LỜI MỞ ĐẦU Trong quá trình hội nhập và xu thế toàn cầu hoá như hiện nay, các doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển cần phải không ngừng củng cố hệ thống quản lý, đặc biệt là hệ thống k
Trang 1146
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU
Trong quá trình hội nhập và xu thế toàn cầu hoá như hiện nay, các doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển cần phải không ngừng củng cố hệ thống quản lý, đặc biệt là hệ thống kế toán Mặt khác, trong cơ chế thị trường các doanh nghiệp muốn tồn tại phải cạnh tranh, phải phát huy thế mạnh của mình mà vẫn giữ vững mục đích lợi nhuận Muốn vậy, giảm chi phí nâng cao hiệu quả kinh doanh là một trong những chiến lược của doanh nghiệp Đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin về chi phí trong các doanh nghiệp chính là hệ thống kế toán quản trị chi phí
Ở Việt Nam, Kế toán quản trị cũng đã xuất hiện và phát triển gắn liền với các chính sách, chế độ kế toán và mới được đề cập trong những năm 90 trở lại đây và trở thành yêu cầu cấp bách trong xây dựng hệ thống thông tin kế toán vào đầu năm 2000 khi các doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng quản lý để tăng năng lực cạnh tranh trong môi trường kinh tế thị trường và ngày càng mở rộng toàn cầu hoá như hiện nay Thuật ngữ kế toán quản trị mới được pháp luật ghi nhận chính thức trong luật kế toán ban hành ngày 17/05/2003
Để phục vụ kịp thời nhu cầu học tập, nghiên cứu của sinh viên hệ cao đẳng khối kinh tế, tập thể giảng viên khoa Kinh tế Tài nguyên và Môi trường - Trường Đại học Tài
nguyên và Môi trường Hà Nội đã biên soạn cuốn giáo trình "Kế toán quản trị doanh nghiệp" để giúp cho các đối tượng có tài liệu học tập và nghiên cứu
Việc hoàn thành cuốn giáo trình này là sự nỗ lực cố gắng của các tác giả, các giảng viên trong khoa và các chuyên gia trong ngành Tham gia biên soạn giáo trình gồm:
1 Chủ biên: ThS Nguyễn Hoản: Chủ biên và biên soạn các chương 1, 3, 4
2 Tham gia: CN Vũ Thị Vân Anh: Biên soạn các chương 2, 5, 6, 7, 8, 9
Trong quá trình biên soạn, do khả năng, kinh nghiệm và trình độ còn nhiều hạn chế, nên cuốn sách chắc chắn không thể tránh khỏi thiếu sót Rất mong sự đóng góp chân thành của người đọc để lần tái bản sau được hoàn thiện hơn
Xin chân thành cảm ơn!
Trang 3MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 1
Chương 1 2
CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ 2
1.1 KHÁI NIỆM VÀ BẢN CHẤT KẾ TOÁN QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP 2
1.1.1 Khái niệm kế toán quản trị 2
1.1.2 Bản chất kế toán quản trị trong doanh nghiệp 3
1.2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA KẾ TOÁN QUẢN TRỊ 5 1.2.1 Đối tượng nghiên cứu của kế toán quản trị 5
1.2.2 Phương pháp nghiên cứu của kế toán quản trị 5
1.3 SO SÁNH KẾ TOÁN QUẢN TRỊ VÀ KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 7
1.3.1 Những điểm giống nhau 7
1.3.2 Những điểm khác nhau 7
1.4 SỰ CẦN THIẾT, YÊU CẦU VÀ NHIỆM VỤ TỔ CHỨC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TRONG DOANH NGHIỆP 8
1.4.1 Sự cần thiết tổ chức kế toán quản trị trong các doanh nghiệp của nền kinh tế thị trường 8
1.4.2 Yêu cầu và nhiệm vụ tổ chức kế toán quản trị trong các doanh nghiệp 9
Chương 2 12
CHI PHÍ VÀ PHÂN LOẠI CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP 12
2.1 KHÁI NIỆM CHI PHÍ KINH DOANH 12
2.2 PHÂN LOẠI CHI PHÍ THEO CHỨC NĂNG HOẠT ĐỘNG 13
2.2.1 Ý nghĩa cách phân loại 13
2.2.2 Nội dung và cách phân loại theo chi phí chức năng hoạt động 13
2.3 PHÂN LOẠI CHI PHÍ THEO CÁCH ỨNG XỬ CỦA HOẠT ĐỘNG 14
2.3.1 Ý nghĩa cách phân loại chi phí theo cách ứng xử của hoạt động 14
2.3.2 Nội dung cách phân loại chi phí theo cách ứng xử của hoạt động 14
2.3.3 Các phương pháp tách chi phí hỗn hợp 16
2.4 PHÂN LOẠI CHI PHÍ ĐỂ ĐÁNH GIÁ HÀNG TỒN KHO VÀ XÁC ĐỊNH LỢI NHUẬN CỦA DOANH NGHIỆP 18
2.4.1 Các tiêu thức phân loại chi phí 18
2.4.2 Đánh giá hàng tồn kho 19
2.4.3 Xác định lợi nhuận của DN 22
2.5 Các tiêu thức phân loại chi phí khác 22
2.5.1 Căn cứ vào mối quan hệ của chi phí với đối tượng chịu chi phí 22
2.5.2 Căn cứ vào mối quan hệ của chi phí với mức độ kiểm soát của nhà quản trị 22
2.5.3 Căn cứ vào mối quan hệ của chi phí với quyết định kinh doanh 22
Chương 3 30
CÁC PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH CHI PHÍ 30
SẢN XUẤT SẢN PHẨM 30
3.1 Phương pháp xác định chi phí theo công việc 30
3.1.1 Điều kiện vận dụng phương pháp xác định chi phí theo công việc 30
3.1.2 Quá trình tập hợp chi phí xác định chi phí theo công việc 31
3.1.3 Quá trình kế toán chi phí theo công việc 32
3.2 Phương pháp xác định chi phí theo quá trình sản xuất 33
3.2.1 Điều kiện vận dụng phơng pháp xác định chi phí theo quá trình sản xuất 33
3.2.2 Quá trình tập hợp chi phí theo quá trình sản xuất 33
3.2.3 Kế toán chi phí sản xuất theo quá trình sản xuất 34
3.2.4 Sản phẩm tương đương 34
3.3 BÁO CÁO CHI PHÍ SẢN XUẤT 35
3.3.1 Khái niệm và ý nghĩa của báo cáo chi phí sản xuất 35
Trang 43.3.2 Phương pháp lập báo cáo CPSX 35
XÍ NGHIỆP A 40
XÍ NGHIỆP B 40
Chương 4 44
PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ- SẢN LƯỢNG VÀ 44
LỢI NHUẬN ( C-V-P ) 44
4.1 Ý NGHĨA PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ, SẢN LƯỢNG VÀ LỢI NHUẬN 45
4.2 CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN PHỤC VỤ CHO PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ C – P - V 46 4.2.1 Số dư đảm phí 46
4.2.2 Tỷ lệ số dư đảm phí 48
4.3 PHÂN TÍCH ĐIỂM HOÀ VỐN 49
4.3.1 Khái niệm, điều kiện nội dung phân tích điểm hòa vốn 49
4.3.3 Doanh thu an tòan, tỷ lệ doanh thu an tòan 58
Xét lại ví dụ 1: 59
4.4 CƠ CẤU CHI PHÍ VÀ ĐỘ LỚN ĐÒN BẦY KINH DOANH 59
4.4.1 Cơ cấu chi phí 59
4.4.2 Độ lớn đòn bẩy kinh doanh 61
4.5 Một số quyết định dựa vào phân tích quan hệ C- P-V 62
4.4 1 Thay đổi định phí và doanh thu tiêu thụ 63
4.4 2 Thay đổi biến phí và doanh thu tiêu thụ 64
4.4.3 Thay đổi định phí, giá bán và doanh thu tiêu thụ 64
4.4.4 Thay đổi định phí, biến phí và doanh thu 65
4.4.5 Thay đổi kết cấu sản phẩm tiêu thụ 65
4.6 Những giả định làm cơ sở cho phân tích C-P-V 66
Chương 5 72
PHÂN BỔ CHI PHÍ BỘ PHẬN PHỤC VỤ VÀ LẬP BÁO CÁO BỘ PHẬN 72
5.1 PHÂN BỔ CHI PHÍ BỘ PHẬN PHỤC VỤ 72
5.1.1 Khái niệm bộ phận 72
5.1.2 Lựa chọn tiêu thức phân bổ chi phí 72
5.1.3 Các phương pháp phân bổ chi phí 72
5.1.4 Phân bổ chi phí bộ phận phục vụ theo cách ứng xử của chi phí 74
5.2 BÁO CÁO BỘ PHẬN 75
5.2.1 Khái niệm 75
5.2.2 Đặc điểm của báo cáo bộ phận 75
5.2.3 Các hình thức báo cáo bộ phận 75
5.2.4 Tác dụng của báo cáo bộ phận 75
5.2.5 So sánh báo cáo kết quả kinh doanh 76
Chương 6 83
DỰ TOÁN SẢN XUẤT KINH DOANH 83
6.1 KHÁI NIỆM, VAI TRÒ VÀ PHÂN LOẠI DỰ TOÁN SẢN XUẤT KINH DOANH 83 6.1.1 Khái niệm 83
6.1.2 Vai trò 83
6.1.3 Phân loại dự toán sản xuất kinh doanh 83
6.2 TRÌNH TỰ LẬP DỰ TOÁN SẢN XUẤT KINH DOANH 84
6.3 HỆ THỐNG CHI PHÍ ĐỊNH MỨC 84
6.3.1 Khái niệm chi phí định mức 84
6.3.2 Các hình thức chi phí định mức 84
6.4 HỆ THỐNG DỰ TOÁN SẢN XUẤT KINH DOANH 84
6.4.1 Dự toán tiêu thụ 84
6.4.2 Dự toán sản xuất 85
Trang 56.4.3 Dự toán chi phí NVLTT 86
6.4.4 Dự toán chi phí nhân công trực tiếp 87
6.4.5 Dự toán chi phí sản xuất chung 87
6.4.6 Dự toán hàng tồn kho cuối kỳ 88
6.4.7 Dự toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp 88
6.4.8 Dự toán tiền 89
6.4.9 Báo cáo kết quả kinh doanh dự toán 90
6.4.10 Bảng cân đối kế toán dự toán 91
6.5 DỰ TOÁN LINH HOẠT (FLEXIBLE BUDGET) 92
6.5.1 Soạn thảo dự toán linh hoạt 93
6.5.2 Chọn căn cứ hoạt động để lập dự toán linh hoạt 93
6.5.3 Dự toán linh hoạt và đơn giá chi phí SXC ước tính 93
6.6 PHÂN TÍCH BIẾN ĐỘNG CHI PHÍ 94
6.6.1 Phân tích biến động chi phí nguyên vật liệu trực tiếp 94
6.6.2 Phân tích biến động về khoản mục chi phí nhân công trực tiếp 95
6.6.3 Phân tích biến động chi phí sản xuất chung 95
6.6.4 Kiểm soát chi phí biến động sản xuất 96
Chương 7 105
KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM VÀ TRUNG TÂM ĐẦU TƯ 105
7.1 HỆ THỐNG KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM 105
7.1.1 Khái niệm 105
7.1.2 Lợi ích và chi phí của việc phân cấp quản lý 105
7.1.3 Các trung tâm trách nhiệm 106
7.1.4 Hệ thống báo cáo kế toán trách nhiệm 107
7.2 BÁO CÁO BỘ PHẬN VÀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO BỘ PHẬN 108
7.2.1 Khái niệm và đặc điểm của báo cáo bộ phận 108
7.2.2 Phân tích báo cáo bộ phận 109
7.3 PHÂN BỔ CHI PHÍ GIÁN TIẾP CHO CÁC BỘ PHẬN 110
7.3.1 Sự cần thiết phải phân bổ chi phí gián tiếp cho các bộ phận 110
7.3.2 Nguyên tắc và hình thức phân bổ chi phí gián tiếp 110
7.4 PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH CHI PHÍ VÀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO KẾT QUẢ KINH DOANH LẬP THEO CÁC PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH CHI PHÍ 111
7.4.1 Các phương pháp xác định chi phí 111
7.4.2 Phân tích báo cáo kết quả kinh doanh theo các phương pháp xác định chi phí 112 Chương 8 118
THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHO VIỆC RA QUYẾT ĐỊNH 118
8.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ TIÊU CHUẨN THÍCH HỢP ĐỂ CHỌN QUYẾT ĐỊNH NGẮN HẠN 118
8.1.1 Vai trò của nhân viên kế toán quản trị trong việc ra quyết định ngắn hạn 118
8.1.2 Khái niệm quyết định ngắn hạn 118
8.1.3 Đặc điểm của quyết định ngắn hạn 118
8.1.4 Tiêu chuẩn thích hợp để chọn quyết định ngắn hạn 119
8.2 PHÂN TÍCH THÔNG TIN THÍCH HỢP VÀ KHÔNG THÍCH HỢP CHO VIỆC RA QUYẾT ĐỊNH NGẮN HẠN 120
8.2.1 Phân tích thông tin thích hợp cho việc ra quyết định ngắn hạn 120
8.2.2 Phân tích thông tin không thích hợp cho việc ra quyết định ngắn hạn 121
8.3 NỘI DUNG CÁC QUYẾT ĐỊNH NGẮN HẠN TRONG DOANH NGHIỆP 124
8.3.1 Quyết định có nên chấp nhận hay từ chối đơn đặt hàng đặc biệt 124
8.3.2 Quyết định loại bỏ hay tiếp tục kinh doanh một bộ phận trong doanh nghiệp 125 8.3.3 Quyết định tự sản xuất hay mua các chi tiết sản phẩm 126
8.3.4 Quyết định nên tiếp tục chế biến hay bán ngay bán sản phẩm 129
Trang 68.3.5 Quyết định trong trường hợp năng lực sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
bị giới hạn 130
Chương 9 135
THÔNG TIN KẾ TOÁN VỚI VIỆC RA CÁC QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ 135
DÀI HẠN 135
9.1 ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC QUYÊT ĐỊNH ĐẦU TƯ DÀI HẠN 135
9.1.1 Khái niệm quyết định đầu tư dài hạn 135
9.1.2 Phân loại các quyết định dài hạn của doanh nghiệp 135
9.1.3 Đặc điểm của các quyết định đầu tư dài hạn 135
9.2 CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ DỰ ÁN ĐẦU TƯ 137
9.2.1 Các phương pháp chiết khấu dòng tiền 137
9.2.2 Các phương pháp không chiết khấu dòng tiền 140
9.3 ẢNH HƯỞNG CỦA THUẾ VÀ LẠM PHÁT TỚI DỰ ÁN ĐẦU TƯ 143
9.3.1 Ảnh hưởng của thuế tới dự án đầu tư 143
9.3.2 Ảnh hưởng của lạm phát tới dự án đầu tư 144
*****************************
Cảm ơn bạn đã truy cập cổng Thông tin Thư viện Điện tử Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội Đây là tài liệu nội bộ của Nhà trường Để có nội dung đầy đủ của tài liệu, mời bạn liên hệ trực tiếp với Trung tâm Thông tin Thư viện
Điện thoại: (04) 37630167
Email: tttttv@hunre.edu.vn