SKKN Nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập Ngữ văn 10 trường THPT Gia Nghĩa thông qua tăng cường sử dụng phương pháp graph trong dạy học.

SKKN Nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập Ngữ văn 10 trường THPT Gia Nghĩa thông qua tăng cường sử dụng phương pháp graph trong dạy học.SKKN Nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập Ngữ văn 10 trường THPT Gia Nghĩa thông qua tăng cường sử dụng phương pháp graph trong dạy học.SKKN Nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập Ngữ văn 10 trường THPT Gia Nghĩa thông qua tăng cường sử dụng phương pháp graph trong dạy học.SKKN Nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập Ngữ văn 10 trường THPT Gia Nghĩa thông qua tăng cường sử dụng phương pháp graph trong dạy học.SKKN Nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập Ngữ văn 10 trường THPT Gia Nghĩa thông qua tăng cường sử dụng phương pháp graph trong dạy học.SKKN Nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập Ngữ văn 10 trường THPT Gia Nghĩa thông qua tăng cường sử dụng phương pháp graph trong dạy học.SKKN Nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập Ngữ văn 10 trường THPT Gia Nghĩa thông qua tăng cường sử dụng phương pháp graph trong dạy học.SKKN Nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập Ngữ văn 10 trường THPT Gia Nghĩa thông qua tăng cường sử dụng phương pháp graph trong dạy học.SKKN Nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập Ngữ văn 10 trường THPT Gia Nghĩa thông qua tăng cường sử dụng phương pháp graph trong dạy học.

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

NỘI DUNG 2

TÓM TẮT 2

GIỚI THIỆU 4

1 Lý do chọn đề tài 4

2 Hiện trạng, nguyên nhân 4

3 Giải pháp thay thế 6

4 Lịch sử của vấn đề nghiên cứu 6

a Thế giới 6

b Trong nước 7

5 Vấn đề nghiên cứu……… 9

6 Giả thuyết nghiên cứu……….9

PHƯƠNG PHÁP……… 10

1 Khách thể nghiên cứu……… 10

2 Thiết kế nghiên cứu ……… 10

3 Quy trình nghiên cứu……….11

4 Đo lường và thu thập dữ liệu……… 12

PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN ……… 12

1 Phân tích dữ liệu……… 12

2 Bàn luận ………13

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ……… 14

1 Kết luận: ……… 14

2 Khuyến nghị:………14

a) Đối với nhà trường:……… 14

b) Đối với tổ chuyên môn:……… 15

c) Đối với giáo viên Ngữ văn: ………15

TÀI LIỆU THAM KHẢO ……… 17 PHỤ LỤC

Tên đề tài: Nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập Ngữ văn 10 trường

THPT Gia Nghĩa thông qua tăng cường sử dụng phương pháp graph trong dạy học.

Giáo viên thực hiện nghiên cứu: Đồng Thị Loan

Đơn vị ( trường, huyện): Trường THPT Gia Nghĩa, thị xã Gia Nghĩa, tỉnh Đăk Nông

NỘI DUNG TÓM TẮT ĐỀ TÀI

Xét về bản chất môn Ngữ văn, ta thấy có hai đặc điểm: môn văn vừa là

môn học nghệ thuật lại vừa là môn công cụ Môn công cụ là môn học mang ý

nghĩa thực hành, mà ở đây đối với môn văn chính là cách đọc hiểu văn bản, cách tạo lập văn bản, cách diễn đạt sao cho đúng, cho hay (cả nói và viết) Nhưng để dạy học sinh hiểu và phát huy được ưu thế của hai đặc điểm này của môn văn không phải là chuyện dễ dàng Kiểu tư duy nghệ thuật là kiểu tư duy chủ yếu của môn văn học đã khiến học sinh khi học văn khó tự học, tự ghi nhớ kiến thức một cách có hệ thống, khoa học Làm thế nào để kích thích

sự hoạt động học tập chủ động tích cực, sáng tạo của học sinh, làm thế nào để những kiến thức trong sách giáo khoa trở nên sinh động hấp dẫn với các em học sinh ? Đó là những câu hỏi yêu cầu giáo viên phải nỗ lực tìm tòi các phương pháp dạy học mới để có thể phần nào trả lời cho những câu hỏi trên

Vì vậy trong những năm gần đây ngành Giáo dục luôn coi trọng vấn đề đổi mới phương pháp dạy học Thầy dạy học lấy học sinh làm trung tâm trong môn Ngữ Văn sẽ đem lại hứng thú cho cả thầy lẫn trò Học trò được bộc lộ bản thân, được đánh giá ở nhiều phía, như vậy thầy sẽ hiểu được thực chất về trò để từ đó có phương pháp thích ứng nhằm đem lại hiệu quả cao trong dạy học Mặt khác, chính sự đổi mới phương pháp sẽ tạo cho học sinh có nề nếp làm việc khoa học và tự tin trong học tập

Để phát huy được tính tự học của học sinh cần tạo điều kiện để học sinh suy nghĩ nhiều hơn, làm nhiều hơn và thảo luận nhiều hơn, được phát

biểu quan điểm của mình, được tham gia vào quá trình học tập để tự chiếm lĩnh tri thức

Sử dụng phương pháp Graph trong trong dạy học là một trong những đổi mới phương pháp dạy học, bởi sử dụng phương pháp Graph trong là một hình thức ghi chép trong mạch tư duy của mọi người, cùng một nội dung nhưng mỗi người có thể thể hiện nó dưới dạng sử dụng phương pháp Graph trong theo một cách riêng, do đó việc sử dụng phương pháp Graph phát huy được tối đa khả năng sáng tạo của mỗi người

Dạy và học môn Ngữ Văn, việc áp dụng sử dụng phương pháp Graph trong trong dạy học rất phù hợp, rất thiết thực, giúp học sinh nhanh hiểu bài, khắc sâu kiến thức hơn bởi vì mỗi học sinh tự vẽ cho mình một sơ đồ Graph

có nghĩa là học sinh đã hiểu bài, đã biết hệ thống kiến thức bài học cho mình, các em đã biết bài học đó có mấy ý chính, mỗi ý chính có mấy ý phụ được thể hiện qua các đỉnh grahp mà chính mình đã xây dựng Điều đó giúp cho học sinh hứng thú trước thành quả của mình

Qua phần trình bày trên tôi thấy phương pháp sử dụng phương pháp

Graph được đánh giá cao góp phần nâng cao chất lượng bộ môn Để thực hiện

tốt vai trò giảng dạy sao cho đạt hiệu quả của người giáo viên tôi quyết định

chọn đề tài “Nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập Ngữ văn 10 trường

THPT Gia Nghĩa thông qua tăng cường sử dụng phương pháp graph trong dạy học” Nghiên cứu được tiến hành trên hai lớp 10a2 và 10a6 của trường

Trường THPT Gia Nghĩa

Lớp 10a2 là lớp thực nghiệm và lớp 10a6 là lớp đối chứng Cả hai lớp đều cùng một giáo viên dạy Lớp thực nghiệm được thực hiện giải pháp thay thế khi dạy lớp 10a2 các tiết 1, 5, 6, 18, 19, 21 năm học 2016-2017 Lớp thực nghiệm đã đạt kết quả cao hơn lớp đối chứng Điểm trung bình (giá trị trung bình) thang đo kết quả của lớp thực nghiệm là 7.3, của lớp đối chứng là 5.9 Kết quả kiểm chứng T-Test cho thấy p=0.0001 có nghĩa là có sự khác biệt lớn giữa điểm trung bình của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng Điều đó chứng

minh rằng sử dụng phương pháp Graph trong giảng dạy Ngữ văn 10 đã nâng cao hứng thú, phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh và nâng cao chất lượng học tập có kết quả tốt đối với ngữ văn 10

GIỚI THIỆU

1 Lý do chọn đề tài

Cấu tạo chương trình ngữ văn 10 được xây dựng như một chỉnh thể văn hóa mở thể hiện cái nhìn xuyên suốt từ tiểu học cho đến trung học phổ thông (THPT) Theo đó, chương trình một phần củng cố kiến thức, kĩ năng trung học cơ sở (THCS), còn lại là những kiến thức mới và những kiến thức này lại

là nền tảng và cơ sở để các em học kiến thức lớp 11, 12 và các bậc học cao hơn Đặc biệt trong chương trình ngữ văn 10, phần văn học dân gian là phần

mở đầu của chương trình Vì các em đã học một số thể loại và tác phẩm cụ thể về văn học dân gian ở cấp trung học cơ sở nên các em có cảm giác là đang học lại chương trình lớp dưới, nhưng thực chất cấu tạo chương trình ở đây được mở rộng và đi sâu hơn để giúp các em nắm được khái quát đặc điểm văn học dân gian Việt Nam Phần Tiếng việt và làm văn cũng có những đơn vị kiến thức đã học nhưng được nâng cao như ở phần văn học dân gian Để có thể khơi gợi hứng thú học tập, tránh cảm giác học lại nhàm chán và giúp các

em hiểu rõ đang học nối tiếp và khái quát hơn đồng thời có kĩ năng tiếp nhận, đánh giá, phân tích cảm thụ, sáng tác tác phẩm yêu thích…và nhất là làm cơ

sở nền tảng để tiếp nhận phần văn học rất khó ở phần sau: văn học trung đại thì cần có phương pháp phù hợp

Vì vậy từ việc rèn luyện, nắm vững kiến thức văn học dân gian, phong cách học ngôn ngữ, phương pháp làm văn tự sự ở phần đầu chương trình ngữ văn 10 giáo viên có thể hình thành và rèn luyện năng lực liên tưởng, tưởng tượng, khả năng quan sát, thể nghiệm đời sống; biết suy nghĩ, phát hiện vấn

đề từ đời sống; biết đọc và tích lũy kiến thức ngữ văn chương trình phổ thông trung học cho các em học sinh

2 Hiện trạng, nguyên nhân

Thực tế hiện nay do sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin nhiều loại hình giải trí đã thu hút các em học sinh, khiến các em ham chơi hơn ham học Các em dành nhiều thời gian xem tivi, lang thang trên mạng facebook, zalo, chơi game, xem phim online…hơn là học bài làm bài tập, đọc tài liệu tham khảo Chính vì thế chất lượng học các nói môn chung và Ngữ văn nói riêng có chiều hướng giảm sút Học sinh không say mê học tập, do các em mất căn bản từ những lớp dưới, các em chưa có góc học tập cố định, chưa có động thái học tập đúng đắn, vào lớp chưa chú ý nghe giảng bài, khả năng kết hợp quan sát nghe giáo viên giảng để ghi vào vở, quan sát và sử dụng sách giáo khoa không hiệu quả Nguyên nhân chính là do các em chưa xác định được động cơ học tập Phụ huynh học sinh chưa thực sự quan tâm tới việc học tập của con em mình do bận kế mưu sinh Đồng thời có một hiện tượng đáng buồn là xã hội ngày nay đang hình thành xu thế chỉ đề cao, yêu chuộng các môn tự nhiên Thậm chí điều đó còn thể hiện ở thực tiễn có sự phân loại rất rõ trong các nghành nghề xã hội, những nghành có thu nhập cao,

dễ tìm việc là các nghành thuộc khoa học tự nhiên do đó việc học môn Ngữ văn bị xem nhẹ, thậm chí còn có thái độ xem thường

Qua thực tế giảng dạy bộ môn ngữ văn 10, tôi nhận thấy phần lớn các học sinh khi nghe giảng bài trên lớp thì lơ là, không ghi chép bài học, có khi ghi chép thì chỉ ghi chép một cách máy móc, đối phó, do không chú ý nghe giảng bài nên về nhà mở vở ra học nhưng đọc mãi không hiểu kiến thức hoặc

có hiểu được thì kiến thức không thành hệ thống Việc học tập như vậy khiến các em mất nhiều thời gian, học thụ động và cách học đó chưa đem lại hiệu quả cao Vậy làm thế nào để học sinh nắm bắt kiến thức được dễ dàng thuận tiện hơn?

“Muốn học sinh học tích cực thì giáo viên cũng phải có những phương pháp dạy học tích cực” Tôi đã hướng dẫn học sinh tự tìm tòi, lĩnh hội, hệ thống hóa kiến thức, tôi áp dụng kỹ thuật dạy học sử dụng phương pháp Graph kết hợp những phương pháp dạy học tích cực khác như: nêu vấn đề,

phát vấn, kể chuyện, thuyết trình, trò chơi, thảo luận nhóm, hay cho bài tập về nhà có kiểm tra thường xuyên để theo dõi đôn đốc các em học tập tốt hơn, tôi thấy các em có chiều hướng thay đổi trong vấn đề học tập của mình

Việc tăng cường sử dụng phương pháp Graph ngay vào việc giảng dạy

để có thể thiết lập và phát triển khả năng học tập chủ động và năng động của học sinh nhằm giúp cho các em học tập tốt, làm bài tốt Đây là phương pháp khả thi có thể góp phần giải quyết tận gốc để nâng cao hiệu quả dạy và học Ngữ văn trong nhà trường THPT

3 Giải pháp thay thế

Trong quá trình giảng dạy tôi được tiếp cận với nhiều phương pháp dạy học tích cực, trong đó tôi nhận thấy việc sử dụng phương pháp Graph trong dạy học môn Ngữ văn là rất hợp lý, dễ vận dụng và trường THPT nào cũng có

đủ cơ sở vật chất để thực hiện

Chính vì thế tôi chọn giải pháp tăng cường phương pháp dạy học Graph trong dạy học Ngữ văn 10, nhằm giúp các em có được cái nhìn tổng thể về kiến thức và có khả năng vận dụng kiến thức một cách linh hoạt

4 Lịch sử của vấn đề nghiên cứu

a) Thế giới

Lí thuyết Graph - còn được gọi là lí thuyết sơ đồ được ra đời từ hơn 250

năm trước, khi mới ra đời lí thuyết này chủ yếu nghiên cứu giải quyết những bài toán có tính chất giải trí và tiêu khiển Vào thời điểm đó, lí thuyết Graph chỉ là một bộ phận nhỏ của toán học, nó chưa thu hút được sự chú ý của các nhà khoa học nên thành tựu về Graph chưa nhiều Mãi cho đến những năm 30

của thế kỷ XX, khi toán học ứng dụng và lí thuyết đồ thị phát triển mạnh, thì

lí thuyết Graph mới được thực sự xem là một ngành toán học riêng biệt [2] Năm 1965 - 1966, nhằm mục đích giúp học sinh có được một phương pháp tư duy và tự học mang tính khái quát nhất, đạt hiệu quả cao nhất, nhà sư phạm người Nga L N Lanđa đã tiến hành thực nghiệm chuyển hoá phương

pháp algôrit của toán học thành phương pháp dạy học chung cho nhiều bộ môn khoa học trong nhà trường Có thể nói, L N Lanđa đã trở thành một trong những người mở ra một hướng đi mới trong việc dạy học, đó là tìm cách chuyển hoá những phương pháp nghiên cứu khoa học mang tính chính xác, khái quát cao thành những phương pháp dạy học có hiệu quả trong nhà trường phổ thông

Từ thời điểm đó, nhiều nhà khoa học Nga, Đức, Pháp, Thuỵ Sĩ lần lượt cho ra đời những công trình nghiên cứu về lí thuyết Graph và ứng dụng của

nó trong mọi mặt của đời sống xã hội hiện đại Chính những công trình này và tên tuổi của các nhà khoa học có uy tín đó đã tạo nên một diện mạo mới cho lí thuyết Graph, đặc biệt là việc đưa lí thuyết này vào ứng dụng trong đời sống

xã hội

Sau L N Lan đa, A M Xôkhov được nhìn nhận như một trong những người đầu tiên vận dụng lí thuyết Graph, đặc biệt là những nguyên lí về xây dựng một Graph định hướng cho việc dạy học

Tiếp tục kết quả nghiên cứu của A M Xokhov và mở rộng hơn, năm

1967, V X Poloxin đã dùng Graph để diễn tả trực quan tiến trình một giờ dạy học thông qua việc phân tích tiến trình giảng dạy một bài hoá học ở nhà trường phổ thông

Và cho tới thời điểm này, ở nhiều nước khác nhau trên thế giới, các công trình nghiên cứu về Graph cũng như tìm hiểu và ứng dụng Graph trong dạy học ở tất cả các bộ môn - cả khoa học tự nhiên và khoa học xã hội xuất hiện ngày càng nhiều với số lượng ngày càng lớn với chất lượng ngày càng cao

b) Trong nước:

Ở Việt Nam, giáo sư Nguyễn Ngọc Quang là nhà sư phạm đầu tiên nghiên cứu việc vận dụng lí thuyết Graph vào dạy học nói chung và dạy hoá học nói riêng Theo ông, sở dĩ có thể chuyển Graph của lí thuyết toán

thành Graph trong dạy học là vì Graph có ưu thế đặc biệt trong việc mô hình hoá cấu trúc của các hoạt động từ đơn giản đến phức tạp, lại vừa có tính trực quan, cụ thể

Năm 1984, trên cơ sở tiếp thu những thành tựu nghiên cứu khoa học

của GS Nguyễn Ngọc Quang, nhà giáo Phạm Tư đã có “Dùng Graph nội

dung của bài lên lớp để dạy học chương “Nitơ - Phốt pho” ở lớp 11 trường THPH”[53] Đây là công trình đầu tiên tìm hiểu một cách sâu sắc việc sử

dụng Graph để dạy học Trong đó, tác giả đã trình bày khá đầy đủ những cơ

sở lí luận của việc chuyển hoá từ phương pháp nghiên cứu khoa học thông qua việc xử lí sư phạm để trở thành phương pháp dạy học

Gần đây những công trình nghiên cứu về lí thuyết graph và ứng dụng của nó đã được nhiều tác giả quan tâm Năm 2000, có Phạm Thị My với “Ứng dụng lí thuyết Graph xây dựng và sử dụng sơ đồ để tổ chức hoạt động nhận thức của học sinh trong dạy học sinh học ở THPT” (luận văn thạc sỹ) Năm 2002, Phạm Minh Tâm đã nghiên cứu “Sử dụng Graph vào dạy học địa lí lớp 12 THPT” Trong đó, tác giả đã xác lập một hệ thống các Graph dạy học địa lí 12 và bước đầu đề xuất một số cách thức cơ bản để áp dụng hệ thống này vào thực tiễn dạy học nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy học

Sau đó, vào năm 2003, TS Phạm Tư đã cho công bố liên tiếp hai bài báo: “Dạy học bằng phương pháp Graph góp phần nâng cao chất lượng giờ giảng” và “Dạy học bằng phương pháp Graph góp phần nâng cao chất lượng học tập, tự học” nhằm mục đích khẳng định hiệu quả của Graph trong việc nâng cao chất lượng dạy học và đổi mới phương pháp dạy học Như vậy, tác giả Phạm Tư đã góp thêm một tiếng nói khẳng định tính hiệu quả của việc sử dụng Graph trong dạy học và công trình là một bằng chứng xác nhận tính khả thi của việc chuyển hoá phương pháp nghiên cứu khoa học thành phương pháp dạy học trong nhà trường

Năm 2003, Võ Thị Thu Hoài với “Sử dụng phương pháp Graph kết hợp với một số biện pháp nâng cao chất lượng giờ ôn tập tổng kết Hoá học lớp 10

THPT” (luận văn thạc sỹ) Trong đó, tác giả đã chú ý đến việc thiết kế các graph nội dung và Graph phương pháp các bài ôn tập - tổng kết và đề ra một

số biện pháp thực hiện nâng cao chất lượng bài ôn tập tổng kết

Năm 2005, Nguyễn Phúc Chỉnh đã nghiên cứu “Nâng cao hiệu quả dạy học giải phẫu sinh lí người ở THCS bằng áp dụng phương pháp Graph”, tác giả đã thiết kế được các Graph nội dung và Graph hoạt động, từ đó thiết kế hệ thống Graph nội dung dạy học giải phẫu sinh lí người Ông cũng đã đưa ra được một số hình thức sử dụng Graph trong dạy học giải phẫu sinh lí người nâng cao chất lượng dạy môn học

Đối với môn văn một số nghiên cứu gần đây liên quan đến đề tài

Năm 2004, Nguyễn Thị Ban nghiên cứu “ Sử dụng Graph trong dạy học Tiếng Việt cho học sinh THCS”

Năm 2004 Đề tài nghiên cứu khoa học “Ứng dụng lí thuyết Graph trong dạy học môn Ngữ văn ở Trung học cơ sở” của Trịnh Đức Long

Năm 2011 Sáng kiến kinh nghiệm “Sử dụng Graph trong dạy học văn học sử ở THPT” của Trần Văn Hưng

Với đề tài đã lựa chọn này, tôi mong muốn được góp phần vào ứng dụng ở diện rộng và đưa phương pháp này thực sự trở thành phương pháp dạy học phổ biến, đặc biệt là trong môn văn học

5 Vấn đề nghiên cứu

- Việc tăng cường sử dụng phương pháp Graph trong giảng dạy Ngữ văn 10 cho lớp 10a2 có nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập của học sinh hay không?

- Khi áp dụng phương pháp Graph trong giảng dạy có nâng cao kĩ năng tổng hợp kiến thức bài học hay không?

6 Giả thuyết nghiên cứu

- Sử dụng phương pháp Graph có nâng cao hứng thú và hiệu quả trong học tập

- Sử dụng phương pháp Graph có rèn cho học sinh kĩ năng tổng hợp, ghi nhớ và biết hệ thống hóa kiến thức bài học, chương học, phần học…

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Khách thể nghiên cứu

Tôi tiến hành nghiên cứu tại trường THPT Gia Nghĩa, thị xã Gia Nghĩa tỉnh Đăk Nông là đơn vị mà tôi đang công tác và có nhiều điều kiện thuận lợi

để tôi thực hiện đề tài nghiên cứu KHSPUD (khoa học sư phạm ứng dụng)

- Đối với giáo viên: Tôi là giáo viên dạy lớp đã có nhiều năm công tác, luôn có lòng nhiệt tình và trách nhiệm cao trong giảng dạy Năm học 2016

-2017 tôi được nhà trường phân công giảng dạy môn Ngữ văn ở hai lớp 10a2

và lớp 10a6

- Đối với học sinh: Hai lớp được chọn tham gia nghiên cứu có nhiều điểm tương đồng nhau về thành phần, tỉ lệ, năng lực nhận thông qua hồ sơ đầu vào lớp 10 của trường THPT Gia Nghĩa

2 Thiết kế nghiên cứu

- Chọn lớp thực nghiệm: lớp 10a2 là lớp thực nghiệm, lớp 10a6 là lớp đối chứng Tôi ra đề kiểm tra phần Ngữ văn hai nhóm trước khi tác động Kết quả kiểm tra cho thấy điểm trung bình của hai nhóm không có sự khác biệt nhau Do đó, tôi dùng phép kiểm chứng T-Test để kiểm chứng sự chênh lệch giữa điểm trung bình của hai nhóm trước khi tác động

Bảng 1: kết quả kiểm chứng xác định nhóm tương đương