nghành nghề mới, có tư duy, sáng tạo, có kỹnăng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp Muốn đào tạo ra nguồn nhân lực đápứng được yêu cầu đó thì giáo dục đào tạo cần rất nhiều yếu tố, một trong những yếu tốquyết định đến chất lượng giáo dục là đổi mới phương pháp dạy học, gây hứng thútrong hoạt động nhận thức, giúp học sinh chủ động tích cực trong việc giải quyết cáctình huống thực tế, học sinh được trải nghiệm và xâm nhập thực tế Một trong nhữnggiải pháp đổi mới phương pháp dạy học theo tinh thần nghị quyết số 29 –NQ/TW làviệc tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo Bên cạnh các môn học khác, hoạtđộng TNST trong chương trình giáo dục phổ thông mới làm cho nội dung giáo dụckhông bị bó hẹp trong sách vở mà gắn liền với thực tiễn đời sống xã hội, là con đườnggắn lý thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành động, gópphần phát triển phẩm chất, tư tưởng, ý chí, tình cảm, giá trị, kỹ năng sống, niềm tinđúng đắn ở học sinh, hình thành những năng lực cần có của con người trong xã hộihiện đại, là con đường để phát triển toàn diện nhân cách học sinh, đáp ứng mục tiêugiáo dục phổ thông ở Việt Nam

Giáo dục hướng nghiệp cho học sinh phổ thông là bước khởi đầu quan trọngcủa quá trình phát triển nguồn nhân lực Hướng nghiệp ở trường phổ thông được thựchiện thông qua nhiều con đường khác nhau, song đều hướng tới mục đích cơ bản làhướng dẫn và chuẩn bị cho thế hệ trẻ sẵn sàng đi vào các ngành nghề mà đất nước haytừng địa phương đang cần Quá trình GDHN phải làm cho học sinh có những hiểu biếtcần thiết về thị trường lao động, biết cách lựa chọn nghề nghiệp có cơ sở khoa học,được làm quen với nghề để có hứng thú và thái độ đúng đắn, yêu quý nghề, và điềuquan trọng là học sinh có được tình cảm, thói quen lao động để tiến tới có thể biết làmmột số nghề truyền thống, nghề thông dụng đang duy trì và phát triển ở địa phương,thiết thực góp phần xóa đói giảm nghèo, xây dựng quê hương giàu mạnh, có cuộc sốnglành mạnh, ấm no, hạnh phúc

Hiện nay, việc định hướng nghề nghiệp cho học sinh gắn với kinh tế - xã hộiđịa phương là rất cần thiết Việc định hướng cho học sinh lựa chọn nghề nghiệp trongtương lai thông qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo là một việc làm có ý nghĩathực tế với chính địa phương nơi các em sinh sống Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân,công tác hướng nghiệp hiện nay chưa thực sự được quan tâm đúng mức, chưa đồng bộ

và còn hạn chế về hình thức tổ chức, nội dung hướng nghiệp, số lượng và chất lượngcủa đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên Dẫn đến hiệu quả hướng nghiệp cho học sinh

chưa cao Đặc biệt đối với những môn thực nghiệm như môn sinh học thì nội dung cóliên quan đến nhiều nghành nghề khác nhau như: nông nghiệp, ngư nghiệp, lâmnghiệp… và cần gắn với thực tiễn thông qua các hoạt động trải nghiệm

Xuất phát từ tình hình đổi mới phương pháp dạy học của bộ môn cũng như thựctrạng giáo dục hướng nghiệp qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo tại trường THPT tôi

chọn đề tài: : “ Nâng cao hiệu quả định hướng nghề nghiệp cho học sinh thông qua tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo tham quan và nghiên cứu mô hình làm vườn điển hình ở địa phương”

2.Mục đích nghiên cứu:

Xây dựng được hoạt động trải nghiệm sáng tạo gắn với thực tiễn sản xuất củađịa phương góp phần nâng cao hiệu quả định hướng nghề nghiệp cho học sinh đồngthời nhằm đổi mới phương pháp giảng dạy, phát triển năng lực tự học, tự nghiên cứu,phát huy hoạt đông trải nghiệm sáng tạo của học sinh trên cơ sở sự hướng dẫn của giáoviên

3 Đối tượng nghiên cứu:

- Học sinh khối 12

4 Phạm vi nghiên cứu:

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo tham quan 1 mô hình làm vườn điển hình ở địaphương

5 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của hoạt động TNST và hoạt động hướng nghiệp

dạy trong trường THPT

- Đánh giá thực trạng trong việc nhận thức của học sinh cũng như giáo viêntrong công tác hướng nghiệp

- Đánh giá thực trạng trong việc nhận thức của học sinh cũng như giáo viêntrong việc tổ chức các hoạt động TNST

- Xây dựng và tổ chức được hoạt động TNST: Tham quan mô hình vườn điểnhình ở địa phương góp phần đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao định hướngnghề nghiệp cho học sinh

6 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

- Phương pháp điều tra, phân tích số liệu thực tế

7 Giả thuyết khoa học:

Hiện nay, việc hướng nghiệp trong trường THPT còn nhiều hạn chế, chưa đượcquan tâm đúng mức, việc tổ chức các hoạt động TNST chưa được chú trọng hoặc nếu

tổ chức thì còn nghèo nàn và chưa đưa lại hiệu quả cao Vì vậy, việc tổ chức các hoạtđộng TNST bằng cách tham quan mô hình vườn tại địa phương là một hoạt động thiết

thực mang lại hiệu quả giáo dục cao đồng thời góp phần đổi mới phương pháp dạyhọc.

8 Dự báo đóng góp của đề tài:

Đề tài tổ chức hoạt động TNST gắn liền với tình hình kinh tế địa phương nhằmlàm thay đổi nhận thức của học sinh về nghề nghiệp, học sinh có thể làm giàu trênchính quê hương mình Đồng thời, đề tài góp phần đổi mới phương pháp dạy học theohướng gắn với thực tiễn, đào tạo ra những con người chủ động, sáng tạo và có kiếnthức thực tế

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam , "Trải nghiệm theo nghĩa chung nhất là bất

kì một trạng thái có màu sắc xúc cảm nào được chủ thể cảm nhận, trải qua, đọng lại thành bộ phận (cùng với tri thức, ý thức…) trong đời sống tâm lí của từng người Theo nghĩa hẹp hơn, chuyên biệt hơn của tâm lí học, là những tín hiệu bên trong, nhờ đó nghĩa của các sự kiện đang diễn ra đối với cá nhân được ý thức, chuyển thành ý riêng của cá nhân, góp phần lựa chọn tự giác các động cơ cần thiết, điều chỉnh hành vi của

cá nhân Sáng tạo là hoạt động tạo ra cái mới, có thể sáng tạo trong bất kì lĩnh vực nào: khoa học (phát minh), nghệ thuật, sản xuất - kĩ thuật (sáng tác, sáng chế), kinh

tế, chính trị,…".

Theo Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, “Trải nghiệm hay kinh nghiệm là tổng quan khái niệm bao gồm tri thức, kĩ năng trong hoặc quan sát sự vật hoặc sự kiện đạt được thông qua tham gia vào hoặc tiếp xúc đến sự vật hoặc sự kiện đó” Lịch sử của

từ “trải nghiệm” gần nghĩa với từ “thử nghiệm” Thực tiễn cho thấy trải nghiệm đạt

được thường thông qua thử nghiệm

Từ những định nghĩa trên, với mục đích nghiên cứu của mình, chúng tôi định

nghĩa HĐTNST như sau: HĐTNST là một nhiệm vụ học tập gắn với thực tiễn mà HS cần phải vận dụng vốn kinh nghiệm sẵn có để trải nghiệm, phân tích, khái quát hóa thành kiến thức của bản thân và vận dụng để giải quyết vấn đề thực tiễn”.

Như vậy, HĐTNST là hình thức hoạt động được thực hiện sáng tạo và hiệu quả,giúp HS phát hiện, hình thành kiến thức, vận dụng kiến thức đã học và áp dụng trongthực tế đời sống Các hoạt động được thực hiện trong lớp học, trường, nhà hay tại bất

kì địa điểm nào phù hợp

1.1.2 Đặc điểm HĐTNST

HĐTNST là một loại hình hoạt động dạy học có mục đích, có tổ chức đượcthực hiện trong hoặc ngoài nhà trường; HS được chủ động tham gia vào tất cả cáckhâu của quá trình hoạt động, từ thiết kế hoạt động đến chuẩn bị, thực hiện và đánh giákết quả hoạt động phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và khả năng của bản thân; các emđược trải nghiệm, bày tỏ quan điểm, ý tưởng, đánh giá và lựa chọn ý tưởng hoạt động,thể hiện tự khẳng định bản thân, tự đánh giá và đánh giá kết quả hoạt động của bảnthân, của nhóm mình và bạn bè

HĐTNST có nội dung rất đa dạng và mang tính tích hợp, ngoài kiến thức vềsinh học, HĐTNST còn tổng hợp kiến thức, kĩ năng của nhiều môn học, nhiều lĩnh vựchọc tập và giáo dục như: vật lí, hóa học, địa lí, giáo dục kĩ năng sống, giáo dục laođộng, giáo dục môi trường và biến đổi khí hậu, giáo dục phòng chống HIV/AIDS và

tệ nạn xã hội, giáo dục vệ sinh an toàn thực phẩm, giáo dục sử dụng năng lượng tiếtkiệm, giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên,

HĐTNST có thể tổ chức tại nhiều địa điểm khác nhau ở trong hoặc ngoài nhàtrường như: lớp học, thư viện, phòng đa năng, phòng truyền thống, sân trường, vườntrường, công viên, vườn hoa, viện bảo tàng, các di tích lịch sử và văn hóa, các danhlam thắng cảnh, các công trình công cộng, nhà các nghệ nhân, các làng nghề, cơ sở sảnxuất, hoặc ở các địa điểm khác ngoài nhà trường có liên quan đến chủ đề hoạt động

HĐTNST được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau như: thí nghiệm, hoạtđộng câu lạc bộ, tổ chức trò chơi, diễn đàn, sân khấu tương tác, tham quan dã ngoại,các hội thi, hoạt động giao lưu, hoạt động tình nguyện, hoạt động cộng đồng, lao độngcông ích, sân khấu hóa, tổ chức các ngày hội,

1.1.3 Nguyên tắc xây dựng mô hình HĐTNST

- Đảm bảo mục tiêu dạy học: HĐTNST phải giúp HS lĩnh hội tri thức, phát

triển năng lực chung và năng lực đặc thù của bộ môn, rèn kĩ năng sống Mục tiêu nàydùng để định hướng xuyên suốt trong quá trình tổ chức hoạt động

- Đảm bảo tính khoa học: HĐTNST phải giúp HS chiếm lĩnh hệ thống tri thức

cơ bản, hiện đại về các lĩnh vực khoa học thông qua trải nghiệm; phải được thiết kếtheo định hướng phát triển năng lực tư duy khoa học giúp HS tiếp xúc, hình thành vàphát triển một số các phương pháp nghiên cứu khoa học

- Đảm bảo tính sư phạm: HĐTNST phải thể hiện tính vừa sức và phù hợp với

tâm sinh lí của HS; phải mang tính đặc trưng của môn học, gần gũi, phù hợp với cáchsuy nghĩ, nhu cầu, sở thích của HS

- Đảm bảo tính thực tiễn: HĐTNST phải gắn liền với thực tiễn cuộc sống và có

tính ứng dụng cao HS được học trong thực tiễn và bằng thực tiễn

- Đảm bảo tính đa dạng, phong phú: Cần tạo ra nhiều loại hoạt động phù hợp

với từng môi trường tổ chức đảm bảo cho HS được trải nghiệm, từ đó rút ra kiến thức

và vận dụng sáng tạo vào các tình huống mới Tùy theo hoàn cảnh và đối tượng, tùytheo đặc trưng của nội dung mà khuyến khích các hình thức giáo dục trải nghiệm khácnhau Giáo viên (GV) tạo ra những hoạt động trải nghiệm cho HS và là người chỉ đạo,

tổ chức, hướng dẫn các em trong quá trình tham gia hoạt động

1.1.4 Tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường THPT

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo cùng với các môn học khác được coi là mộtphương pháp học của học sinh, làm tăng giá trị cho bản thân người học Đó là một quátrình trong đó chủ thể ( học sinh) trực tiếp tham gia vào các loại hình hoạt động vàgiao lưu phong phú, đa dạng, học sinh tự biến đổi mình, tự làm phong phú mình bằngcách thu lượm và xử lý thông tin từ môi trường xung quanh Quan niệm này làm vaitrò của người thầy cũng thay đổi: hỗ trợ, hướng dẫn, trọng tài, cố vấn nhằm phát huycao độ tính năng động chủ quan của người học

- Hoạt động TNST giúp học sinh trong quá trình trải nghiệm thể hiện được giátrị của bản thân mình, thiết lập được các mối quan hệ giữa cá nhân và tập thể, với các

cá nhân khác, với môi trường học và môi trường sống

- Quá trình học tập qua trải nghiệm có thể quan sát trực tiếp được qua hành vicủa người học và qua sản phẩm của quá trình học

- Hoạt động TNST giúp học sinh củng cố các kiến thức kĩ năng đã có, trên cơ

sở đó, tiếp tục rèn luyện và phát triển các năng lực tự hoàn thiện, năng lực thích ứng,năng lực giao tiếp, ứng xử, năng lực hoạt động chính trị - xã hội, năng lực tổ chức –quản lý, năng lực hợp tác… của học sinh

Qua quá trình trải nghiệm giúp cho học sinh có thái độ đúng đắn trước nhữngvấn đề của cuộc sống, biết chịu trách nhiệm về hành vi của bản thân: đấu tranh tíchcực với những biểu hiện sai trái của bản thân và của người khác, biết cảm thụ và đánhgiá cái đẹp trong cuộc sống

1.2 Tổng quan về hoạt động hướng nghiệp trong trường THPT

1.2.1 Tầm quan trọng của hoạt động hướng nghiệp trong trường THPT

Vấn đề hướng nghiệp, chọn nghề của học sinh phổ thông không phải là vấn đềmới Đây là một vấn đề được tất cả các cấp, ban ngành trong xã hội, từ trung ương đếnđiạ phương , từ các nhà quản lý giáo dục đến cha mẹ học sinh và các em học sinh thực

sự quan tâm GDHN giúp HS có sự lựa chọn nghề nghiệp đúng hướng, sự lựa chọnkhông tự phát theo phong trào mà có sự tham gia tư vấn của các chuyên gia, các phầnmềm tư vấn HN, hướng học trên cơ sở năng khiếu, năng lực bản thân, gia cảnh, nhucầu của thị trường lao động …Vì vậy, hoạt động này góp phần điều chỉnh sự mất cânđối về cơ cấu lao động hiện nay như “thừa thầy thiếu thợ”, thiếu nguồn lao động chấtlượng cao khi nền kinh tế hội nhập trong bối cảnh toàn cầu hóa

Nhà trường phổ thông được coi là bộ phận cực kỳ quan trọng của hệ thống giáodục quốc dân, tác động một cách có tổ chức, khoa học đến quá trình hình thành nhâncách của thanh thiến niên Bằng mục đích giáo dục tương ứng với từng lứa tuổi, từngtrình độ nhận thức, giáo dục phổ thông tạo ra tiền đề cần thiết về mặt trí tuệ và thể chấtcho những giai đoạn phát triển tiếp theo của mỗi con người Nếu như mục đích của

việc hình thành nhân cách cho thanh thiếu niên trong chế độ xã hội chủ nghĩa nước ta

là tạo cho các em khả năng tham gia tích cực, sáng tạo vào lao động xã hội, thì hướngnghiệp, phần nội dung gắn bó hữu cơ trong giáo dục toàn diện của nhà trường phổthông sẽ thực hiện nhiệm vụ phát triển nhận thức của tuổi trẻ đối với hoạt động tươnglai của họ, phù hợp với những nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, củađất nước trong những điều kiện lịch sử cụ thể

1.2.2 Nhiệm vụ của hoạt động GDHN trong trường phổ thông

- Nhiệm vụ đầu tiên là qua HN, các em được làm quen với những nghề cơ bảntrong xã hội, những nghề có vị trí then chốt, cần thiết phát triển ở địa phương mình.Đồng thời, học sinh còn phải biết những yêu cầu tâm sinh lí mà nghề đặt ra, nhữngđiều kiện vào học nghề v.v…

- Nhiệm vụ thứ hai là hướng dẫn phát triển hứng thú nghề nghiệp: Hứng thúđược coi như một chỉ số quan trọng hàng đầu để xét sự gắn bó với nghề, sự phù hợpvới nghề của con người Việc giáo dục đạo đức, giáo dục chính trị có ý nghĩa quantrọng đối với sự hình thành và phát triển hứng thú

- Nhiệm vụ thứ ba là giúp học sinh hình thành năng lực nghề nghiệp tương ứng:Chỉ có thể yên tâm sống lâu dài với nghề nếu học sinh có năng lực chuyên môn thực

sự, đóng góp được sức lực, trí tuệ một cách hữu hiệu với nghề của mình Vì vậy, trongquá trình HN, phải tạo điều kiện sao cho học sinh hình thành năng lực tương ứng vớihứng thú nghề nghiệp đã có

- Nhiệm vụ cuối cùng của HN là giáo dục cho học sinh thái độ lao động, ý thứctôn trong người lao động, ý thức tiết kiệm và bảo vệ của công… Có thể coi đây lànhiệm vụ giáo dục đạo đức và lương tâm nghề nghiệp, là nhiệm vụ chủ yếu đối với thế

Các nội dung hoạt động TNST về hướng nghiệp bào gồm:

- Làm quen với các nghành nghề truyền thống ở địa phương và những nghề cơbản trong xã hội

- Tham quan các mô hình sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế cao ở địa phương

- Tìm hiểu xu hướng phát triển của các nghành nghề

- Các yêu cầu của nghề đối với người lao động

- Sử dụng các công cụ, phương tiện hỗ trợ để tìm hiểu các đặc điểm tâm sinh lýhọc sinh, đáp ứng yêu cầu của nghề.

- Tư vấn, tham vấn hướng nghiệp cho học sinh

2 Cơ sở thực tiễn

2.1 Thực trạng của việc giáo dục hướng nghiệp qua các hoạt động TNST ở trường THPT

Hoạt động hướng nghiệp cho học sinh trong trường THPT là một hoạt động rất

được sự quan tâm, chỉ đạo của các nhà trường, đặc biệt là đối với học sinh khối 12.

Tuy nhiên, tại các trường THPT, phần lớn không có GV chuyên phụ trách công táchướng nghiệp GV hướng nghiệp thường là GV kiêm nhiệm, không được đào tạo bàibản, thậm chí một số trường chỉ căn cứ vào quy định về định mức lao động cho giáoviên THPT, những GV thiếu tiết sẽ được giao dạy thêm hướng nghiệp

Ngoài ra, nhiệm vụ hướng nghiệp còn được giao cho các GV chủ nhiệm nhưnglực lượng này phần lớn không được đào tạo hay tham dự các lớp tập huấn về hướngnghiệp Công tác dạy nghề PT còn nặng hình thức, chưa được quan tâm và đầu tư đúngmức

Vì vậy công tác hướng nghiệp ở các trường THPT hiện nay hiệu quả chưa cao

dù đã được quan tâm Theo thực tế, một bộ phận lớn học sinh gần tốt nghiệp THPT

nhưng vẫn rất mơ hồ và chưa có hướng xác định để chọn nghề sau này Vì phần lớncác em vẫn chưa nhận thức được mình phù hợp với nghề gì, năng lực mình có thể làmđược nghề gì, … điều này một phần cũng do các em chưa có cơ hội được trải nghiệm,được làm thử một công việc nào đó Do vậy, việc tổ chức các hoạt động trải nghiệmsáng tạo trong các môn học ở trường THPT là rất quan trọng

Để minh họa cho điều này tôi đã làm khảo sát nhỏ đối với học sinh, giáo viên trongtrường:

a Đối với học sinh

- Khảo sát về sự lựa chọn của các em khi tốt nghiệp xong THPT

Khảo sát trên 69 học sinh về hướng đi của các em sau khi tốt nghiệp THPT+ Kết quả trả lời câu 1: tổng 69 phiếu

Bảng 2.1: Kết quả thăm dò ý kiến của học sinh về hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT ( thời điểm đầu học kì I năm học 2016 – 2017)

Học đại

học, cao

đẳng

Đi du học

Đi làm Học nghề Về nông

thôn sản xuất

Bảng 2.2: Kết quả thăm dò ý kiến học sinh về mức độ hiểu biết về nghề mình chọn (thời điểm đầu học kì I năm học 2016 – 2017)

Biết rõ Không rõ lắm Không biết

Tổ chức lao động của nghề 8 (14,8%) 13 (24,1%) 33 (61,1%)

Yêu cầu về trình độ đào tạo 3 (5,6%) 7 (13%) 44 (81,4%)

Các cơ quan,đơn vị,nhà máy

Như vậy, theo bảng điều tra chúng ta thấy rằng, vẫn có một số lượng lớn họcsinh cho có định hướng gì cho tương lai, và chưa có những kiến thức cơ bản về nghềnghiệp sau này của bản thân Phần lớn các em chọn nghề đều theo cảm tính hoặc theobạn bè, theo định hướng của gia đình Do vậy việc tạo cho các em những hứng thútrong việc định hướng nghề nghiệp sau này là rất cần thiết Công việc có thể không ởđâu xa ngay trên chính quê hương mình, chỉ cần các em có niềm đam mê, có sự địnhhướng và mạnh dạn

- Khảo sát về hoạt động TNST trong học tập: Để thấy được sự hứng thú của học

sinh đối với các hoạt động TNST trong quá trình học tập tôi làm phiếu khảo sát và thuđược kết quả như sau:

Kết quả khảo sát tiến hành trên 69 học sinh lớp 12A4 và 12A7 và thu được kết quả như sau:

Bảng 2.3 Kết quả điều tra về mức độ cần thiết của các HĐ TNST trong học tập

và mức độ hứng thú của học sinh đối với các hoạt động TNST

Tổng số học

sinh điều tra

Kết quả điều tra

Rất cần thiết thiết Cần cần thiết Không Rất hứng thú Hứng thú Không hứng thú

Như vậy theo kết quả bảng điều tra thì phần lớn học sinh rất muốn được thamgia các hoạt động TNST Bởi đây là cơ hội cho các em được trải nghiệm thực tế, được

thể hiện mình và làm những điều mình thích, Vì có những học sinh có thể học trên lớpkhông tốt nhưng kiến thức thực hành và kiến thức thực tế của các em rất tốt

b Đối với giáo viên

Để thấy được mức độ cần thiết của việc xây dựng các HĐTNST trong dạy học,cũng như việc hướng nghiệp cho học sinh trong nhà trường tôi làm khảo sát như sau:

- Khảo sát về mức độ quan tâm của giáo viên về hoạt động hướng nghiệp chohọc sinh và việc xây dựng các HĐTNST trong dạy học:

Câu 1: Thầy ( cô) thấy việc hướng nghiệp cho học sinh THPT là:

- Rất cần thiết - Cần thiết - Không cần thiết

Câu 2: Hoạt động TNST đối với việc dạy học ở trường THPT là:

- Rất cần thiết - Cần thiết - Không cần thiết

Câu 3: Thầy ( cô) đã tổ chức hoạt động TNST nào cho học sinh lớp mình dạy chưa?

- Đã tổ chức - Chưa tổ chức

Sau khi khảo sát trên 80 giáo viên tôi nhận được kết quả như sau:

Bảng 2.4: Kết quả điều tra về mức độ quan tâm của giáo viên trong việc tổ chức các HĐTNST trong dạy học

cần

thiết

Cần thiết

Không cần thiết

Rất cần thiết

Cần thiết

Không cần thiết

Đã tổ chức

Chưa tổ chức

Như vậy, theo số liệu điều tra chúng ta thấy phần lớn giáo viên đều rất quantâm đến hoạt động hướng nghiệp cho học sinh và đến vấn đề tổ chức các hoạt độngTNST đối với môn mình dạy Tuy nhiên, do còn nhiều điều khó khăn nên phần lớngiáo viên vẫn chưa tổ chức được các hoạt động TNST một cách hiệu quả

Do vậy, việc tổ chức các hoạt động TNST trong nhà trường là rất cần thiết, cáchoạt động thì rất đa dạng, tùy vào điều kiện, hoàn cảnh của từng trường, từng địaphương, tùy vào môn học hay tổ hợp liên môn để có những hình thức cũng như nộidung trải nghiệm phù hợp

2 2 Xây dựng hoạt động trải nghiệm sáng tạo: “Tham quan và nghiên cứu mô hình làm vườn điển hình ở địa phương”

A – Mục tiêu

Sau buổi tham quan này học sinh có thể:

1 Kiến thức

- Có những hiểu biết về nghề làm vườn: vai trò, vị trí, những công việc trongnghề làm vườn, các công cụ lao động sử dụng, những tiến bộ khoa học kĩ thuật được

sử dụng

- Biết được nội dung và quy trình kĩ thuật làm vườn ươm cây giống

- Vận dụng các kiến thức môn học: sinh học, hóa học, địa lý, công nghệ, … xácđịnh được loại đất trồng, cây trồng phù hợp, chế độ nước, ánh sáng, nhiệt độ, phânbón, thuốc bảo vệ thực vật đối với từng loại cây, thành phần dinh dưỡng có trong cácloại quả,…

2 Kỹ năng

- Rèn luyện kĩ năng lao động, biết cách sử dụng các công cụ lao động trongnghề làm vườn

- Thực hiện đúng các bước trong quy trình trồng và chăm sóc cây

- Hình thành các kĩ năng nghiên cứu khoa học: thu thập thông tin về đất trồng,cây trồng, phân tích và đưa ra biện pháp giải quyết

- Rèn luyện kĩ năng tư duy, kĩ năng hoạt động nhóm, hợp tác trong nhóm

3 Thái độ

- Yêu thích công việc làm vườn, có định hướng nghề nghiệp cho bản thân

- Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, ý thức vệ sinh an toàn thực phẩm và antoàn lao động

- Năng động, sáng tạo và chủ động giải quyết các tình huống trong thực tiễn

B – Nội dung

Nội dung 1: Giới thiệu cho học sinh về mô hình vườn tham quan

Nội dung 2: Trải nghiệm, tham quan mô hình vườn trồng cây ăn quả

Nội dung 3: Trải nghiệm về công việc trồng, chăm sóc cây, ươm cây

Nội dung 4: Hoạt động trải nghiệm trong lớp học thảo luận, đánh giá tổng kếthoạt động trải nghiệm

C – Công tác chuẩn bị

- Lực lượng tham gia: học sinh lớp 12, GV bộ môn sinh học

- Thời gian: 1 buổi ngoại khóa buổi chiều, 1 tiết học buổi sáng

- Tài liệu: GV chuẩn bị các tài liệu về địa hình, đặc điểm đất trồng, khí hậu ởđịa phương, các tài liệu học sinh tìm hiểu trên mạng về đặc điểm cây trồng, đất đai, khíhậu…

- Phương tiện: giấy bút để ghi chép, viết thu hoạch, vẽ, máy ảnh, phương tiện đilại…

- Chuẩn bị của GV: Xây dựng kế hoạch tham quan, liên hệ trước với chủ vườn,chia tổ, nhóm, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các học sinh trong nhóm

D – Tổ chức hoạt động

Hoạt động 1: Giới thiệu cho học sinh mô hình vườn tham quan

a Mục tiêu: HS biết và làm quen với chủ vườn, Biết được mô hình vườn, loại đất

trồng và cây trồng chủ yếu và vai trò của nghề làm vườn đối với sự phát triển kinh tế

b Cách tiến hành

Thời gian Hoạt động của GV Hoạt động của học sinh

15 phút - GV yêu cầu học sinh tập trung theo

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đưa racác câu hỏi thắc mắc với chủ vườn

-HS tập trung theo hàng

- Hs làm quen với chủvườn

- HS lắng nghe

HS tập trung theo nhóm

và thảo luận

* Kết luận về hoạt động: Thông qua hoạt động này học sinh rèn luyện được khả năng

lắng nghe, tiếp nhận vấn đề, ghi chép chọn lọc, rèn luyện kỹ năng đặt câu hỏi, hợp tácnhóm Học làm quen, thân thiện hòa đồng hơn

Hoạt động 2: Trải nghiệm, tham quan mô hình vườn trồng cây ăn quả

Hoạt động của GV Hoạt động của học sinh

5 phút *Bước 1: GV chia lớp thành 4 nhóm, phân

công nhiệm vụ nghiên cứu cho mỗi nhóm:

- Nhóm 1: tìm hiểu về: Địa hình, tính chất đất

vườn, diện tích vườn, nguồn nước tưới cho

vườn và vẽ lại sơ đồ khu vườn

- Nhóm 2: Quan sát cơ cấu cây trồng trong

vườn

+ Cây trồng chính, cây trồng xen, cây hàng rào

+ Sự đa dạng sinh học trong vườn

+ Lý do chọn cơ cấu cây trồng trong vườn

- Nhóm 3: Tìm hiểu về các kĩ thuật sử dụng

trong vườn

HS tập trung theo nhómchuẩn bị dụng cụ, giấybút đầy đủ

HS chú ý lắng nghe vànhận nhiệm vụ của nhómmình

30 phút

30 Phút

+ Hệ thống nước tưới của vườn

+ Nguồn phân bón, thuốc bảo vệ thực vật: được

sử dụng như thế nào và vào thời gian nào…

+ Nguồn nhân lực: lao động gia đình hay

thuê…

- Nhóm 4: Tìm hiểu hiệu quả của vườn

+ Đầu ra cho các sản phẩm của vườn

+ Đầu tư hàng năm của chủ vườn: chi phí

giống, vật tư, kĩ thuật trong vườn

* Bước 2: GV yêu cầu các nhóm tiến hành

tham quan và điều tra

* Bước 3: các nhóm trình bày nội dung , GV

Nhận xét, đánh giá, giải đáp thắc mắc

- Gv yêu cầu các nhóm trình bày kết quả điều

tra, các nhóm khác nhận xét bổ sung và đưa ra

câu hỏi phản biện

- Gv nhận xét kết quả điều tra của từng nhóm

- GV yêu cầu các nhóm hoàn thành nội dung

phiếu điều tra của nhóm mình để nộp lại làm cơ

sở đánh giá cho giáo viên

HS tham quan vườn câygặp gỡ chủ vườn, phỏngvấn và hoàn thành nộidung

HS Cử đại diện trình bàynội dung mà nhóm mình

đã điều tra, đưa ra thắcmắc và trả lời các thắcmắc của đội bạn

* Kết luận về hoạt động:

Thông qua hoạt động này học sinh huy động kiến thức liên môn của các mônhọc sinh học, địa lý, hóa học, công nghệ… để tìm hiểu, thu thập thông tin Mặt khác,qua hoạt động này học sinh rèn luyện cho mình kỹ năng tìm hiểu thông tin, phân tích

số liệu, kỹ năng giao tiếp, đặt câu hỏi, và kỹ năng hợp tác trong hoạt động nhóm Họcsinh biết được các kiến thức cơ bản về nghề làm vườn, thêm yêu thích và định hướngcho bản thân

Hoạt động 3: Trải nghiệm về công việc trồng, chăm sóc cây, ươm cây

a Mục tiêu

- HS biết thực hành các bước cơ bản trong việc trồng và chăm sóc cây đúngquy trình

- HS biết thực hành các bước cơ bản trong việc ươm hạt cây giống

- Thấy được những khó khăn vất vả của người nông dân từ đó biết trân trọngthành quả làm việc của mình

b Các bước tiến hành

-Bước 1: GV yêu cầu HS quan sát chủ

vườn giới thiệu về cách trồng và chăm sóc

cho cây, cách ươm hạt cây giống

- Bước 2: Gv yêu cầu mỗi nhóm thực

hành: trồng 1 cây, chăm sóc cây, ươm 1

bầu hạt giống

- Gv và chủ vườn quan sát các bước làm

của học sinh, nhắc nhở HS làm đúng quy

trình đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh

- Hs đưa ra thắc mắc đối vớichủ vườn

- HS tập trung theo nhóm,nhận dụng cụ, nhận cây, hạt

động và vệ sinh môi trường

Hoạt động 4: Hoạt động trải nghiệm trong lớp học thảo luận, đánh giá tổng kết hoạt động trải nghiệm

a Mục tiêu

- Giúp HS đúc rút được những bài học từ buổi trải nghiệm

- Thảo luận, có ý tưởng xây dựng mô hình vườn ở địa phương,gia đình

- có định hướng nghề nghiệp cho bản thân

-Bước 1: GV yêu cầu HS trình bày lại nội

dung bản thu hoạch, mỗi học sinh có 1 bản

thu hoạch

- Gv nhận xét tổng quát buổi trải nghiệm

- Mỗi học sinh trình bày nộidung của bài thu hoạch

- HS thảo luận nhóm và đưa