Một số phương pháp dạy bài hội thoại môn tiếng anh lớp 5

Nghị quyết Trung ơng 2- khoá VII, đã quy định phơng pháp dạy học thay đổi theo hớng " Khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp t duy sáng tạo của ng-ời học, từng bớc áp dụ

  

S NG ÁNG kiến kinh nghiệm

Đề tài:

Một số phơng pháp dạy bài hội thoại

môn Tiếng Anh lớp 5

Lĩnh vực/Môn: Tiếng Anh

Năm học 2015-2016

Mục lục

I Lý do chọn đề tài 1

Mã SKKN

II Nội dung 2

1 Cơ sở lý luận 2

2 Cơ sở thực tiễn 3

3 Thực trạng 3

4 Một số phơng pháp dạy bài hội thoại trong môn tiếng Anh lớp 5 4

III Kết quả đạt đợc 12

IV Kết luận khuyến nghị 13

I lý do chọn đề tài

Tiếng Anh là ngôn ngữ đợc nhiều quốc gia sử dụng nhất, nó trở thành tiếng bản ngữ của nhiều nớc, là ngôn ngữ giao tiếp giữa con ngời với con ngời trên toàn thế giới Với xu thế hội nhập quốc tế, Việt Nam đang ngày càng phát huy hết khả năng sẵn có trong mọi lĩnh vực Ngôn ngữ giao tiếp trở thành công cụ đắc lực và có sức mạnh tiên quyết Ngoài tiếng mẹ đẻ, tiếng Anh được coi nh ngôn ngữ giao tiếp thứ hai, được coi trọng và đa chơng trình tiếng Anh vào các trờng học ngay từ bậc Tiểu học

Chúng ta cũng xác định thấy rõ vị trí của môn học đối với sự phát triển chung của toàn xã hội: là một công cụ tạo điều kiện hoà nhập với cộng đồng quốc tế và khu vực; tiếp cận thông tin quốc tế và khoa học kĩ thuật; tiếp cận những nền văn hoá khác cũng nh những sự kiện quốc tế quan trọng Bộ Giáo dục - Đào tạo đa ra mục tiêu cho

môn học: Chơng trình môn tiếng Anh cấp Tiểu học nhằm hình thành và phát triển ở

học sinh những kiến thức và kĩ năng cơ bản về tiếng Anh.

Riêng cá nhân tôi, là giáo viên dạy môn tiếng Anh ở trờng Tiểu học, tôi nắm rõ

đặc trng phơng pháp của môn mình phụ trách Cùng với thực tế và kinh nghiệm dạy học tôi luôn nghiên cứu, tìm tòi nâng cao chất lợng dạy và học môn tiếng Anh, đặc biệt với những đặc điểm điều kiện cơ sở vật chất nh trờng tôi

Với những tiêu chí đó, tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài “ Một số phơng pháp dạy hội thoại môn tiếng Anh lớp 5 " Trong quá trình nghiên cứu, ghi chép về lí luận thực tiễn chắc chắn không tránh khỏi những thiếu xót Rất mong nhận đợc sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp

II- Nội dung

1 Cơ sở lý luận:

Trong nhà trờng, tiếng Anh là một môn có đặc thù riêng, gây trí tò mò ham mê với học sinh xong cũng không tránh khỏi gây ra những khó khăn làm nản trí ngời học

Do đó giáo viên cũng giống nh một ngời nghệ sĩ, cần nhận biết một cách tinh tế, nhạy cảm để có thể tạo cho đối tợng học những hứng thú và niềm yêu thích đặc biệt với môn mình phụ trách

Nghị quyết Trung ơng 2- khoá VII, đã quy định phơng pháp dạy học thay đổi theo hớng " Khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp t duy sáng tạo của

ng-ời học, từng bớc áp dụng những phơng pháp tiên tiến và phơng tiện hiện đại vào quá trình dạy học" Định hớng này đã đợc pháp chế hoá trong luật giáo dục điều 24, 25: " Phơng pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm từng lớp học, môn học Bồi dỡng phơng pháp

tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động tình cảm đem lại niềm vui, hứng thú cho học sinh"

Xuất phát từ quan điểm " Lấy ngời học làm trung tâm ", phơng pháp dạy và học đã

có những thay đổi căn bản Ngời dạy không phải là ngời duy nhất nắm giữ kiến thức

và truyền đạt kiến thức mà chỉ là ngời hớng dẫn, ngời hỗ trợ, ngời cố vấn, kiểm tra Ngời học không còn là ngời thụ động tiếp thu kiến thức mà là trung tâm của quá trình dạy học, chủ động sáng tạo trong quá trình học tập nhằm đạt đợc mục tiêu dạy học của mình Dạy Ngoại ngữ nói chung, tiếng Anh nói riêng, việc đổi mới phơng pháp dạy học là rất rõ ràng và quan trọng đặc biệt trong giao tiếp bằng ngôn ngữ Từ những luận điểm trên việc các em học sinh trực tiếp tham gia vào quá trình học tập, cụ thể

đóng vai và sử dụng hội thoại một cách tự nhiên và linh họat sẽ tạo đợc niềm vui hứng khởi trong việc học tiếng Anh

2- Cơ sở thực tiễn:

Tiếng Anh là môn học khá thú vị nhng đòi hỏi sự cần cù, chịu khó cao từ phía

ng-ời học nếu không kiến thức sẽ dễ dàng đứt quãng và dễ quên Tạo dợc dấu ấn cho học sinh ngay từ việc tiếp thu cái mới giúp các em nhớ ngay và khắc sâu là niềm băn khoăn trăn trở của các giáo viên Trên con đờng tìm tòi sự thể nghiệm, tích luỹ t liệu

và học hỏi kinh nghiệm đồng nghiệp, dự các lớp tập huấn chuyên môn của Sở Giáo dục và Phòng Giáo dục- Đào tạo chúng tôi đã áp dụng kết hợp các phơng pháp dạy học hiện đại, học và chơi, chơi mà học vào các tiết dạy gây hứng thú cao nhất cho đối tợng học và trong quá trình thực nghiệm của các lớp chúng tôi đã đạt kết quả tơng đối khích lệ Các em đã thích học môn tiếng Anh hơn, hứng khởi và mạnh dạn hơn Nhiều

em đạt điểm giỏi, khá hơn cảm giác nặng nề với một tiết học không còn và điều đó

chứng tỏ hớng đi của chúng tôi là đúng đắn

3 - Thực trạng:

Đội ngũ giáo viên trẻ, năng động, sáng tạo và nhiệt tình trong công tác giảng dạy, việc tiếp thu cái mới , công nghệ thông tin nhanh nhạy sáng tạo và chịu khó đầu t giáo

án bài vở Do đó việc ứng dụng đề tài vào trong thực tế giảng dạy là cần thiết Học sinh ham thích tiếp thu cái mới lạ, tự mình đa ra ý kiến

Trong những năm gần đây, việc dạy môn tiếng Anh ở trờng TH Nguyễn Trãi đã có những biến chuyển theo định hớng tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh

Bên cạnh những thuận trên cũng còn một số những khó khăn nh: Đội ngũ giáo viên còn thiếu, giáo viên hợp đồng trờng luân chuyển liên tục Số lợng học sinh có ý thức cao cha nhiều Nếu GV không thực sự sáng tạo và đầu t giáo án thì đối với HS bài hội thoại đó rất dễ bị lãng quên ngay Học sinh có thói quen thụ động khi hoạt động nhóm còn ỷ lại vào bạn Việc sản sinh lời nói còn rụt rè

Nh vậy, khi giáo viên tổ chức các hoạt động phải lu ý tránh cho học sinh những phản ứng không tích cực và nếu có xảy ra thì kịp thời sửa chữa, cố gắng khuyến khích,

động viên khen thởng để học sinh có những phản ứng tích cực

3- Một số ph ơng pháp dạy bài hội thoại trong môn tiếng Anh l ớ p 5

a- Định h ớng ph ơng phá p :

- Thúc đẩy động cơ học tập : Trong quá trình tiếp thu ngôn ngữ, học sinh sẽ đạt

đ-ợc kết quả học tập cao nếu các em có động cơ học tập Động cơ học tập có đđ-ợc khi các em cảm thấy đợc sự hứng thú với môn học và thấy đợc sự tiến bộ của chính mình

Do vậy, giáo viên nên sử dụng các tình huống thách đố, hấp dẫn, lôi cuốn các em vào các hoạt động trên lớp vừa mang tính chất yêu cầu cao, vừa phù hợp trình độ để các

em có thể cảm nhận đợc sự tiến bộ của mình trong học tập Để giúp các em cảm nhận

đợc sự tiến bộ trong học tập, giáo viên cần đề ra những mục tiêu học tập vừa sức, không quá cao Ngoài ra cần khuyến khích học sinh học theo phơng châm thử nghiệm

và chấp nhận mắc lỗi (trial and error ) trong quá trình thực hành tiếng, không nên tạo cho các em tâm lí sợ mắc lỗi trong thực hành

- Phát huy phơng pháp học tập cá nhân và tính sáng tạo của học sinh: Điều quan trọng nữa góp phần vào việc tiếp thu ngôn ngữ có hiệu quả là phơng pháp học tập cá nhân của chính các em Giaó viên cần giúp các em ý thức đợc về bản chất quá trình tiếp thu ngôn ngữ và khuyến khích các em tìm ra phơng pháp học tập thích hợp nhất cho chính mình; hớng dẫn các em phơng pháp tự học và thực hành giao tiếp

Ngoài ra giáo viên cần luôn luôn tạo điều kiện cho học sinh đợc tham gia đóng góp kinh nghiệm và hiểu biết cá nhân vào quá trình học, tạo cho các em tự chủ và phát huy

đợc tính sáng tạo và tiềm năng của các em hơn

- Tạo cơ hội tối đa cho việc luyện tập sử dụng ngôn ngữ: Nhằm tạo cho học sinh một môi trờng học tiếng thuận lợi nhất, giáo viên cần quan tâm sử dụng tối đa thời gian trên lớp, tạo mọi cơ hội để học sinh có thể sử dụng ngữ liệu đã học một cách có nghĩa và hiệu quả Để làm tốt việc này, cần phát huy các hoạt động cặp và nhóm và các thủ thuật lôi cuốn các em tham gia vào các hoạt động trên lớp một cách tích cực

- Cần sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp trên lớp học đến mức độ tối đa có thể: giữa học sinh và giáo viên, giữa học sinh với nhau, nhằm tạo điều kiện cho các em làm quen việc sử dụng tiếng Anh vào giao tiếp thật Tuy nhiên không nên loại trừ tiếng mẹ

đẻ (tiếng Việt) một cách máy móc Nên sử dụng tiếng Việt khi cần thiết nh: để giải thích những từ chỉ khái niệm phức tạp, các cấu trúc ngữ pháp khó hoặc để giải thích những yêu cầu của giáo viên về bài tập

- Phối hợp các kỹ năng: chơng trình môn tiếng Anh mới chú trọng kết hợp cả 4 kỹ năng ngay từ đầu và đợc phát triển có hệ thống trong suốt quá trình Mọi bài tập trong các đơn vị bài học, dù ở dạng hoạt động cá nhân hay nhóm ở mọi trình độ đều có kết hợp tất cả các kỹ năng ở mức độ có thể, tuỳ theo đặc điểm của nội dung từng bài Một đơn vị bài học có thể bắt đầu bằng một hoạt động nghe hiểu, giới thiệu chủ đề mới mà cũng có thể bắt đầu bằng một hoạt động vào đề trên lớp Các hoạt động tiếp theo có thể là: luyện nói theo cặp, cá nhân đọc thầm để thu lợm thông tin, nghe lấy thông tin cần thiết hoặc điền vào bảng trống Các bài học không nên có một trật tự cố

định về việc sử dụng các kỹ năng trong một đơn vị bài học Thứ tự sắp xếp và việc phối hợp các kỹ năng đợc xuất phát từ việc xem xét các mối quan tâm, nhu cầu, sở thích của học sinh cũng nh đặc điểm và tiến trình phát triển của chủ điểm và chủ đề

- Sử dụng sách giáo khoa một cách sáng tạo: Giáo viên cần hiểu rõ ý đồ, yêu cầu, mục tiêu của từng bài, từng mục dạy trong sách giáo khoa để một mặt có thể dạy

đúng trọng tâm bài học, mặt khác có thể sử dụng sách giáo khoa một cách sáng tạo phù hợp với đối tợng học sinh

Trong trờng hợp cụ thể, cần tìm cách bổ sung hoặc cập nhật nội dung trong bài làm cho bài học luôn mới, phù hợp với đối tợng học sinh và gắn liền với giao tiếp thực tế Hội thoại là hoạt động giao tiếp gồm ít nhất 2 ngời: ngời nói và ngời nghe với vai trò thay đổi nhằm phát triển kĩ năng nghe nói cho học sinh

Hội thoại tiếng Anh ở lớp 5 các em mới chỉ đợc làm quen với những dạng hội thoại ngắn, câu nói đơn giản dễ hiểu

b- Biện pháp thực hiện

- Ph ơng pháp điều tra:

Tìm hiểu thực trạng giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh cụ thể trong việc lĩnh hội kiến thức mới nhằm phát hiện các vấn đề cần giải quyết, chuẩn bị cho các bớc nghiên cứu tiếp theo

- Ph ơng pháp đàm thoại:

Trao đổi với dồng nghiệp về những thuận lợi và những khó khăn trong việc soạn giảng dạy học và cách sử dụng phơng pháp mới hiện nay

- Ph ơng pháp quan sát:

Thông qua các tiết dự giờ, hội giảng, các tiết chuyên đề có thể quan sát trực tiếp tình hình học sinh Qua đó biết đợc khả năng tiếp thu bài, nắm bắt kiến thức qua bài giảng Bên cạnh đó tiếp thu học hỏi đồng nghiệp và phát hiện ra những hạn chế trong giảng dạy

- Ph ơng pháp kiểm tra đánh giá:

Thông qua những tiết dạy của bản thân, đồng nghiệp và kiểm tra khảo sát học sinh Ngoài ra trong quá trình nghiên cứu đề tài này tôi còn sử dụng phối hợp nhiều

ph-ơng pháp khác nh: tạo ra các trò chơi, các thủ thuật dạy tiếng

c- Nhận thức chung về dạy bài hội thoại cho học sinh TH :

Mục đích của việc dạy hội thoại là giúp cho học sinh phát triển kỹ năng nghe nói (đặc biệt là kỹ năng nói), phù hợp với trình độ và lứa tuổi của học sinh, giúp học sinh có điều kiện thu nhận và trao đổi thông tin, nâng cao trình độ tiếng Anh, có hiểu biết thêm về xã hội

Hội thoại là lời nói giữa ít nhất là hai ngời, với vai trò thay đổi( có ngời nói và ngời nghe)

Các cuộc hội thoại thông thờng đòi hỏi sự phản ứng tức thì của thói quen ngôn ngữ, chính vì vậy bài hội thoại không yêu cầu có sự chuẩn bị trớc

Ngôn ngữ trong bài đối thoại là lời nói đã đợc rút gọn Các từ chêm, từ đệm đợc

sử dụng nh phơng tiện ngôn ngữ hỗ trợ

Các yếu tố biểu cảm nh cử chỉ, nét mặt, điệu bộ, trọng âm, ngữ điệu có tác dụng

hỗ trợ rất nhiều đến chất lợng và hiệu quả của lời đối thoại

Cấu trúc của bài hội thoại hoàn toàn khác với cấu trúc một bài đọc Lời nói của bài hội thoại phải đảm bảo tính ngắn gọn súc tích

Các hoạt động chính của bài hội thoại là hoạt động theo cặp đôi, theo nhóm và

đóng vai

* Cách tiếp cận bài hội thoại

Các

b-ớc Nội dung Mục đích Các hoạt động

Bớc 1 Giới thiệu

(Presentation)

Lôi cuốn sự hứng thú của học sinh

Tạo ra nhu cầu muốn giao tiếp cho học sinh

Khuyến khích HS suy nghĩ về chủ điểm mà họ

sẽ học

Giới thiệu chủ điểm của bài hội thoại, giới thiệu ngữ cảnh nhân vật

Đa ra câu hỏi gợi ý

Giới thiệu từ mới

Bớc 2 Luyện tập

thực hành

(Practice)

Giúp cho học sinh

- Hiểu nội dung bài hội thoại

- Thuộc lòng các lời đối thoại của các nhân vật

- Biết vận dụng cấu trúc trong bài hội thoại mẫu để xây dựng những bài hội thoại tơng tự theo sự h-ớng dẫn của GV

Thực hiện các bài tập luyện nói thông qua:

- Luyện tập có sự hớng dẫn của GV

- Luyện tập tự do

Bớc 3 Sản sinh lời

nói

(Production)

Giúp học sinh phát triển khả năng giao tiiếp

- Thực hiện các bài tập

- Luyện nói thông qua luyện tập tự do và liên hệ với thực tế

d- Các thủ thuật và hoạt động cho các b ớc dạy bài hội thoại:

Chúng ta có thể sử dụng nhiều thủ thuật khác nhau để giới thiệu bài hội thoại một cách phù hợp và hấp dẫn với từng đối tợng học sinh cụ thể của bạn Sau đây là một số hoạt động gợi ý để giới thiệu bài hội thoại:

* Dùng trực quan (Using visuals): dùng tranh hoặc đồ vật thật để giới thiệu.

Dùng tranh vẽ các nhân vật, giới thiệu các nhân vật và ngữ cảnh bằng cách đặt câu hỏi cho HS dựa vào tranh để trả lời

Dùng đồ dùng trực quan nh tranh vẽ hoặc đồ vật thật, cùng HS xây dựng bài hội thoại

Ví dụ: "What do you want?"

Có thể sử dụng một trong các hoạt động sau:

Dùng tranh vẽ hai nhân vật: Nam- một và cô bán hàng Giới thiệu ngữ cảnh và nhân vật: Nam đang ở cửa hàng bán đồ ăn, bạn ấy muốn bánh mì và sũa Chúng ta hãy lắng nghe cuộc nói chuyện giữa Nam và cô bán hàng

Đặt câu hỏi cho HS dựa vào tranh trả lời Có thể lựa chọn một số câu hỏi gợi ý sau:

Who is this? (Chỉ vào Nam)

Who is this? (Chỉ vào cô bán hàng)

Hoặc: What can you see in the picture?

What is Nam doing?

What is the salesgirl doing?

Dùng đồ vật thật: bánh, sữa, giới thiệu nhân vật và ngữ cảnh của bài hội thoại bằng cách đa ra từ gợi ý và câu hỏi

Có thể dùng CD

Bật CD cho HS nghe bài hội thoại mẫu

Đọc mẫu bài hội thoại theo giọng nói của các nhân vật trong bài hội thoại

Cùng HS có giọng đọc hay trong lớp đọc mẫu bài hội thoại theo đúng số nhân vật trong bài hội thoại

Cùng với một hay hai HS giỏi trong lớp đóng mẫu bài hội thoại (ví dụ nh bạn có thể

đóng vai ngời bán hàng và một HS của bạn đóng vai ngời mua hàng)

Luyện tập ( Practice)

- Để giúp HS hiểu và luyện tập bài hội thoại, thờng sử dụng các loại hoạt động sau

đây:

Đặt câu hỏi và câu trả lời ( questions and answers)

Bài tập đúng sai (True/False statements)

Bài tập lựa chọn (Multiple choice)

Điền từ thích hợp vào chỗ trống (Gap - fill)

Sắp xếp câu hỏi và câu trả lời cho phù hợp (Matching questions and answers)

Bài tập lựa chọn (Multiple choice):

1 Nam is ……

A on the treet B at school

C at the store D at home

2 He wants

A some books B- chicken

C two pens D- bread and milk Điền vào chỗ trống (gap- fill)

Salegirl: What … you want?

Nam: I … some … and …

Salegirl: Here … are

Nam: ………

*Sản sinh lời nói (production)

- Thảo luận theo cặp đôi những bài học các em rút ra đợc qua nội dung bài hội thoại (discussion)

- Đóng vai theo tình huống gợi ý hoặc tình huống có thật trong lớp (free role play) +Tình huống gợi ý: Role play Teacher asks students to work in pairs One student play the roles of Nam the other plays the role of salegirl

- So sánh đối chiếu nội dung bài với thực tế đời sống (Comparison)

-Bày tỏ quan điểm, thái độ của mình về nội dung hoặc nhân vật (expressing feelings and opinions)

Tiết dạy thực nghiệm

Nguyen Trai Primary school Lesson plan

Grade: 5 Unit 8: Sports

Week: Let s tart ( Section C )’s tart ( Section C )

Period: