Giải thích 1,0 điểm - Đời người cũng như một bài thơ là cách khẳng định giá trị cuộc sống của con người.. Giá trị cuộc sống của mỗi người không phụ thuộc vào hình thức sống, cách thức số
Trang 1Sở GD & ĐT Thanh Hoá Khảo sát chất lượng Hs giỏi lớp 12 - lần III
T rường THPT Lam Kinh Năm học : 2011- 2012
Môn thi : Ngữ văn
Thời gian : 180 phút ( Không kể thời gian giao đề )
Cõu1:(6 điểm)
Có ý kiến cho rằng: “Đời người cũng như một bài thơ, giá trị của nó
không tuỳ thuộc vào số câu mà tuỳ thuộc vào nội dung”.
Suy nghĩ của anh, chị về ý kiến trên
Cõu2: (6 điểm)
Niềm đồng cảm của Thanh Thảo qua bài thơ Đàn ghi ta của Lor- ca
Cõu 3 (8 điểm) (Thí sinh chỉ được làm 1 trong 2 câu : 3a hoặc 3b)
Câu 3a:
Nhà văn Nguyễn Minh Châu từng phát biểu: “Văn học và đời sống là hai
vũng trũn đồng tâm mà tâm điểm của nó là con người Người viết nào cũng có thể có tính xấu nhưng tôi không thể nào tưởng tượng nổi một nhà văn mà lại không mang nặng trong mỡnh tỡnh yờu cuộc sống và nhất là tỡnh yờu thương con người Tỡnh yờu này của người nghệ sĩ vừa là một niềm hân hoan say mê, vừa là một nỗi đau đớn, khắc khoải, một mối quan hoài thường trực về số phận, hạnh phỳc của những người xung quanh mình”
(Trang giấy trước đèn - NXB Khoa học xó hội, Hà Nội 1994, Tr 95) Suy nghĩ của anh (chị) về ý kiến trờn? Hóy làm sỏng tỏ qua truyện ngắn
Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Chõu.
Câu 3b:
Vẻ đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam qua hai tác phẩm
“Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành và “Những đứa con trong gia đỡnh”
của Nguyễn Thi
Hết
Trang 2ĐÁP ÁN- THANG ĐIỂM
ĐỀ THI Khảo sát chất lượng Hs giỏi lớp 12 - lần III NĂM 2011- 2012
Môn: Ngữ Văn
Cõu1:(6 điểm)
Có ý kiến cho rằng: “Đời người cũng như một bài thơ, giá trị của nó
không tuỳ thuộc vào số câu mà tuỳ thuộc vào nội dung”.
Suy nghĩ của anh, chị về ý kiến trên
I Yêu cầu về kĩ năng
- Hiểu đề bài, biết cách làm bài nghị luận xã hội về một tư tưởng đạo lý của cuộc sống Bố cục chặt chẽ, diễn đạt dễ hiểu, dẫn chứng chọn lọc; không mắc lỗi dùng từ, ngữ pháp
II Yêu cầu về nội dung
1 Giải thích( 1,0 điểm)
- Đời người cũng như một bài thơ là cách khẳng định giá trị cuộc sống của con
người Mỗi người sinh ra đều được trân trọng và đều đẹp như một áng thơ cuộc sống, “Cao cả thay chức vị làm người trên Trái đất” (Gooc-ki)
- Tuy nhiên, giá trị cuộc đời của con người không phụ thuộc vào thời gian sống
mà phụ thuộc vào hành động sống, sự cống hiến…( không tuỳ thuộc vào số
câu )
2 Phân tích, bình luận( 2,0 điểm)
- Cuộc đời mỗi con người sinh ra, trưởng thành cho đến khi nhắm mắt xuôi tay
là một hành trình hình thành, hoàn thiện và khẳng định nhân cách Mỗi người có một cá tính, một phong cách sống, một hình thức sống ( kĩ năng sống ) thể hiện qua suy nghĩ, hành động và cống hiến
Trang 3- Chỉ người nào biết sống đúng, sống đẹp mới được mọi người trân trọng và ngợi ca.(đẹp như giá trị của bài thơ) Giá trị cuộc sống của con người là chất lượng cuộc sống, là sự cống hiến, là nhân cách ( lý tưởng sống, hành vi sống, năng lực sống…) Giá trị cuộc sống của mỗi người không phụ thuộc vào hình thức sống, cách thức sống, nghệ thuật sống mỗi người theo đuổi ( số câu nhiều hay ít của một bài thơ )
- Một cuộc đời đẹp là cuộc đời biết sống có lí tưởng, hoài bão, biết suy nghĩ và hành động, biết sống đẹp Trong thực tế, có những cuộc đời dù ngắn ngủi nhưng sống có lý tưởng cao đẹp, có nhiều cống hiến cho nhân loại vẫn được người đời biết ơn và trân trọng Có những người sống lâu nhưng cuộc sống mờ nhạt, vô ích, sống thừa, sống vị kỉ chắc chắn họ là những người bị lãng quên Cuộc sống của họ chỉ là sự tồn tại
- Trong xã hội hiện đại, con người cá nhân được đề cao Vì thế, mỗi người cần biết sống đẹp, sống có ích
- Từ đó, học sinh phê phán những quan điểm sống chưa đẹp, tầm thường chỉ chú trọng nghệ thuật sống, hình thức sống mà xem nhẹ lý tưởng, hành vi, nhân cách
- Liên hệ nhận thức và hành động của bản thân
Cõu2: (6 điểm)
Niềm đồng cảm của Thanh Thảo qua bài thơ Đàn ghi ta của Lor- ca
Trên cơ sở hiểu biết về hai tác phẩm, thí sinh cần làm nổi bật niềm đồng cảm của tấm lòng nghệ sĩ Thanh Thảo Thí sinh có thể có nhiều cách làm khác nhau nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:
- Giới thiệu về các tác giả, tác phẩm.(0,5 điểm)
- Làm nổi bật niềm đồng cảm của nhà thơ qua tác phẩm
* Niềm đồng của nhà thơ Thanh Thảo với Lor-ca trong bài thơ Đàn ghi ta
của Lor (3,5 điểm)
Trang 4* Niềm đồng cảm của Thanh Thảo được thể hiện trong việc khắc hoạ nhân vật Lorca và tình cảm của nhà thơdành cho Lorca: ( 3,0 điểm)
+ Tái hiện hình ảnh người nghệ sĩ lãng du có tâm hồn phóng khoáng, tha thiết yêu đời, yêu nghệ thuật nhưng cô độc của đất nước Tây Ban Nha đầu thế kỉ 20 + Tái hiện lại giây phút bi phẫn nhất trong cuộc đời oan khuất của một nghệ sĩ tài hoa, một chiến sĩ kiên cường chống phát xít
+ Phản ánh sự bạo tàn của chính quyền phát xít
+ Khẳng định sức sống bất diệt của Lor-ca qua tiếng đàn ghi ta
+ Thể hiện tình cảm ngưỡng mộ, trân trọng và tiếc thương với Lorca - con người tài hoa nhưng có số phận nhiều oan khuất, có cái chết bi thảm Đó chính
là tình cảm với cái tài, cái đẹp bị huỷ hoại phũ phàng
+ Cảm thương cho những người cùng giới nghệ sĩ, cùng hội cùng thuyền với mình Tiếng lòng đồng cảm của hai nhà thơ thực chất là tiếng đồng vọng của người nghệ sĩ thế hệ này với người nghệ sĩ thế hệ kia
+ Niềm đồng cảm mãnh liệt, sâu sắc vượt thời gian và không gian Chính điều
đó đã làm nên giá trị nhân văn sâu sắc của cả hai tác phẩm
* Cách thể hiện của Thanh Thảo (1,5 điểm) :
+ Thanh Thảo bày tỏ niềm đồng cảm của mình một cách gián tiếp Ông không dùng một từ nào để nói về tình cảm, thái độ của mình mà sáng tạo những hình ảnh thơ gần gũi với thế giới thơ tượng trưng, siêu thực và gắn bó với cuộc đời,
số phận của Lor- ca để vừa khắc hoạ hình tượng Lor-ca vừa thể hiện nỗi đau, niềm ngưỡng vọng sâu sắc của mình
+ Thanh Thảo sử dụng hình thức thơ tự do với thế giới ngôn ngữ, hình ảnh được
lạ hoá; cách ngắt nhịp, ngắt dòng linh hoạt, có sự kết hợp giữa nhạc và thơ rất mới mẻ và ấn tượng
- Từ đó, thí sinh nhận xét, đánh giá đúng về tấm lòng đồng cảm nhà thơ và giá
trị tác phẩm(1,0 điểm)
(Thí sinh cần biết bám sát văn bản của bài thơ để phân tích, so sánh Cần liên hệ với bài thơ Đọc Tiểu Thanh kí của Nguyễn Du )
Câu 3( 8 điểm) Phát biểu suy nghĩ về ý kiến của Nguyễn Minh Châu, làm sáng
tỏ qua truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa.
Đây là bài nghị luận văn học Thí sinh có thể trình bày bài viết theo nhiều cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo một số nội dung cơ bản sau:
1.Giải thích: 1,5 điểm
Thí sinh cần vận dụng kiến thức lý luận văn học để lý giải được ý kiến của nhà văn Nguyễn Minh Châu:
- Mối quan hệ giữa văn học và hiện thực đời sống như hai vòng tròn đồng tâm
mà tâm điểm khám phá của nghệ thuật chính là con người Con người vừa là
Trang 5điểm xuất phát, là đối tượng khám phá chủ yếu, vừa là cái đích cuối cùng của văn học, đồng thời cũng là điểm quy chiếu, là thước đo giá trị của mọi vấn đề xã hội, mọi sự kiện và biến cố lịch sử
- Chính vì lấy con người làm tâm điểm khám phá, nên yêu cầu nhà văn phải là một nhà nhân đạo chủ nghĩa, mang nặng trong mình tình yêu cuộc sống và nhất
là tình yêu thương con người Đây là một trong những tư chất cần có, một phẩm
chất cao đẹp của người nghệ sĩ
2 Chứng minh: 5.0 điểm
Thí sinh cần vận dụng những hiểu biết về truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa
để làm sáng tỏ và tăng tính thuyết phục cho ý kiến trên
a Số phận và vẻ đẹp con người trong cuộc mưu sinh nhọc nhằn thời hậu chiến
là một khám phá mới của Nguyễn Minh Châu sau 1975: ( 2,0 điểm)
- Số phận éo le, đau thương và đầy nghịch cảnh của người đàn bà hàng chài
- Vẻ đẹp tâm hồn: tình mẫu tử cao đẹp; lòng nhân hậu, vị tha, đức hi sinh… của người phụ nữ
b.Tư tưởng của Nguyễn Minh Châu qua sự khám phá đó ( 3,0 điểm):
- Cảm thông sâu sắc với nỗi đau khổ, bất hạnh của người phụ nữ; đau đớn trước tình trạng bạo hành gia đình, trước những bi kịch của con người trong cuộc sống thời bình
- Nỗi khắc khoải, băn khoăn, trăn trở, suy tư sâu lắng của nhà văn về những vấn
đề của đời sống nhân sinh, của nghệ thuật:
+ Đời sống vốn phức tạp, đầy bí ẩn, chứa đựng vô vàn những nghịch lý nên liệu
có thể nhìn cuộc đời bằng cái nhìn giản đơn, dễ dãi, xuôi chiều?
+ Chiến tranh đã qua đi nhưng cuộc đời của những con người lao động nghèo khổ sẽ như thế nào, liệu có tươi sáng hơn? Tương lai của những đứa trẻ như thằng Phác sẽ ra sao? Phải chăng cuộc chiến chống đói nghèo, tăm tối còn gian nan, quyết liệt hơn cả cuộc đấu tranh chống ngoại xâm? Phải chăng đã đến lúc
chúng ta phải chiến đấu cho quyền sống của từng con người, sao cho con người ngày một tốt hơn; đã đến lúc văn học phải viết về con người, trước sau con người cũng leo lên trên sự kiện để đòi quyền sống?
+ Người nghệ sĩ cần ứng xử như thế nào về mối quan hệ giữa hiện thực đời sống và văn chương nghệ thuật? Nghệ thuật tiếp cận hiện thực ra sao để không
bỏ quên số phận con người? Phải chăng tác phẩm là một lời nhắc nhở hay là một niềm tin sâu xa của Nguyễn Minh Châu về sứ mệnh cao quý của người cầm bút?
Trang 63 Đánh giá, nâng cao vấn đề: 1,5 điểm
- ý kiến của Nguyễn Minh Châu là một quan niệm hoàn toàn đúng đắn, nó không chỉ đúng với một thời, một nền văn học mà là vấn đề muôn thuở của mọi thời, của mọi nền văn chương nghệ thuật
- Điều đáng quý là Nguyễn Minh Châu luôn tâm niệm sâu sắc về vấn đề đó và hiện thực hóa trong sáng tác của mình Quan niệm nghệ thuật trên đây của nhà văn vừa là sự kế thừa truyền thống tư tưởng nghệ thuật văn chương muôn đời,
vừa là một trong những đóng góp mới mẻ, khẳng định vị trí mở đường tinh anh
và tài năng của Nguyễn Minh Châu trong công cuộc đổi mới văn học Việt Nam
sau 1975
Cõu 3b: (8,0 điểm): Vẻ đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam qua
hai tác phẩm “Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành và “Những đứa con trong gia đỡnh” của Nguyễn Thi
1 Giới thiệu tác giả tác phẩm: 0,5 điểm
- Giới thiệu ngắn gọn về tỏc giả, tỏc phẩm
2 Cỏc ý chớnh cần triển khai:
aNhững nét cơ bản của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam: ( 1,0 điểm)
- Dũng cảm, kiên cường, bất khuất trong cuộc đấu tranh gỡn giữ đất nước
- Sẵn sàng hi sinh vỡ Tổ quốc, nhõn dõn
- Giàu tỡnh cảm với gia đỡnh, với quờ hương, với Tổ quốc
- Anh hùng, vĩ đại mà giản dị, khiêm nhường
b Phõn tớch (5,0điểm)
b1 “Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành: (1.75đ)
- Qua hỡnh tượng Rừng xà nu bất diệt và hỡnh tượng tập thể nhân dân làng Xô Man anh hùng
b2 Trong “Những đứa con trong gia đỡnh” của Nguyễn Thi (1.75đ)
- Qua: Hỡnh tượng con sông truyền thống và một gia đỡnh nụng dõn Nam bộ giàu truyền thống cỏch mạng: Gia đỡnh Việt - Chiến
b3)Sự tương đồng và khác biệt: (2,0 điểm)
- Tương đồng: Đều trát lên những phẩm chất của chủ nghĩa anh hùng thời đại chống Mĩ cứu nước, qua nhiều thế hệ, mang tính truyền thống dân tộc
- Khác biệt: + Số phận một con người gắn với buôn làng trong chặng đường đau thương mà anh dũng của Làng Xô Man anh hùng trong “Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành
+ Câu chuyện về một gia đỡnh Nam bộ giàu truyền thống cỏch mạng, thế hệ những đứa con đang tiếp nối truyền thống của gia đỡnh một cỏch xứng đáng qua nhân vật Việt - Chiến
- Sự gắn bó giữa gia đỡnh với đất nước, dân tộc và nhân loại
Trang 7c Kết luận: (0,5đ) Khái quát chung về vẻ đẹp chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam qua hai tác phẩm