Bài thi dạy học theo chủ đề tích hợp bài dầu mỏ hóa học 9

Kiến thức : Biết được:  Khái niệm, thành phần, trạng thái tự nhiên của dầu mỏ, khí thiên nhiên và khí mỏ dầu và phương pháp khai thác chúng; một số sản phẩm chế biến từ dầu mỏ.. Kỹ năng

Phụ lục III Phiếu mô tả hồ sơ dạy học dự thi của giáo viên

I Tên hồ sơ dạy học:

Tiết 49 - Bài 40: Dầu mỏ và khí thiên nhiên

II Mục tiêu dạy học

II.1 Kiến thức, kĩ năng, thái độ của những môn học sẽ đạt được trong bài học:

1 Kiến thức : Biết được:

 Khái niệm, thành phần, trạng thái tự nhiên của dầu mỏ, khí thiên nhiên và khí mỏ dầu và phương pháp khai thác chúng; một số sản phẩm chế biến từ dầu mỏ

 Ứng dụng: Dầu mỏ và khí thiên nhiên là nguồn nhiên liệu và nguyên liệu quý trong

công nghiệp

2 Kỹ năng:

 Đọc trả lời câu hỏi, tóm tắt được thông tin về dầu mỏ, khí thiên nhiên và ứng dụng của chúng

 Sử dụng có hiệu quả một số sản phẩm dầu mỏ và khí thiên nhiên.

3 Thái độ : Nghiêm túc, có tinh thần học tập cao, có tinh thần tập thể cao

4 Trọng tâm :

 Thành phần dầu mỏ, khí thiên nhiên và khí mỏ dầu

 Các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ

 Ích lợi và cách khai thác, sử dụng dầu mỏ, khí thiên nhiên, khí dầu mỏ

II.2 Học sinh cần có năng lực vận dụng những kiến thức liên môn gồm các môn:

Lịch sử, Khoa học lớp 4, Vật lý, Địa lý , Mỹ Thuật, Toán học, Giáo dục công dân,hiểu biết xã hội để giải quyết vấn đề bài học đặt ra

- Lịch sử : Lịch sử khai thác dầu mỏ và khí thiên nhiên ở Việt Nam

- Khoa học lớp 4: Nguồn gốc của dầu mỏ.

- Địa lí:

+ Kĩ năng đọc lược đồ địa lý

+ Xác định được vị trí các mỏ dầu và khí thiên nhiên ở Việt Nam

+ Đặc điểm tài nguyên dầu mỏ và khí thiên nhiên ở Việt Nam

+ Biện pháp bảo vệ dầu mỏ và khí thiên nhiên ở Việt Nam nói riêng và vùng biểnquốc tế nói chung

- Giáo dục công dân: Giáo dục ý thức tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, ý thức bảo vệ

môi trường sống

- Mĩ thuật: Kỹ thuật quan sát và phân tích tranh ảnh

- Toán học: Áp dụng công thức để tính toán hóa học

- Sinh học kết hợp với Hóa học: giải thích được hiện tượng ô nhiễm dầu mỏ và tác

hại của ô nhiễm dầu mỏ trên biển

- Hiểu biết xã hội: biết ứng dụng của các sản phẩm của dầu mỏ và khí thiên nhiên

vào thực tế

III Đối tượng dạy học của bài học

- Số lớp: 1 lớp

- Số lượng học sinh: 27 học sinh

Đặc điểm: Học sinh lớp 9A có đặc điểm là đa số đều có học lực khá, giỏi vì vậy các

em rất chủ động trong khâu tìm tòi và khám phá tri thức đồng thời phát huy đượcnăng lực sáng tạo, đây là tiền đề đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động của lớp

IV Ý nghĩa của bài học

IV.1 Đối với thực tiễn dạy học:

- Học sinh lớp 9 đang ngày càng trưởng thành, kinh nghiệm sống càng phong phú,

các em có ý thức được rằng “Mình đang đứng trước ngưỡng cửa của cuộc đời”.

Thái độ và ý thức học tập của HS ngày càng phát triển, được thúc đẩy bởi động cơ vàmục đích học tập HS có khả năng tư duy lý luận, tư duy trừu tượng một cách độclập, sáng tạo, tư duy ngày càng chặt chẽ có căn cứ và nhất quán, tính phê phán của tưduy phát triển, thế giới quan dần được hình thành Như vậy, HS đã có sự thay đổi vềchất, năng lực quan sát của HS ngày càng sâu sắc và nhạy bén hơn, khả năng tư duytrừu tượng cao hơn, khả năng phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa ngày cànghoàn thiện, các em thích khám phá, tìm hiểu, thích thảo luận, tranh luận để trình bàynhững ý kiến của mình về các vấn đề của đời sống KT - XH Đây là điều kiện thuậnlợi để GV có thể tổ chức dạy học theo dự án hiệu quả Đối với các môn học kháccũng vậy như môn khoa học, địa lý, toán học, vật lý, sinh học, giáo dục công dân,hiểu biết xã hội các em cũng được tìm hiểu kiến thức liên quan đến môn hóa họctrong đó có kiến thức về các nguồn tài nguyên khoáng sản của nước ta thông quamôn khoa học lớp 4 và môn địa lý, cách giải bài toán bằng cách vận dụng linh hoạtcác công thức tính toán hóa học , kiến thức về trọng lượng riêng và khối lượng riêngcủa môn vật lý 6, áp suất của chất lỏng trong môn vật lý 8, kiến thức về tiết kiệm tàinguyên khoáng sản thông qua môn giáo dục công dân… Vì vậy khi cần tích hợp kiếnthức của một môn học nào đó vào vào bộ môn hóa học để giải quyết vấn đề trong bàihọc các em không cảm thấy bỡ ngỡ Như vậy việc tích hợp được kiến thức của cácmôn học này sẽ giải quyết được những vấn đề trong môn hóa học một cách rất thuậnlợi

- Để làm được điều đó đòi hỏi người giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc kiến thứcmôn mình dạy mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để tổchức, hướng dẫn các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn họcmột cách nhanh nhất, hiệu quả nhất

- Là giáo viên nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của hoạt động này nên tôi

đã tiến hành thử nghiệm một dự án nhỏ đối với môn Hóa học 9

- Việc kết hợp các kiến thức liên môn như Khoa học, Địa Lý, Sinh học, Mĩ thuật,Toán học, Giáo dục Công dân, Lịch sử vào môn Hóa học rất quan trọng, giúp cho bàidạy thể hiện nội dung bao quát, sinh động hơn Từ đó học sinh hiểu biết nhiều hơn,đặc biệt học sinh thấy được ý nghĩa của việc học tập tất cả các môn văn hóa màkhông còn hiện tượng học lệch và cũng qua những bài học có tích hợp kiến thức liênmôn như thế này giúp học sinh thấy được trách nhịêm của bản thân trong việc học tập

để góp phần xây dựng và bảo vệ quê hương đất nước, từ đó các em có ý thức học tập

tốt hơn

IV.2 Đối với thực tiễn đời sống xã hội:

- Dạy học tích hợp liên môn tạo điều kiện cho học sinh chủ động, tích cực, sángtạo; giáo dục thêm những hiểu biết về quê hương, đất nước bồi dưỡng lòng tự hào vàyêu quê hương đất nước mình hơn đồng thời giúp học sinh ý thức hơn việc học phải

đi đôi với hành; rèn luyện các kĩ năng giải quyết tình huống và ứng dụng vào thực tếđời sống

- Giáo dục ý thức tiết kiệm nguồn tài nguyên Quốc gia, khả năng tự học sáng tạo cácnguồn năng lượng mới cho tương lai

- Học sinh hiểu được vai trò, trách nhiệm của bản thân khi còn ngồi trên ghế Nhàtrường

- Như vậy, kiến thức liên môn tạo điều kiện cho học sinh chủ động tích cực, sáng tạotrong việc tiếp nhận tri thức; giáo dục cho các em ý thức học đi đôi với hành; rèn chocác em các kĩ năng sống cơ bản đặc biệt là kĩ năng giải quyết tình huống trong cuộcsống và ứng dụng các kiến thức được học từ sách vở vào thực tế đời sống của bảnthân, gia đình, xã hội

V Thiết bị dạy học, học liệu

Mô tả các thiết bị, đồ dùng dạy học, học liệu sử dụng trong dạy học

Mô tả các ứng dụng công nghệ thông tin trong việc dạy và học của bài học

* Các thiết bị, đồ dùng dạy học, học liệu sử dụng trong dạy học:

- Thiết bị, đồ dùng dạy học:

+ Sách giáo khoa hóa học 9, Sách giáo viên hóa học 9

+ Hộp mẫu các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ; tranh vẽ sơ đồ chưng cất dầu mỏ vàứng dụng của các sản phẩm thu được từ chế biến dầu mỏ

+ Tranh ảnh liên quan đến bài học trên mạng Internet

- Học liệu sử dụng trong dạy học:

+ Tham khảo: Luật Biển Việt Nam; Lịch sử khai thác dầu mỏ của Việt Nam

+ Ngoài ra còn sử dụng tư liệu của một số trang web: http://vnexpress;vietnamnet.vn

* Các ứng dụng công nghệ thông tin trong việc dạy và học của dự án:

- GV: sử dụng máy chiếu

- HS: tìm hiểu một số thông tin liên quan đến bài học qua mạng Internet

VI Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học

I Mục tiêu :

1 Kiến thức : Biết được:

 Khái niệm, thành phần, trạng thái tự nhiên của dầu mỏ, khí thiên nhiên và khí

mỏ dầu và phương pháp khai thác chúng; một số sản phẩm chế biến từ dầu mỏ

 Ứng dụng: Dầu mỏ và khí thiên nhiên là nguồn nhiên liệu và nguyên liệu quý

trong công nghiệp

2 Kỹ năng:

 Đọc trả lời câu hỏi, tóm tắt được thông tin về dầu mỏ, khí thiên nhiên và ứng dụng của chúng

 Sử dụng có hiệu quả một số sản phẩm dầu mỏ và khí thiên nhiên.

3 Thái độ : Nghiêm túc, có tinh thần học tập cao, có tinh thần tập thể cao

1 Giáo viên : Soạn bài, hộp mẫu các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ

- Tranh vẽ sơ đồ trưng cất dầu mỏ và ứng dụng các sản phẩm dầu mỏ thu được từ chế biến dầu mỏ

2 Học sinh : Nghiên cứu trước bài

III Tiến trình dạy học :

Sau khi học sinh trả lời giáo viên dẫn dắt vào bài học.

b Phát triển bài:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Hoạt động 1: Tính chất vật lý của dầu mỏ

-GV cho học sinh tiến hành thí

nghiệm tìm ra trạng thái, màu sắc,

tính tan trong nước của mẫu dầu mỏ

* Tiểu kết : Tính chất vật lý của dầu mỏ

- Là chất lỏng, sánh, màu nâu đen , không tan trong nước và nhẹ hơn nước

Hoạt động 2: Trạng thái tự nhiên và thành phần của dầu mỏ

- GV chiếu tranh:

-GV: Dựa vào kiến thức của môn

2 Trạng thái tự nhiên và thành phần của dầu mỏ

- HS quan sát tranh

- Hoạt động cá nhân trả lời :

khoa học lớp 4 và kiến thức địa lý lớp

8 kết hợp với kĩ thuật quan sát tranh

ảnh của môn Mĩ Thuật em hãy cho

biết dầu mỏ có ở đâu?

-GV chiếu tranh:

-GV: yêu cầu học sinh vận dụng kĩ

thuật quan sát tranh ảnh của môn Mĩ

Thuật nêu cấu tạo của mỏ dầu?

- Cho học sinh nhận xét , bổ sung cho

đúng

-GV chiếu tranh:

-GV: yêu cầu học sinh quan sát tranh

và vận dụng hiểu biết xã hội nêu cách

khai thác dầu mỏ?

-GV: Em hãy vận dụng kiến thức về

áp suất chất lỏng của môn vật lý lớp 8

để giải thích tại sao ban đầu dầu tự

phun lên? Sau một thời gian không

phun lên nữa?

-GV: Tại sao sau một thời gian người

ta lại bơm nước hoặc khí xuống để

đẩy dầu lên?

Trong tự nhiên dầu mỏ thường tập trung thành những vùng lớn ở sâu trong lòng đất tạo thành mỏ dầu (Túi dầu)

-HS quan sát tranh

-HS nêu cấu tạo mỏ dầu:

Lớp khí

Mỏ dầu có 3 lớp : Lớp dầu lỏng Lớp nước mặn

-HS quan sát tranh và trả lời câu hỏi của GV: Người ta khoan những lỗ khoan xuống mỏ dầu, lúc đầu dầu sẽ tự phun lên, sau đó, người ta phải bơm nước hoặc khí xuống để đẩy dầu lên

suất khí quyển nên dầu tự phun lên Sau một thời gian khai thác áp suất trong mỏ dầu giảm bằng khí quyển dầu không tự phun lên nữa

-HS vận dụng kiến thức về tính chất vật lý của dầu mỏ: Người ta bơm nước hoặc khí xuống để đẩy dầu lên, do dầu không tan

trong nước và nhẹ hơn nước.

* Tiểu kết : Trạng thái tự nhiên và thành phần của dầu mỏ.

- Trạng thái tự nhiên và thành phần của dầu mỏ : Dầu mỏ có trong lòng đất , tập trung thành những vùng lớn

- Cách khai thác : + Người ta khoan những lỗ khoan xuống mỏ dầu + Đầu tiên dầu phun lên do áp suất cao , sau đó người ta bơm nước hoặc khí xuống

để đẩy dầu lên

Hoạt động 3: Các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ

-GV: Em hãy vận dụng hiểu biết xã

hội giải thích tại sao phải chế biến

dầu mỏ ?

-GVtb: Sử dụng kiến thức của phân

môn Lịch sử để nói về lịch sử khai

thác dầu mỏ ở Việt Nam: Cách mạng

tháng Tám thành công đã đưa Việt

Nam trở thành một nước độc lập

Ngành địa chất và khai thác mỏ cũng

nhanh chóng được chính phủ Việt

Nam Dân chủ cộng hoà tổ chức lại

hoạt động Tuy nhiên trong lĩnh vực

dầu khí, giai đoạn từ 1945 đến 1954

chưa có nhiều nghiên cứu Sau khi

miền Bắc hoàn toàn giải phóng 1954

với sự giúp đỡ của các nước xã hội

chủ nghĩa đặc biệt là Liên Xô, một

khối lượng to lớn các công trình khảo

sát, tìm kiếm thăm dò địa chất khoáng

sản trong đó có dầu khí đã hoàn

thành Ngày nay ngành dầu khí Việt

-GV: Ở Việt Nam chúng ta cho đến

nay mới chỉ khai thác được dầu thô

xuất khẩu và phải nhập các sản phẩm

chế biến từ dầu mỏ về

- GV: Dầu mỏ được chế biến như thế

nào ?

- GV cho 1 HS giới thiệu các sản

phẩm từ dầu mỏ trong hộp mẫu các

sản phẩm chế biến từ dầu mỏ và cho

biết ứng dụng chính của nó trong thực

tế ?

- GV chiếu tranh:

-Gv giới thiệu phương pháp chưng cất

phân đoạn dầu thô người ta thu được

các sản phẩm của dầu mỏ như sơ đồ

-GV: Phương pháp chưng cất dầu mỏ

thu được lượng xăng ít Để thu được

nhiều xăng và các khí quan trọng ,

- Gv chiếu tranh về một nhà máy lọc

dầu Dung Quất ở Việt Nam:

+ Tơ nhân tạo: Quần áo…

………

- HS lắng nghe, ghi nhớ

-HS vận dụng kĩ thuật quan sát tranh của môn Mĩ Thuật

* Tiểu kết : Các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ

- Các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ : xăng , dầu thắp ( dầu lửa ) , dầu điezen , nhựa

đường …

( Lưu ý : Sản phẩm chế biến từ chưng cất dầu mỏ có rất ít xăng , vì vậy người ta dùng phương pháp crăckinh dầu mỏ để tăng lượng xăng thu được) Crăckinh

GV: Qua biểu đồ em hãy so sánh hàm

lượng khí metan trong khí thiên nhiên

* Tiểu kết : - Khí thiên nhiên

dầu

- Được ứng dụng làm nhiên liệu, nguyên liệu sản xuất bột than, axetilen, chất dẻo, dung môi, cao su …

Hoạt động 5 : Dầu mỏ và khí thiên nhiên ở nước ta

-GV: Dựa vào thông tin SGK, kết hợp

kĩ thuật quan sát tranh ảnh của môn

Mĩ Thuật và kĩ năng đọc lược đồ của

môn Địa lý em hãy thảo luận nhóm

trong 3 phút theo dàn ý sau: Dầu mỏ

và khí thiên nhiên ở Việt Nam có

nhiều ở đâu? Trữ lượng? Kể tên một

vài mỏ dầu? Bắt đầu khai thác từ năm

nào?

-GV giới thiệu một số giàn khoan dầu

ở Việt Nam:

- HS thảo luận nhóm để trả lời:

+ Tập trung chủ yếu ở thềm lục địa phía Nam

+ Ví dụ: mỏ Rồng , mỏ đại Hùng, mỏ Bạch Hổ

+ Trữ lượng ước khoảng 3-4 tỉ tấn

+ Bắt đầu khai thác từ năm 1986.

-HS vận dụng kĩ thuật quan sát tranh của môn Mĩ Thuật

-GV chiếu tranh minh họa:

-HS vận dụng kĩ thuật quan sát tranh của môn Mĩ Thuật

-HS trả lời: Sản lượng khai thác tăng liên tục Nó mang lại cho dất nước một nguồn tài nguyên kinh tế có giá trị

-HS: Dễ gây ô nhiễm môi trường, và tai nạn cháy, nổ

-HS vận dụng kĩ thuật quan sát tranh của môn Mĩ Thuật

-HS: Do dầu có khối lượng riêng nhỏ hơn

-GV: Bằng kiến thức môn hóa học và

sinh học, Em hãy giải thích xem vì

sao có hiện tượng dầu loang trên mặt

biển? Dầu loang ảnh hưởng đến

nguồn sinh vật biển như thế nào?

-GV:Theo em để góp phần BVMT

trong khai thác dầu khí phải làm gì?

Liên hệ bộ môn GDCD, giáo dục học

sinh ý thức tiết kiệm năng lượng

-GVtb: Một số biện pháp khắc phục

sự cố tràn dầu:

- GV: Trên thế giới nước nào có

nhiều dầu mỏ? Vì sao chính trị và

nước nên khi bị rò rỉ dầu sẽ loang rộng trênmặt biển tạo thành một lớp ngăn cản quátrình trao đổi ôxy giữa nước biển và khíquyển làm giảm lượng ôxi trong nước, làmcác sinh vật có thể bị chết ngạt, gây ônhiễm môi trường biển… Ở nhiều cảnghàm lượng dầu trong nước đã vượt quámức độ cho phép (0,3 mg/lít): Hải Phòngvượt 10 lần, Vũng Tàu vượt 3 lần VũngTàu có hiện tượng váng dầu lấn sâu vào cácvùng ven biển

-HS lắng nghe, ghi nhớ

-HS lắng nghe,quan sát, ghi nhớ

-HS: IRaq, Israel Vì nhu cầu và nguồn lợi

kinh tế những nước đó thường bị các

nước lớn quan tâm?

-GV: chiếu tranh để định hướng học

sinh nói lên được vai trò, trách nhiệm

của các em học sinh khi còn ngồi trên

ghế Nhà trường

-Gvtb: Một số mỏ dầu mới phát hiện

của Việt Nam ở Vịnh Bắc Bộ

-GV: Vậy dầu mỏ có phải tài nguyên

vô tận của thế giới nói chung và Việt

Nam nói chung không?

-GV: Vậy thì chúng ta phải làm gì?

-GV: Giới thiệu một số nguồn tài

nguyên có thể khai thác trong tương

lai để thay thế các nguồn tài nguyên

có nguy cơ cạn kiệt:

của dầu mỏ mang lại

-HS vận dụng kĩ thuật quan sát tranh của môn Mĩ Thuật

-HS rút ra được vai trò, trách nhiệm của bản thân

* Tiểu kết : - Dầu mỏ và khí thiên nhiên ở nước ta

- Ở thềm lục địa phí nam Việt Nam có tập trung một số mỏ dầu, mỏ khí lớn với trữ lượng khoảng 3 đến 4 tỉ tấn dầu quy đổi

- Khai thác và vận chuyển phải đảm bảo an toàn và tránh ô nhiễm môi trường

- Dầu mỏ là nguồn tài nguyên có nguy cơ cạn kiệt Cần tìm các nguồn tài nguyên

- Tổng thể tích CO2 thu được sau phản ứng (1) là: V CO tt2 ( )  0,96V  0, 02V  0,98V(lít)

0,98 ( )

5 Dặn dò : - Hướng dẫn học sinh học bài ở nhà , nghiên cứu kĩ lại bài trong sgk

- Nghiên cứu bài “ Nhiên liệu ” chuẩn bị các tranh ảnh h 4.21 đến h 4.23 , và các tư liệu có liên quan bài học

VII Kiểm tra đánh giá kết quả học tập

Học sinh hoàn thành các bài tập sau: