Dạng 1: Biến thiên tính chất các nguyên tố và hợp chất của chúng a Bán kính, độ âm điện, tính kim loại, tính phi kim Xem phần lí thuyết b Về hóa trị các nguyên tố: - Trong một chu kì từ
Trang 1Dạng 1: Biến thiên tính chất các nguyên tố và hợp chất của chúng
a) Bán kính, độ âm điện, tính kim loại, tính phi kim (Xem phần lí thuyết)
b) Về hóa trị các nguyên tố:
- Trong một chu kì (từ trái sang phải), hóa trị cao nhất với oxi tăng dần từ I đến VII, hóa trị với H của các phi kim giảm từ IV đến I
- Đối với các phi kim: Hóa trị cao nhất với oxi + hóa trị với H = 8
Khi biết hoá trị cao nhất với oxi (hoặc oxit có hoá trị cao nhất) → hoá trị với H (hoặc công thức hợp chất khí với H) và ngược lại
Dạng 2: Từ vị trí trong bảng, biết được tính chất nguyên tố.
Khi biết vị trí nguyên tố trong bảng HTTH, ta có thể dễ dàng xác định tính chất của một nguyên tố và hợp chất của nó:
- Tính kim loại, phi kim (Nhóm I, II, III A là kim loại trừ (H, B); nhóm V, VI, VII là phi kim)
- Hoá trị cao nhất với oxi, oxit cao nhất, hiđroxit tương ứng, tính axit - bazơ của hiđroxit này:
+ Hoá trị cao nhất với oxi = STT nhóm Từ đó xác định được công thức oxit cao nhất và hiđroxit tương ứng
+ Các hiđroxit cao nhất của nguyên tố nhóm I, II, III có tính bazơ, của nguyên tố nhóm V, VI, VII
có tính axit
+ Hoá trị trong hợp chất với H và công thức hợp chất khí với H (nếu có)
Bảng tuần hoàn, sự biến đổi tuần hoàn cấu hình electron
Từ cấu hình electron xác định vị trí trong bảng tuần hoàn và ngược lại
Số TT ô = số đơn vị điện tích hạt nhân = tổng số electron
Số TT chu kỳ = số lớp electron
Nhóm:
Nếu cấu hình e ngoài cùng: nsa npb thì nguyên tố thuộc nhóm A STT nhóm = a + b
Nếu cấu hình e ngoài cùng: (n – 1)da nsb thì nguyên tố thuộc nhóm B và:
a + b < 8 thì Số TT nhóm = a + b
a + b = 8, 9, 10 thì Số TT nhóm = 8
a + b > 10 thì Số TT nhóm = a + b - 10
Chú ý: Không được dùng cấu hình ion để suy ra vị trí nguyên tố mà từ cấu hình ion phải xác định cấu hình nguyên tử rồi làm như trên để biết suy ra vị trí nguyên tố trong bảng HTTH
Nếu bằng cách nào đó ta xác định được Z thì ta cũng có thể viết được cấu hình electron và từ đó xác định được vị trí nguyên tố trong bảng HTTH
Một số bài tập
Trong bảng hệ thống tuần hoàn, nguyên tố thứ hai của chu kì thứ n có cấu hình lớp electron hóa trị là:
Baì 72589
Biết rằng Fe phản ứng với dung dịch HCl cho ra Fe2+ nhưng HCl không tác dụng với Cu HNO3 tác dụng với Cu cho ra Cu2+ nhưng không tác dụng với Au cho ra Au3+ Sắp xếp các chất oxi hóa Fe2+ (1), H+ (2), Cu2+
(3), NO3 (4), Au3+ (5) theo thứ tự độ mạnh tăng dần là:
A (2)<(1)<(3)<(4)<(5) B (4)<(2)<(1)<(3)<(5)
C (2)<(1)<(3)<(5)<(4) D (1)<(2)<(3)<(4)<(5)
Baì 72541
Cấu hình electron nào sau đây của Cr (Z = 24):
A 1s22s22p63s23p63d44s2 B 1s22s22p63s23p64s23d4
C 1s22s22p63s23p63d54s1 D 1s22s22p63s23p64s13d5
Baì 67553
Những nhóm nguyên tố nào dưới đây ngoài nguyên tố kim loại còn có nguyên tố phi kim?
A Phân nhóm chính (PNC) nhóm IA (tr hiro) và PNC nhóm II(IIA)
Trang 2B PNC nhóm III(IIIA) đến PNC nhóm VIII(VIIIA)
C Phân nhóm phụ (PNP) nhóm I(IB) đến PNP nhóm VIII(VIIIB)
D Họ lantan và họ actini
Baì 53120
Hai nguyên tố A và B đứng kế tiếp nhau trong một chu kì có tổng số proton trong hai hạt nhân nguyên tử là
25 A và B thuộc chu kì và các nhóm :
A Chu kì 2 và các nhóm IIA và IIIA B Chu kì 3 và các nhóm IA và IIA
C Chu kì 3 và các nhóm IIA và IIIA D Chu kì 2 và các nhóm IVA và VA
Baì 36324
Nguyên tố X thuộc chu kì 4, nhóm VA trong bảng hệ thống tuần hoàn Cấu hình electron củanguyên tố X là:
A 1s22s22p63s23p63d104s24p3 B 1s22s22p63s23p64s23d104p3
C 1s22s22p63s23p63d104s24p4 D 1s22s22p63s23p63d104s14p4
Baì 36012
Câu nào sau đây là không đúng?
A Số thứ tự của chu kì bằng số lớp electron
B Chu kì nhỏ là các chu kì 1, 2, 3 chỉ gồm các nguyên tố s và nguyên tố p
C Chu kì lớn là các chu kì 4, 5, 6, 7 gồm các nguyên tố d và nguyên tố f
D Số thứ tự của nhóm bằng số electron hóa trị
Baì 36011
Nguyên tố X ở nhóm IIIA, thuộc chu kì 3 trong bảng hệ thống tuần hoàn Nguyên tố X và cấu
hình electron của X là:
A Nguyên tố X là Nhôm (Al), cấu hình electron của X là: 1s22s22p63s23p1
B Nguyên tố X là Nhôm (Al), cấu hình electron của X là: 1s22s22p63s23p2
C Nguyên tố X là Magie (Mg), cấu hình electron của X là: 1s22s22p63s23p1
D Nguyên tố X là Magie (Mg), cấu hình electron của X là: 1s22s22p63s23p2
Baì 35853
Các nguyên tố hóa học được xếp vào một bảng, gọi là bảng tuần hoàn, dựa trên các nguyên tắc nào sau đây?
A Các nguyên tố được xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử
B Các nguyên tố có cùng số lớp electron trong nguyên tử được xếp thành một hàng
C Các nguyên tố có cùng số electron hóa trị trong nguyên tử được xếp thành một c
D Cả ba nguyên tắc trên
Baì 35204
Câu nào sau đây là sai?
A Trong một chu kì, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân, tính kim loại của các nguyên tố giảm dần.
B Trong một chu kì, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân, tính phi kim của các nguyên tố tăng dần.
C Trong một nhóm A, theo chiều từ trên xuống dưới, bán kính nguyên tử của các nguyên tố giảm dần
D Trong một nhóm A, theo chiều từ trên xuống dưới, độ âm điện của nguyên tử các nguyên tố thường giảm
dần