Tiết 47-Bài 43 Ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ

Tiết 47: ảnh của một vật tạo bởi Thấu kính hội tụ1.. I.Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi Thấu kính hội tụ1.. Thí nghiệm Quan sát ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ.. Bố trí TN n

  



TrườngưTHCSưPhongưKhê

Biên soạn: Nguyễn Văn Yên 2

Tiết 47: ảnh của một vật tạo bởi Thấu

kính hội tụ

Nguồn sáng

Tiết 47: ảnh của một vật tạo bởi Thấu kính hội tụ

1 Một thấu kính hội

tụ (TKHT) đ ợc đặt

sát vào mặt trang

sách (hình bên)

Hãy quan sát hình

ảnh dòng chữ qua

thấu kính (TK)

Hình ảnh dòng chữ

thay đổi thế nào khi

từ từ dịch chuyển

TK ra xa trang sách?

I.Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi Thấu kính hội tụ

1 Thí nghiệm

Quan sát ảnh của một vật

tạo bởi thấu kính hội tụ

Bố trí TN nh hình bên

Cả vật và màn đều đ ợc đặt

vuông góc với trục chính

của TKHT có tiêu cự 12 cm

Tiết 47: ảnh của một vật tạo bởi Thấu kính hội tụ

I Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi Thấu kính hội tụ

1 Thí nghiệm

a Đặt vật ngoài khoảng

tiêu cự

C1 Đặt vật ở xa thấu kính

và màn ở sát thấu kính Từ

từ dịch chuyển chuyển màn

ra xa thấu kính cho đến khi

xuất hiện ảnh rõ nét của vật

ở trên màn, đó là ảnh thật

ảnhư thậtư cùngư chiềuư hayư

ngượcưchiềuưsoưvớiưvật? ư Ảnh thật ngược chiều với nh

vật.

ư Ảnh thật ngược chiều với nh vật.

I §Æc ®iÓm cña ¶nh cña mét vËt t¹o bëi ThÊu kÝnh héi tô

1 ThÝ nghiÖm

a §Æt vËt ngoµi kho¶ng

tiªu cù

C2 DÞch mµn vµo gÇn thÊu

kÝnh h¬n TiÕn hµnh TN nh

trªn, cã thu ® îc ¶nh cña vËt

trªn mµn n÷a kh«ng? ¶nh

thËt hay ¶nh ¶o? ¶nh cïng

chiÒu hay ng îc chiÒu so víi

h¬n, vÉn thu ® îc ¶nh cña vËt trªn mµn §ã lµ ¶nh thËt, ng îc chiÒu so víi vËt

­ DÞch mµn vµo gÇn thÊu kÝnh h¬n, vÉn thu ® îc ¶nh cña vËt trªn mµn §ã lµ ¶nh thËt, ng îc chiÒu so víi vËt

TiÕt 47: ¶nh cña mét vËt t¹o bëi ThÊu kÝnh héi tô

I §Æc ®iÓm cña ¶nh cña mét vËt t¹o bëi ThÊu kÝnh héi tô

1 ThÝ nghiÖm

a §Æt vËt ë trong kho¶ng

tiªu cù

C3.1 H·y chøng tá r»ng

kh«ng høng ® îc ¶nh cña

vËt ë trªn mµn

­§Æt vËt ë trong kho¶ng tiªu cù, mµn ë

s¸t thÊu kÝnh Tõ tõ dÞch chuyÓn mµn ra xa

TK, kh«ng høng ® îc ¶nh ë trªn mµn

­§Æt vËt ë trong kho¶ng tiªu cù, mµn ë

s¸t thÊu kÝnh Tõ tõ dÞch chuyÓn mµn ra xa

TK, kh«ng høng ® îc ¶nh ë trªn mµn

I Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi Thấu kính hội tụ

1 Thí nghiệm

a Đặt vật ở trong khoảng

C3.2 Hãy quan sát ảnh của

vật qua thấu kính và cho

biết đó là ảnh thật hay ảnh

ảo, cùng chiều hay ng ợc

chiều, lớn hơn hay nhỏ hơn

vật

ưĐặt mắt trên đường truyền của tia ló, ặtưmắtưtrênưđườngưtruyềnưcủaưtiaưló,ư

taưquanưsátưthấyưảnhưcùngưchiều,ưlớnưhơnư vật.ư Đặt mắt trên đường truyền của tia ló, óư làư ảnhư ảoư vàư khôngư hứngư đượcư trênưmàn.ư

ưĐặt mắt trên đường truyền của tia ló, ặtưmắtưtrênưđườngưtruyềnưcủaưtiaưló,ư

taưquanưsátưthấyưảnhưcùngưchiều,ưlớnưhơnư vật.ư Đặt mắt trên đường truyền của tia ló, óư làư ảnhư ảoư vàư khôngư hứngư đượcư trênưmàn.ư

2 Hãy ghi nhận xét ở trên vào bảng 1 SGK

KQủa

QSát

Lần

TN

Khoảng cách từ vật

đến thấu kính (d)

Đặc điểm của ảnh

Thật hay

ảo

Cùng chiều hay ng

ợc chiều so với vật Lớn hơn hay nhỏ hơn vật

1 V t xa TKật ở xa TK ở xa TK Thật Ng ợc chiều Nhỏ hơn

3 f<d<2f Thật Ng ợc chiều Lớn hơn

(Qua nhiều lần thí nghiệm, ta có kết quả quan sát nh bảng 2 d ới đây.)

• Một điểm sáng nằm

ngay trên trục chính, ở

rất xa thấu kính, cho ảnh

tại tiêu điểm của thấu

kính Chùm tia phát ra

từ điểm sáng này chiếu

tới mặt thấu kính được

coi là chùm song song

với trục chính của thấu

kính

• Một điểm sáng nằm

ngay trên trục chính, ở

rất xa thấu kính, cho ảnh

tại tiêu điểm của thấu

kính Chùm tia phát ra

từ điểm sáng này chiếu

tới mặt thấu kính được

coi là chùm song song

với trục chính của thấu

kính

I §Æc ®iÓm cña ¶nh cña mét vËt t¹o bëi ThÊu kÝnh héi tô

F ảnh

Điểm sáng

Tiêu cự

•Vật đặt vuông góc với trục

chính của thấu kính cho

ảnh cũng vuông góc với

trục chính

ảnh

V ật

Tiết 47: ảnh của một vật tạo bởi Thấu kính hội tụ

I Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi Thấu kính hội tụ

II Cách dựng ảnh

1 Dựng ảnh của điểm sáng

S tạo bởi thấu kính hội tụ S

S’

O F’

F

S l điểm sáng đặt tr ớc TK à điểm sáng đặt trước TK

hội tụ Chùm sáng S phát ra,

sau khi khúc xạ qua TK,

cho chùm tia ló hội tụ tại S',

chỉ cầm vẽ đ ờng truyền của

2 trong 3 tia đã học

C4 Hãy dựng ảnh S' của

điểm sáng S hình bên

F

F’

0

S’

K

Cách 2: T ơng tự dựng ảnh

nh hình bên

I §Æc ®iÓm cña ¶nh cña mét vËt t¹o bëi ThÊu kÝnh héi tô

II C¸ch dùng ¶nh

1 Dùng ¶nh cña ®iÓm s¸ng

S t¹o bëi thÊu kÝnh héi tô B

A’

O F’

F

C5 H·y dùng ¶nh A’B' cña

vËt s¸ng AB vu«ng gãcvíi

trôc chÝnh (h×nh bªn)

A

B'

2 Dùng ¶nh cña mét vËt

mét s¸ng AB t¹o bëi thÊu

kÝnh héi tô

Trường hợp 1: Vật đặt

ngoài khoảng tiêu cự (d>f)

 Dựng ảnh B/ của B rồi hạ đường vuông góc với trục chính tại A/ , A /B/ là ảnh tạo bởi vật AB

 Dựng ảnh B/ của B rồi hạ đường vuông góc với trục chính tại A/ , A /B/ là ảnh tạo bởi vật AB

TiÕt 47: ¶nh cña mét vËt t¹o bëi ThÊu kÝnh héi tô

I §Æc ®iÓm cña ¶nh cña mét vËt t¹o bëi ThÊu kÝnh héi tô

II C¸ch dùng ¶nh

1 Dùng ¶nh cña ®iÓm s¸ng

S t¹o bëi thÊu kÝnh héi tô

B

A’

F

C5 H·y dùng ¶nh A'B' cña

vËt s¸ng AB h×nh bªn

A

B'

2 Dùng ¶nh cña mét vËt

mét s¸ng AB t¹o bëi thÊu

kÝnh héi tô

Trường hợp 2: Vật đặt

trong khoảng tiêu cự (d<f)

 Dựng ảnh B/ của B rồi hạ đường vuông góc với trục chính tại A/ , A /B/ là ảnh tạo bởi vật AB

 Dựng ảnh B/ của B rồi hạ đường vuông góc với trục chính tại A/ , A /B/ là ảnh tạo bởi vật AB

III Vận dụng:

C6.1

AB = h = 1cm

OA = d = 36cm

OF=OF’= f = 12cm

A’B’ = h’=? cm

' '

' '

' A F

OF B

A

OI



Mà OI = AB

O A B

A O

A

AO B

A

AB

' '

' '

'

'

36

1





12

12

1

' '

'





O A B

12 '

12 '

36 )

2 (

&

) 1

(







O A O

A

A’O = 18cm , A’B’ = h’ = 0,5cm

A

F

F’

0

B

A’

B’

I

' '

a

' a ' ' '

Tõ

C6.2

AB = h = 1cm

OA = d = 8cm

OF=OF’= f = 12cm

A’B’ = h’=? cm

'

Mà OI = AB

1 8

12

12

1

' '

'





O A B

12 '

12 '

8 )

2 (

&

) 1

(







O A O

A

A’O = 24cm , A’B’ = h’ = 3cm

B’

' '

a

' a ' ' '

Tõ

III Vận dụng:

C7 Trả lời câu hỏi nêu ra ở phần mở bài?

Từ từ dịch chuyển thấu kính HT ra xa trang sách, ảnh của dòng chữ quan sát qua thấu kính cùng chiều và to hơn dòng chữ khi quan sát trực tiếp Đó là ảnh ảo của dòng chữ tạo bởi TKHT khi dòng chữ nằm trong tiêu cự của thấu kính.

Tới một vị trí nào đó ta lại nhìn thấy ảnh của dòng chữ ngược chiều với vật Đó là ảnh thật của dòng chữ tạo bởi TKHT, khi dòng chữ ngoài khoảng tiêu cự của TK, và ảnh thật đó nằm ở trước mắt.

Dặn dò

• Học kỹ bài và đọc phần

có thể em ch a biết.

• Làm bài tập 42-43

(phần còn lại) SBT trang

50-51

C¸m ¬n c¸c em!