Chuyên đề 2: ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM NGƯỜI TỔ CHỨC VÀ LÃNH ĐẠO NHÂN DÂN GIÀNH NHỮNG THẮNG LỢI VĨ ĐẠI

I. ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM RA ĐỜI CHẤM DỨT SỰ KHỦNG HOẢNG VỀ ĐƯỜNG LỐI GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC Ở VIỆT NAM 1. Sự khủng hoảng về đường lối giải phóng dân tộc và phát triển đất nước đầu thế kỷ XX 1.9. 1858, khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta thì phong trào yêu nước của nhân dân Việt Nam đấu tranh để bảo vệ nền độc lập dân tộc đã bắt đầu. IV. NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM LỚN CỦA ĐẢNG TRONG QUÁ TRÌNH LÃNH ĐẠO CÁCH MẠNG VIỆT NAM Một là, nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và CNXH Hai là, sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Ba là, không ngừng củng cố, tăng cường đoàn kết: đoàn kết toàn Đảng, đoàn kết toàn dân, đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế. Bốn là, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, sức mạnh trong nước với sức mạnh quốc tế. Năm là, sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM - NGƯỜI TỔ CHỨC VÀ LÃNH

ĐẠO NHÂN DÂN GIÀNH NHỮNG

THẮNG LỢI VĨ ĐẠI

Giảng viên: Nguyễn Anh Văn

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Huyện ủy

TẬP HUẤN CÁN BỘ CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ

TẬP HUẤN CÁN BỘ CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ

Bài 2:

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM - NGƯỜI TỔ CHỨC VÀ

LÃNH ĐẠO NHÂN DÂN GIÀNH NHỮNG THẮNG LỢI VĨ ĐẠI

Giảng viên: Nguyễn Anh Văn

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Huyện ủy

I II

IV III

1 Sự khủng hoảng về đường lối giải phóng dân tộc và phát triển đất nước đầu thế kỷ XX

Thùc d©n Ph¸p x©m l îc n íc ta n¨m 1858

Trong quá trình dựng nước và giữ nước lâu dài và gian khổ, dân tộc ta sớm hình thành truyền thống yêu nước nồng nàn, tinh thần đấu tranh anh dũng, bất khuất Vì vậy, ngay từ khi thực dân Pháp xâm lược, nhân dân ta liên tiếp đứng lên chống lại

quân xâm lược.

Phong trào yêu n ớc theo khuynh h ớng phong kiến và t sản cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Hoàng Hoa Thám, Trương

Định,Nguyễn Tri Ph ương, ương,

Kết quả:

Các cuộc khởi nghĩa và phong trào đó đều bị thất bại và dìm Trong bể máu

Nguyên nhân

Ch a tìm đ ợc con đ ờng cứu

n ớc phản ánh đúng nhu cầu phát triển của xã hội Việt Nam

* Phong trào yêu nước theo hệ tư tưởng phong kiến

• - Phong trào Cần Vương kéo dài từ năm 1885 đến năm 1896

• Phong trào cần vương được chia làm 2 giai đoạn:

• +) Giai đoạn đầu các phong trào diễn ra dưới sự chỉ huy của vua Hàm Nghi

và Tôn Thất Thuyết kéo dài trong 3 năm từ 1885 đến 1888

• - Giai đoạn này bao gồm hàng loạt các cuộc khởi nghĩa lớn nhỏ khác nhau như:

• ở Bình Định có phong trào của Mai Xuân Trưởng

• ở Quảng Nam có phong trào của Trần Văn Dự

• ở Quảng Ngãi có phong trào của Lê Trung Đình

ở Quảng Trị có phong trào của Trương Đình Hội

• +) Giai đoạn 2 từ 1888 đến 1896 : các phong trào đấu tranh ở giai đoạn này diễn ra không còn sự chỉ huy của triều đình các cuộc đấu tranh đã được quy

tụ vào một số trung tâm lớn như:

• Khởi nghĩa Ba Đình (Thanh Hoá) năm 1887- 1892 do Phạm Bành, Đinh

đặc tr ng của chế độ thuộc địa

Thi hành chính sách cai trị chuyên chế.

Về kinh tế

Thực hiện chính sách độc quyền,

kìm hãm sự phát triển

nền kinh tế độc lập

của n ớc ta

Đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lý,vô nhân đạo, tăng c ờng vơ vét tài nguyên

và bóc lột nặng nề, làm cho nhân dân ta, bị bần

cùng, nền kinh tế bị

què quặt

Nông dân bị bóc lột cùng cực, mất đất sản xuất

đồi phong bại tục.

Mọi hoạt động yêu n ớc đều bị

Nhằm kìm hãm nhân dân ta trong vòng tăm tối dốt nát, lạc hậu, phục tùng

sự cai trị của chúng

Nông thôn Việt Nam trong thời kỳ Pháp thuộc

Những người chết đói

- Giai cấp nông dân là lực lượng đông đảo

nhất trong xã hội Việt Nam chiếm khoảng 90% dân số, bị thực dân và phong kiến áp bức, bóc lột nặng nề.

Năm 1897, toàn quyền Đông Dương - Pôn Đume đưa ra chương

trình khai thác thuộc địa lần thứ nhất

Độc chiếm thị trường, nguyên liệu, thu thuế

•Xây dựng hệ thống GTVT (đường bộ, đường sắt, đường thuỷ…) phục vụ cho việc khai thác, quân sự…

- Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời từ cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp, tập trung nhiều ở các thành phố và vùng

mỏ như: Hà Nội, Sài Gòn, Hải Phòng, Nam Định, Vinh, Quảng Ninh

Đến cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai, giai cấp công nhân đã phát triển nhanh chóng về số lượng, 10 vạn (năm 1914) tăng lên hơn 22 vạn (năm 1929), trong đó: hơn 53.000 công nhân mỏ (60%

là công nhân mỏ than), và 81.200 công nhân đồn điền

Bị đày đi Châu Phi

Từ năm 1902-1912 thực dân

Pháp kết án 24.380 người

Tại sao các cuộc khởi nghĩa, phong trào đấu tranh anh dũng của nhân dân

ta đều thất bại?

• Điều này chứng tỏ rằng

thời kỳ đấu tranh chống

ngoại xâm trong khuôn khổ

ý thức hệ Tư Tưởng Phong

Kiến đã chấm dứt, nó

không phù hợp với điều

kiện hoàn cảnh của xã hội

Việt Nam lúc bấy giờ và trở

lên lỗi thời về mặt lịch sử.

Kết cục của các phong trào

Thủ cấp của Dương Bé, Tư Bình và Đội Nhân bị xử trảm ngày 8 tháng Bảy năm

1908 trong vụ "Hà Thành đầu độc"

Đại diện của xu hướng bạo động là Phan Bội Châu

* Phong trào yêu nước theo hệ tư tưởng tư sản

Đại diện của xu hướng cải cách là Phan Châu Trinh

Tầng lớp tiểu tư sản Việt Nam bao gồm học sinh, trí thức, viên chức và những người làm nghề tự do

• Tiểu tư sản Việt Nam có lòng yêu nước, căm

thù đế quốc, thực dân và chịu ảnh hưởng của những tư tưởng tiến bộ từ bên ngoài truyền

vào Vì vậy, đây là lực lượng có tinh thần cách mạng cao "Họ tỏ ra thức thời và rất nhạy cảm với thời cuộc Được phong trào cách mạng

rầm rộ của công nông thức tỉnh và cổ vũ, họ bước vào hàng ngũ cách mạng ngày càng

đông và đóng một vai trò quan trọng trong

phong trào đấu tranh của nhân dân, nhất là ở thành thị".

Giai cấp địa chủ phong kiến Giai cấp nông dân

Giai cấp tư sản Giai cấp công nhân

Giai cấp tiểu tư sản

Như vậy, xã hội Việt Nam xuất hiện hai giai cấp mới là công nhân và tư sản

Trong xã hội Việt Nam, ngoài mâu thuẫn

cơ bản giữa nhân dân, chủ yếu là nông

nảy sinh mâu thuẫn vừa cơ bản, vừa chủ yếu và ngày càng gay gắt trong đời sống dân tộc, đó là: mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với thực dân Pháp

xâm lược.

xâm lược

Thực tiễn lịch sử Việt Nam đặt ra hai yêu cầu: Một là, phải đánh đuổi

thực dân Pháp xâm lược, giành độc lập cho dân tộc; hai là, xoá bỏ chế độ phong kiến, giành quyền dân chủ cho nhân dân, chủ yếu là ruộng đất cho

nông dân Trong đó, chống đế quốc,

đầu.

Cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên

Đêm 30 rạng 31/8/1917 cuộc khởi nghĩa do Đội Cấn và Lương Ngọc Quyến lãnh đạo với lá cờ mang dòng chữ “Nam binh phục quốc”, 34 lực lượng nghĩa quân đã làm chủ thị xã Thái Nguyên trong 6 ngày; do chênh lệch lực lượng, trước sự tấn công của quân Pháp, các phòng tuyến và nhiều cứ điểm của nghĩa quân bị phá vỡ Trưa ngày 5/5 Nghĩa quân rút đến vùng núi Tam Đảo; đến tháng 5/1918 thực dân pháp dập tắt được cuộc khởi nghĩa.

Trịnh Văn Đạt (Đội Cấn)

2 Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.

- Ngày 5/6/1911 từ bến nhà Rồng trên một tầu buôn của Pháp mang tên “Đô đốc Latusơtrevin”

người thanh niên yêu nước Việt Nam với cái tên Nguyễn Văn Ba đã rời tổ quốc ra đi tìm con đường cứu nước Người đã qua nhiều quốc gia trên thế giới, nhất là các nước tư bản phát triển như Mỹ, Pháp, Anh Người nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tiễn cách mạng đã có trên thế giới như cách mạng Mỹ, cách mạng Pháp, đồng thời tham gia lao động và đấu tranh trong hàng ngũ giai cấp công nhân và nhân dân lao động Người rút ra kết

luận:“Cách mệnh Pháp cũng như cách mệnh Mỹ, nghĩa là cách mệnh tư bản, cách mệnh không đến nơi” vì quần chúng nhân dân vẫn đói khổ

Nguyễn Tất Thành

c) Phong trào yêu nước theo khuynh hướng vô sản

- Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị các điều kiện về chính trị, tư

tưởng và tổ chức cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Nguyễn Ái Quốc phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 18 Đảng Xã hội Pháp 12/1920

Bản yêu sách 8 điểm

Ngày 5-6-1911, Nguyễn Tất Thành bắt đầu đi tìm con

đ ờngcứu n ớc Vừa lao động,học tập, quan sát, nghiên cứu lý luận và tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp

Cách mạng tháng M ời Nga (1917) nổ ra và thắng lợi đã ảnh h ởng rất lớn đến Nguyễn ái Quốc Tháng 7-1920, Nguyễn ái Quốc đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất luận c ơng về vấn đề dân tộc và thuộc

địa của Lênin

12/1920 Nguyễn ái Quốc đã bỏ phiếu tán thành

Và gia nhập Quốc tế Cộng sản 12/1924 Nguyễn ái Quốc sáng lập Hội Việt Nam

Cách mạng thanh niên

- Đến năm 1929, phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ, đòi hỏi phải có sự của tổ chức đảng Vì vậy, các tổ chức cộng sản lần lượt được thành lập: Ngày 17 - 6 -

1929) Đông Dương cộng sản Đảng được thành lập ở Bắc Kỳ Tháng

8 - 1929 An Nam cộng sản Đảng được thành lập ở nam kỳ Ngày 01

- 01 -1930 Đông Dương cộng sản liên đoàn được thành lập ở Trung Kỳ

- Như vậy, chỉ trong một thời gian ngắn, ở Việt Nam có ba tổ chức cộng sản ra đời, điều đó chứng tỏ xu thế thành lập đảng cộng sản đã trở thành tất yếu của phong trào dân tộc ở Việt Nam Các tổ chức cộng sản trên đã nhanh chóng xây dựng cơ sở ở nhiều địa phương trong cả nước và trực tiếp tổ chức, lãnh đạo cuộc đấu tranh của

quần chúng Phong trào công nhân kết hợp chặt chẽ với phong trào đấu tranh của nông dân chống sưu cao thuế nặng, chống cướp ruộng đất và phong trào bãi khóa của học sinh, bãi thị của tiểu thương, tạo thành một làn sóng đấu tranh cách mạng dân tộc, dân chủ khắp cả nước

- Sự ra đời các tổ chức cộng sản ở Việt Nam.

- Tháng 7/1920 Nguyễn Ái Quốc được đọc bản “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về các vấn đề dân tộc và thuộc địa” của V I Lênin Bản luận cương đã chỉ cho Người và đồng bào

bị đọa đầy đau khổ của Người con đường để tự giải phóng, con đường để giành độc lập cho tổ quốc, tự do cho đồng bào

Người rút ra kết luận: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc,

không có con đường nào khác ngoài con đường cách mạng vô sản ”

- Tháng 12-1920, tại Đại hội Đảng Xã hội Pháp họp ở Tua (Tours) Nguyễn ái Quốc bỏ phiếu tán thành gia nhập Quốc tế thứ ba và tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp Sự kiện đó đánh dấu bước ngoặt quyết định trong cuộc đời hoạt động của Người, từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa cộng sản; mở

đường giải quyết đúng đắn về đường lối giải phóng dân tộc của Việt Nam

Tªn §¶ng

Thèng nhÊt, lÊy tªn lµ §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam

Héi nghÞ th«ng qua

Ch¸nh c ¬ng v¾n t¾t, S¸ch l îc

v¾n t¾t, Ch ¬ng tr×nh tãm t¾t, §iÒu lÖ v¾n t¾t cña §¶ng,

§iÒu lÖ tãm t¾t cña c¸c héi quÇn

C ¬ng lÜnh chÝnh trÞ ®Çu tiªn cña §¶ng

• Trong Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam đã có các

văn kiện được thông qua như: Chánh cương vắn tắt của Đảng, Sách lược vắn tắt của Đảng, Chương trình tóm tắt của Đảng

hợp thành Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam

- Phương hướng chiến lược của cách mạng Việt Nam là:

"tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản"

- Nhiệm vụ của cách mạng tư sản dân quyền và thổ địa cách mạng.

Về chính trị: Đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp và bọn phong kiến; làm cho

nước Việt Nam được hoàn toàn độc lập; lập chính phủ công nông binh, tổ chức quân đội công nông.

Về kinh tế: Thủ tiêu hết các thứ quốc trái; tịch thu toàn bộ sản nghiệp lớn

(như công nghiệp, vận tải, ngân hàng, v.v ) của tư bản đế quốc chủ nghĩa Pháp để giao cho Chính phủ công nông binh quản lý; tịch thu toàn bộ ruộng đất của bọn đế quốc chủ nghĩa làm của công chia cho dân cày nghèo; bỏ sưu thuế cho dân cày nghèo; mở mang công nghiệp và nông nghiệp; thi

hành luật ngày làm 8 giờ

Ý nghĩa sự ra đời Đảng cộng sản

Việt Nam?

ý nghÜa cña viÖc thµnh lËp §¶ng

Hå ChÝ Minh,ng êi s¸ng lËp, rÌn luyÖn

§¶ng ta.

II SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TRONG CÁC GIAI ĐOẠN CÁCH MẠNG

1.Đảng lãnh đạo nhân dân giành chính quyền và bảo vệ nền độc lập,

và toàn diện của quần chúng công nông dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, nhằm chống lại bọn đế quốc và phong kiến Cao trào cách mạng đó đã tỏ rõ tinh thần chiến đấu hy sinh oanh liệt và năng lực cách mạng sáng tạo của nhân dân lao động Việt Nam

- Phong trào dân chủ (1936-1939) đề ra chủ trương mới

để lãnh đạo nhân dân thành lập Mặt trận nhân dân rộng

rãi, đấu tranh đòi các quyền dân chủ, dân sinh phù hợp với yêu cầu và nguyện vọng bức thiết của quần chúng, làm

dấy lên trong cả nước một phong trào đấu tranh mạnh mẽ, sôi nổi hướng vào mục tiêu trước mắt là tự do, dân chủ,

cơm áo và hòa bình; đồng thời là cuộc chuẩn bị lực lượng cho giai đoạn cách mạng 1939 - 1945

- Phong trào giải phóng dân tộc, khởi nghĩa giành chính quyền (1939-1945) Tháng 11 năm 1939, Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp Hội nghị lần thứ sáu nhận định:

trong điều kiện lịch sử mới, giải phóng dân tộc là nhiệm

vụ hàng đầu và cấp bách nhất của cách mạng Đông

Ngày16-8-1945 Đại hội quốc dân cũng họp tại Tân Trào; Hồ Chí

Minh gửi thư kêu gọi đồng bào cả nước: "Giờ quyết định cho vận

mệnh dân tộc ta đã đến Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta Chúng ta không thể chậm trễ Tiến lên! Tiến lên! Dưới lá cờ Việt Minh, đồng bào hãy dũng cảm tiến lên!" Nhờ có sự chuẩn bị lực lượng chu đáo, lại nổ ra đúng

thời cơ nên CM Tháng Tám đã giành được thắng lợi nhanh, gọn,

ít đổ máu Chỉ trong vòng 15 ngày (từ 14 - 28/8) cuộc tổng khởi nghĩa đã thành công

Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời, đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, trịnh trọng tuyên bố trước quốc dân và thế giới: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời Dân tộc

ta bước sang kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập tự do,

- Cách mạng Tháng Tám là kết quả và đỉnh cao của 15 năm đấu

tranh của toàn dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng, mà trực tiếp là

phong trào giải phóng dân tộc, là thắng lợi của tư tưởng độc lập tự

do của Hồ Chí Minh và đường lối giải phóng dân tộc đúng đắn,

sáng tạo của Đảng

- Nhân dân Việt Nam đã đập tan xiềng xích nô lệ của chủ nghĩa đế quốc trong gần một thế kỷ trên đất nước ta, chấm dứt sự tồn tại của chế độ quân chủ chuyên chế ngót nghìn năm, lập nên nước Việt

Nam Dân chủ Cộng hòa, nhà nước do nhân dân lao động làm chủ Nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ trở thành người dân độc lập, tự do, người làm chủ vận mệnh của mình

- Với thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, "Chẳng những giai cấp lao động mà nhân dân Việt Nam ta có thể tự hào, mà giai cấp lao động và những dân tộc bị áp bức nơi khác cũng có thể tự hào rằng: lần này là lần đầu tiên trong lịch sử cách mạng của các dân tộc

thuộc địa và nửa thuộc địa, một Đảng mới 15 tuổi đã lãnh đạo cách mạng thành công, đã nắm chính quyền toàn quốc"

b) Đảng lãnh đạo cuộc đấu tranh bảo vệ chính quyền CM (1945 - 1946)

- Sau Cách mạng Tháng Tám, chính quyền nhân dân vừa mới được

thành lập nước ta phải đối đầu với ba thứ giặc: giặc đói, giặc dốt và giặc

ngoại xâm Nạn đói đầu năm 1945 đã làm chết hơn 2 triệu người ở miền Bắc; trên 95% dân Việt Nam mù chữ Ruộng đất bị bỏ hoang; Công nghiệp đình đốn; Hàng hóa khan hiếm; Tình hình tài chính rất khó khăn, kho bạc chỉ có 1,2 triệu đồng, trong đó quá nửa là tiền rách Đất nước bị bao vây bốn phía, vận mệnh dân tộc như "ngàn cân treo sợi tóc" Gần 20 vạn quân Tưởng và lực lượng tay sai phản động Đằng sau quân Tưởng là đế quốc

Mỹ đang nuôi dã tâm đặt Đông Dương dưới chế độ thuộc địa kiểu mới; trên đất nước ta lúc đó còn có khoảng 6 vạn quân Nhật Ngày 23-9-1945, được quân Anh giúp sức, thực dân Pháp nổ súng đánh chiếm Sài Gòn, mở đầu cuộc xâm lược nước ta lần thứ hai

- Trước tình hình đó, Đảng ta do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu đã

tỉnh táo và sáng suốt đề ra chủ trương, quyết sách đúng đắn Đối với các thế lực thù địch, chúng ta thực hiện sách lược mềm dẻo, lợi dụng mâu thuẫn,

c) Đảng lãnh đạo nhân dân tiến hành cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1946 - 1954)

Lịch sử đã đặt dân tộc ta trước một thử thách gay go mới, phải đứng lên để bảo vệ nền độc lập của dân tộc Vào lúc 20 giờ

ngày 19-12-1946, tất cả các chiến trường trong cả nước đồng loạt nổ súng Cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ Nhân dân cả nước đã

đứng lên theo lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch: "Hỡi đồng bào toàn quốc!

Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng Nhưng chúng

ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa! Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ Giờ cứu nước đã đến Ta phải hy sinh đến giọt máu cuối cùng, để giữ gìn đất nước Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một lòng kiên quyết hy sinh, thắng lợi nhất định về dân tộc ta”.