Sáng kiến phương pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy các bài thực hành môn công nghệ 9

Tự học, tự làm thông qua hướng dẫn của GV, các em tự thấy được những chỗ sai trong quá trình thực hành tự khắc phục và sửa chữa những thiếu sót - Tính năng động sáng tạo của họ

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

Mã số: ………

1 Tên sáng kiến: “ PHƯƠNG PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢNG DẠY CÁC

BÀI THỰC HÀNH MÔN CÔNG NGHỆ 9 ”

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Sáng kiến thuộc lĩnh vực chuyên môn Công Nghệ 9.

3 Mô tả bản chất của sáng kiến:

3.1 Tình trạng giải pháp đã biết:

- Môn công nghệ lớp 9 là môn học mới, khó cho cả GV và HS cả về phương pháp dạy cũng như phương pháp học Vì vậy để thực hiện một tiết dạy thực hành đạt hiệu quả

là một vấn đề cần phải quan tâm

- Thực tế cho thấy HS cấp THCS ở trong Huyện hầu hết là HS gia đình nghề nông là chính, cuộc sống khó khăn, thiếu thốn nên các em chưa tiếp cận được với những thông tin mới, với sự tiến bộ của khoa học kĩ thuật Bên cạnh đó lực lượng GV là những

GV còn trẻ, ít kinh nghiệm Nhiều GV và HS coi môn này là môn phụ nên chưa đầu tư nhiều về thời gian nghiên cứu tài liệu, đầu tư cho giờ dạy lý thuyết và đặc biệt là các giờ dạy thực hành lên lớp chưa được chuẩn bị, đầu tư đúng mức dẫn đến những tiết thực hành chưa mang lại hiệu quả đích thực

a Thuận lợi :

- Được sự quan tâm, giúp đỡ của BGH nhà trường trong việc giảng dạy bộ môn Công nghệ 9

- Đa phần HS cuối cấp có ý thức học tập tốt, biết vâng lời, ham học hỏi, tìm tòi và

có tính tự giác cao

- Thiết bị nhà trường cung cấp khá đầy đủ, đảm bảo tốt cho các giờ thực hành lên lớp

b Khó khăn :

- Một số HS xem môn này là môn phụ nên chưa có ý thức tốt trong học tập đặc biệt là những HS yếu

- Hoạt động giữa các HS trong nhóm chưa đều, thường chỉ tập trung ở HS khá giỏi

- Đồ dùng kém chất lượng nhiều dẫn đến việc thực hành còn gặp nhiều khó khăn

- Thời gian tập huấn cho GV còn ít, chưa được tập huấn kĩ về việc sử dụng đồ dùng dạy học

- Chưa có nhiều sách giáo khoa, tài liệu tham khảo của bộ môn

- Thời lượng 1tiết/ tuần dẫn đến bài thực hành bị gián đoạn, không liên tục GV chỉ có thể làm mẫu, HS quan sát dẫn đến việc đánh giá kết quả thực hành gặp rất nhiều khó khăn đồng thời chưa giúp HS phát huy tính sáng tạo, tự giác trong học tập

Trước khi chưa thực hiện các giải pháp này thì ý thức, thái độ, tinh thần tự giác, lòng say mê lao động của học sinh hầu như chưa có

3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:

- Mục đích của giải pháp:

- Góp phần hướng dẫn và đẩy mạnh hoạt động nhận thức của HS, giúp HS nhận thức bài học nhanh hơn để nâng cao chất lượng dạy và học theo hướng cải tiếng

- Hợp lý hóa quá trình hoạt động của GV và HS

- Kích thích sự hứng thú học tập của HS

- Phát triển trí tệ và rèn luyện kỹ năng sáng tạo hoạt động cho HS

- Nội dung giải pháp:

* Sự khác biệt:

- Kết quả học tập của HS phản ánh đúng năng lực và trình độ của mỗi HS, không còn đánh giá kết quả học tập theo từng nhóm học tập

- Phần lớn HS được phát huy tối đa năng lực của bản thân Tự học, tự làm thông qua hướng dẫn của GV, các em tự thấy được những chỗ sai trong quá trình thực hành tự khắc phục và sửa chữa những thiếu sót

- Tính năng động sáng tạo của học sinh được thể hiện rất rõ thông qua các bài thực hành

* Cách thức thực hiện:

- Cách thức thực hiện:

- Do yêu cầu phát triển kinh tế xã hội, do sự phát triển nhanh của khoa học và công nghệ

- Để đáp ứng nhu cầu chung của xã hội ngành giáo dục và đào tạo đã tiến hành đổi mới phương pháp dạy học theo hướng giảm lí thuyết, tăng thực hành vì vậy đòi hỏi người giáo viên phải có phương pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả trong việc dạy thực hành

- Do đặc thù môn Công nghệ lớp 9 được thiết kế theo môđun nghề nên có thời lượng thực hành khá cao, thường thì một bài thực có hai dạng :

 Vận dụng lý thuyết để giải quyết bài thực hành rèn luyện kĩ năng

 Thực hành tạo sản phẩm : chủ yếu là thực hành việc thực hiện quy trình công nghệ, các thao tác kĩ thuật tạo ra sản phẩm đơn giản

 Cấu trúc chung của bài thực hành : có phần chuẩn bị, nội dung thực hành, trình tự tiến hành hoặc mẫu báo cáo có phần đánh giá Cấu trúc này đã đảm bảo được những yêu cầu của nội dung thực hành tuy nhiên để vận dụng vào thực tế, nhằm giúp học sinh nâng cao kỹ năng thì cần phải áp dụng một cách linh hoạt theo từng nội dung cụ thể

 Một thực tế là sau khi hoàn thành chương trình thì đa phần HS thao tác thực hành còn yếu, để tự mình tạo ra một sản phẩm theo yêu cầu của môn học là rất khó khăn vì đặc trưng của môn học đòi hỏi người học phải được trang bị nhiều kỹ năng khác nhau như cách sử dụng các loại kìm điện, khoan, … mặc khác cần đòi hỏi óc quan sát và tính thẩm mỹ cao

* Để có thể đổi mới trong việc giảng dạy thực hành tôi đã đưa ra một số vấn đề

để giải quyết như sau :

- Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ thực hành mỗi khi lên lớp

- Những dụng cụ, thiết bị đảm bảo đạt yêu cầu về chất lượng và số lượng

- Người GV cần thực hành trước các bài thực hành để dự đoán được những tình huống, sự cố xảy ra

- Hướng dẫn HS thực hành có tổ chức nhóm, có phân công công việc cụ thể từng thành viên trong nhóm, GV theo dõi suốt quá trình thực hành

- Không nên áp đặt HS thực hành theo ý của GV ( rập khuôn ) mà GV nên hướng dẫn ban đầu để HS tự thực hành tự sáng tạo, GV theo dõi uốn nắn, sửa sai, hình thành

kỹ năng cho HS

- Đối với những bài thực hành nhìn chung đều có nội dung khá giống nhau nên việc hướng dẫn cho HS ở những bài sau GV không cần đi sâu, cụ thể mà GV nên hướng

dẫn sơ lược, cho HS thấy được những điểm khác nhau ở các mạch điện và cho HS thực hành để tránh mất thời gian

- Cuối bài thực hành nên cho các em tự đánh giá kết quả chéo nhau để các nhóm rút được kinh nghiệm cho bản thân cũng như cho cả nhóm và HS phải hoàn thành báo cáo thực hành và nộp cho GV

- Cuối giờ thực hành GV nhận xét chung kết quả các nhóm có rút kinh nghiệm

- Tiết thực hành GV cần có phiếu đánh giá cụ thể cho từng thành viên trong nhóm nhằm tạo sự công bằng khách quan và đánh giá đúng năng lực của từng thành viên trong nhóm

- Lập kế hoạch giảng dạy cho từng tiết dạy Đối với một bài thực hành (thời lượng 3 tiết ) tôi phân phối thời gian thành 2 phần :

+ Phần lý thuyết ( 1tiết )

+ Phần thực hành ( 2tiết )

- Đối với từng phần cần có mục tiêu bài học cụ thể và điều kiện an toàn khi thực hành, đồng thời GV nên nhắc nhở HS thực hành tiết kiệm chống lãng phí, bảo vệ tài nguyên môi trường

Ví dụ:

Khi GV cho HS thực hành lắp đặt “ Mạch điện đèn ống huỳnh quang ” GV cần

hướng dẫn HS mạch điện mẫu và thấy được mối liên hệ giữa các phần tử trong mạch điện GV có thể đặt ra một số câu hỏi có vấn đề :

?1 Cho biết chức năng của các phần tử trong mạch điện ?

?2 Các phần tử trong mạch điện có mối liên hệ với nhau như thế nào ?

?3 Nêu nguyên lí làm việc của mạch điện đèn ống huỳnh quang ?

- Ở phần thực hành với thời gian 2 tiết theo cách dạy như đã nói trên thì khoảng thời gian 10 – 15 phút đầu GV cần hướng dẫn cơ bản cách lắp đặt đồng thời chỉ rõ cho

HS mối liên quan giữa các phần tử và quy trình thực hiện

- Trong thời gian thực hành GV theo dõi, nhắc nhở uốn nắn những động tác sai, hình thành cho HS thói quen cũng như kỹ năng cơ bản nhất

- Nếu có điều kiện và thời gian GV nên sắp xếp một buổi học ngoại khoá cho HS ( ví dụ : tổ chức cho học sinh lắp đặt mạng điện của một phòng học hay gia đình )

Ví dụ một bài thực hành cụ thể : Tuần 13,14,15 : Tiết 13,14,15

Bài 7 : Thực Hành : LẮP MẠCH ĐIỆN ĐÈN ỐNG HUỲNH QUANG

Tiết: 13

Tuần : 13

Bài 7: THỰC HÀNH LẮP MẠCH ĐIỆN ĐÈN ỐNG HUỲNH QUANG

A Mục tiêu:

Sau khi học xong tiết này HS phải nắm được:

Kiến thức :

- Hiểu được nguyên lí làm việc của mạch điện đèn ống huỳnh quang

- Biết cách lập bảng dự trù dụng cụ, vật liệu và thiết bị để lắp đặt mạch điện

Kĩ năng :

- Xây dựng được sơ đồ lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh quang

Thái độ :

- Hứng thú học tập bộ môn

B Chuẩn bị :

1/ Giáo viên:

- Nội dung kiến thức bài học

- Tranh sơ đồ mạch điện, mạch diện đèn huỳnh quang

- Dụng cụ, vật liệu và thiết bị

2/ Học sinh:

- Chuẩn bị bài củ, đọc và tìm hiểu bài mới

- Dụng cụ, vật liệu và thiết bị

C Tiến trình dạy học:

I Tổ chức lớp:

II Kiểm tra bài củ:

- Quy trình xây dựng sơ đồ lắp đặt mạch điện chiếu sáng ?

III Tiến trình bài mới:

1/ Giới thiệu bài:

Đèn huỳnh quang là loại đèn thông dụng nhất hiện nay Tuỳ theo hình dáng, kích thước, màu sắc ánh sáng, công suất mà sử dụng theo mục đích Để hiểu nguyên lý làm việc của mạch điện, vẽ được sơ đồ lắp đặt và lắp đặt được mạch điện đúng quy trình và đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, chúng ta cùng làm bài thực hành

2 Bài mới:

Hoạt động 1: Tìm hiểu sự chuẩn bị và nêu yêu cầu bài

thực hành

I.Chuẩn bị và nêu yêu cầu bài thực hành

GV chia nhóm thực hành: 4

nhóm/lớp

GV giao nhiệm vụ cho các

nhóm trưởng

+Kiểm tra dụng cụ thực hành

của nhóm

+Nhận dụng cụ thực hành

+Hướng dẫn các thành viên

trong nhóm làm việc

Tiêu chí đánh giá kết quả

thực hành

+Kết quả thực hành (7đ)

+Thực hiện đúng quy trình

thực hành, thao tác chính xác

(1đ)

+Thái độ thực hành nghiêm

túc, đảm bảo vệ sinh môi

trường (2đ)

GV giao cho các nhóm dụng

cụ thực hành

- HS chia lớp

- Nhóm trưởng nhận nhiệm vụ

- Đại diện HS đọc tiêu chí

- Các nhóm nhận dụng cụ

SGK

Hoạt động 2: Tìm hiểu nội dung và trình tự thực hành II Nội dung và trình tự

thực hành

1/ Vẽ sơ đồ lắp đặt

- GV treo bảng phụ sơ đồ

nguyên lí hình 7.1 SGK

? Mạch điện trên có bao nhiêu

phần tử ?

- GV yêu cầu HS thảo luận

nhóm

? Nêu chức năng của các phần

tử ?

? Các phần tử liên hệ với nhau

như thế nào ?

- GV nhận xét bổ sung

- GV cho HS thảo luận vẽ sơ

đồ lắp đặt

? Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện

đèn ống huỳnh quang

- GV yêu cầu HS kiểm tra

chéo kết quả

- GV nhận xét , bổ sung

- GV kết luận chung

2/ Lập bảng dự trù dụng cụ,

vật liệu và thiết bị

? Tại sao cần phải lập bảng dự

trù ?

- GV yêu cầu HS thảo luận

nhóm

? Lập bảng dự trù dụng cụ, vật

- HS: Quan sát

- Có 5 phần tử : cầu chì, chấn lưu, tắc te, công tắc , bóng đèn

- HS: Thảo luận nhóm + Đại diện nhóm trả lời + HS: Bổ sung

- HS: Tiếp thu

- HS: Thảo luận nhóm + Các nhóm treo bảng phụ

- HS: Kiểm tra chéo kết quả

- HS:Tiếp thu

- HS: Ghi bài

- HS: Để tính toán và chuẩn bị cho phù hợp

- HS: Thảo luận nhóm + Đại diện báo cáo kết quả

1 Vẽ sơ đồ lắp đặt

- Sơ đồ nguyên lí

- Sơ đồ lắp đặt

2 Lập bảng dự trù dụng cụ , vật liêu và thiết bị

( SGK)

liệu và thiết bị

- GV kiểm tra bảng dự trù của

các nhóm và nhận xét, bổ sung

- GV kết luận theo bảng SGK

- HS: Lắng nghe

- HS: Tiếp thu

IV Củng cố:

- Nêu sự khác nhau giữa sơ đồ nguyên lí và sơ đồ lắp đặt ?

- Mạch điện đèn huỳnh quang làm việc theo nguyên lí nào ?

V Dặn dò :

- GV nhận xét giờ học

- GV dặn dò HS :

+ Chuẩn bị tiếp bài 7 trước ở nhà

+ Chuẩn bị mỗi nhóm : Bảng điện, giấy ráp, dây dẫn, băng cách điện, báo cáo thực hành

…

Tiết: 14

Tuần : 14

Bài 7: THỰC HÀNH LẮP MẠCH ĐIỆN ĐÈN ỐNG HUỲNH QUANG (tt)

A Mục tiêu:

Sau khi học xong tiết này HS phải nắm được:

Kiến thức:

- Biết được quy trình lắp dặt và vẽ được sơ đồ lắp đặt mạch điện đèn huỳnh quang

Kỹ năng:

- Lắp đặt được mạch điện đèn huỳnh quang đúng quy trình và đạt yêu cầu kỹ thuật

- Sử dụng được một số dụng cụ cơ khí trong nghề điện

Thái độ:

- Làm việc nghiên túc, khoa học và đảm bảo an toàn lao động

B Chuẩn bị :

1/ Giáo viên:

- Nội dung kiến thức bài học

- Tranh sơ đồ mạch điện, mạch diện đèn huỳnh quang

- Dụng cụ, vật liệu và thiết bị

2/ Học sinh:

- Chuẩn bị bài củ, đọc và tìm hiểu bài mới

- Dụng cụ, vật liệu và thiết bị

C Tiến trình dạy học:

I Tổ chức lớp:

II Kiểm tra bài củ:

- Quy trình xây dựng sơ đồ lắp đặt mạch điện chiếu sáng ?

III Tiến trình bài mới:

1/ Giới thiệu bài:

Chúng ta đã tìm hiểu và xây dựng được sơ đồ lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh quang Trên cơ sở sơ đồ đã xây dựng chúng ta thực hành lắp đặt mạch điện đèn ống

huỳnh quang Đó là nội dung bài học hôm nay , thực hành “ Lắp mạch điện đèn ống huỳnh quang ” ( tiếp theo)

2 Bài mới:

Hoạt động 1: Tìm hiểu sự chuẩn bị và nêu yêu cầu bài

thực hành

I.Chuẩn bị và nêu yêu cầu bài thực hành

GV chia nhóm thực hành: 4

nhóm/lớp

GV giao nhiệm vụ cho các

nhóm trưởng

+Kiểm tra dụng cụ thực hành

của nhóm

+Nhận dụng cụ thực hành

+Hướng dẫn các thành viên

- HS chia lớp

- Nhóm trưởng nhận nhiệm vụ

SGK

trong nhóm làm việc

Tiêu chí đánh giá kết quả

thực hành

+Kết quả thực hành (7đ)

+Thực hiện đúng quy trình

thực hành, thao tác chính xác

(1đ)

+Thái độ thực hành nghiêm

túc, đảm bảo vệ sinh môi

trường (2đ)

GV giao cho các nhóm dụng

cụ thực hành

- Đại diện HS đọc tiêu chí

- Các nhóm nhận dụng cụ

Hoạt động 2: Tìm hiểu nội dung và trình tự thực hành II Nội dung và trình tự

thực hành

Quy trình lắp đặt mạch điện

đèn ống huỳnh quang

- GV treo bảng phụ quy trình

lắp đặt

- GV yêu cầu HS đọc

- GV yêu cầu HS thảo luận

nhóm

? Trình bày nội dung công

việc, dụng cụ và yêu cầu kĩ

thuật các công đoạn của quy

trình lắp đặt ?

- GV yêu cầu HS ghi kết quả

vào phiếu học tập theo mẫu

- GV yêu cầu HS kiểm tra

chéo kết quả

- HS quan sát

- HS đọc

- HS thảo luận nhóm

- Đại diện nhóm ghi kết quả

- HS kiểm tra chéo kết quả

Quy trình lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh quang

- GV nhận xét, kết luận chung

1/ Hướng dẫn thực hành

* Bước 1,2 : Vạch dấu và

khoan lỗ bảng điện

- GV hướng dẫn

? Nội dung công việc của

bước vạch dấu là gì ?

- GV nhấn mạnh : bố trí hợp lí

vạch dấu chính xác

? Tại sao khi khoan lỗ mũi

khoan phải đặt vuông góc với

bảng điện ?

- GV nhấn mạnh : lỗ khoan bắt

vít chỉ khoan mồi còn lỗ khoan

luồn dây phải khoan thủng

- GV thao tác mẫu bước 1,2

của quy trình

* Bước 3 : Lắp TBĐ của BĐ

? Để lắp thiết bị điện của bảng

điện ta phải làm các công việc

gì ?

- GV đúc kết

- GV thao tác mẫu bước 3 của

quy trình

- GV lưu ý HS :

Nối đúng sơ đồ

Mối nối đạt yêu cầu kĩ

thuật

Cắt dây nối vừa phải

2/ HS thực hành

- HS tiếp thu

- Chúng ta phải bố trí TBĐ lên bảng điện sau đó tiến hành vạch dấu

- HS tiếp thu

- Nếu khoan xéo khi bắt vít

sẽ bị lệch khỏi vị trí đã vạch dấu, không thẩm mĩ

- HS tiếp thu

- HS quan sát

- HS trả lời

- HS tiếp thu

- HS quan sát

1 Hướng dẫn thực hành

2 Học sinh thực hành

- GV yêu cầu HS thực hành

theo nhóm bước 1,2,3 của quy

trình

- GV theo dõi giúp đở nhóm

chậm

- GV lưu ý HS :

Làm việc khoa học , an

toàn

Đúng quy trình

GV nhấn mạnh : Trong quá

trình thực hành cần có thói

quen làm việc theo quy trình,

tiết kiệm nguyên liệu, giữ vệ

sinh nơi thực hành, góp phần

bảo vệ môi trường xung quanh

- Cuối giờ thực hành GV cho

các nhóm nhận xét chéo kết

quả thực hành

- GV nhận xét , đánh giá

chung

- HS thực hành theo nhóm

- HS tiếp thu

- HS tiếp thu

- HS tiếp thu

- Các nhóm làm việc theo yêu cầu GV

- HS lắng nghe

IV Củng cố:

- Quy trình lắp đặt mạch điện đèn huỳnh quang gồm mấy bước ?

- Lắp đặt mạch điện đèn huỳnh quang gồm những yêu cầu gì ?

V Dặn dò :

- Chuẩn bị vật liệu, dụng cụ, thiết bị cần thiết cho bài thực hành

Tiết: 15

Tuần : 15

Bài 7: THỰC HÀNH LẮP MẠCH ĐIỆN ĐÈN ỐNG HUỲNH QUANG (tt)