Một cách khái quát chúng ta có thể định nghĩa: Mô là một nhóm tế bào đã chuyên hóa để đảm đương một hay nhiều chức năng sinh lý nhất định, có cấu tạo giống nhau và có cùng nguồn gốc.. Mộ
Trang 1Khái niệm về mô thực vật
Bởi:
Nguyễn Thị Hồng Liên
Đinh nghĩa
Có nhiều cách đinh nghĩa về mô, cho đến nay vẫn chưa có định nghĩa về mô thật hoàn hảo, đúng trong mọi trường hợp
Một cách khái quát chúng ta có thể định nghĩa: Mô là một nhóm tế bào đã chuyên hóa
để đảm đương một hay nhiều chức năng sinh lý nhất định, có cấu tạo giống nhau và có cùng nguồn gốc
Như vậy, mô đặc trưng về hình thái và cấu tạo do đó có tính di truyền và được dùng trong phân loại
Ðịnh nghĩa về Mô vẫn còn tính tương đối vì trong thực tế cấu trúc cơ thể thực vật đa dạng và phức tạp, còn nhiều hướng thay đổi thích nghi
Một trong những khuynh hướng cơ bản của tiến hóa thực vật là sự phân hóa tế bào của
cơ thể và sự phân công chức năng giữa chúng, cho phép tế bào hoạt động hiệu quả hơn, làm tăng tính phụ thuộc của phần này vào phần kia của cơ thể Sự tổn thương của một phần có thể làm chết cả cơ thể Ở thực vật sự chuyên hóa để bù lại những khía cạnh thiếu sót đó Các tế bào trong cơ thể chuyên hóa ở mức độ khác nhau Có những tế bào chuyên hóa cao mất nhân hay không còn thể nguyên sinh sống, và dẫn đến chuyển hóa thuận nghịch Cũng có những tế bào chuyên hóa ít, còn giữ lại thể nguyên sinh sống, có khả năng biến đổi hình dạng, cấu tạo và có khả năng chuyển hóa thuận nghịch Giữa hai thái cực này là những tế bào với mức độ hoạt động trao đổi chất khác nhau và mức độ chuyên hóa cấu trúc chức năng khác nhau
Không có một tiêu chuẩn nào, như cấu trúc, nguồn gốc hoặc chức năng để có thể thường xuyên áp dụng cho định nghĩa về mô Có thể nói một cách khái quát, khoa học về sự cấu tạo và bố trí tương hổ của các mô gọi là mô học Mô có thể không hòan tòan là tế bào sống
Trang 2Quá trình xuất hiện mô
Qúa trình xuất hiện Mô là quá trình tiến hóa của thực vật ở môi trường nước lên môi trường cạn
• Ở đơn bào và đa bào bậc thấp chưa có sự xuất hiện Mô
• Ở đa bào bậc cao như Tảo nâu cơ thể có 2-3 loại tế bào làm các nhiệm vụ khác nhau như: dẫn truyền sơ khai, sinh sản, dinh dưỡng v.v đây là những “mô nguyên thủy” hay “tiền mô”
• Mô xuất hiện khi thực vật “lên cạn”, có những nhóm tế bào tập trung chuyên hóa để đảm đương các chức năng khác nhau
• Thực vật khi sống ở môi trường nước tương đối ổn định, cơ thể ít biến đổi Khi chuyển sang môi trường cạn kém ổn định, các yếu tố môi trường thay đổi, không thuận lợi, vì vậy cơ thể phân hóa để thích nghi với môi trường bằng cách hình thành những nhóm tế bào đảm đương các chức năng khác nhau
Quá trình tiến hóa của Mô là quá trình chuyên hóa ngày càng cao về mặt tổ chức
Như vậy mức độ tổ chức cao đã có mầm mống, tiền đề ngay trong mức độ tổ chức thấp
và đồng thời bao gồm các mức độ tổ chức thấp, tạo nên hệ thống tổ chức các cấp bậc lệ thuộc Ðó là biện chứng trong sự phát triển của vật chất sống
Phân loại mô
Trong lịch sử phát triển khoa học về Mô có nhiều khuynh hướng phân loại mô
Phân loại mô dựa vào hình dạng (cấu tạo ngoài) Cách phân loại này không hợp lý vì có những tế bào tuy cùng hình dạng nhưng lại đảm nhận chức năng khác nhau
Phân loại mô dựa vào chức năng: Cách phân loại này tuy có đi sâu nhưng vẫn không thích hợp vì có những tế bào có hình dạng và thực hiện chức năng sinh lý giống nhau, nhưng không cùng nguồn gốc hình thành
Ví dụ : Mô hấp thu, Mô đồng hóa , Mô tiết
Phân loại mô dựa vào sinh lý, cấu tạo và nguồn gốc: Là cách phân loại thích hợp và hợp
lý nhất hiện nay
Căn cứ vào lịch sử phát sinh cá thể có thể phân biệt :
• Mô phân sinh: Gồm những tế bào có khả năng phân chia tạo thành các tế bào mới
• Mô vĩnh viễn: Gồm những tế bào đã phân hóa có nguồn gốc từ mô phân sinh
Trang 3Trong các mô này người ta lại phân biệt:
• Mô đơn giản: Là mô gồm những tế bào cùng loại về cả cấu tạo, chức năng sinh
lí và nguồn gốc
• Mô phức tạp: Gồm nhiều loại tế bào phối hợp nhau thực hiện các chức năng sinh lí chung Như vậy Mô phức tạp bao gồm nhiều mô đơn giản có cùng
nguồn gốc