Đánh cho ti ng chiêng lu n qua sàn lan đi xa.
Trang 1BÀI ĐI U KI N Ề Ệ MÔN: ÂM NH C Đ I C Ạ Ạ ƯƠ NG
VĂN HÓA C NG CHIÊNG TÂY NGUYÊN Ồ Tháng 11/2005, Không gian Văn hóa c ng chiêng Tây Nguyên đã đ ồ ượ c công nh n là “Ki t tác truy n kh u và di s n phi v t th c a nhân ậ ệ ể ẩ ả ậ ể ủ
lo i” Khác v i Nhã nh c cung đình Hu - di s n phi v t th đ ạ ớ ạ ế ả ậ ể ượ c công nh n tr ậ ướ c đó – C ng chiêng Tây Nguyên đ ồ ượ c công nh n không ậ
ch “b n ch t âm nh c” mà c “không gian văn hóa” - môi sinh ỉ ở ả ấ ạ ả ở
h u c c a âm nh c c ng chiêng ữ ơ ủ ạ ồ
.
* Không gian Văn hóa C ng chiêng ồ
Không gian văn hóa c ng chiêng Tây Nguyên tr i r ng su t 5 t nh Konồ ả ộ ố ỉ Tum, Gia Lai, Đăk Lăk, Đăk Nông, Lâm Đ ng và ch nhân c a lo i hình vănồ ủ ủ ạ
Trang 2hóa đ c s c này là c dân các dân t c Tây Nguyên: Bana, Xêđăng, Mnông,ặ ắ ư ộ
C ho, R măm, Êđê, Giarai C ng chiêng g n bó m t thi t v i cu c s ngơ ơ ồ ắ ậ ế ớ ộ ố
c a ngủ ười Tây Nguyên, là ti ng nói c a tâm linh, tâm h n con ngế ủ ồ ười, để
di n t ni m vui, n i bu n trong cu c s ng, trong lao đ ng và sinh ho tễ ả ề ỗ ồ ộ ố ộ ạ hàng ngày c a h ủ ọ
ng chiêng Tây Nguyên có ngu n g c t truy n th ng văn hóa và l ch s
r t lâu đ i V c i ngu n, có nhà nghiên c u cho r ng, c ng chiêng là "h uấ ờ ề ộ ồ ứ ằ ồ ậ
du " c a đàn đá trệ ủ ước khi có văn hóa đ ng, ngồ ườ ưi x a đã tìm đ n lo i khíế ạ
c đá: c ng đá, chiêng đá tre, r i t i th i đ i đ đ ng, m i có chiêngụ ồ ồ ớ ờ ạ ồ ồ ớ
đ ng T thu s khai, c ng chiêng đồ ừ ở ơ ồ ược đánh lên đ m ng lúa m i,ể ừ ớ
xu ng đ ng; bi u hi n c a tín ngố ồ ể ệ ủ ưỡng - là phương ti n giao ti p v i siêuệ ế ớ nhiên âm thanh khi ngân nga sâu l ng, khi thôi thúc tr m hùng, hòaắ ầ quy n v i ti ng su i, ti ng gió và v i ti ng lòng ngệ ớ ế ố ế ớ ế ười, s ng mãi cùng v iố ớ
đ t tr i và con ngấ ờ ười Tây Nguyên T t c các l h i trong năm, t l th iấ ả ễ ộ ừ ễ ổ tai cho tr s sinh đ n l b m , l cúng máng nẻ ơ ế ễ ỏ ả ễ ướ ễ ừc, l m ng c m m i, lơ ớ ễ đóng c a kho, l đâm trâu hay trong m t bu i nghe khan đ u ph i cóử ễ ộ ổ ề ả
ti ng c ng Ti ng chiêng dài h n đ i ngế ồ ế ơ ờ ười, ti ng chiêng n i li n, k t dínhế ố ề ế
nh ng th h ữ ế ệ
Theo quan ni m c a ngệ ủ ười Tây Nguyên, đ ng sau m i chi c c ng, chiêngằ ỗ ế ồ
đ u n ch a m t v th n C ng chiêng càng c thì quy n l c c a v th nề ẩ ứ ộ ị ầ ồ ổ ề ự ủ ị ầ càng cao C ng chiêng còn là tài s n quý giá, bi u tồ ả ể ượng cho quy n l c vàề ự
s giàu có Đã có th i m t chi c chiêng giá tr b ng hai con voi ho c 20 conự ờ ộ ế ị ằ ặ trâu Vào nh ng ngày h i, hình nh nh ng vòng ngữ ộ ả ữ ười nh y múa quanhả
ng n l a thiêng, bên nh ng vò rọ ử ữ ượu c n trong ti ng c ng chiêng vangầ ế ồ
v ng núi r ng, t o cho Tây Nguyên m t không gian lãng m n và huy n o.ọ ừ ạ ộ ạ ề ả
Trang 3C ng chiêng do v y góp ph n t o nên nh ng s thi, nh ng áng th ca đ mồ ậ ầ ạ ữ ử ữ ơ ậ
ch t văn hóa Tây Nguyên v a lãng m n, v a hùng tráng.ấ ừ ạ ừ
C ng chiêng đã đi vào s thi Tây Nguyên nh đ kh ng đ nh tính trồ ử ư ể ẳ ị ường
t n c a lo i nh c c này: “ồ ủ ạ ạ ụ Hãy đánh nh ng chiêng âm thanh nh t, nh ng ữ ấ ữ chiêng kêu tr m nh t Đánh nhè nh cho gió đ a xu ng đ t Đánh cho ti ng ầ ấ ẹ ư ố ấ ế chiêng vang xa kh p x Đánh cho ti ng chiêng lu n qua sàn lan đi xa Đánh ắ ứ ế ồ cho ti ng chiêng v ế ượ t qua nhà v ng lên tr i Đánh cho kh trên cây cũng ọ ờ ỉ quên bám ch t vào cành đ n ph i ngã xu ng đ t Đánh cho ma qu mê m i ặ ế ả ố ấ ỷ ả nghe đ n quên làm h i con ng ế ạ ườ i Đánh cho chu t sóc quên đào hang, cho ộ
r n n m ngay đ , cho th ph i gi t mình, cho h ắ ằ ơ ỏ ả ậ ươ u nai đ ng nghe quên ăn ứ
c , cho t t c ch còn l ng nghe ti ng chiêng c a Đam San ỏ ấ ả ỉ ắ ế ủ ”
* B n ch t ngh thu t ả ấ ệ ậ
Trang 4C ng chiêng không do c dân Tây Nguyên t đúc ra mà xu t phát t m tồ ư ự ấ ừ ộ
s n ph m hàng hoá (mua t các n i khác v ) đả ẩ ừ ơ ề ược ngh nhân ch nh s aệ ỉ ử thành m t nh c c Phộ ạ ụ ương pháp ch nh s a chiêng c ng v i tai âm nh cỉ ử ộ ớ ạ
nh y c m c a ngh nhân s a chiêng đã th hi n trình đ th m âm tinh tạ ả ủ ệ ử ể ệ ộ ẩ ế
và hi u bi t c n kẽ v ch đ rung và lan truy n âm thanh trên m tể ế ặ ề ế ộ ề ặ chiêng và trong không gian Có hai phương pháp ch nh s a mà ngỉ ử ười nghệ nhân Tây Nguyên s d ng: Gõ, gò theo hình v y tê tê và theo hình lở ử ụ ả ượn sóng Do v y, kỹ thu t gõ, gò theo đậ ậ ường tròn trên nh ng đi m khác nhauữ ể quanh tâm đi m c a t ng chi c chiêng là m t phát hi n v t lý đúng đ n,ể ủ ừ ế ộ ệ ậ ắ khoa h c (m c dù trình đ phát tri n xã h i c a ngọ ặ ộ ể ộ ủ ười Tây Nguyên thuở
x a ch a bi t đ n v t lý h c) Đây là sáng t o l n c a c dân các dân t c ítư ư ế ế ậ ọ ạ ớ ủ ư ộ
người Tây Nguyên
Đ đáp ng các yêu c u th hi n b ng âm nh c khác nhau, các t c ngể ứ ầ ể ệ ằ ạ ộ ười Tây Nguyên đã l a ch n nhi u biên ch dàn c ng chiêng khác nhau:ự ọ ề ế ồ
Dàn chiêng có 2 hay 3 chi c: Biên ch này tuy nh nh ng theo quan ni mế ế ỏ ư ệ
c a nhi u t c ngủ ề ộ ười Tây Nguyên, đây là biên ch c x a nh t Dàn 2 chiêngế ổ ư ấ
b ng g i là chiêng Tha, c a ngằ ọ ủ ười Brâu; dàn 3 c ng núm c a ngồ ủ ười Churu, Bana, Giarai, Gié-Triêng cũng thu c lo i này.ộ ạ
Trang 5Dàn chiêng có 6 chiêng ph bi n nhi u t c ngổ ế ở ề ộ ười: Dàn 6 chiêng b ng c aằ ủ
người M ; dàn Stang c a ngạ ủ ười X đăng; dàn chiêng c a các nhóm Gar,ơ ủ Noong, Pr ng thu c dân t c Mnông; dàn chiêng Diek c a nhóm Kp ngơ ộ ộ ủ ạ ười Êđê Cũng có dàn g m 6 c ng núm nh nhóm Bih thu c dân t c Êđê Dànồ ồ ư ộ ộ chiêng 6 chi c có th đ m trách nh p đi u nh dàn c ng núm c a nhómế ể ả ị ệ ư ồ ủ Bih thu c dân t c Êđê, dàn Diek c a nhóm Kp dân t c Êđê, dàn chiêng c aộ ộ ủ ạ ộ ủ nhóm Noong dân t c Mnông.ộ
Dàn chiêng 11 ho c 12 chi c g m 3 c ng núm và 8-9 chi c chiêng b ngặ ế ồ ồ ế ằ
c a các t c ngủ ộ ười Giarai (ngành Aráp), Bana (ngành T L , Kon K’Đeh),ồ ồ
ngườ ơi X đăng (ngành Steng)
Các dàn chiêng có biên ch 3 chiêng tr lên thế ở ường có chi c tr ng l n vàế ố ớ
c p chũm cho Riêng dàn 3 c ng núm c a ngặ ẹ ồ ủ ười Churu thì ph i có chi cả ế khèn 6 âm ph i h p.ố ợ
Trang 6nhi u t c ng i nh Churu, X đăng, Mnông và đ c bi t t c ng i Giarai,
Bana, ph n (nh t là các cô gái tr ) làm thành m t dàn múa đ ng hànhụ ữ ấ ẻ ộ ồ
v i b n nh c chiêng Đi u đáng nói là các đi u múa này đớ ả ạ ề ệ ược coi là thành
t không th thi u c a vi c di n t u các bài c ng chiêng (không đố ể ế ủ ệ ễ ấ ồ ược dùng bên ngoài di n t u c ng chiêng ho c trình di n gi i trí).ễ ấ ồ ặ ễ ả
Có th nói, văn hoá và âm nh c c ng chiêng Tây Nguyên th hi n tài ể ạ ồ ể ệ năng sáng t o mang t m ki t tác c a nhân lo i ạ ầ ệ ủ ạ
C ng chiêng là m t nh c c nghi l , các bài nh c c ng chiêng trồ ộ ạ ụ ễ ạ ồ ước h t làế
s đáp ng cho yêu c u c a m i l th c và đự ứ ầ ủ ỗ ễ ứ ược coi nh m t thành t h uư ộ ố ữ
c c a l th c đó Nh th , m i nghi l có ít nh t m t bài nh c chiêngơ ủ ễ ứ ư ế ỗ ễ ấ ộ ạ riêng Trong m i nghi l , l i có th có nhi u công đo n có nh c chiêngỗ ễ ạ ể ề ạ ạ riêng: Người ngành Aráp dân t c Giarai vùng Ea H’Leo t nh Đ c L c cóộ ở ỉ ắ ắ các bài nh c chiêng cho các l đâm trâu, khóc ngạ ễ ười ch t trong tang l ,ế ễ
m ng nhà rông m i, m ng chi n th ng, l xu ng gi ng, l c u an cho lúa,ừ ớ ừ ế ắ ễ ố ố ễ ầ
Trang 7mùa g t Ngoài ra, còn có nh ng bài chiêng dùng cho các sinh ho t c ngặ ữ ạ ộ
đ ng nh : L th i tai cho tr s sinh, m ng nhà m i, chúc s c kho ồ ư ễ ổ ẻ ơ ừ ớ ứ ẻ
Các bài chiêng cũng đ t đ n m t trình đ bi u c m âm nh c phù h p v iạ ế ộ ộ ể ả ạ ợ ớ
tr ng thái tình c m c a con ngạ ả ủ ười trong m i nghi l : Chiêng tang l hay bỗ ễ ễ ỏ
m thì ch m rãi, man mác bu n; chiêng mùa g t thì thánh thót, vui tả ậ ồ ặ ươi; chiêng đâm trâu thì nh p đi u gi c giã ị ệ ụ
T nh Lâm Đ ng ch còn l i 3.113 b T năm 1982 đ n 1992, t nh Đ c ỉ ồ ỉ ạ ộ ừ ế ỉ ắ
L c đã m t 5.325 b chiêng, t năm 1993 đ n 2003 l i m t ti p 850 ắ ấ ộ ừ ế ạ ấ ế
b , hi n t i c t nh ch còn 3.825 b c ng chiêng ộ ệ ạ ả ỉ ỉ ộ ồ
* B o t nTheo th ng kê c a S Văn hoá Thông tin Gia Lai, tr ả ồ ố ủ ở ướ c năm
1980 trong các b n làng c a ng ả ủ ườ i Giarai, Bana trong t nh có hàng ỉ
ch c ngàn b c ng chiêng Có gia đình s h u 2-3 b , m i b n làng ụ ộ ồ ở ữ ộ ỗ ả
có hàng ch c b Đ n năm 1999, c t nh có 900 p’lei và ch còn 5.117 ụ ộ ế ả ỉ ỉ
b , năm 2002 còn l i ch a đ n 3.000 b ộ ạ ư ế ộ
Trang 8Trước h t là s suy gi m nhanh chóng v s lế ự ả ề ố ượng các dàn c ng chiêng Nh ng nguy c mai m t c ng chiêng còn th hi n cácồ ư ơ ộ ồ ể ệ ở bài b n nh c chiêng d n d n b lãng quên Các ngh nhân tr i qua th iả ạ ầ ầ ị ệ ả ờ gian, do nhi u tác đ ng khác nhau đã quên nhi u b n nh c chiêng Ngề ộ ề ả ạ ười Mnông trước đây có 40 b n nh c chiêng, nay các ngh nhân ch còn nh ,ả ạ ệ ỉ ớ
l u truy n và trình di n đư ề ễ ược 10 b n nh c chiêng M t khác, nh ng nghả ạ ặ ữ ệ nhân có đôi tai th m âm, có năng khi u trong vi c ch nh chiêng cũng th aẩ ế ệ ỉ ư
v ng d n trong các c ng đ ng c dân.ắ ầ ộ ồ ư
Đáng ti c nh t là khi nh ng ngế ấ ữ ười già, nh ng ngh nhân Tây Nguyên ch tữ ệ ế
đi đã mang theo c kho tàng di s n văn hoá c ng chiêng mà không d dàngả ả ồ ễ
t o d ng và khôi ph c đạ ự ụ ược S đ t gãy dòng ch y c a văn hoá truy nự ứ ả ủ ề
th ng d n đ n s th , h h ng c a l p tr v i văn hoá c a các th hố ẫ ế ự ờ ơ ờ ữ ủ ớ ẻ ớ ủ ế ệ
ti n nhân, trong đó có văn hoá âm nh c c ng chiêng.ề ạ ồ
Khác v i Nhã nh c cung đình Hu , là m t hi n tớ ạ ế ộ ệ ượng văn hóa, đ b o t nể ả ồ chúng ta ch c n đ u t cho công tác nghiên c u và phát tri n ngh nhânỉ ầ ầ ư ứ ể ệ
bi u di n, c ng chiêng không ch là ngh thu t bi u di n đ n thu n, màể ễ ồ ỉ ệ ậ ể ễ ơ ầ
g n bó ch t chẽ v i nghi l , v i đ i s ng h ng ngày, v i chính không gianắ ặ ớ ễ ớ ờ ố ằ ớ
c a vùng đ t y Vì v y, c n có m t chủ ấ ấ ậ ầ ộ ương trình t ng th , quy mô choổ ể công vi c này.ệ
Trước m t, c n đ y m nh công tác s u t m, ghi chép và nghiên c u m tắ ầ ẩ ạ ư ầ ứ ộ cách bài b n, h th ng v c ng chiêng và văn hóa c ng chiêng Tây Nguyên.ả ệ ố ề ồ ồ
Ti n hành ph c h i và gi gìn các sinh ho t văn hóa đ t o môi trế ụ ồ ữ ạ ể ạ ường
di n xễ ướng c a sinh ho t văn hóa c ng chiêng trên quan đi m k th a cóủ ạ ồ ể ế ừ
ch n l c T ng bọ ọ ừ ước xây d ng phòng l u tr di s n văn hóa c ng chiêngự ư ữ ả ồ Tây Nguyên t i Trung tâm D li u Di s n văn hóa (Vi n Văn hóa-Thôngạ ữ ệ ả ệ tin) và t i các b o tàng t nh: Kon Tum, Gia Lai, Ðác L c, Ð c Nông và Lâmạ ả ỉ ắ ắ
Ð ng.ồ
Trang 9Ð ng th i có k ho ch đào t o dài h n, c b n đ i ngũ cán b khoa h cồ ờ ế ạ ạ ạ ơ ả ộ ộ ọ
am hi u v âm nh c truy n th ng, văn hóa, l ch s Tây Nguyên, chú tr ngể ề ạ ề ố ị ử ọ đào t o cán b là ngạ ộ ười dân t c thi u s M l p truy n d y kinh nghi mộ ể ố ở ớ ề ạ ệ đánh chiêng, ch nh chiêng t i c ng đ ng.ỉ ạ ộ ồ
Trang 10T nh Lâm Đ ng ch còn l i 3.113 b T năm 1982 đ n 1992, t nh Đ c ỉ ồ ỉ ạ ộ ừ ế ỉ ắ
L c đã m t 5.325 b chiêng, t năm 1993 đ n 2003 l i m t ti p 850 ắ ấ ộ ừ ế ạ ấ ế
b , hi n t i c t nh ch còn 3.825 b c ng chiêng ộ ệ ạ ả ỉ ỉ ộ ồ
Trước h t là s suy gi m nhanh chóng v s lế ự ả ề ố ượng các dàn c ng chiêng Nh ng nguy c mai m t c ng chiêng còn th hi n cácồ ư ơ ộ ồ ể ệ ở bài b n nh c chiêng d n d n b lãng quên Các ngh nhân tr i qua th iả ạ ầ ầ ị ệ ả ờ gian, do nhi u tác đ ng khác nhau đã quên nhi u b n nh c chiêng Ngề ộ ề ả ạ ười Mnông trước đây có 40 b n nh c chiêng, nay các ngh nhân ch còn nh ,ả ạ ệ ỉ ớ
l u truy n và trình di n đư ề ễ ược 10 b n nh c chiêng M t khác, nh ng nghả ạ ặ ữ ệ nhân có đôi tai th m âm, có năng khi u trong vi c ch nh chiêng cũng th aẩ ế ệ ỉ ư
v ng d n trong các c ng đ ng c dân.ắ ầ ộ ồ ư
Đáng ti c nh t là khi nh ng ngế ấ ữ ười già, nh ng ngh nhân Tây Nguyên ch tữ ệ ế
đi đã mang theo c kho tàng di s n văn hoá c ng chiêng mà không d dàngả ả ồ ễ
t o d ng và khôi ph c đạ ự ụ ược S đ t gãy dòng ch y c a văn hoá truy nự ứ ả ủ ề
th ng d n đ n s th , h h ng c a l p tr v i văn hoá c a các th hố ẫ ế ự ờ ơ ờ ữ ủ ớ ẻ ớ ủ ế ệ
ti n nhân, trong đó có văn hoá âm nh c c ng chiêng.ề ạ ồ
Khác v i Nhã nh c cung đình Hu , là m t hi n tớ ạ ế ộ ệ ượng văn hóa, đ b o t nể ả ồ chúng ta ch c n đ u t cho công tác nghiên c u và phát tri n ngh nhânỉ ầ ầ ư ứ ể ệ
bi u di n, c ng chiêng không ch là ngh thu t bi u di n đ n thu n, màể ễ ồ ỉ ệ ậ ể ễ ơ ầ
g n bó ch t chẽ v i nghi l , v i đ i s ng h ng ngày, v i chính không gianắ ặ ớ ễ ớ ờ ố ằ ớ
c a vùng đ t y Vì v y, c n có m t chủ ấ ấ ậ ầ ộ ương trình t ng th , quy mô choổ ể công vi c này.ệ
Trước m t, c n đ y m nh công tác s u t m, ghi chép và nghiên c u m tắ ầ ẩ ạ ư ầ ứ ộ cách bài b n, h th ng v c ng chiêng và văn hóa c ng chiêng Tây Nguyên.ả ệ ố ề ồ ồ
Ti n hành ph c h i và gi gìn các sinh ho t văn hóa đ t o môi trế ụ ồ ữ ạ ể ạ ường
di n xễ ướng c a sinh ho t văn hóa c ng chiêng trên quan đi m k th a cóủ ạ ồ ể ế ừ
Trang 11ch n l c T ng bọ ọ ừ ước xây d ng phòng l u tr di s n văn hóa c ng chiêngự ư ữ ả ồ Tây Nguyên t i Trung tâm D li u Di s n văn hóa (Vi n Văn hóa-Thôngạ ữ ệ ả ệ tin) và t i các b o tàng t nh: Kon Tum, Gia Lai, Ðác L c, Ð c Nông và Lâmạ ả ỉ ắ ắ
Ð ng.ồ
Ð ng th i có k ho ch đào t o dài h n, c b n đ i ngũ cán b khoa h cồ ờ ế ạ ạ ạ ơ ả ộ ộ ọ
am hi u v âm nh c truy n th ng, văn hóa, l ch s Tây Nguyên, chú tr ngể ề ạ ề ố ị ử ọ đào t o cán b là ngạ ộ ười dân t c thi u s M l p truy n d y kinh nghi mộ ể ố ở ớ ề ạ ệ đánh chiêng, ch nh chiêng t i c ng đ ng.ỉ ạ ộ ồ
T nh Lâm Đ ng ch còn l i 3.113 b T năm 1982 đ n 1992, t nh Đ c ỉ ồ ỉ ạ ộ ừ ế ỉ ắ
L c đã m t 5.325 b chiêng, t năm 1993 đ n 2003 l i m t ti p 850 ắ ấ ộ ừ ế ạ ấ ế
b , hi n t i c t nh ch còn 3.825 b c ng chiêng ộ ệ ạ ả ỉ ỉ ộ ồ
Trước h t là s suy gi m nhanh chóng v s lế ự ả ề ố ượng các dàn c ng chiêng Nh ng nguy c mai m t c ng chiêng còn th hi n cácồ ư ơ ộ ồ ể ệ ở bài b n nh c chiêng d n d n b lãng quên Các ngh nhân tr i qua th iả ạ ầ ầ ị ệ ả ờ gian, do nhi u tác đ ng khác nhau đã quên nhi u b n nh c chiêng Ngề ộ ề ả ạ ười Mnông trước đây có 40 b n nh c chiêng, nay các ngh nhân ch còn nh ,ả ạ ệ ỉ ớ
l u truy n và trình di n đư ề ễ ược 10 b n nh c chiêng M t khác, nh ng nghả ạ ặ ữ ệ nhân có đôi tai th m âm, có năng khi u trong vi c ch nh chiêng cũng th aẩ ế ệ ỉ ư
v ng d n trong các c ng đ ng c dân.ắ ầ ộ ồ ư
Đáng ti c nh t là khi nh ng ngế ấ ữ ười già, nh ng ngh nhân Tây Nguyên ch tữ ệ ế
đi đã mang theo c kho tàng di s n văn hoá c ng chiêng mà không d dàngả ả ồ ễ
t o d ng và khôi ph c đạ ự ụ ược S đ t gãy dòng ch y c a văn hoá truy nự ứ ả ủ ề
th ng d n đ n s th , h h ng c a l p tr v i văn hoá c a các th hố ẫ ế ự ờ ơ ờ ữ ủ ớ ẻ ớ ủ ế ệ
ti n nhân, trong đó có văn hoá âm nh c c ng chiêng.ề ạ ồ
Khác v i Nhã nh c cung đình Hu , là m t hi n tớ ạ ế ộ ệ ượng văn hóa, đ b o t nể ả ồ chúng ta ch c n đ u t cho công tác nghiên c u và phát tri n ngh nhânỉ ầ ầ ư ứ ể ệ
Trang 12bi u di n, c ng chiêng không ch là ngh thu t bi u di n đ n thu n, màể ễ ồ ỉ ệ ậ ể ễ ơ ầ
g n bó ch t chẽ v i nghi l , v i đ i s ng h ng ngày, v i chính không gianắ ặ ớ ễ ớ ờ ố ằ ớ
c a vùng đ t y Vì v y, c n có m t chủ ấ ấ ậ ầ ộ ương trình t ng th , quy mô choổ ể công vi c này.ệ
Trước m t, c n đ y m nh công tác s u t m, ghi chép và nghiên c u m tắ ầ ẩ ạ ư ầ ứ ộ cách bài b n, h th ng v c ng chiêng và văn hóa c ng chiêng Tây Nguyên.ả ệ ố ề ồ ồ
Ti n hành ph c h i và gi gìn các sinh ho t văn hóa đ t o môi trế ụ ồ ữ ạ ể ạ ường
di n xễ ướng c a sinh ho t văn hóa c ng chiêng trên quan đi m k th a cóủ ạ ồ ể ế ừ
ch n l c T ng bọ ọ ừ ước xây d ng phòng l u tr di s n văn hóa c ng chiêngự ư ữ ả ồ Tây Nguyên t i Trung tâm D li u Di s n văn hóa (Vi n Văn hóa-Thôngạ ữ ệ ả ệ tin) và t i các b o tàng t nh: Kon Tum, Gia Lai, Ðác L c, Ð c Nông và Lâmạ ả ỉ ắ ắ
Ð ng.ồ
Ð ng th i có k ho ch đào t o dài h n, c b n đ i ngũ cán b khoa h cồ ờ ế ạ ạ ạ ơ ả ộ ộ ọ
am hi u v âm nh c truy n th ng, văn hóa, l ch s Tây Nguyên, chú tr ngể ề ạ ề ố ị ử ọ đào t o cán b là ngạ ộ ười dân t c thi u s M l p truy n d y kinh nghi mộ ể ố ở ớ ề ạ ệ đánh chiêng, ch nh chiêng t i c ng đ ng.ỉ ạ ộ ồ
T nh Lâm Đ ng ch còn l i 3.113 b T năm 1982 đ n 1992, t nh Đ c ỉ ồ ỉ ạ ộ ừ ế ỉ ắ
L c đã m t 5.325 b chiêng, t năm 1993 đ n 2003 l i m t ti p 850 ắ ấ ộ ừ ế ạ ấ ế
b , hi n t i c t nh ch còn 3.825 b c ng chiêng ộ ệ ạ ả ỉ ỉ ộ ồ
Trước h t là s suy gi m nhanh chóng v s lế ự ả ề ố ượng các dàn c ng chiêng Nh ng nguy c mai m t c ng chiêng còn th hi n cácồ ư ơ ộ ồ ể ệ ở bài b n nh c chiêng d n d n b lãng quên Các ngh nhân tr i qua th iả ạ ầ ầ ị ệ ả ờ gian, do nhi u tác đ ng khác nhau đã quên nhi u b n nh c chiêng Ngề ộ ề ả ạ ười Mnông trước đây có 40 b n nh c chiêng, nay các ngh nhân ch còn nh ,ả ạ ệ ỉ ớ
l u truy n và trình di n đư ề ễ ược 10 b n nh c chiêng M t khác, nh ng nghả ạ ặ ữ ệ