TAP CHÍ KHOA HOC ĐHQGHN, NGOAI NGỮ.. Khoa Sau Đâi hoc.. Đa< hoc Quòc gia Hà NÔI... uổi mỏi phmmg phủp giániĩ 7... k iêm tra chính tá.
Trang 1TAP CHÍ KHOA HOC ĐHQGHN, NGOAI NGỮ T XXIH số 1 2007
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PH Á P GIẢNG DẠY
KỈ NẢNG V IỄT T IẾ N G ANH ở TRUNG HỌC P H ổ THÒNG VIỆT NAM
H o ả n g V ả n V ã n ’*'
W ritin g is b a sic a lly a p ro cess o f c o m m u n ic a tin g s o m e th in g (content) on p a p e r to an audience I f th e w r ite r h a s n o th in g to sayy w r itin g w ill not occur.
(V ie t v ề cơ b ả n ỉà m ộ t q u á t r ì n h giao tiếp m ộ t cái gi đó (nội dung) t r é n giầy với cử
toạ N ế u n g ư ò i v iết k h ô n g có gì đ ể nói t h ì v iết s ẽ k h ô n g xảy ra,)
(A d ew u m in u O luw adiya)
1« Dan luận
K hi học m ộ t n g o ại n g ủ c h ú n g t a học
d ể giao tiế p vối n h ữ n g ngưòi k h ác: hiểu
họ, nói với họ* đọc n h ủ n g gi h ọ v iế t và
v iế t đ ể họ h i ể u m in h V iế t đ ể n h ữ n g
ngưòi k h á c h iể u m in h k h ô n g p h ả i chi là
m ộ t lí do d u y nhâ^t đ ể kĩ n ă n g v iế t trỏ
t h à n h m ộ t p h ầ n c ù a c h ư ơ n g t r ì n h và
sách giáo k h o a ngoại n g ũ ở t r u n g học
p h ổ thông C òn m ộ t lí do t h ử h a i n h ư n g
lại r ấ t q u a n trọngi đó là v iế t đ ể g iú p học
sin h học n g o ạ i n g ủ , g iú p các em c ủ n g cô"
k iến th ử c n g ữ p h á p , c á c h d ù n g t ừ ngữ,
v à q u a n t r ọ n g hơn, k h i học s in h v iết, các
em có cơ hôi đ ể t h ử n â n g lư c n e o a i ne:ữ
m ìn h đ a n g học, vư ợt r a k h ỏ i n h ữ n g gì
m ìn h v ừ a mới học nói, dọc h o ặ c nghe
Hơn n ữ a , k h i v iế t học s i n h p h ả i tập
t r u n g sự c h ú ỹ n h i ể u h ơ n c ố g ă n g đ ể
đ iền đ ạ t các ý tư ỏ n g t h à n h lòi, th ư ờ n g
xu y ên sừ d ụ n g m á t t a y v à n ẫo , v à đây
c h ín h là cá c c á c h h ừ u h iệ u đ ể c ủ n g cỗ*
việc học m ộ t n g o ạ i n g ữ H ơ n n ữ a , k h i học
s in h “v ậ t lộn'’ với n h ữ n g gi sẽ được viết
tiếp h a y t r ì n h b à y n h ữ n g ý tư ở n g trê n
t r a n g giấy, các em th ư ò n g p h á t h i ệ n ra
POSTS Khoa Sau Đâi hoc Đa< hoc Quòc gia Hà NÔI
m ộ t cái gi đó mới đ ể viết h a v d ể d iễn đ ạ t
ý tư ỏ n g c ù a m ình C h ín h đ â y là lúc các
e m p h á t h iệ n ra n h u c ầ u th ự c sự đ ể tìm
đ ú n g từ n g ữ đ ể d iề n d ạ t Môì q u a n hệ
g ầ n gũi giữa viết và p h á t t r i ể n t ư duy
là m cho v iết Irỏ t h à n h m ộ t p h ầ n q u an
t r ọ n g c ù a b á t kì chương t r ì n h v à sách giáo k h o a ngoại ngữ nào
M ục đích bài viết n à y ]à n g h iẻ n cửu
v à đ ể x u ấ t p h ư d n g p h á p v à th ú t h u ậ t
d ạ y kl n ă n g viết tiế n g A nh cho học sinh
t r u n g học phổ th ỏ n g Việt N a m dưới á n h
s á n g c ủ a đ ư ò n g hư ớng lày ngưdi học làm
t r u n g tâ m v à dưòng h ư ó n g d ạ v ngôn ngữ
e ia o tiếp, n ể h á t rfẨu rhúnf? tôi Hự đinh
sẻ tô chức bài viết x u n g q u a n h b ố n nộì
d u n g ch ín h : (i) m ộ t s ố đ ư ò ng h ư ớ n g dạv
v iế t t r o n g lớp học ngoại ngử; (ii) m ụ c liêu
c ù a việc d ạ v viết tiế n g A n h ở t r u n g học
p h ổ th ô ng ; (iii) kĩ n ă n g viết tro n g chương
t r ì n h và sách giáo khoa tiê n g A n h t r u n g học p h ổ thông; và (iv) m ộ t sô" t h ù t h u ậ t
d ạ v v iết tiế n g A nh cho học s in h t r u n g học p h ổ th ô n g theo đưòng h ư ớ n g lấy người học làm t r u n g tâ m và đưòng
h ư ó n g d ạ y ngôn n g ù ^ a o tiếp
5 2
Trang 2M i m ô i phươnịĩ phdp giáng day k i náng Vìèi iK^ng Anh ứ trung hoc p h ổ Ihỏng V id t Nam. 53
2 Một s ố đ ư ờ n g h ư ở n g d ạy viết
t r o n g lớp h ọ c ngoại ngữ
T rước h c t c ầ n p h ải k h ả n g d ịn h rá n g
k h ô n g có câu Irả lời d u y n h ấ t cho câu hỏi
vể việc day viết tiê n g A nh cho học sinh
t r u n g học phô th ô n g n h ư t h ế nào là tôt
n h ấ t Lí do là vi viết là m ộ t kì nAng
p h ử c tnp T ro n g khi vièi ngưòi viêl phải
cỏ k iê n ihưc và p h ài q u a n t ả m đ ế n n h iều
nội d ư n g n h ư cú p h á p (câ\i trú c cáu,
r a n h giới câu lựa chọn v ă n phong), ngủ
p h á p (thi thể, th ứ c, và t h á i củ a dộng từ
sỏ c ủ a d a n h từ, sự hoà hợp giữa chủ
v à d ộ n g từ V.V.), nội d u n g bài viếl (sự phù
hỢp, s ự rõ rà n g , tín h độc đáo, logic), q u á
Irìn h viết Oấy ý b ắ t d ầ u viêt, viêt nhóp
viết lại V.V.), độc giả (ai sẽ là ngưòi dọc b ài
viết củ a học sinh), m ục dích viết (viết để
là m gi?), chọn l ừ ngữ (từ vựng, th à n h
ngủ> dộ i r a n g trọng), lố chửc bài viết (các
đ o ạ n , chú dé\ hồ trợ, Uón k ế t và m ạch
lạc), các k h ía c ạ n h cơ học (chữ viết, rliính
tà d ấ u ch«ím câu V.V.) S ự phứ c t ạ p cùa
viêl còn dược t h ể h iện iro n g sự cla d ạ n g
c ù a các dường hư ớng dạy v iê t được các
n h à ^ á í ) h ụ r p h á p ngoại ní?ử để x u ấ t nià
sẽ dư(íc c h ú n g tôi trin h bàv dười dây
2.1 > D ư ờ n g h ư ở n g d a v v iế t t ừ k iê m s o á i
đ ế n t ự do
Diííliig hướng dạv viết t ừ k iê m soát
d ê n tự (lo có n gu ó n gốc t ừ đưòng hưỏiig
nghe-nói iro n g g ian g d ạ y ngoại ngO cùa
n h ữ n g lì Am 1950 • 1960 T h eo dưòng
h ư đ n g này k h ấ u ngừ có vaì trò chính
vếu cùn b ú l ngữ dặc b iệ t ỉà viếl cỏ vai
tr ò t h ứ yêu ỉuục (lích c ủ a nó chi n h ằm
c ủ n g cố vả hồ irợ cho việc n á m v ừ n p các
h ì n h th ử c n g ủ pháp Đi th e o (ỉưòng
h ư ớ n g này, giáo viên ngoại ngữ p h á t
t r i ể n các t h ủ t h u ậ t d ạ y viết, h ư ớ n g học
sin h v à o việc n ắììì v ữ n g các h in h thửc
n g ũ p h á p Đ ư ờ n g h ư ỏ n g d ạ y v iết lừ kiểm
s o á i cỉến t ự do là d ư ò n g h ư ớ n g di theo
t r ì n h lự: học s i n h dược giao n h iệm vụ
viết c ả u , s a u dó v iế t đ o ạ n , sừ d ụ n g các
t h a o tá c n h ư c h u v ể n c â u từ k hẩnR dịtih
s a n g p h ủ đ ị n h , l ừ p h ú đ ịn h s a n g nghi
v ấn , dối d ộ n g t ừ t ừ h i ệ n t ạ i đơ n s a n g q u á
k h ử đơn, đổi d a n h t ừ t ừ s ố ít s a n g số
n h iể u v.v C ác e m làm việc với ngữ liệu
d ã cho v à t h ự c h iệ n n h ữ n g n h iệ m vụ
Lhco y ê u c ầ u c ủ a g iá o v iê n Với n h ữ n g
nội d u n g v iế t cỏ k iể m s o á t nàv , học sinh
có t h ể v iế t đư ợ c r ố t n h i ề u m à k h ỏ n g bị
r a ắ r lỗi Lí do đơn g ià n là vi các em có rất
ít cơ hội đ ể m á c lỗi, v à n h iệ m vụ củ a giáo
vién là c h ấ m n h ữ n g bài v iế t n à v củ a học
s in h m ộ t c ách d ẻ d à n g C hỉ k h i học sinh
d ạ t (ỉược t r ì n h độ t i ế n g c a o ih ì c ấ c em
mỏi được p h é p v iết t ự do Diíòng hướng
d ạ y v iết n à v q u a n tâ m đ ế n việc p h á t
t r iế n b a k h í a cạn h : n g ữ p h á p , cú pháp và các k h ía c ạ n h cơ hục nó n h ấ n m ạn h vào độ chinh xác hơ n là dỏ lưu loát củ a ngôn ngữ
2.2 Đ ư ờ n g h ư ớ n g v iế t t ư do
N g ư ự c lạ i VƠI d ư ơ n g h ư ơ n g v ic t iư
kiểm ísoảt đ ế n l ự do, d ư ò n g hiiứng viết tự
do c h ủ trư ơ nfj giao cho học s in h một chủ
để v à học s in h tự xoay xở dc viết về chủ
dề dó, lỏi c ủ a bài v iế t chi được clìửa có nìửc (!ộ T r ọ n g táiì) củ a đ ư ò n g hư ớng dạy
v iê i n à v dược d ặ t vào nội d u n g và dò lưu loát c ủ a n g ô n ngử Nó được dựn trò n giả cỉịnh cho r a n g m ộ t k h i các ý tướng dược
t h ể h i ệ n t r ê n t r a n g giấv th ì dộ c h ín h xác
c ủ a n g ỏ n ngpữ, các h i n h th ứ c ngử p h á p , tổ chứ c c ủ a b à i v iế t v à n h ữ n g đ ặc điểm
k h á c c ù a q u á t r m h viết d ầ n d ầ n sẽ được
k iê n to à n
T a p ( hi K hoa hoi O H Q (ỉfỉS NtỊtHỉi nịỉír r ĨOƠIi Sổ Ị 2m7
Trang 354 ÌÌcMng Vàn Ván
ỉ)ể n h ấ n m ạ n h v ào dộ lưu lo át, đư òng
h ư ỏ n g v iê t tự (ỉo th ư ò n g b á t đ ầ u b à n g
việc v ẻu cầu học sin h v iế t vế m ột c h ù để
n à o dó, k h ô n g cần p h ải b ă n k h o ă n đến
các lỗi ngữ p h á p h a v c h ín h Lá (M ột v í dụ
m in h h o ạ cho d ư ò n g hư ớng v iế t tự đo là:
W ith in Ĩ 5 0 w ords, w rite a b o u t yo u r
s u m m e r vocaiion) M ột tro n g n h ừ n g đ ặc
điểm củ a đ ư ò n g h ư ớ n g d ạ y v iết tự do là
g iáo viên k h ò n g m ày k h i ch ữ a lỗi, họ chỉ
th u ầ n tú v dọc n h ữ n g b ài v iết củ a học
s in h v à, n ế u có th ể , n h ặ n x é t đỏi đ iề u vể
m ột sô" ý m à học sin h d iễn đ ạ t M ột sỏ"
học s in h có th ể s ả n s à n g đọc b ài v iế t củ a
m ìn h trư ớ c lớp Do dó đư ờng h ư ó n g d ạ y
v iế t tự do q u a n lả m đến củ to ạ v à nội
d u n g v iế t n h iể u hơn đ ặc b iệ t là vì n h ữ n g
b ài v iế t tự do th ư ờ n g xoav q u a n h n h ữ n g
c h ủ đ ề học sin h q u a n tâ m đ ê n , v à n h ữ n g
c h ủ đ ế n à y s a u đó h ìn h th à n h n ê n cơ sd
cho n h ữ n g n h iệm vụ v iết tiế p th eo T uy
n h iê n , đôì với hợc sình tru n g học phô
th ô n g th ì v iết tự do n ên được dạy ô giai
đoạn n à o cần p h ải (ỉược cân n h ắ c kỉ
lưõng-2.3 Đ ư ờ n g h ư ớ n g d a y v iế t th e o m ẫ u
đ o a n v â n
T h a y vì n h ấ n m ạ n h vào độ c h ín h xác
củ a ngữ p h á p h a y độ lưu lo át củ a nội
d u n g , d ư ò n g h ư ó n g d ạ v v iế t th e o m ẩu
d o ạn v ả n th ư ò n g n h ấ n m a n h v ào k h ía
c ạ n h to chức c ù a b à i viết Học s in h th a m
k h ả o n h ữ n g đ o ạn v ă n m ẫ u , p h â n tích
h ìn h th ứ c h a y cách tổ chức củ a nó, và
s a u dó d ự a vào b ài v iế t n à v đ ể tạ o ra in ộ t
b à i v iế t tư ơ ng tự vể tổ chức T ro n g các
h o ạ t đ ộ n g d ạ y v iế t th eo đư ờng h ư ỏ n g
n ày , học sin h dược vêu cẩu sắp xếp các
c â u b ị trộ n lầ n lại th e o t r ậ t tự logic của
nó, x ác đ ịn h n h ữ n g n h ậ n đ ịn h k h á i q u á t
và n h ặ n đ ịn h cụ th ể , chọn h a y tự v iế t ra
cáu c h ù dè p h ù hợp, thòm hoặc l)ớt cảu
D ưòng hư ớng n à v được d ự a trô n n g u y ên
tắ c cho rằ n g tro n g các n ền v à n h ó a k h ác
n h a u người ta x ầ \ d ự n g h a v tổ chức giao
tiế p vói n h a u thoo các oách k h á c nhcTU
Vì vặv ngav cả k hi học sin h tố chức tố t được n h ữ n g ý tư ỏ n g cú a m ìn h tro n g
tié n g m ẹ đẽ, các oni v ẫ n cần p h á i xem
xét, p h á n tích , v à th ự c h à n h các đậc điem c ủ a m ột b ài v iế t tro n g tiế n g A nh
Đ ưòng hư ởng v iết th e o đ o ạn vầ n m ẫ u có
n h iề u t h ế lợi Nó giúp học sin h , n h ấ t là
n h ữ n g học sin h mới học ng o ại n g ữ có
n h ử n g c á n cử h a v m ẫ u d ể tậ p v iết T u v
n h iê n , n ếu cử tiế p tụ c với dư ờng hư ớng
d ạ y v iế t n à y Ihì có th ể sẽ đ á n h m ấ t k h ả
n ă n g s á n g tạ o c ù a học sin h
2 4 D ư ờ n g h ư ở n g t ổ c h ử c n g ữ p / i á p -
c ú p h ả p
M ột số n h à giáo học p h á p cho rà n g
v iế t k h ô n g n ê n được xem n h ư là k ỉ n ă n g được d ạy tá c h b iệ t với các k h ía c ạ n h
k h á c củ a ngôn ngữ Đi th e o đ ư ò n g hư ớng
d ạy v iế t này, g iáo v iên h a y n h ữ n g ngưòi
p h á t triể n tư liệu p h ả i th iế t kẽ r a n h ữ n g
nHiệiii v ạ viốt ịịỉúp \ịỌi q u a ii lũ u i
đ ế n tổ chửc củ a b ài v iết troní? k h i các om làm việc vâi n g ủ p h á p v à cú p h áp Vỉ dụ
d ể v iết m ột tậ p hỢp n h ử n g h ư ỏ n g d ầ n về cách s ủ d ụ n g bộ đ iểu k h iể n TV lừ xa n h ư
th ê n à o (xem sách piáo k h o a tiế n g A nh lớp 10, U n it 5), học sin h c ầ n ỉìh iế u nội
d u n g chử k h ỏ n g p h ả i ch ỉ cắn đ ế n từ vựng C ác em c ẩ n d ẽ n các h ìn h th ứ c đơn
c ù a động từ , m ột d à n ý được d ự a th e o
tr ìn h tự th ò i f ia n , các t r ạ n g từ ch ỉ trìn h
lự thòi g ian n h ư first, th e n /second(ly),
th ỉrd (ly), fin a lly , v à có th ể cả c ấ u trú c
c â u n h ư W h en , th e n T ro n g k h i th â o
lu ậ n v à c h u ẩ n bị cho n h iệ m vụ v iế t, t ấ t
T ạ p ch t KhOiì hoi OHQ(ÌÌtN tìĩỊtl T w / / sỏ / 2<HỈ7
Trang 4ĐỎI m ờì phương phảp giáng day k i nâng viéi Ii^ng A nh 0 Irung hoc phò IhỏnỊ* V i^ t Nam 55
cã n h Q ng nội d u n g n à y d ế u (ỉược xem x ét
lại v à được d ạv rh o học sin h lẳ n đ ầ u tiê n
Học sin h n h ậ n ra môì liên h ệ giữ a n h ử n g
gì các em d a n g cô g ắ n ^ v iế t với n h ữ n g gì
các em cần p h ả i v iết Do đó, đư òng
h ư ớ n g tô chửc ngữ p h á p -cú p h á p là
d ư ờ n g h ư ớ n g li^n hộ m ục đích v iết vài
cảc h ìn h thức ngôn ngữ đưỢc c ẳ n đ ế n để
tru y ế n đ ạt th õ n g điệp Đ âv là đường
h ư ỏ n g v iết có lợi cho học s in h tr u n g học
p h ổ th ô n g và cần p h à i được sử d ụ n g
tro n g ^ a i đ o ạn g iả n g d ạv n à o g iáo viên
ih ấ v p h ủ hợp
2 5 Đ ư ờ n g h ư ở n g g ia o tiế p
Đ ư àn g hư ớng g iao tiế p n h ấ n m ạn h
v ào m ạ c đích củ a việc v ièt v à vào cử toạ
c ủ a nó T ro n g (ỉưòng hư ớng nảy, học sin h
được k h u y ế n kh ích lự xem m ìn h n h ư là
n h ữ n g n h à v â n tro n g dời số n g th ự c và
p h a i lự hỏi ch ín h m ìn h n h ữ n g câu hói
q u a n trụ n g về m ục tỉích củ a v iêt v à cử
to ạ: v í d ụ , ‘T ạ i sao m ìn h lụi viết?” và “Ai
sẽ là n ^ ò i đọc b ài viết củ a m ìn h ?”
T h eo tru y ế n th ố n g , chi ró giáo viên
TTií^ì In n p iírti ílọ r 'ỉA n phỉVm v io t r u í i h ọ r
s in h T u y n h iô n , một số người cảm th â y
r ằ n g n^iíòi v ịct sõ cô h ế t sức m ình
k h i v ict th ự c sự là niộl h à n h động giao
tié p nhỉVl là k hi họ ỈÌXUỊC cho r h n ^ m ìn h
!à Iihà v ả n viốl cho n h ử n g dộc g ià liểm
tà n g Do dỏ, n h ữ n g ^ á o viên sử d ụ n g
dư ờ n g hư ớng viỗt gìiìo tiếp tro n g lớp học
ngoíỊÌ ngừ đ à mở rộng p h ạm vi độc già
H ọ chữ cả tìh ừ n g học sin h k h á c tro n p lớp
đọc sán p h ắ m viếl Giáo v iên có th ế cụ
th ể hoá độc g ià à ngoài lớp học và, do đó,
c u n g cấp cho họo sin h m ột vAn cản h
tro n g đó các em có th ể lựa chọn nội dung,
n g ô n n g ữ và cấp dộ ngôn ngử tr a n g trọ n g
p h ù hỢp M ột c h ù để v iết n h ư “D escribe
vo u r classro o m ?” k h ô n g chỉ là m ột b ài
tậ p đ ể sử d ụ n g th ì h iệ n tạ i và giới từ chỉ nơi chôn; nó còn d ả m n h iệm n h iể u k h ía
c ạ n h k h á c k h i c h ù đ ể được v iêt N hữ ng độc giả th ự c sự c ù n g có th ể được đư a vào
n h ữ n g b ài tậ p v iế t k iể u nảy, nêu học sin h đ ó n g v ai (liền, tra o đổi th ư từ , viết
th ư t r ả lòi n h a u , đ ặ t cảu hói v à n h ậ n xét V iết th e o d ư ò n g hư ớng giao tiếp
cũ n g là m ộ t k h ía c ạ n h cỏ th ể k h a i th ác
để d ạ v v iết tiế n g A n h cho học sin h tru n g học p h ổ th ô n g
2,6, Đ ư ờ n g h ư ở n g v iế t th e o q u á tr in h
N h ữ n g đ ư ò n g h ư ó n g d ạ v v iế t trìn h
b ày tro n g 2.1 • 2.5 q u a n tâ m n h iê u hơn
đ ế n s ả n p h ẩ m v iế t củ a học sin h G ần d ây việc d ạy v iế t tro n g các lớp học ngoại
đ ă c h ử n g k iế n m ộ t sự th a y đổi trọ n g
tâ m ; đó là v iết tậ p tru n g vào q u á trìn h
T ro n g đ ư à n g hư ớng dạy v iết này, người
v iết k h ỏ n g n h ử n g tự hòi m in h n h ữ n g cáu hòi vể m ục đích v iế t và vể cử toạ m à còn
cà n h ữ n g câu hỏi như ; “M ình v iết chủ đế
n à v th ô nào?*' “M ình b á t d ầ u b ài v iết ra sao dãv?” T ro n g th ự c té k h i được yêu
c a u v ie l vé inọt clìu do mọi học sin h dcu
ra n h ữ n g q u y ế t cỉịnh vé việc b á t d ầ u n h ư
th ê n à o và tô chửc n h iệm vụ v iét cùa
m in h ra sao N h ữ n g hiỵc sin h được rè n
lu y ện v iế t n h ié u th ấ y rủ n g n h ù n g g i
m ìn h v iết lầ n đ ẳ u th iíò n g k h ỏ n g p h à i là
s ả n p h ẩ m cuối củ n g m à chỉ lả bước khởi
đ ầ u với n h ữ n g ý tư à n g dược d ư a vào lần
v iết n h áịỉ G iáo viên cần p h ả i chi cho học
sin h b iế t rẳ n g n h ữ n g từ ngừ viết Irẽn
giâV lầ n đ ẳ u k h ô n g p h à i lúc n ào củng
h o à n hảo ngay T ro n g đ ư ò n g hư ớng viết
th e o q u á trìn h , học sin h k h ô n g v iết chủ
đ ể th e o th ò i ^ a n cỉưọc quy đ ịn h v à k h ô n g nộp s ả n p h ẩ m v iết củ a m ìn h đ é giáo viên
T ư p i iu KtuHỉ tuH D U Q iìỉiN NĩiiHàt tìỊịứ T > X ỈỈ. S) / 2(H97
Trang 55 6 H o jn g Vủn V4n
chấn) và sử a lỗi T rá i lại, các v m k)iám
p h á c h ủ đổ ihỏiiỊĩ q u a v iếl, chi cho giáo
viôn và các bọn n h ữ n g b àn v iết n h á p , và
d ụ n g n h ừ n g gi các em v iế t dỗ đọc, su y
n g h ĩ, v à tìm ra n h ữ n g ý mớĩ
T h eo S h ih (1986) (lạy viết thoo q uá
trìn h p ú p học sinh cách chuvển các kiến
thức, ý nghỉ th à n h bài viết ihpo các bước,
tao điểu kiện cho các em thực hiện các bưỏc
ta p viết Theo H oàng Vản V âneí QÌ (2001)
tro n g m ôi q u a n h ệ với việc d ạ y k l n ă n g
v iết cho sin h viỏn đ ạ i học c h u v ẻ n n g à n h
tiế n g A n h à giai đ o ạn n ả n g cao, v iế t th e o
q u á tr ìn h là m ộ t q u á trìn h th ự c h à n h có
ý th ứ c , đòi hỏi ngưòi học p h ả i đ ộ n g n ăo
tích cực P h ư ơ n g p h á p n à v piúp học sin h
th u n h ậ n k iế n th ứ c c h ủ đ ộ n g hơ n và
n h a n h hơ n, vượt q u a được cái m à các em
th ư ò n g p h à n n à n là k h ô n g b iế t gì Theo
n h iề u n h à giáo h<^ p h áp ngoại ngử đưòng
hướng d ạy viết theo q uá trìn h là m ột
đường hướng hử a h ẹ n nh iểu đôì với học
sin h bới vì nỏ có th ể liướng các em viết
th eo m ục tiêu củ a bài viết nếu n h ư các em
k h ô n g có k h ả n á n g th ể hiện m ục tiê u đó
m ột cách có ý thửc D ường hướng d ạ y viết
th eo q u á trìn h kh ác với các dường hư óng
d ạy v iẽt hư dng tới san p h àm ỏ chỏ lả giáo
viẽn hư ớng d ẫ n học sinh cô" g ắn g p h á t
triể n các cách viết ỏ các bước lu vện tập,
cu n g cấp k iến th ử c cho các em m ột cách rỏ
rà n g d e các om đi tói dích (‘ủ a bài v iết dưới
d ạn g m ột s à n p h ẩ m hoàn thiện N goài ra
g iáo v iên còn có th ể á p d ụ n g p h ư d n g
p h á p h ư ớ n g d ẫ n học sin h d ể các e m tiếp
th u k iê n th ử c th ô n g q u a q u á tr ìn h tim
tò i th ừ n g h iệm tro n g các bước học viêt
3 K ỉ n ả n g v i ế t t r o n g s á c h g iá o k h o a
t i ế n g A n h t r u n g h ọ c p h ô th ò n g
T ro n g sách g iáo k h o a tiế n g A nh
tr u n g học p h ổ th ò n g kĩ n à n g v iế t dược
d ặc b iệ t coi trọng Viốl dược Llìiêt kê n h ư
là m ộ t kì nAng riò n p l>iệl, có vị ih ế binh
d á n g tro n g giảng d ạy và kiếm tr a với các
kĩ n ầ n g nghe, nói, cỉọt' và trọ n g tã in npôn
n ^ữ Q u a n diem , nội dun ịí và phương
p h á p d ạ y viôt tiô n ^ A nh ỏ trunK học phố
th ò n g có th e dược tôtn tỉit tro n g doạn
tríc h dưới dây:
V iết thưìPìg dưtk: cho là còng uiệc khó
k h ả n vá p h ừ c tọ p đ ỏí vời cà học sin h uà
g iá o viên M ặc d ù k h á c vởi nói, tro n g k h i uiết học sin h có th ờ i g ia n s u y n g h ĩ vá có
ih ẻ th a y đỏi đưỢc n h ừ n g g i m in h d ă viết
ra n h ư n g v iế t lạ i kh ỏ hơn nói ở chỗ là nó
p h à i được g ọ t rủữ cẩn th ậ n và p h ả i tu ả n theo m ộ t q u y trin h và n h ữ n g q u y ưởc h ết
sứ c n g h iêm ngặt M ột d iể m q u a n trọng nữữ yèu cáu người viẻi p h ả i lư u ý đậc biệt là tạ i sao các em lạ i viết và viết cho
a i h a y cho đôi tư ợ ng nào, trên cơ sở đó các em p h ả i d ộ n g n à o d é chọn từ ngữ, tim ra các ý p h ù hỢp, và tố chửc các V ỉạ i với n h a u đ ề có m ộ t n ội d u n g bài v iết có
tr in h t ự logic SữU k h i đ á có n h ữ n g chấ t liệu n à y rổi các em p h ả i v iế t n h áp, đọc
lạ i bãn n h á p m ộ t cávh n g h iêm túc, sừữ
lọ t n h iìn g chỏ m tn h chư a ư n g y h a \ chưa ịhoã m á n C ác em có th è p h ả i viết lọ i lỉà đọc d ẻ chử a lỗi K h á c vời T iến g A n h ÌO
và T iế n g A n h ì ĩ, T icn g A n h 12 chù trư ơ ng g iá m d ấ n việc hắt (tấu d ạ y viết
b ẳ n g m ộ t bài víèt m ẩ u m à c h ỉ c u n g cáp cho các em n h ữ n g V h a \ nhửn^ị th ỏ n g tín
c h ín h T u \ n h iên , tro n g n h ừ n g trường hợp đ ặ c biệt, bài viẽt m ẫ u vẫn được cu n g cấp B à i viết m ấ u dưực đ ư a ra đ ẻ g iú p học s in h tìm h iế u uề nộì d u n g y cấu trúc
và các từ n g ữ thườnịỉ được s ù d ụ n ịỉ tro n g
th é loại của bài ván các em d a n g học
S a u đó học sin h đưực yêu cẩu th ự c h á n h
v iế t có h ư ớ n g d ầ n C ác h in h th ử c hưở ng
T a p c h i K h o ư h o c O H Q C ÌU N NịiiHit tiịiữ ĩ X V / / S ố t 2ỈH)?
Trang 6uổi mỏi phmmg phủp giániĩ <ỉ;iy ki nảng VIỦI Ii^ng Anh ó Irung hỉK* phổ th^g Wiéì Nam. 57
d a n cỏ th ê là n h ữ n g t ừ n g ữ g(/i ý, n h ữ n g
cáu h òi đè học sin h trà lifi và dựữ vào đó
viết th á n h hái văn T u y n h iên , n ếu trong
T iể n g A n h 10 qu á trin h v iế t cùa học ỉĩinh
đư ợ c (tặi dưới s ự k iểm so á t c h ặ t chẽ CÙQ
g iá u viên, tron g T iên g A n h I I q u á trin h
viết đưực đ ặ t dưới s ự kiếm so á t vừa p h á i;
n g h ĩa lá, học sin h có m ộ t đ ộ ''thoái m á r
h a y '*tự d ô ' n h ấ t d ịn h tro n g k h i viết, th ì
tro n g T iến g A n h 12 c h ú n g tôi c h ủ (rương
cho các em m ột độ th o ả i m á i hơn đ ẻ p h á t
h u y được tin h s á n g Ịạo cùa các em tro n g
k h i oiết Đ á y ỉà m ộ t tro n g n h ữ n g u do tạ i
sa o tro ng m ộ t sỏ chủ đe uiết, học sin h
k h ô n g được cu n g cấp b ài viết m ẫ u m à
c h i được cung cấp m ộ t sô g(ĩi ỳ về nội
d u n g in h ữ n g n ội d u n g n à y và các h in h
th ứ c ngôn n g ữ d ù n g đ ể diễn đ ạ t c h ủ n g
đ ả đưỢc học ò các tiế t học trước), càn việc
lự a vhọn h in h th ứ c ngôn n g ữ vá cách
h a n h van n h ư t h ế n à o các em có th ê tự do
h a y độc lập thực hiện Các bước hướ ng
d ẩ n quà trin h d ạ y viết trên lứp cùa G V
(tUiic ẬỉỢi V cụ thẻ tronfi sách g iá o Oĩẻn.
(lÀíi giỏi th iệ u tro n g S á c h g iá o viẻn
T iố n g An lì 12, T ra n g 4 -õ)
N goài ra , b iên ổoạn nội dun^ĩ viêt
tiõ n íỉ A nh ò tr u n g học p h ố th ô n g còn cớ
n h ử n g độc diềm mỏi dưới dày:
1 Nó lấy người học làm t r u n s tám ,
n g h ía là nó tậ p tr u n g vno việc ịĩiủụ học
sin h p h ả t triể n cảc chiốn lược v iếl rir'iig
c ủ a m ình
2 Nó k h u y ế n k h íc h tín h s á n g tạ o cúa
h ọ r sin h : n g h ĩa là nó caing cấp các h o ạ t
d ộ n g gâv h ử n g Lhú d ế tậ p LruĩìK sự c h ú ỷ
củ a học sin h vào n h ữ n g vàVì d ế d a n g
dược học Ngoài ra nội d u n g v ici tiế n g
A n h còn k h u y ế n kh ích việc sử d ụ n g giáo
cụ trự c q u a n n h ư b ă n g h ìn h , tr a n h ả n h ,
biểu b ản g , do dó nó cỏ th ế kích thích
h ơ ạ t động củ a học sin h v à đ ể các om ý
th ứ c dược nội d u n g v iế t n h ư là m ộ t cái gì
đó có thực
3 Nó p h ả i dược lièn hệ với n h ũ n g
h ứ n g th ú củ a học isinh, ch ử a đ ự n g cảc kieii v án b à n k h á c n h a u , các k ieu h o ạt dộng k h á c n h a u tro n g tà i liệu d e làm cho học sin h h ử n g th ú tro n g k h i viết
4 Nó đưỢc b iên í 50 ạ n dự a vào nhiệm
vụ, sử d ụ n g các n h iệ m vụ có m ụ c đích đe gâv h ử n g ih ú cho học sin h và d ể làm cho các cm th ấ y được ích lợi c ù a viết
5 Nó có tín h th ự c tế, đ ể cập đ én
n h ữ n g ti h i ệ m v ụ g ia o t i ế p t r o n g clòi ổ ố n g
th ự c, {('hi tiế t xin th a m k h ả a sách giáo
k h o a liế n g A nh 10v«ì 12)
4 D ư ờ n g h ư ớ n g v à th ù t h u ậ t d ạ y v iế t
t i ế n g A n h ở t r u n g h ọ c p h ô th ò n g
4.1 D a n lu ậ n
C ho đ ế n gần dây, dạy vièi à phô
ih ô iìg I ru n g học V iệl N am th ư ờ n g p h à n
á n li việc d ạ y các kì n ã n g viốt ỏ m ửc độ
ị âví vO líu ii T v o n j; K lìi R Ìn n p <lny ho c o in h
th ư ò n p dược cho m ột cáu m ẵu có ng h ĩa
tlưựo piài th íc h ; cấu trú c nựữ p h á p rù a câu (16 dược dạy, s a u đó học sin h dược
vôu cẩu v iết m ột câu tương lự sủ (lụng
m ột nội d u n g k h ác, ( lầ n tỉâv (lo à n h
h ư ỏ n g củ a h ìn h th ử c v iết câu vủiì các
niick* lâ v Àu đ ặc l>iệt là cú a dưòiìK hướng kiếm Ira viết củ a Anh quốc, piáo viên
th ư ừ n g rh o học sin h các cảu với m ột s ổ từ
nội tlu n g v à kèm Lheo m ẩu dưục ^ á i
th íc h N h iệm vụ c ù a lìọc sin h là dự a vào nhữní? từ nội d u n g đ ã cho, k ết hựp c h ú n g lại và v iết th à n h c â u h o àn c h in h tro n g
dỏ các yếu tố ngữ p h á p n h ư sỏ' củ a d a n h
từ , th ì, th ể , th ứ c, thái» cù a đ ộ n g từ , giới
T u p i h Kh(H4 hiK D H Ọ ÍỈH N Nx^puỉ ỉiịỊữ TXX ỈỈI S ii'ỉ, 2(H>7
Trang 758 f i n i ng Vủn VAn
từ , q u á n lừ , V.V đưọ(* y ê u c ầ u b ỏ s u n g
vào đ ể hoàn c h ỉn h c â u M ột h ìn h th ử c
d ạ y v iết câu p h ố b iến k h ác có th é ilược
gọi là giải th ích n g h ĩa c ủ a c â u gốc Ví dụ,
n ẽ u câu gôc là cáu chủ cỉộng th i học sin h
được yêu cầu p h à i đổi s a n g câu hị dộng
v à ngược lại, n ế u câu gốc là c â u trự c liếp
th ì học sin h dược y êu cầu ph ải đôi nó
s a n g câu giixn tiếp v à n ^ ợ c lại; n ế u cáu
b á t đ ầ u b à n g m ột liên từ + m ộ t'c ú h ay
m ện h d ế n h ư a lth o u g h c h ẳ n g h ạ n th ì học
sin h dược yèu cầu p h ả i v iế t lạ i câu b ần g
m ột liên từ k h á c đ ồ n g n g h ỉa n h ư in spite
o f h a y d espite, th a v đổi c ấ u trú c cù a các
th à n h p h ẩ n (ỉi s a u nó v à ngửỢc lại Các
h ìn h th ử c v iết trê n c ả u n h ư v iết đoạn,
v iế t lu ậ n th e o th ê loại h ầ u n h ư k h ô n g
được để cập đên, n ẻ u có th ì nỏ chi d ừ n g
lại ỏ m ửc độ giáo v iên cho học sin h m ột
c h ù để, yôu cầu học sin h v iêt k h o ản g 20
p h ú t, s a u đó ^ á o viên th u b ài về chấm
v à sử a lại cho học sin h , n ế u có thố, ở tiế t
học sau C ác b ài tậ p k ế t hợp câu ih à n h
n h ữ n g ddn vị lớn hơn r ấ t ít được dạy ó
m ộ t sỏ* trư ờ n g ỏ th à n h phố m ộ t sô giáo
v iê n cô" g ắn g d ạ y học sin h tậ p v iếi các
đơn vị trê n c â u n h ư v iế t đ o ạn v ả n h ay
v ip t t iế n lu í) n , v í <ịyì, m ò t t ỉ h ỳ p h ọ r c ù a
em , kẻ lợ i m ộ t ch u yến đ i d u lịch (ừ) thú
vị n h ấ t cùa em T uy n h iò n , n h ữ n g gì giáo
v iê n th ư ờ n g làm là giao d ể b à i cho học
sin h , cho các em klìơỏng 20 đ ể n 30 p h ú t
đe su y n g h ỉ v à viết N h ữ n g việc học sin h
làm là đọc đ é b ài động n ă o v à v iế t bài
th e o y ẻu cáu S a u đó n ế u có th ò i g ian
giáo v ien có th ể ch ử a m ột s ố b à i v iê t trô n
lớp, n ế u k h ô n g còn thời g ia n th ì giáo
viên th u b ài d em vể n h à ch à m N hử ng
tậ p q u á n d ạv v iết q u e n th u ộ c n à v ih ể
h iệ n đ ặm n é t p h ư d n g p h á p đạv viẻi
tru y ể n th ố n g , lấy câu làm đơn vị d ạ y viêt
c h ù vếu và lấy s ả n p h â m v iế t làm dích
c ủ a g iả n g dạy P h ư ơ n g p h á p g iả n g d ạy
n à y , th o o n h iế u n h à n g h iò n cứ u, k h ô n g
p h á t h u y h ế t được tín h líc h vực củ a học
sin h M ộ t n h ư ợ c đ iem n ừ a củ a p h ư ơ n g
p h á p n à y là nó g ia đ ịn h r ă n g học s in h đ à
b iếi v iế t v à g iáo v iên s ừ d ụ n g ồÙn p h ấ m
v iế t c ú a học s in h n h ư là m ô t h ìn h th ứ c
k iể m I r a k h à n á n g đó N hư ợc d iểm th ử
b a c ủ a p h ư ơ n g p lìá p d ạ v v iế t tru y é n
th ố n g là, g iá o viỏn ch i q u a n tâ m đ ế n các
h ìn h th ứ c n h ư cú p h á p , h ìn h th á i từ hơ n
là nội d u n g v iế t N ội đ u n g c h ù y ế u được xem n h ư là cỏng cụ đ ể d iễ n d ạ t đ ú n g các
n iẫ u ih ứ c n g ù p h á p được d ạ y và việc sù
d ụ n g từ đ ú n g
4.2 Đ ư ờ n g h ư ớ n g v à q u y t r i n h d a y v ié t
t iế n g A n h ò t r u n g h o c p h ô th ô n g
D ạy v iế t tiế n g A n h à p d ụ n g cho phố
ih ỏ n g t r u n g h ọc là áự k ê i hựp cù a n h iể u
đ ư ờ n g h ư ớ n g N ó có bốn đ ặ c d iêm q u a n trọ n g ; (i) ngư òi ta v iế t có m ụ c d ich , (ii) người t a v iế t đổ g ia o tiế p với độc giá, (iii)
người la v iế t đ ể h o à n I h à n h n h ù n g m ục đích cụ th ể , v à (iv) k h i v iế t ngư òi ta tu á n
th e o m ộ t q u y t r i n h p h ử c tạ p
T h ự c h à n h v iế i là m ộ t p h ầ n k h ô n g
i h c t U i c u í ỉ ơ Ọ i L |U t t t r u t h V ỉt hục v iế t H ọc s in h k h ô n g th ể v iẻ t giỏi
n ế u các em k h ỏ n g th ự c h à n h v iế t th ư ò n g
x u y ên T ro n g đ ư ờ n g h ư ớ n g d ạ v v iế t được
c h ú n g tỏ i đ ể x u ấ t, cô n g việc th ự c h à n h
v iế t <lược tiế n h à n h cả ở tr ẽ n lóp v à ỏ
n h à Có n h iề u mỏ h ìn h d ạ v v iê t ih e o giao
t i ẻ p v à t h e o q u á I r ì n h dưỢ(* d ể x u ấ t đ ẻ
gĩÚỊ) c à học s in h b à n n ^ ử v à học sín h học
n g o ại n g ữ v iế t có h iệ u q u à T u y n h iê n , có
h a i m ô h ỉn h được n h a c đ ế n ; dó lả, mô
h ìn h củ a G- I M alcolm & M alcolm (1989)
và mô h ìn h củ a Brown (1991 1994)
T lioo M aico lm & M alcolii), d a v v iế t có
h i ộ u q u à n ê n d i t h e o m ộ t q u y t r ì n h g ồ m
T ư p ( ỉn K hfh j h o i' D H Q C ÌỈÍN , N ĩỉoưi ngữ, T KQÌÌ S iU 2iH)7
Trang 8M i m ới phư<ffig pháp giãng day kĩ n^n g v ià ì liòng A n h ớ trung hoc phổ ih ồ n ệ Viớt Nam. 5 9
gồm s á u bước: (i) lập k ế h o ạ c h , (ii) v iết
n h á p , (iii) sừ a lại, (iv) g ọt g iù a , (v) b iê n
t ậ p v à (vi) c h ia sẻ M ô h ìn h n à y , th e o các
lá c g iả , cõ n h iề u th ê lợi T h ù nhà*t, học
sirih cỏ th ể học lẫn n h a u , g iú p n h a u
n á n g cao kĩ n ỗ n g v iết cù a họ T h ử h a i, vì
q u á tr in h viết p h á i q u a các bưck* n h ư
x em lạ i gọt ^ ù a lạ i b iê n tậ p v à c h ia sẻ,
cho n ê n việc s ử a c h ử a b à i v iế t c ủ a học
s in h ch i tiế t hơ n, cụ th ể hờ n, cò n g việc
s ử a c h ữ a đô n ặ n g nhọc hơ n, v à th ò i g ia n
đở bị th ú c ép hơ n T h ử ba, bài viết n h ậ n
được p h ả n ửng h av n h ặ n x ét trự c tiếp vể
ih à n h công (n h ữ n g đ iểm m ạ n h ) v à i h ấ t
b ạ i (n h ữ n g đ iểm yếu): nó được k h e n và
dược s ử a c h ữ a v ào đ ú n g lú r cần th iế t T hử
tư, cá n h â n từ n g học sin h dược q u a n lâm
n h icu hơìi T hứ n ám bài v iết n h ặ n dược
đ á n h g ià dưới h ìn h th ử c hư ớng d ẳ n v é \àệc
học Ỉỉinh sẽ p h à i làm tiế p chứ k h ô n g p h ải
d á n h gik vế n h ữ n g gi các em d à làin.
Mỏ h ìn h d ạy viết cu a B row n có vé llìực
tõ hơn và có th ế đưỢc sử d ụ n g d ể (lạy vìẽL
liê n g A nh cho học sin h tr u n g hc>c p h ổ
thông- Thoo ỏng, đẽ th ự c h à n h clạv v iế t có
i ú ộ u q u ã I P A o v i ô i i 1 \C'U d i t h o o m ô ỉ ' ị u y
trin h lõn lỏp gồm hai giai đoạn cơ b ân : (i)
p a i d o ạ n i T ú à c k h i Vìêt v à (ii) g ia i d o ạ n
tro n g k hi viết b a o gồm v iế t n h á p , s ử a lụi
l)ài v iế t và sáết chíiìh thức Q uv trin h n àv
được nh iều n h à giáo hc)c p h á p ngoại UỊĩiỉ
chia sẻ và, u h ư có th ê th â v tro n g các tiểu
m ụ c d ư ở i đây, n ó k ẽ t hỢị} cà n h ữ n g ý t ư ò n g
rù a n h iều đường hư ống dạy viết, đẠc biột là
củ a dường hư ớng dạv v iết g ia o tiố p với
đ ư ò n g hướng d ạ y v iế t th o o q u á trìn h
4.3 G ia i d o a n tr ư ớ c k h i v iế t
G iai cloan trư ỏ c k hí v iế t có th ể b ao
gồm n h ữ n g h o ạ t động s a u : (i) b ài đọc
m ẫ u (n ếu có) h a y th ự c h iệ n m ột số hoạt dộng liên q u a n đ ến chù đ ế v iết, (ii) xác đinh v ấn để, (iii) ^ ớ i h ạ n h ay th u nhỏ vàn
để (nếu cần thiết), và (iv) sá n siíìh ý tưởng
B à i đ ọ c m ầ u , ở tr ìn h độ tr u n g học
p h ố th ò n g , kì n ồ n g v iết cù a học sinh
th ư ò n g p h ả i được *‘m ồ r b ằ n ^ m ột doạn
h a y m ột b à i v iế t m ẫu , T rong h o ạ t dộng
n à y học sin h đưỢc giao m ột đ o ạn v ân dược c h o là m a u m ự c ^ á o Vìcn m uốn học
sin h sè p h ả i v iế t th eo Đ oạn đọc nảy
c u n g cấp nội d u n g đ ế mọi học sin h trong lớp ch ia sẻ Nó cu n g cấp c h ủ cỉế đê th ảo
lu ậ n v à p h á n tích T hòng q u a n h ữ n g
h o ạ t động đọc, th ả o lu ậ n , p h â n tích, hoc sin h làm q u e n với từ vựng, cỉặc ngử, m ẫu
th ứ c câu v à tố chửc củ a bài viết Học sin h có th ể học dược n h ìể u vế cách viết
th ò n g q u a việc dọc đ o ạn v ả n m ẫ u này
T ro n g trư ờ n g hựp k h ô n g có b ài đọc
m ầ u giáo v iè n có th ể d ù n g m ột sô* h o ạt
d ộ n g k h á c đ é h ư ớ n g học sin h vào chủ dể
cắc ein s á p viétr c h ầ n g h ạ n n h ư d ậ t một
.sô cáu hỏi liôn q u a n đ ế n c h ù dc đ ế các cni t r á lòi, sủ d ụ n g tr a n h á n h liên q u an
d ế n c h ú đ ể d ể các em làm iịuerìs th ảo
lu ậ n , tim từ nựừ h a y cách d iẻn d ạ t đẻ
c h u à n bị c h u von s a n g g iai đoạn th ứ hai, v.v
X á c đ ị n h v ấ n đ é\ Nhi(‘rn vụ c ủ a họr
sin h là p h â n tích và xác (lịnh n h ử n ^
d ịn h y êu c ầ u cần p h à i viết H oạt áộng
n à y bao gồm việc xác đ ịn h câu hỏi mà
b ài v iêt yêu c ầ u p h ả i h o àn th à n h , ở
tr u n g học phô th ô n g h ầ u h ết các chủ để
dểu y êu cầu học sin h viẽi th(*o n h ữ n g th ể
loại cụ th ể n h ư mỏ tá k ể c h u y ệ n v iế t thư
(p h à n n â n , giới th iệ u ) th e o h ai phong
cách th á n m ậ t v à x ã giao v à th ư ờ n g b át
đ ầ u b ằ n g describe g ive a n a cco u n t o f (ke về), w rite a letter o f (viết m ộ t bức th ư
T ạ p i h i K h í H ỉ liíX O IIQ (jỊIN N ịỉoui Iiíiữ, T XXĨU Số' ỉ 2iH)7
Trang 9I foang Vân Ván
vè) D ày là n h ử n g lừ n g ử c h ù chỏt có tá c
d ụ n g gợi ý h ư ỏ n g gì ni qu y êt cho m ộ t l)âí
v iết, n ế u k h ô n g h ié u ilược ý n g h ĩa củ a
c h ú n g th i b ài v iêt r á t d ễ có th ể bị lạc
h ư ó n g m à tru y ến th ố n g gọi là *’lạc d ề’*.
G iớ i h a n c h ủ đ ê (ỉiớ i h ạ n c h ủ dế là
bưỏc k ể tíể p s a u k hi y èu cầu củ a d ề bài
được xác đ ịn h MỘI sa i lầm p h ồ b iê n dổi
với học sin h tr u n g học p h ổ th ô n g là các
em th ư ò n g k h ô n g b iế t cách giúi h ạ n chủ
d ế xuỏVig m ột p h ạ m vi cỏ th ể v iế t được
C h ín h vi vậy tro n g n h ữ n g lòi p h è của
giáo viên th ư ờ n g th â y x u ấ t hiộn cụ m từ
n h ư “q u á tham*’ h a v “q u á rộng’* C ố gÁng
giải q u v ế t n h ữ n g v ấ n d ể q u á rộ n g tro n g
m ột k h o ả n g thời ^ a n v à k h ô n g g ia n vô
cù n g h ạ n h ẹ p (m ột liê t học i 5 p h ú t) là
việc làm p hi th ự c tẻ' v à k h ỏ n g có h iệu
q u ả, C h ín h vi vậy, d ể v iết h a y v à có h iệu
q u à m ộ t tro n g n h ũ n g vêu c ầ u cơ b ả n đôì
với giáo viên ià p h á i g iú p h<K s in h xác
d ịn h được p h ạ m vi củ a c h ú để m à m in h
s ẽ v iết O sh im a & H ogue (1994) đ ă đư a
r a m ột v í dụ vể cách h ạ n ch ẻ c h ú đ ể viếl
G iả sử học sin h đưỢc giao ch ủ đổ
e n v iro n e m e n t (môi trư ờ n g ) cho b ài viết
củ a m ình O ảy là m ộ t c h ủ d ễ q u á rộng
V ậy m ột yẻu cẩu q u a n trọ n g là các ein
p h a i h ạ n chẽ chu d ê lại th à n h v ấ n (ỉê
e n v iro n m e n ta l p o llu tio n (ô n h iễm môi
trư ờ ng) chẲng h ạ n N ếu e n v iro n m e n ta i
p o llu tio n v ẫ n còn q u á rộng th ì các em có
th ể được h ư ỏ n g d ả n th u n h ò tiế p c h ủ để
x u ố n g th à n h e n v ir o n m e n ta l p o llu tio n in
big cities {Ò n h iềm môi trư ờ n g tro n g
n h ữ n g th à n h phỗ*^ lớn), v à n ế u th ấ y vấn
(ỉể v ẫn còn qu<i rộ n g Ihì các om p h a i được
hư ớng d ẫ n ih u n h ỏ tiế p chủ (ỉé xuống
th à n h e n v iro n m e n ta l p o llu tio n in H a n o i
(ô n h iễ m mỏi trư ờ n g ở H à Nội) Có uhví
vậy th ì các eiĩì mới có th ê viết th à n h công
S à n s i n h c á c ỷ tư à n g T iếp theo
h o ạ i đ ộ n g giới h ạ n c h ù đ ể là h o ạ t động
y ê u cầu họi' ÃÌnh s à n sin h ra các ỷ tưỏn^
Đ ây là h o ạ i d ộ n g q u a n trọ n p iroĩìK trìiìh viết 'Prong h o ạ t d ộ n g này, học sin h
dxiiK' yêu cầu |)hdi (lộng n ão đe tìn i ra các
ý cho b ài viết của m ình Đ ộng n»ĩo th eo
B row n (I9ÍM), là niột h o a t đ ộ n g có lợi cho
v iết bỏi vì lìó cho J)h é p ngưòi học viết lié p c ậ n chủ cỉể m ộ t cách th o á n g đàng
Bời vì người học v iêt k h ô n g di\nh g\ấ ý
tư ởng, cho n ê n họ có th ê tự do p h á t Irie n
c h ú n g m à b ạ n th ậ m ch í có th ế k h ỏ n g
b iế t là họ có- G iáo v iê n có ih é giúp lì ọc sin h động não th ô n g q u a m ộ t tro n g b a
h ì n h i h ử c s a u : liệl k õ ý , v i ế t l ự d o k h ỏ n g
c ầ n p h à i liệ t k ê ý trư àc, v à nhóm các ý lại T ro n g mỗi h ìn h th ứ c, ^ ả o v iên có th e
v ẻu cầu học sin h ho ặc làm việc Iheo cá
n h ả n , hoặc làm việc th e o cập , hoậc làm việc th e o nhóm tư ơ n g tá c đ ể tra o dối và
c h ia sè ý
iưỏng-4.4, G ia ỉ đ o ạ n tr o n g lĩh i v iế t
G iai đoạn n à v b ao géiìì ba bước
c h ín h : (i) v iết n h á p , (ii) s ử a lai b ài v iểt
v à (iii) v iết c h ín h th ứ c V iế t n h á p là
doọn trọ n g tâ m c ù a (juá ir ìn h th ự c h à n h viết T ro iig đuơ ng h ư d n g Lhưc h a n h vicl
th e o tru y ể n th ố n p học sin h dược ^ a o
m ột c h ù d ề n ào dó và các em được yôu
c ầ u hoặc v iế t vể ch ủ cỉề đó tro n g niộl thời ginn n h ấ t d ịn h ở trô n lớp, hoộc đern chủ
để vể n h à v iết buổi s a u m a n g đ e n nộp cho giáo v iên ch ấm C ách lựa chọn ih ứ
n h ấ t k h ô n g tạ o cơ hội cho học sin h viết
n h á p m ột cách có hộ th ô n g Itói vì cảc rm
phải viết ò trê n lốp với một lượng thòi gian
h ữ u h ạ n bi khống ch ế cho nôn việc m à cár
em thư òng làm là viết th ín h Ihửc th eo hiiih
th ứ c lự do bò q ua giai đoạn trư ỏ c k h i viốt
và giai đoạn v iết n h á p C ách lự a chọn
th ử h a i cũ n g có n h ử n g h ạ n chế Nó già
T a p í fit Khtìii họi OÌÌQCÌHN N ịíihỉi T yOQỈỈ Síỉ / , 2(Hĩ7
Trang 10DiM mỚ! phmmg pháp giáng day k ĩ nàng vidt tiéng A nh ò ư u n g hoc phò thòng V ig i Nam. 61
đ ịn h rá n g n ếu học sin h có v iế t n h á p th ì
các em củ n g chỉ có các th ủ t h u ậ t v iết
n ẽ n g củ a m in h m à th ô i c h ứ k h ô n g học
dược cách v iết củ a n h ữ n g b ạ n k h á c tro n g
lớp T ro n g clưòng h ư ỏ n g dạy viết th eo
q u á trin h , v iết n h á p được xem n h ư là
m ột công đoạn q u a n trọ n g bao gồm m ột
tậ p hợp các ch iến lược phứ c tạ p , n ẳm
v ữ n g được n h ử n g c h iế n lược n à y đòi hỏi
p h à í m ấ l n h iề u thời g ia n v à p h à i được
hư ớng đ ẳ n O sh im a & H ogue (1994: 12),
gợi ý m ột sỏ' th ủ t h u ậ t g iú p học sin h viết
n h á p m ột đ o ạn v ả n có h iệ u q u ả N hững
th ú ih u ặ t n ày cùng có th e á p d ụ n g để dạy
học sm h tru n g học phò thông
• Gợi ý cho các em su y n p h ì vể độc
tiểm tà n g ; n g h ĩa là, ng o ài giáo viên ra
th ì ai sẽ là người đọc b ài v iế t củ a m ình
• V iết c ả u c h ủ để v à gạch c h â n dưới
cảu c h ủ đ ề dó Líini n h ư vậy sẽ n h ắc cho
học sm h trọng tâm củ a doạn vàn/bài viêt
• Mỗi cảu /d o ạn cỉế cách m ột h ai dòng
và để lể rộ n g ỏ cả bên p h ả i và b ê n trá i
N h ữ n g k h o á n g trô n g nàv sẽ ^ ú p các em
bổ su n g th ê m các chi tiế t h a v th ô n g tin
đp ró thô p h á t rripn d ẩ v đ ù r á r V tiíỏ n e
c ủ a m ình O ổng th ò i các em r ủ n g có th ê
bổ su n g th ê m n h ữ n g n h ậ n x ét ở h a i bên
lể để lưu ý sa u này, v í d ụ k iêm tra chính
tá xem lạ i các V c h in h của đ o ạ n ! b à i viết
v.v
• K h u y ên học sin h k hi v iết n ê n bám
s á t vào d â n ý C ố g ắ n g v iế l đ áy đủ
n h ữ n g ý d à n g h ĩ ra xem b ài v iế t đưọc
p h á t t r i ể n n h ư i h ế n à o , k h ỏ n g n ô n t h ê m
các ý k h ô n g n á m tro n g d à n ý tr ừ k hi
c h ú n g p h ù hỢp
• K h u y ên học sin h k h i v iế t n h á p
k h ô n g n ê n b à n k h o ă n q u á n h iề u về lỗi
n g ữ p h áp , c h ín h lả v à d ấ u ch ấm câu
L ầ n v iế t n h á p d ầ u tic n k h ô n g đòi hỏi
p h ả i “h o àn hảo”; v à tro n g th ự c tẻ th ì lần
v iế t n h á p sẽ k h ỏ n g th ể n ào h o à n h ảo được bồi vì m ục đích ch ín h lúc n à y là viết
r a được c à n g n h iề u th ô n g tin v à bám
c à n g s á t n h ữ n g ý tro n g d à n ý đ ă xây
d ự n g cà n g tốt
s ừ a i ạ i b á i v i ế t D âv là g iai đoạn
cực kì q u a n trọ n g tro n p q u á tr in h dạy
v iết G ia i đ o ạ n n à v b ao gổm h a i bưỏc Bước m ột y ẻ u c ầ u học sin h xem x ét lại
nộ i d u n g v à cấu trú c cù a bài v iế t, k ể cả các đ ặc điểm làm cho b ài v iết trơ th à n h
m ộ t v ă n b à n c h ỉn h th ẻ n h ư tín h th ố n g
n h ấ t, độ m ạch lạc, dộ liên k ế t v à logic
c ủ a b ài viết Học sin h dược k h u y ê n là có
th ể th a y đổi s ắ p xếp lại, bổ su n g hoặc
v ử t bỏ m ộ t s ố chi tiế t các em đ ả v iế t ỏ giai d o ạn v iế t n h á p Cho các em b iết
r ằ n g m ục dích cuối cù n g củ a v iế t là giao tiế p tư d u y cù a m ìn h m ột cách rõ rà n g hơn, h iệ u q u á hơn và làm cho độc giả cảm th ấ y h ử n g th ủ hon k h i dọc b ài v iêt
củ a m ình C ác h o ạ t (ỉộng dưởi d â y có th ể
p h ù hợp với bước một:
• Dọc b ài v iế t cẩn th ậ n để có c ái n h ìn
tò n g q u á t; tậ p tr u n g vào các k h ía c ạn h
k h á i q u á t c ú a b ải viét; đ á n h d á u vào lê
tr a n g g iây n h ử n g ch ẻ cần sủ a chữa
• Kiểm tra xem bài viết của m inh xem
có d ạ t dược n h ữ n g m ục ú ẻ u dà đế ra
không-• Kiểm t r a xeni b ài v iết củ a m ìn h có
m ạch lạc v à iôgic không
• K iêm t r a đ é bảo đảrn r à n g b ài viết
có cảu c h ú đé v à rà n g cảu c h ù đ ế h ay
n h ậ n đ ịn h chù đé p h á i có các ý giới h ạ n
b à i viết
• K iếm t r a tỉn h Lhòng n h ấ t củ a bài viết> lược bỏ n h ữ n g câu n à o k h ô n g hỗ trợ cho c â u c h ù đ ề c ù a đoạn vản
T a p hi KhtHi kiH Ỉ)H Q (ÌH N T )OQỈỈ sỏ ỉ 2(XƯ