Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng tiết học hát lớp 2

4/30 Là một giáo viên âm nhạc đã giảng dạy 14 năm, tôi được tiếp xúc với tất cả các em học sinh, từ những em có năng khiếu đến những em không có năng khiếu, từ những em thích học nhạc đế

Trong xã hội hiện nay, giáo dục thiếu niên nhi đồng luôn là mối quan tâm của các quốc gia Ở Việt Nam cũng vậy, mục tiêu giáo dục chỉ rõ rằng: Nhằm đào tạo những con người phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp Ngoài việc trang bị cho các em tri thức khoa học thì vấn đề giáo dục âm nhạc trong nhà trường phổ thông không chỉ là việc giảng dạy âm nhạc thuần túy mà thông qua âm nhạc còn tác động đến toàn bộ thế giới

tư tưởng, tình cảm của học sinh- trước hết là tình cảm thẩm mỹ, đạo đức và trí tuệ của các em

Chính vì vậy, âm nhạc có tác dụng to lớn đối với giáo dục nói chung và giáo dục trẻ thơ nói riêng Nó là một phần quan trọng của chiếc chìa khóa mở cửa những nhân cách con người XHCN trong thời đại mới

2: Cơ sở thực tiễn:

Trong chương trình giáo dục phổ thông nói chung và chương trình giáo dục Tiểu học nói riêng, bộ môn Âm nhạc đã được xem là bộ môn không thể thiếu Bởi, âm nhạc là một nhu cầu trong đời sống tinh thần của trẻ Trẻ em được

ca hát là được hoạt động để nhận thức thế giới xung quanh và bản thân mình Những hình tượng âm thanh, những lời ca tiếng hát, những giai điệu đẹp tác động vào cảm xúc của các em, giúp cho việc phát triển trí tuệ, óc tưởng tượng và

sự sáng tạo

Môn Âm nhạc Tiểu học được chia thành các phân môn: Học hát, Tập đọc

nhạc, Phát triển khả năng nghe nhạc Ở lớp 1, 2, 3 gồm 2 nội dung: Học hát và phát triển khả năng nghe nhạc, còn ở lớp 4, 5 gồm Học hát, Tập đọc nhạc và phát triển khả năng nghe nhạc Trong đó Học hát là nội dung chủ yếu, chiếm đa

số thời lượng của chương trình Âm nhạc Tiểu học Nó còn là sự tổng hợp của các phân môn khác Qua nội dung các bài hát và các hoạt động giúp học sinh hình thành thói quen nhận xét sự vật, sự việc, diễn tả được cảm nhận của mình

về vẻ đẹp của thiên nhiên, của con người, của vạn vật xung quanh từ đó thêm yêu và trân trọng cuộc sống

4/30

Là một giáo viên âm nhạc đã giảng dạy 14 năm, tôi được tiếp xúc với tất

cả các em học sinh, từ những em có năng khiếu đến những em không có năng khiếu, từ những em thích học nhạc đến những em không thích học nhạc, những

em được bố mẹ, gia đình quan tâm tạo điều kiện học tập đến những em không được quan tâm, tạo điều kiện Tôi luôn mong muốn các em dần phát triển và nâng cao hơn nữa khả năng của mình Vì thế tôi luôn suy nghĩ, tìm ra những phương pháp giảng dạy phù hợp với điều kiện và khả năng tiếp thu của học sinh

để giờ học Âm nhạc thật sinh động, hấp dẫn, giúp các em thể hiện khả năng và cảm xúc của mình thật hồn nhiên, trong sáng, góp phần hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho học sinh

Thời lượng của tiết dạy Âm nhạc lớp 2 chỉ có 35 - 40 phút – 1 tiết / tuần,

trong đó nội dung chủ yếu chiếm phần lớn thời gian là học hát Vậy làm thế nào để mỗi giờ học hát thực sự có hiệu quả và lôi cuốn học sinh ? Là giáo viên

chuyên trách môn Âm nhạc, tôi luôn nhận thức được tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học, bản thân có chuyên môn và nghiệp vụ vững vàng, tôi đã thường xuyên tự nghiên cứu, tìm tòi, không ngừng học hỏi kinh nghiệm của bạn bè đồng nghiệp để xây dựng những tiết dạy tốt Những tiết dạy của tôi luôn được thanh tra chuyên môn PDG quận Thanh Xuân, BGH nhà trường, tổ chuyên môn đánh giá cao

Chính vì vậy, tôi đã mạnh dạn tìm hiểu, nghiên cứu, áp dụng và đưa ra :

“ Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng tiết học hát lớp 2”

II Mục đích nghiên cứu :

- Nhằm góp phần đổi mới nội dung và phương pháp dạy học âm nhạc ở Tiểu

học, nâng cao chất lượng dạy học môn Âm nhạc cho học sinh lớp2, giúp giáo viên nâng cao chuyên môn nghiệp vụ của mình

- Đáp ứng mục tiêu đào tạo của ngành đề ra trong hoạt động giảng dạy và giáo

- Giúp học sinh phát triển khả năng âm nhạc, nâng cao năng lực cảm thụ

- Giúp học sinh không những học tốt môn Âm nhạc mà còn học tốt những

5/30

môn khác như Tiếng Việt, Tự nhiên xã hội, Đạo đức, Thể dục…

- Giúp học sinh yêu thích ca hát, mạnh dạn, tự tin khi biểu diễn từ đó đưa phong trào văn nghệ trong nhà trường ngày càng phát triển.Tạo tiền đề cho thế

hệ trẻ nâng cao thẩm mĩ trong âm nhạc và trong cuộc sống sau này, góp phần hoàn thiện nhân cách của mình

III Đối tượng nghiên cứu:

- Học sinh tiểu học lớp 2 trường tôi năm học 2013-2014 và năm học

2014-2015

- Quá trình giảng dạy âm nhạc lớp 2 ở trường tôi

- Chương trình âm nhạc lớp 2

IV Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu:

+ Nội dung chương trình sách giáo khoa lớp 2

+ Phương pháp giảng dạy bộ môn Âm nhạc

+ Thông tin trên mạng toàn cầu Internet

+ Giúp giáo viên sử dụng đàn phím điện tử

- Phương pháp xử lí thông tin

- Phương pháp đàm thoại: Nhằm gợi mở, củng cố, tổng kết cho học sinh những kiến thức thông tin cần thiết

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Theo dõi việc kiểm tra đánh giá học sinh trên lớp; Tổng kết kinh nghiệm sư phạm; Học tập kinh nghiệm qua dự giờ đồng nghiệp

- Phương pháp thực hành

- Phương pháp quan sát, so sánh, thống kê đối chiếu

V Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu:

Kế hoạch nghiên cứu từ năm học 2013- 2014 đến năm học 2014- 2015

6/30

PHẦN B- NỘI DUNG ĐỀ TÀI

I.Những nội dung lý luận:

1-Mục tiêu; Nội dung chương trình; Đặc điểm tâm lý lứa tuổi:

1.1 Mục tiêu của môn Âm nhạc ở lớp 2:

Âm nhạc là môn năng khiếu thông qua môn học, trẻ em được hoạt động, được nhận thức, được cảm thụ âm nhạc Qua các bài học, các em được nghe hát, được nghe nhạc, được tập hát, được biết một số kiến thức phổ thông về âm nhạc

Chương trình Âm nhạc lớp 2 là sự nối tiếp, củng cố, nâng cao thêm một bước khả năng ca hát và năng lực âm nhạc cho các em Trọng tâm là củng cố và rèn luyện để hình thành một số kỹ năng: hát đồng đều, hòa giọng, chính xác và diễn cảm

1.2- Nội dung chương trình:

Chương trình Âm nhạc lớp 2 trong đó phần Học hát qui định những nội

dung sau:

- Học sinh học 12 bài hát ngắn gọn (trong đó có 2 bài dân ca Việt Nam, 2 bài hát nước ngoài) tầm cữ giọng trong một quãng 8 là chủ yếu, phần lớn viết ở nhịp 2/4

- Bước đầu tập kỹ năng ca hát (lấy hơi, bắt giọng vào bài, hát đều, hòa giọng

và diễn cảm) Tập hát rõ lời, giọng hát nhẹ nhàng tự nhiên

- Kết hợp với gõ đệm, vận động phụ họa đơn giản hoặc trò chơi âm nhạc

7/30

Danh mục bài hát gồm 12 bài sau đây:

1 Thật là hay ( Hoàng Lân )

2 Xòe hoa ( Dân ca Thái - Lời mới: Phan Duy )

3 Múa vui ( Lưu Hữu Phước )

4 Chúc mừng sinh nhật ( Nhạc Anh – Lời Việt: Đào Ngọc Dung )

5 Cộc cách tùng cheng ( Phan Trần Bảng )

6 Chiến sĩ tí hon ( Nhạc: Đinh Nhu – Lời mới: Việt Anh )

7 Trên con đường đến trường ( Ngô Mạnh Thu )

8 Hoa lá mùa xuân ( Hoàng Hà )

9 Chú chim nhỏ dể thương ( Nhạc Pháp – Lời: Hoàng Anh )

10 Chim chích bông ( Nhạc: Văn Dung – Thơ: Nguyễn Viết Bình )

11 Chú ếch con ( Phan Nhân )

12 Bắc kim thang (Dân ca Nam Bộ )

1.3- Đặc điểm tâm lý lứa tuổi:

- Mỗi học sinh lớp 2 là một nhân cách đang hình thành

- Trong mỗi học sinh lớp 2 tiềm tàng khả năng phát triển

- Học sinh có tri giác cụ thể, trí tưởng tượng phong phú, thích hoạt động, vui chơi, ca hát

Vì thế, trong từng bài giảng cụ thể người giáo viên cần chú ý phương pháp sư phạm nhằm kích thích sự chủ động suy nghĩ, sự sáng tạo, trí tưởng tượng của học sinh nhằm đem lại niềm vui, hứng thú cho các em, giúp các em nắm được ý nghĩa, nội dung bài học

- Một phần không nhỏ học sinh chưa mạnh dạn trước các bạn, chưa biết cách tư duy hoặc nắm bắt nội dung bài học còn chậm nên ảnh hưởng chung đến tiết học

- Nhà trường chưa có phòng học âm nhạc riêng

Nhìn vào thực tế đã nêu, tôi nhận thấy việc học hát không hề đơn giản, nhất là đối với học sinh lớp 2 Học sinh thì nhỏ tuổi, hiếu động có khi còn thuộc bài trước, giáo viên thì chủ quan cho rằng đó là các bài hát ngắn gọn, dễ dạy Song nếu mỗi người giáo viên tìm được những biện pháp khắc phục và hướng dẫn học sinh một cách đúng đắn có phương pháp phù hợp, sáng tạo, biết sử dụng

đồ dùng dạy học hợp lý, hiệu quả thì chắc chắn giờ học sẽ sinh động và hấp dẫn học sinh

II Giải pháp thực hiện

1, Điều tra phân loại học sinh:

Để biết được kết quả học tập khả năng của học sinh, ngay từ tiết đầu tiên của năm học tôi thường phân loại học sinh thông qua một cuộc “kiểm tra nhỏ” về

Kết quả đầu 2 năm học 2013- 2014; 2014- 2015:

Dạy âm nhạc lớp 2 chủ yếu là dạy hát Dạy hát là giáo dục âm nhạc Học sinh

học hát chính là tiếp xúc với âm nhạc có lời Ngoài giai điệu và tiết tấu, lời ca

của bài hát còn biểu hiện nội dung cụ thể về một sự vật, sự việc Mỗi bài hát là một cảm xúc, một tâm trạng, một cách nhìn thế giới khách quan và thể hiện nội tâm được diễn tả bằng ngôn ngữ văn học và âm nhạc

Theo phân phối chương trình và thiết kế bài giảng thì nội dung học hát thường diễn ra trong 2 tiết (Tiết 1: Học bài hát mới- tiết 2: Ôn tập và vận động), tôi thường tiến hành các hoạt động chia theo dạng bài sau:

*)Tiết 1: Học bài hát mới

+ Bước 1: Hướng dẫn từng câu

+ Bước 2: Luyện tập gõ đệm cả bài

10/30

+ Bước 2: Luyện tập vận động cả bài

Với những hoạt động và các bước nêu trên, giáo viên cần có sự chủ động, linh hoạt thay đổi phương pháp giảng dạy nhằm lôi cuốn học sinh vào tiết học Bằng sự phát vấn, gợi mở, làm mẫu sinh động giáo viên dẫn dắt, giúp các em hát đúng giai điệu và lời ca, tiếng hát còn thể hiện được “cái hồn” của nhạc, có sức biểu cảm với những trạng thái khác nhau

Hệ thống các bài hát lớp 2, theo tôi, thường chia thành các thể loại: Bài hát dân ca, bài hát nước ngoài, bài hát về loài vật, bài hát về hoa lá, bài hát về chủ

đề hòa bình,… Đối với mỗi bài dạy đều có mục đích, yêu cầu, nội dung riêng,

và tùy từng đối tượng học sinh, tôi thường thực hiện theo các bước sau:

2.1- Xác định mục tiêu bài học:

Trong khi lên kế hoạch bài dạy, bao giờ tôi cũng tìm hiểu kĩ, xác định và đề

ra rõ ràng mục tiêu của mỗi bài, thể hiện cụ thể những điều học sinh phải biết được

(kiến thức), làm được (kĩ năng), và rút ra bài học gì cho bản thân (thái độ) Việc xác định mục tiêu tiết dạy cũng cần lưu ý tới từng đối tượng học sinh, từng lớp

sẽ giúp tiết học đạt hiệu quả hơn

*Ví dụ 1: Tiết 4- Học hát: Bài Xòe hoa

+ Về kiến thức: Học sinh biết đây là bài dân ca của dân tộc Thái ở Tây Bắc

HS biết hát theo giai điệu và đúng lời ca

+ Về kĩ năng: Học sinh hát tập thể chính xác theo giai điệu thuộc lời ca; hát

đều, hòa giọng, rõ lời Biết hát kết hợp gõ đệm theo phách, nhịp

+ Về thái độ: Học sinh thêm hiểu, yêu dân ca, có tinh thần vui vẻ, thêm yêu

cuộc sống

*Ví dụ 2: Tiết 11- Học hát: Bài Cộc cách tùng cheng

+ Về kiến thức: Học sinh biết tên một số nhạc cụ dân tộc: Sênh, thanh la,

mõ, trống Biết hát theo giai điệu và lời ca

+ Về kĩ năng: Học sinh hát đều, hòa giọng, rõ lời Biết hát kết hợp gõ đệm

theo tiết tấu lời ca

+ Về thái độ: Học sinh thấy được cái hay, cái độc đáo của những nhạc cụ

dân tộc Việt Nam, từ đó thêm niềm tự hào dân tộc

11/30

+ Về thái độ: Giáo dục học sinh biết yêu làn điệu dân ca, biết giữ gìn vệ sinh

(không ăn quả xanh, uống nước lã), biết bảo vệ sức khỏe: đi trời nắng phải đội

hát lớp 2 Tôi còn nghiên cứu thêm tài liệu tham khảo như: Sách Âm nhạc- Tác giả, tác phẩm, báo Thế giới trong ta, sách Phương pháp giảng dạy Âm nhạc ở Tiểu học, Thiết kế bài giảng lớp 2, … Tôi luôn nắm vững quy trình 1 tiết học

hát để xây dựng tiết dạy cho hợp lý

Như tôi đã trình bày, với thời lượng ít nên việc chuẩn bị chu đáo đồ dùng dạy học trực quan giúp giáo viên vững vàng, chủ động khi hướng dẫn cho học sinh:

- Đàn phím điện tử (organ, piano điện tử): luyện đánh và đệm các bài hát chính xác

- Đĩa CD các bài hát lớp 2, máy nghe

- Nhạc cụ gõ (thanh phách, mõ, song loan,….)

* Ví dụ 1: Tiết 19- Học hát: Bài Trên con đường đến trường

Từ cuối tiết 18, tôi đã nhắc học sinh tìm một số bài hát theo chủ điểm thiên nhiên, đi học

*Ví dụ 2: Tiết 20- Ôn bài hát: Trên con đường đến trường

Tôi yêu cầu học sinh chuẩn bị một số động tác vận động phụ họa cho bài và tập hát kết hợp gõ đệm theo phách, theo nhịp

Tóm lại, đối với nội dung dạy hát lớp 2, những đồ dùng dạy học giáo viên cần

có phải đáp ứng được những vấn đề nghe thấy (đàn, đĩa nhạc) và thực hành thuận tiện (nhạc cụ gõ, động tác vận động phụ họa) Tuyệt đối tránh nói nhiều,

12/30

khó hiểu Đặc biệt việc dùng đàn phím điện tử, đĩa CD hát mẫu là rất cần thiết

và không thể thiếu trong giờ học hát, nó giúp học sinh hát chính xác về cao độ, tạo sự tập trung học tập, giáo viên không cảm thấy mệt mỏi, rát họng vì phải hát mẫu nhiều, thậm chí nó còn khắc phục tình trạng “hát chênh, hát phô”, hát không chuẩn xác của giáo viên

Chuẩn bị trình chiếu lời ca nhằm thu hút 100% học sinh tập trung về một hướng, cùng khai thác và thực hiện các nội dung học tập theo sự hướng dẫn của giáo viên Bảng lời ca bao gồm các phần: Lời ca bài hát; Lời ca có đánh dấu chỗ lấy hơi, gõ đệm theo nhịp, phách hoặc tiết tấu lời ca

Được thực hành với các nhạc cụ gõ là cách thức luyện tập giúp các con chắc nhịp phách trường độ một bài hát rất tốt, việc học sinh chuẩn bị trước ở nhà những bài hát cùng chủ đề, chủ điểm, động tác vận động phụ họa,… kích thích trí tò mò muốn khám phá cái mới ở học sinh Làm được như vậy chứng tỏ sự chủ đạo của thầy, sự chủ động sáng tạo của trò một yêu cầu cơ bản trong “đổi mới phương pháp dạy học” hiện nay

2.3- Các hoạt động dạy và học:

Khi soạn kế hoạch bài dạy cho các tiết học, tôi thường chia thành các hoạt động cơ bản:

- Hoạt động 1: Học hát (Ôn bài hát đối với tiết 2)

- Hoạt động 2: Hát kết hợp gõ đệm (Vận động phụ họa đối với tiết 2)

- Hoạt động 3: Luyện tập (Tập biểu diễn )

Đối với từng lớp, từng đối tượng học sinh, tôi luôn dự kiến các yêu cầu, các câu hỏi, các phương pháp dạy học trong từng hoạt động để giúp học sinh nắm vững bài học

2.4- Các bước tiến hành dạy một bài hát lớp 2:

Trong quá trình dạy và học, việc giải quyết đồng thời những thao tác cơ bản: Nhìn – nghe – ghi nhớ - thực hành sáng tạo dựa trên nguyên tắc “ Học mà vui – Vui mà học” góp phần không nhỏ để giờ học đạt tới sinh động, hiệu quả Tiến hành tổng hợp những thao tác cơ bản trong một giờ giúp giáo viên và học sinh hoạt động nhịp nhàng, tạo bầu không khí vui – thoải mái – một yêu cầu cơ bản trong giờ âm nhạc- đặc biệt là giờ học hát

2.4.1: Học hát

a, Giới thiệu bài: Thời gian từ 1 đến 2 phút

* Mục đích: Giúp học sinh nắm được nội dung tiết học và tạo hứng thú cho học sinh

13/30

Để giới thiệu bài, ngay từ đầu tiết học, tôi đưa ra một số tranh ảnh sinh động

và đẹp mắt, có nội dung phù hợp với bài hát để giới thiệu Khi tiến hành giảng bài, tôi đưa ra các câu hỏi gợi mở, gợi ý để các em nhận xét, nhận ra nội dung của tranh, ảnh gắn với nội dung bài hát, dẫn dắt các em vào bài một cách nhẹ nhàng Sau khi tôi giới thiệu tên bài hát, xuất xứ, tên tác giả….tôi còn sử dụng thêm bản đồ thế giới, bản đồ Việt Nam, những cảnh quan đặc trưng để giới thiệu giúp các con có cái nhìn khái quát về sự vật hiện tượng xung quanh (Tôi luôn chú ý đến độ vừa sức với lứa tuổi) và vừa giúp các con khắc sâu kiến thức

* Ví dụ 1: Tiết 4- Học hát: Bài Xòe hoa (Dân ca Thái)

- Tôi dùng bức tranh vẽ nam nữ Thái đang múa xòe hoa cho học sinh quan sát

rồi đặt câu hỏi:

? Bức tranh vẽ gì? – Học sinh trả lời

- Tôi dùng ảnh thiếu nữ mặc trang phục Thái, bản đồ Việt Nam để giới thiệu

về phong tục tập quán của đồng bào Thái, địa bàn người dân tộc Thái thường sinh sống,…

14/30

*Ví dụ 2: Tiết 9- Học hát: Bài Chúc mừng sinh nhật

- Tôi dùng một bức ảnh về tiệc sinh nhật (có bánh gato, nến, hoa,…) để gây

ấn tượng với các em học sinh, đặt câu hỏi:

15/30

khắc sâu hơn xuất sứ bài hát

* Ví dụ 3: Tiết 26 – Học hát: Bài Chim chích bông

- Vì đã nhắc học sinh ở tiết trước về nhà sưu tầm các bài hát về chủ đề con vật nên ở tiết này tôi không dùng tranh minh họa ngay từ đầu mà gây sự chú ý của các em bằng câu hỏi gợi mở:

? Các con nêu cho cô một số bài hát viết về chủ đề con vật đáng yêu? (Một con vịt, Đàn gà con, Rửa mặt như mèo, Con chim vành khuyên,….)

Với câu hỏi gợi mở này, học sinh đã rất hào hứng trả lời và tập trung vào bài học Sau đó, tôi vừa giới thiệu vừa đưa bức tranh minh họa chim chích bông cho học sinh xem, từ đó giới thiệu tên bài, tác giả Tôi nhận thấy các con rất thích thú với bài hát

Tùy theo từng nội dung bài hát mà tôi chuẩn bị phần giới thiệu cho phù hợp,

sinh động Khi thực hiện phần giới thiệu bài mới giáo viên cần lưu ý: Chọn

tranh, ảnh đẹp, hấp dẫn, cách giới thiệu bài ngắn gọn, dễ hiểu, trọng tâm, gây hứng thú với học sinh không nên kéo dài bởi đây chỉ là một phần nhỏ của tiết học

b, Hát mẫu:

Sau khi giới thiệu, dẫn dắt vào bài hát, tôi cho học sinh nghe bài hát mẫu Tùy thuộc vào từng tiết học tôi hát mẫu cho các em nghe hoặc cho các em nghe đĩa bài hát mẫu do thiếu nhi trình bày Qua quá trình giảng dạy tôi thấy nghe đĩa bài hát mẫu sẽ đảm bảo tính nghệ thuật và sự chuẩn mực, nhưng giáo viên hát cho học sinh nghe sẽ vô cùng thú vị, hấp dẫn

Ở tiết học bài hát mới, tôi thường hát mẫu cho học sinh nghe, tôi thể hiện bài hát thật chuẩn xác và cố gắng diễn tả tốt nhất sắc thái biểu cảm của từng bài, các em tỏ ra rất thích thú và tập trung học tập hơn

16/30

Đến tiết ụn bài hỏt, tụi cho học sinh nghe bài đĩa hỏt mẫu do cỏc em thiếu nhi trỡnh bày, sự chuẩn mực về diễn xuất và đảm bảo về tớnh nghệ thuật sẽ giỳp học sinh ụn tập và biểu diễn một cỏch tốt nhất

c, Đọc lời ca: (Bước này chỉ thực hiện ở tiết dạy bài hỏt mới hoặc bài hỏt

cú lời mới học ở tiết 2)

Đọc lời ca giỳp cho cỏc em cảm nhận nội dung và phỏt õm đỳng Đối với học sinh lớp 2 việc rốn đọc đỳng là một quỏ trỡnh liờn tục và ở tất cả cỏc mụn học khỏc, do vậy ở bước này tụi uốn nắn cỏc em rất kĩ việc đọc đỳng chớnh tả, đặc

biệt là phỏt õm l, n Thao tỏc này cũn giỳp cỏc em học tốt phõn mụn Tập đọc

Để tiến hành đọc lời ca, tụi thực hiện 3 bước nhỏ như sau:

- Đọc trơn (tức là đọc khụng theo tiết tấu lời ca): Bước này tụi đưa ra Slide

bảng lời ca cho cỏc em quan sỏt rồi đọc Học sinh lớp 2 đó đọc tương đối tốt văn bản do đú thay vỡ việc đọc mẫu cho học sinh nghe, tụi gọi một em đọc tốt đọc cho cả lớp nghe sau đú yờu cầu cả lớp đọc đồng thanh từ một đến hai lần

- Giảng từ khú: Nếu trong lời ca bài hỏt nào đú cú từ khú tụi giảng cho cỏc

em hiểu để cỏc em nắm vững hơn nội dung bài hỏt

Vớ dụ 1: Bài Xũe hoa (Dõn ca Thỏi):

Trong lời ca, cú từ “ xũe hoa” : xũe theo tiếng Thỏi nghĩa là mỳa, xũe hoa là mỳa hoa, cũn cú từ “ chiờng, khốn”: là nhạc cụ của đồng bào dõn tộc

Vớ dụ 2: Bài Chim chớch bụng:

Với lời ca bài này, tụi giảng từ “ bụi chuối ”: là một khúm gồm nhiều cõy

chuối mọc sỏt nhau

Vớ dụ 3: Bài Cộc cỏch tựng cheng:

Tụi giảng tiếng “sờnh” là một loại nhạc cụ gừ của Việt Nam và giới thiệu cho

cỏc em biết hỡnh ảnh và nhạc cụ “sờnh tiền”

Vớ dụ 4: Bài Bắc kim thang:

Tôi giải nghĩa tên bài hát “Bắc kim thang” đ-ợc xuất

phát từ trò chơi đồng giao ngày x-a của ng-ời dân Nam Bộ: “bắt con ngựa gỗ màu nâu” ; “cà lang bí rợ”- một

khoảng sân rộng tr-ớc nhà; “cột” , “kèo”, “té” tôi hỏi

học sinh tự nêu Học sinh đ-ợc thêm hiểu biết các con rất thích thú

- Đọc lời ca theo tiết tấu: Đõy là bước quan trọng giỳp học sinh khi hỏt sẽ

hỏt chớnh xỏc hơn về tiết tấu, trường độ của bài hỏt

Ở bước này, tụi thường đọc mẫu từng cõu đỳng tiết tấu lời ca rồi bắt nhịp cho cỏc em đọc Khi học sinh đọc, tụi gừ đệm bằng thanh phỏch cho học sinh đọc

17/30

theo Sau khi hướng dẫn kĩ từng câu, ghép hết bài, tôi yêu cầu học sinh đọc tiết tấu lời ca kết hợp gõ đệm với thanh phách Cần lưu ý thêm những chỗ khó tập riêng nhiều lần giúp cho học sinh nắm vững và đọc đúng

Ví dụ: Bài: Chúc mừng sinh nhật:

Đọc: Cuộc đời sẽ thêm tươi đẹp vì những khúc ca và đóa hoa

Gõ * * * * * * * * * * * * *

Câu này các em rất hay đọc sai tiếng đẹp - ngân không đúng sau đó lại đọc liền

“vì những khúc ca”, tôi đã phải sửa rất kĩ để học sinh đọc đúng, nhờ có phần

luyện đọc theo tiết tấu lời ca mà khi hát học sinh đã hát đúng hơn

Bài: Trên con đường đến trường:

Đọc: Có gió gió mát từng cơn

Có cơn mưa qua từng mùa

Gõ: * * * * * *

Câu này, tôi hướng dẫn học sinh đọc tiết tấu chấm giật thật kĩ, những tiếng gió, cơn ngân dài ¾ phách, gió mát, mưa qua đọc nhanh

Bài: Chú chim nhỏ dễ thưong:

Đọc: Lại đây hỡi ……… A!

Gõ : * * * ……… *

Ở ví dụ này, tiếng lại tôi hướng dẫn các em ngân dài 1 phách rưỡi, đây hỡi đọc nhanh, chữ A ngân đủ 4 phách

=> Ở cả 3 ví dụ trên, khái niệm 1 phách, ¾ phách, 1 phách rưỡi tôi xác định

cho các em bằng việc đọc mẫu và gõ thanh phách nhiều lần thật rõ ràng để các

em nghe rồi đọc, không giảng giải nhiều

Với những bài hát có hai lời ca, học lời ca hai ở tiết tiếp theo tôi tiến hành cho học sinh đọc tập thể lời ca theo tiết tấu và cũng giải nghĩa từ khó

Từ những bước nêu trên tôi đã dần giúp học sinh hiểu bài kĩ hơn, đọc đúng hơn, phát âm chuẩn xác hơn, khắc phục được những chỗ khó khi học sinh hát và chuẩn bị tốt cho phần học hát dễ dàng hơn, các em hát chính xác hơn tốt hơn

d, Học hát:

Phương pháp phổ biến trong dạy hát cho học sinh từ trước đến nay vẫn là giáo viên dạy truyền khẩu từng câu, câu sau nối tiếp câu trước cho đến hết bài.Tôi đã linh hoạt thay đổi cách thức tiến hành để truyền dạy cho học sinh

18/30

Khi cho học sinh học hát, tôi hát mẫu từng câu mét đến hai lần thật chuẩn xác rồi bắt nhịp cho học sinh hát Khi hát mẫu và dùng đàn đàn giai điệu tay phải, đến khi các em hát tôi đánh giai điệu, đệm hợp âm rải để các em nghe và hát tốt Việc hát mẫu và đàn từng câu hát tôi luôn linh hoạt với mỗi bài hát, câu hát và đối tượng học sinh cụ thể để làm sao vừa hiệu quả vừa tránh việc mất thời gian không cần thiết

Bên cạnh đó việc dùng đàn trong khi dạy hát vô cùng quan trọng Tôi dùng tiếng piano không có phần đệm tự động, tay phải tôi đánh giai điệu, tay trái đệm hợp âm rải thao tác này giúp học sinh nghe rõ hơn giai điệu và hát chính xác hơn

Mỗi câu hát, giáo viên hát mẫu rồi bắt nhịp, đệm đàn cho học sinh hát hai đến ba lần, ghép lần lượt đến hết bài

Nhằm phát huy tính tích cực, chủ động trong việc lĩnh hội tri thức của học sinh Ở phần dạy hát, tôi không chỉ hát mẫu toàn bài để dạy cho học sinh mà xét thấy có những bài hát có hai lời hoặc có những câu giống nhau về giai điệu và

tiết tấu tôi đã gợi mở, phát vấn để học sinh tự nhận ra và có thể hát luôn

Ví dụ 1: Bài Chiến sĩ tí hon

C1: Kèn vang đây đoàn quân Đều chân ta cùng bước

C3: Nào ta đi cùng nhau Đều chân theo nhịp trống

Ví dụ 2: Bài Hoa lá mùa xuân:

C1: Tôi là lá, tôi là hoa Tôi là hoa lá hoa mùa xuân

C3: Xuân vừa đến trên cành cao, cho ngàn muôn lá hoa đẹp tươi

Ví dụ 3: Bài Chú ếch con

Đây là bài hát có hai lời hoàn toàn giống nhau về giai điệu và tiết tấu, được dạy trong 2 tiết Sau khi hướng dẫn kĩ lời 1, học sinh đã hát tốt, đến khi dạy hát lời 2 ngay từ đầu tôi tiến hành cho các em nghe toàn bộ bài hát mẫu rồi yêu cầu học sinh nhận xét giai điệu lời 2 với giai điệu lời 1 (giống nhau) Nếu có câu khó, tôi hướng dẫn thật kĩ và sửa kịp thời

Trong quá trình dạy hát học sinh cũng được phát hiện những tiếng hát

có luyến trong mỗi câu hát, làm cho các con luôn có tinh thần thi đua hào hứng

Ví dụ : Bài Chim chích bông

Câu hát: “Từ cành na ra cành bưởi…”; “Em vẫy gọi chích bông ơi” - tiếng

“bưởi”, “ơi” có luyến

Ví dụ : Bài Bắc kim thang