sáng kiến một vài biện pháp nhằm xây dựng ban chỉ huy đội vững mạnh trong trường tiểu học

Phần lớn các em là học sinh nghèo, học sinh có hoàn cảnh khó khăn, cha mẹ ly hôn hoặc đi làm ăn xa…các em phải ở với ông bà nên luôn thiếu thốn về vật chất lẫn tinh thần, thiếu sự quan

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

Mã số:………

1 Tên sáng kiến: “Một vài biện pháp nhằm xây dựng Ban chỉ huy Đội

vững mạnh trong trường tiểu học”

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Công tác Đội.

3 Mô tả bản chất của sáng kiến

3.1 Tình trạng các giải pháp đã biết

Những năm gần đây dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự dìu dắt của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, phong trào hoạt động Đội của Thiếu nhi cả nước ngày càng phát triển mạnh mẽ, hoạt động Đội đã thực sự trở thành nơi hội tụ của Thiếu niên, Nhi đồng trong nhà trường xứng đáng là lực lượng tích cực, góp phần rất lớn vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tuy nhiên với nhiều lí do khác nhau chủ quan cũng như khách quan nên công tác Đội chưa được đẩy mạnh, việc chỉ đạo hoạt động Đội đã được quan tâm nhưng còn sơ sài, nội dung còn nghèo nàn, lạc hậu, còn mang tính hình thức, chiếu lệ, có một số trường giao nhiệm vụ cho Tổng phụ trách Đội hoặc khoán trắng cho giáo viên chủ nhiệm lớp nên chất lượng hoạt động của một số Liên đội còn mang tính hình thức, hiệu quả chưa cao Trong thực tế hiện nay quá trình hoạt động Đội tại đơn vị còn gặp nhiều khó khăn trong quản lý điều hành Trong năm học này trường có 19 lớp học với tổng số 535 học sinh, có 02 lớp ba học hai buổi trên ngày, trường có 01 điểm chính và 2 điểm lẻ ở ấp, mỗi điểm cách nhau 02 km được phân bổ đều ở ba điểm trường Phần lớn các em là học sinh nghèo, học sinh có hoàn cảnh khó khăn, cha mẹ ly hôn hoặc đi làm ăn xa…các

em phải ở với ông bà nên luôn thiếu thốn về vật chất lẫn tinh thần, thiếu sự quan tâm trong học tập dẫn đến việc tổ chức các hoạt động tập trung của Liên đội gặp nhiều khó khăn Trước đây tôi cũng áp dụng một vài biện pháp nhằm xây dựng Ban chỉ huy Đội vững mạnh trong trường tiểu học nhưng hiệu quả chưa cao;

Giải pháp đó có những ưu điểm và hạn chế sau:

* Ưu điểm: Trong thời gian qua trong công việc tổ chức và quản lí Ban chỉ

huy Liên - Chỉ đội cũng đạt được một số kết quả nhất định, các em trong Ban chỉ huy Đội có điều hành được các công việc do giáo viên Tổng phụ trách Đội

đề ra, học sinh có yêu thích hoạt động Đội

* Hạn chế: Các em trong Ban chỉ huy Liên - Chi đội chưa tự giác đề xuất

những ý kiến mới, sáng tạo của mình trong từng lĩnh vực, chưa mạnh dạn đưa ra những giải pháp mới đối với những Chi đội còn hạn chế, các em chưa tự tin trong quá trình điều hành Liên - Chi đội của mình Qua khảo sát cuối năm cho

250 em Đội viên và Nhi đồng trong đó có 7 em Ban chỉ huy Liên - Chi đội

Kết quả:

+ Có 160 em (Tỉ lệ: 64%) không thích tham gia vào Ban Chỉ huy Liên -Chi đội với nhiều lý do;

+ Có 195 em (Tỉ lệ: 78%) Ban chỉ huy Liên - Chi đội còn rụt rè, nhút nhát, chưa quen sinh hoạt tập thể, còn lúng túng khi thực hiện nghi thức và tổ chức trò chơi;

+ Có 165 em (Tỉ lệ: 66%) Ban chỉ huy Liên - Chi đội chưa thành thạo các động tác nghi thức, khả năng ứng phó chưa linh hoạt, chưa thật sự quyết đoán trong mọi tình huống, các em chưa phát huy hết năng lực tự quản và làm chủ

Từ việc nhận thức được vai trò, ý nghĩa tầm quan trọng của hoạt động Đội Căn

cứ vào tình hình thực tế của Liên đội tôi nghiên cứu tìm ra “Một vài biện pháp nhằm xây dựng Ban chỉ huy Đội vững mạnh trong trường tiểu học”

3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến

a) Mục đích của giải pháp

Bản thân tôi đã tiến hành tìm hiểu nguyên nhân và nghiên cứu ra một vài biện pháp nhằm xây dựng Ban chỉ huy Đội vững mạnh trong trường Tiểu học nhằm nâng cao năng lực, phẩm chất và phát huy những sở trường tư chất vốn có, phát huy vai trò tự quản đáp ứng mục tiêu giáo dục một cách toàn diện

b) Nội dung giải pháp

- Những điểm khác biệt, tính mới của giải pháp

Ở đề tài này, tôi đã tìm hiểu những nguyên nhân dẫn đến sự kém hiệu quả trong hoạt động của Ban chỉ huy Đội, bản thân nghiên cứu và đưa ra một vài biện pháp nhằm xây dựng Ban chỉ huy Đội vững mạnh, xứng đáng là một lực lượng Ban chỉ huy Đội “vừa hồng, vừa chuyên”

- Các bước thực hiện của giải pháp

* Phát hiện và lựa chọn Ban chỉ huy Đội

Lựa chọn Ban chỉ huy Đội là tiền đề rất quan trọng cho việc bồi dưỡng, vì

có lựa chọn được những em có năng lực, phẩm chất và nhiệt tình thì mới đào tạo bồi dưỡng cho các em trở thành Ban chỉ huy Đội năng động, sáng tạo và hoạt động có hiệu quả;

- Để lựa chọn được một Ban chỉ huy Đội có đầy đủ phẩm chất và năng lực, hoàn thành nhiệm vụ được phân công cần có một số tiêu chuẩn chủ yếu sau: + Nắm vững Điều lệ Đội, thực hiện thành thạo Nghi thức Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh;

+ Gương mẫu trong tất cả các mặt: Học tập, lao động, hoạt động tập thể, đạo đức, tác phong,đoàn kết với bạn bè, biết quan tâm chia sẻ…;

+ Có khả năng tổ chức và hoạt động chính trị xã hội, khả năng thu hút, tập hợp được bạn bè vào hoạt động Đội, nhiệt tình với các hoạt động Đội

- Việc lựa chọn Ban chỉ huy Đội là rất quan trọng, Tổng phụ trách Đội phải thận trọng lựa chọn theo các bước như sau:

Thông qua hoạt động Đội của các em: Khi tham gia hoạt động các em sẽ

bộc lộ được những đặc điểm phẩm chất, năng lực, năng khiếu Từ đó chọn ra các

em có được những tiêu chuẩn cần thiết để bồi dưỡng vào Ban chỉ huy Đội;

Căn cứ vào hướng dẫn của Điều lệ Đội: Việc chọn cử phải đảm bảo các

quy định:

+ Kết quả học tập chuẩn kiến thức, kĩ năng phải hoàn thành tốt;

+ Năng lực, phẩm chất phải đạt;

+ Có hiểu biết về Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh;

+ Biết tổ chức điều hành các hoạt động Đội;

+ Có khả năng quản lý, chỉ huy tập thể;

+ Chủ động, sáng tạo, nhanh nhẹn, tháo vát trong các hoạt động;

+ Công bằng, tự chủ và yêu mến Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh

Tham mưu ý kiến của phụ trách Chi Đội: Phụ trách Chi đội là những

người sâu sát và nắm rõ nhất về đặc điểm cá tính cũng như năng lực của các em

Vì vậy cần có ý kiến của phụ trách Chi đội để chúng ta có thể đánh giá các em chính xác hơn

Thăm dò ý kiến Đội viên: Đây là công việc không kém phần quan trọng,

mục đích là để các em tự giới thiệu những Đội viên gương mẫu, được các em tín nhiệm chọn làm “Thủ lĩnh nhỏ tuổi của mình”

Ngoài ra còn có thể kiểm tra cụ thể về năng lực và uy tín của các em:

Trao đổi trực tiếp,động viên các em tham gia hoạt động Đội với vai trò là người chỉ huy, phân công, công việc phù hợp với khả năng từng em

* Nội dung, hình thức bồi dưỡng Ban chỉ huy Đội:

Lựa chọn bao giờ cũng phải đi đôi với bồi dưỡng, bồi dưỡng Ban chỉ huy Đội là việc làm thường xuyên và rất cần thiết của giáo viên Tổng phụ trách Đội, Ban chỉ huy là yếu tố quyết định chất lượng hoạt động Đội Bồi dưỡng Ban chỉ huy Đội là phát huy những mặt mạnh sẵn có của các em, đồng thời khơi dậy những tiềm năng còn tiềm ẩn trong các em, giúp các em phát huy những phẩm chất, năng lực cần có của người chỉ huy;

Vì vậy nội dung, hình thức bồi dưỡng Ban chỉ huy phải toàn diện, chọn lọc,

cụ thể và phù hợp với khả năng nhận thức của các em

- Nội dung bồi dưỡng Ban chỉ huy Đội:

Bồi dưỡng phương pháp công tác của Ban chỉ huy: Hướng dẫn cho Ban chỉ

huy Đội cách thực hiện các loại hồ sơ, sổ sách Đội, cách ghi chép biên bản, dự thảo Nghị quyết, báo cáo sơ kết, tổng kết, báo cáo thi đua Hướng dẫn cách tổ chức điều khiển một cuộc họp, hướng dẫn cách xây dựng kế hoạch (Kế hoạch tháng, kế hoạch thi đua theo chủ đề) Hướng dẫn cách tổ chức và điều khiển sinh hoạt Đội, hoạt động ngoại khoá, hoạt động tập thể (Sinh hoạt các cấp Chi đội, Liên đội), hướng dẫn cách kiểm tra đánh giá các phong trào thi đua dựa vào tiêu chuẩn, mức độ đánh giá, các hình thức đánh giá và có thang điểm đánh giá cụ thể;

Bồi dưỡng kĩ năng tổ chức điểu hành của Ban chỉ huy Đội, hướng dẫn thực hiện các nghi lễ thủ tục của Đội và phương pháp tổ chức như: Lễ phát động chủ

đề, lễ kết nạp Đội viên, các hội thi Hướng dẫn sinh hoạt Đội bằng nhiều hình thức thi đua sôi nổi, nội dung phong phú hấp dẫn, phương pháp linh hoạt nhằm giáo dục Đội viên theo mục tiêu của Đội Thường xuyên thay đổi các hình thức sinh hoạt như: Sinh hoạt thường kỳ, sinh hoạt truyền thống, sinh hoạt chuyên đề, sinh hoạt vui chơi, giải trí…kết hợp với bồi dưỡng các kỹ năng như: Tập hợp, thu hút điều khiển buổi sinh hoạt Đội, điều khiển tổ chức và hướng dẫn Liên -Chi đội thực hiện tốt nội dung chương trình đã chuẩn bị;

+ Hướng dẫn cho Ban chỉ huy Liên - Chi đội các hoạt động học tập, văn nghệ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí Hướng dẫn cách tổ chức Đại hội Liên đội, cần bồi dưỡng cho Ban chỉ huy Đội cách điều khiển nghi lễ thủ tục như: Chào cờ, tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu, giới thiệu Đoàn Chủ tịch điều khiển Đại hội, cách viết báo cáo tổng kết và đề ra phương hướng nhiệm vụ của Đội trong nhiệm kỳ mới Cách điều khiển Đại hội: Hướng dẫn Đội viên thảo luận, bầu Ban chỉ huy Đội thông qua Nghị quyết Đại hội, tổ chức các hoạt động chào mừng như: Biểu diễn văn nghệ, trò chơi, báo tường, vẽ tranh…;

+ Hướng dẫn tổ chức và tham gia các hoạt động lớn của Đội như: Phát động thi đua theo chủ đề, chủ điểm, tổ chức trò chơi lớn, tham gia hoạt động ngoại khoá…nhằm mục đích tập hợp thu hút Đội viên, tạo phong trào và sân chơi cho Đội viên thi đua rèn luyện theo chủ đề năm học hoặc chủ điểm từng đợt Cần bồi dưỡng một số nội dung sau:

Công tác chuẩn bị cho hoạt động: Họp Ban chỉ huy Đội, định hướng nội dung và cơ sở vật chất phục vụ hoạt động, phổ biến nội dung hoạt động, phân công nhiệm vụ cụ thể từng thành viên trong Ban chỉ huy Đội;

Tổ chức hoạt động: Thực hiện lần lượt các nội dung đã chuẩn bị, lựa chọn các hình thức và phương pháp cho phù hợp với nội dung Huy động tối đa lực lượng Đội viên nòng cốt để thực hiện nhiệm vụ được giao, đồng thời kết hợp với việc kiểm tra, tổ chức sơ kết, tổng kết đánh giá kết quả đạt được từ đó rút ra kinh nghiệm sau mỗi hoạt động

Bồi dưỡng tư cách tác phong Ban chỉ huy Đội:

+ Căn cứ vào nhiệm vụ được phân công, bồi dưỡng cho các em có tư cách tác phong chuẩn mực như: Lời ăn tiếng nói, cử chỉ hành động, thái độ ý thức trong giao tiếp và trong sinh hoạt, giúp các em thạo việc, hiểu người trong hoạt động chuyên môn và hoạt động chung Đào tạo bồi dưỡng Ban chỉ huy Đội trở thành những cán bộ mẫu mực, có kĩ năng nghiệp vụ, có uy tín trong tập thể và là tấm gương tiêu biểu, điển hình để các Đội viên khác noi theo;

Bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ Đội: Cung cấp nội dung Nghi thức Đội và hướng dẫn phương pháp thực hiện Nghi thức Thường xuyên đọc sách, báo, nghe đài, tin tức thời sự, truy cập mạng Internet…để nắm bắt thông tin hằng ngày một cách đầy đủ, kịp thời, chính xác và có sổ nhật ký ghi chép, cập nhật các thông tin mới nhất

Ví dụ: Giáo viên Tổng phụ trách Đội cần chuẩn bị tài liệu hướng dẫn,

phương tiện phục vụ đầy đủ, cụ thể, phải nắm thật vững nghi thức Đội, hiểu được yêu cầu, mục đích, tác dụng trước khi hướng dẫn Nghi thức Đội Chọn phương pháp truyền đạt phù hợp với lứa tuổi để giúp các em dễ hiểu nắm bắt nhanh và nhớ lâu;

Tác phong hướng dẫn phải vui vẻ, cởi mỡ, gần gũi, thân thiện, lời nói động tác phải rõ ràng, mạch lạc, khẩu lệnh hô, đệm dứt khoát

Hướng dẫn Nghi thức Đội

Bước 1:

+ Tập hợp đội hình, điểm số báo cáo; hô đáp Khảu hiệu Đội;

+ Kiềm tra trang phục, khăn quàng, kiểm tra sức khỏe;

+ Kiểm tra bài cũ (Nếu có);

+ Văn nghệ hoặc trò chơi khởi động nhẹ phù hợp với nội dung tiết học

Bước 2:

+ Tổng phụ trách nêu tên động tác sau đó thực hiện mẫu để các em quan sát

(Mỗi động tác thực hiện ít nhất 2 lần 8 nhịp thực hiện chậm để các em quan sát); + Tổng phụ trách vừa thực hiện mẫu vừa phân tích cụ thể từng nhịp động tác để Đội viên nắm;

+ Cho Đội viên xem tranh ảnh và phân tích động tác (Nếu có tranh);

+ Gọi cán sự lên thực hiện động tác để xem mức độ tiếp thu ra sao? Đội viên quan sát nhận xét;

+ Tổng phụ trách Đội gọi Đội viên nhận xét sau đó Tổng phụ trách Đội nhận xét tuyên dương (Nếu thực hiện chính xác);

+ Tổng phụ trách yêu cầu cán sự thực hiện lại và chỉnh sửa, uốn nắn (Nếu thực hiện chưa chính xác)

Bước 3:

+ Tổng phụ trách hô nhịp và thực hiện mẫu (Thực hiện với tốc độ chậm, sử

dụng phương pháp soi gương), Đội viên quan sát và thực hiện theo Tổng phụ trách;

+ Chọn 1 cán sự thực hiện mẫu, Tổng phụ trách hô nhịp (Thực hiện với tốc độ vừa phải, sử dụng phương pháp soi gương), Đội viên quan sát và thực hiện theo

Bước 4:

Chia ra tửng nhóm nhỏ, phân công cụ thể nhiệm vụ từng thành viên, phân chia vị trí để tập luyện, Tổng phụ trách theo dõi quan sát các nhóm tập luyện và chỉnh sửa, uốn nắn

Bước 5:

+ Cho từng nhóm lần lượt thi đua thực hiện, Tổng phụ trách gọi Đội viên nhận xét, Tổng phụ trách nhận xét tuyên dương;

+ Dặn dò, kết thúc;

Ngoài ra có thể bổ sung cho Ban chỉ huy Liên đội những kiến thức về Đội thông qua các câu trả lời nhanh

Ví dụ: Hãy khoanh tròn đáp án chính xác.

Câu 1: Lời hứa của Đội viên là gì?

a) Thực hiện tốt 5 Điều Bác Hồ dạy b) Tuân theo Điều lệ Đội

c) Giữ gìn danh dự Đội d) Cả 3 ý trên

Đáp án: d) Cả 3 ý trên.

Câu 2: Đội viên chỉ thực hiện động tác chào khi đeo khăn quàng đỏ?

a) Đúng

b) Sai

Đáp án: a) Đúng

Câu 3: Tên gọi đầu tiên của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh

là gì?

a) Đội Thiếu nhi Tháng Tám b) Hội Nhi đồng cứu quốc

c) Đội Thiếu niên Tiền phong Việt Nam d) Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh

Đáp án b) Hội Nhi đồng cứu quốc.

Câu 4: Theo nghi thức Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, có bao nhiêu yêu cầu đối với đội viên?

a) 6 yêu cầu b) 7 yêu cầu c) 8 yêu cầu d) 9 yêu cầu

Đáp án: b) 7 yêu cầu

Câu 5: Người đội trưởng đầu tiên của Đội TNTP Hồ Chí Minh là ai? a) Nông Văn Thàn b) Nông Văn Dền

c) Lý Thị Nì d) Lý Thị Xậu

Đáp án: b) Nông Văn Dền

Câu 6: Khẩu hiệu của Đội TNTP Hồ Chí Minh là gì?

a) Vì lý tưởng của Bác Hồ vĩ đại Hãy sẵn sàng!

b) Vì Chủ nghĩa Cộng sản Vì lý tưởng của Bác Hồ vĩ đại Sẵn sàng!

c) Vì Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Vì lý tưởng của Bác Hồ vĩ đại Sẵn sàng!

d) Vì danh dự Đội TNTP Hồ Chí Minh Hãy sẵn sàng!

Đáp án c) Vì Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Vì lý tưởng của Bác Hồ vĩ đại Sẵn sàng!

Câu 7: Động tác chào trong Nghi thức Đội được sử dụng khi nào?

a) Báo cáo b) Chào cờ

c) Các nghi lễ hoạt động của Đội d) a và b đúng

Đáp án: d) a và b đúng

Câu 8: Bài hát được chọn làm Đội ca của Đội Thiếu niên Tiền phong

Hồ Chí Minh tên là là?

a) Hành khúc Đội Thiếu niên Tiền phong b) Cùng nhau ta đi lên c) Tiến quân ca d) Em là mầm non của Đảng

Đáp án: b) Cùng nhau ta đi lên

Câu 9: Bài hát “Cùng nhau ta đi lên” do nhạc sĩ nào sáng tác?

a) Văn Cao b) Phong Nhã

c) Trịnh Công Sơn d) Phạm Tuyên

Đáp án b) Phong Nhã

Câu 10: Trong Nghi lễ chào cờ động tác chào được thực hiện khi nào?

a) Trống chào cờ đánh c) Khi hát Quốc ca

b) Cờ đang kéo lên d) Cả a và b đều đúng

Đáp án: d) Cả a và b đều đúng

+ Hướng dẫn phương pháp tổ chức các hoạt động: Trò chơi, hoạt động trại, các kỹ năng nút dây, dấu đi đường, mật thư, truyền tin, Morse, Semaphore… dạy hát, dạy múa, kể chuyện;

Ví dụ: Phương pháp hướng dẫn trò chơi;

Vui chơi là một nhu cầu tự nhiên trong sinh hoạt hằng ngày của các em thiếu nhi Trò chơi tác động trực tiếp đến trí tuệ, tình cảm và thể lực cho các em góp phần tạo không khí đoàn kết, thân ái trong tập thể

Chọn trò chơi:

+ Chọn phù hợp với đối tượng về sức khoẻ trình độ, hoàn cảnh;

+ Chú ý đến mục đích giáo dục cái gì? Kĩ năng nào?;

+ Chuẩn bị cơ sở vật chất: sân chơi, phần thưởng, phải chú ý đảm bảo cơ sở vật chất, tránh hư hỏng thất thoát, đảm bảo sự an toàn cho người chơi

Hướng dẫn chơi:

+ Ổn định tổ chức, bố trí đội hình phù hợp với trò chơi;

+ Xác định vị trí đứng và điều khiển của quản trò sao cho mọi khẩu lệnh, động tác điều nghe và quan sát được;

+ Giới thiệu trò chơi phải ngắn gọn, hấp dẫn, dễ tiếp thu, dễ thực hiện, gồm các bước sau:

Bước 1: Nêu tên trò chơi, chủ đề chơi;

Bước 2: Nêu mục đích và yêu cầu của trò chơi;

Bước 3: Nói cách chơi, luật chơi: cách đánh giá thắng thua và một số tình

huống có thể xảy ra;

Đánh giá kết quả: Công bằng, chính xác, vô tư, trung thực trong đó công

bằng là vô cùng quan trọng Sau khi đã nhận xét đánh giá cần phải động viên