Xung đột nghệ thuật trong tiểu thuyết anh em nhà karamadop của f m đôxtôiepxki (2016)

10 C 1: CÁC KIỂU U G ỘT NGHỆ THUẬT TRONG TIỂU THUYẾT ANH EM NHÀ KARAMADOP CỦA F.M.. 26 C 2: NGHỆ THUẬT TỔ CHỨC U G ỘT TRONG TIỂU THUYẾT ANH EM NHÀ KARAMADOP CỦA F.M... Thế gi i trong nh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA NGỮ VĂN

- -

NGUYỄN THỊ THANH HÀ

XUNG ĐỘT NGHỆ THUẬT

TRONG TIỂU THUYẾT ANH EM NHÀ

KARAMADOP CỦA F.M.ĐÔXTÔIEPXKI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

Người hướng dẫn khoa học

TS LÊ THỊ THU HIỀN

HÀ NỘI, 2016

LỜI CAM ĐOAN

ột nghệ thu t trong ti u thuyết Anh em nhà

Karamadop củ F ế

ủ – TS ê Th Thu Hi n

T :

- ế ứ ủ

- ệ

- ế ứ

ứ ủ

ế ệ

Hà Nội, tháng 5 n m 2016

Sinh viên

Nguyễn Th Thanh Hà

MỤC ỤC

MỞ ĐẦU 1

1.Lí do ch tài 1

2 L ch s nghiên cứu v 3

3 ệ ứ 7

4 ứ ; ế ệ 7

5 ứ 8

6 C 9

NỘI DUNG 10

C 1: CÁC KIỂU U G ỘT NGHỆ THUẬT TRONG TIỂU THUYẾT ANH EM NHÀ KARAMADOP CỦA F.M Ô TÔIE I 10

1 1 ột gi i v ng s ng 10

1 2 ột gi ng v ởng vô th n 14

1 3 ột gi a tội ác và hình ph t 16

1 4 ột gi a tình yêu và s 19

1 5 ột gi a cái cao c v i cái th p hèn 22

1.6 ột gi a s thanh b ch trong tâm hồn thánh thiện v i

và d c v ng 24

1 7 ột gi ởng 26

C 2: NGHỆ THUẬT TỔ CHỨC U G ỘT TRONG TIỂU THUYẾT ANH EM NHÀ KARAMADOP CỦA F.M Ô TÔIE I 29

2.1 Tổ chứ ột theo l -na- 29

2.2 Xây d ng các c p nhân v n 37

2.2.1 Xây d ng nhân v m của nh ng thái c c 38

2.2.2 ủ

41

2.3 Xây d ng nhân v t trong th i gian, không gian 46

2.3.1 Th i gian cô nén 46

2.3.2 K 49

KẾT LUẬN 55 TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 í do chọn đ tài

V c Nga là một n c l n, có sức ởng m nh mẽ i

v c thế gi c Việt Nam Nh ng của xứ sở

B D ở nên quen thuộ l i d u m trong lòng b n

c Việ A i Tôi yêu em; L.Tônxtôi v i Chiến tranh và

hòa bình, Anna Karênina; A.P.Sêkhôp v i Ng ời trong bao; M.A.Sôlôkhôp

v i Sông Đông êm đềm… ẽ là thiếu sót nếu bỏ

F (1821 – 1881) i chiếm một v c biệt và có nh ởng m nh mẽ ế ết h c, nhà tâm lý h c không ch của

c Nga mà trên toàn thế gi i Thế gi i trong nh ng kiệt tác

củ c khám phá ở mộ ện hoàn toàn m i, toàn vẹn

ở ột ph n trong nh ng tác phẩm nổi

tiế ủ Lũ ng ời quỷ ám, Tội ác và trừng phạt …: “Cuốn

tiểu thuyết tôi đang viết (Anh em nhà Karamadop) hiện thời nuốt hết m i sức lực và thời giờ của tôi… Tôi viết không hối hả, không vội làm xong việc, sửa

đi sửa lại, g t tỉa, tôi muốn tận tâm hoàn tất tác phẩm, bởi vì ch a hề có tác phẩm nào mà tôi nhìn nhận một cách nghiêm túc hơn tác phẩm n y” [5,6]

Tác phẩm là nỗ bu t củ c c

là tình tr ng xã hội hỗn lo c khúc x u h tìm kiế ý ĩ ồn t ở nh i diện cho các thế hệ thuộc quá khứ, hiện t ủ c Nga, là nh ổ ng của nhân dân, là nh ng có th ế ồng xã hội T t c nh

n ánh tr n vẹn từ c t truyện k ch tính, hệ th ng nhân

v t phong phú v i nh n hình, và c biệ ột nghệ thu t, một yếu t quan tr ng t o nên n n t ng thành công cho tác phẩm

Tác phẩ c luôn chứ ởng của nhà Mỗi tác phẩ ứa con tinh th ủ

Do v hiện qu ởng của mình thông qua chủ ởng của tác phẩm Việc l a ch ột, th hiệ ộ i

nh ng hình thức nghệ thu t th hiện rõ nét yếu t ởng của sáng tác

V y, ông t o d ng trong Anh em nhà Karamadop

một thế gi i gi é u tranh gay g t gi y dãy nh i c c, mâu thu ột t trong b n thân mỗi cá nhân và gi a các cá nhân

Nh ng mâu thu ột của nh ng nhân v ộc lộ hết t m c

nh ng mâu thu o trong ý thứ

Chính vì nh ng lí do trên, chúng tôi m nh d n tìm hi u tác phẩm Anh

em nhà Karamadop của F.M ệ ột nghệ

thu t V i khóa lu n này, chúng tôi hy v ng góp ph ệc tìm

hi u nh ng nét nghệ thu ộ o d ng nên thành công của tác phẩm

Anh em nhà Karamadop và th c cá tính sáng t o riêng biệt của

2 ch sử nghiên cứu vấn đ

Tiếp nh n thế gi ủ c và gi i phê

c Nga qua nhi u thế hệ v n nổi lên nh ng tranh lu n

gay g t Nế ẩ u tay củ – Những ng ời cơ cực

c V.B ế nh cao v i nh ng l i tán t ng: “Đó l chân lý

nghệ thuật… Nhất định anh ta sẽ trở thành một nh v n vĩ đại” [1,15] ến

nh ng tác phẩm sau, ông l i b ng; từ nh

u nh ng l i nh i

v ở vào ngh Trong con m t gi i phê bình và nh ng

ổi tiếng cùng th i, s ông tồn t i nhi u mâu thu n

Sang thế k XX, nh ng nghiên cứu v ở nên phong phú

và n c nh ng thành t u to l n C ến nay, không th phủ nh n r ng nh ng v ế n có

ý ĩ i mẻ, h p d n b c và gi i phê bình trên toàn thế gi i Tuy nhiên trong lu tiếp c c v i nh ng công trình nghiên cứ n v n tiếng Việt

Nế B ệ Bakhtin l i là

ến g n v ộc gi T hi u v không th bỏ qua nh ng bài nghiên cứu của M.Bakhtin v

ế ộc gi một cái nhìn m i v nghệ thu t củ ừ góc nhìn

của thi pháp h c Lí luận và thi pháp tiểu thuyết là công trình nghiên cứu nổi

tiếng của Bakhtin, ở ý ết th lo i ti u thuyết lên một v trí quan tr ừng có trong l ch s nghiên cứ c Trong công trình nổi tiế B ý i nh ng yếu t c u trúc tác phẩm n m

i b nổi nh ng nguyên t c nghệ thu t củ C nghiên cứu này củ B u nh ng tác phẩm của

ẩm Anh em nhà Karamadop nói c

biệt là ở ện mâu thu n tâm lý của nhân v t – một yếu t t o nên

xung ột của tác phẩm S d n thi pháp h c từ Lí luận và

thi pháp tiểu thuyết, Bakhtin viết chuyên lu n Những vấn đề thi pháp Đôxtôiepxki c biệt nh t trong chuyên lu n là Bakhtin khẳ

“nh cách tân trong lĩnh vực nghệ thuật” [2,15] khi sáng t o

u thuyế u -na- ủa

B khái quát một ph n của s ột trong

các tác phẩm củ ẩm Anh em nhà Karamadop:

“Trong các tác phẩm của ông, tất cả sống trên ranh gi i của những gì đối lập

v i mình Tình yêu tiếp giáp v i sự c m thù… Tín ng ỡng tiếp giáp v i t

t ởng vô thần… Sự cao cả tốt lành tiếp giáp v i sự suy đồi và hèn mạt… Sự thanh sạch và tâm hồn thánh thiện thấu hiểu thói xấu và thói ham mê sắc dục” [2,186] quan tr

nghiên cứ ột nghệ thu t của tác phẩm Anh em nhà Karamadop

Cu n Sáng tác của Đôxtôiepxki những tiếp cận từ nhiều phía là t p h p

nh ng bài viết c u nh ng nhà nghiên cứu v ng sáng tác của ông, giúp ộc gi nh ng sáng tác củ i

C m qua một s bài viế : I Volgin v i

Đôxtôiepxki v số phận n c Nga; Irving Howe v i Đôxtôiepxki: Quan điểm

về sự cứu rỗi; I.Volodina tiếp c n tác phẩm củ n v i Irving

Howe qua bài Vấn đề tội ác và hình phạt trong v n h c Ý trên ranh gi i thế

kỷ XIX và thế kỷ XX… c biệt, M.Kharapchenko qua bài Đôxtôiepxki và di sản v n h c của ông n xét của mình v nh ột trong Anh em nhà Karamadop không ch

hai tác phẩ Gã khờ và Đầu xanh trẻ tuổi t t i “thù địch

sâu sắc – đôi khi chết ng ời – giữa những ng ời thân thuộc, lòng thù hằn đã phân cách h ” [9,44] T t c nh ng bài viế t nhi u cho

chúng tôi trong quá trình tri tài này

c biế ến ở Việt Nam từ kho u thế k c Tuy v ôxtôiepxki và nh ng tác phẩm củ ng

d y ở b i h c – ẳ ộc gi và gi i nghiên cứu không ngừng tìm

hi u v ông

C n Sáng tác của Đôxtôiepxki những tiếp cận từ nhiều

phía, Nguyễ T i thiệu v ế ộc gi Việt Nam qua

bài viết cùng tên Qua bài viết của mình, Nguyễ T ột s

v n trong các sáng tác củ : m nghệ

thu ởng, cách thức xây d ng nhân v … Ô Tội ác và

trừng phạt nêu lên nh nh v ti u thuyết Anh em nhà Karamadop v i

khẳ nh: “Anh em nh Karamadop l một thiên tuyệt tác của Đốt, hoàn

th nh nó xong thì Đốt tắt nghỉ, nghìn sau còn ngân mãi cái d ba tiếng hát của con thiên nga” [9,277]

Trong cu n giáo trình Lịch sử v n h c Nga I c dành viết

v F.M v ộ ồ sộ và m nh

mẽ Nguyễ cuộ

ba tác phẩm l n củ Anh em nhà Karamadop Trong

bài viế c cái nhìn khái quát v v tội ác và hình

ph n c m trong Anh em nhà Karamadop

u h ở mứ ộ n, khủng khiếp – ồng

th i, ông trích ra nh nh sâu s c của L.Tônxtôi v “Toàn bộ

Đôxtôiepxki lúc n o cũng đụng độ, đấu tranh trong ý thức, tâm lý cũng nh những ngôn từ nghệ thuật” [3,385] Từ nh n xét của L.Tônxtôi, chúng ta

khẳ ột gay g t nh t trong nh ng tác phẩm củ iepxki

Anh em nhà Karamadop ột dai dẳng, gi ng xé trong

chính nội tâm các nhân v t

Ph m M nh Hùng trong Lời gi i thiệu cuốn tiểu thuyết cuối cùng của

Đôxtôiepxki c:“Cái đinh của cốt truyện của sự xung đột giữa

ông bố v ng ời con trai cả Đmitri Karamadop vì tình và vì tiền” [5 8]

ở quan tr ứ tài này

Bên c nh nh ng bài viết trên, ta có th k thêm một s công trình nghiên cứu khác v nhi u nhà nghiên cứ : T S v i

bài viết Bakhtin và thi pháp về Đôxtôiepxki; Hoàng Trinh có bài Thi pháp

Đôxtôiepxki d i con mắt Bakhtin… C n của các sinh viên

v : n t t nghiệp của Hoàng Th D ( HS H ,

1999) v tài Một số đặc điểm thi pháp của Đôxtôiepxki thể hiện trong tác

phẩm “Cô gái nhu mì”; Nguyễn Th H G ( HS H 2005) v i Thời gian nghệ thuật trong tiểu thuyết “Anh em nh Karamadop” của F.M.Đôxtôiepxki; Lê TH H ( HS H 2 2012) tài Nghệ thuật miêu

tả tâm lý nhân vật Aliosa Karamadop trong tiểu thuyết “Anh em nh Karamado ủa F.M ; L T Thu Th ( HS H 2

2015)v tài Không gian nghệ thuật trong tiểu thuyết “Anh em nh

Karamadop” của F.M.Đôxtôiepxki … ng khóa lu

tôi r t nhi u trong việ tài này

Qua nh ng kh c: Anh em nhà

Karamadop th c s là tác phẩm gây tiếng vang l c nhi u nhà nghiên

cứ t cao trên nhi ện Tác phẩ c biệt chú ý

ến ở giá tr nổi trội nh t của nó là bức chân dung tinh th n của nhân v

ủa mình, các nhà nghiên cứ cho

th y nh ng mâu thu n gi ng xé bên trong tâm lý các nhân v t, hay ch ra

ột chính t o nên tác phẩm Tuy v y, s liên kết từ mâu thu n xã hội t i s u tranh trong tâm hồ c bi u hiện rõ nét

C ột nghệ thu t trong ti u thuyết Anh em nhà

Karamadop của F c nghiên cứu một cách hệ th ng

Vì thế, chúng tôi m nh d n kh ột nghệ

thu t trong ti u thuyết Anh em nhà Karamadop của F T t c

nh ng tài liệu và nh n xét trên là nh ng ý kiến quý báu giúp chúng tôi trong quá trình tri tài

3 M c đích, nhiệ v nghiên cứu

* Đối t ng nghiên cứu: ứ ủ

: ộ ệ ế Anh em nh Karamadop ủ

F

* i i thuyết khái niệm

Cuộc s ng xung quanh chúng ta không ph ẳng l ng,

m B n thân cuộc s ứ ng trong mình nh ng mâu thu n,

ột Các m i l p của cuộc s t và cái x u, cái m i và

c và cái tiêu c u tranh l n nhau Cuộc chiến

y không ch diễn ra gi i, các giai c p, các dân tộc mà còn diễn ra trong từ i, từng s v t, hiệ ng Triết h ẳng nh: Mâu thu ộng l ẩy xã hội phát tri n

Cuộc s ng hiện th c ph n c thông qua cái nhìn chủ quan củ c tr c tiếp ho c gián tiế c ến

nh ng mâu thu n trong hiện th c Nh ng mâu thu ột trong cuộc

s ẩ c trở thành nh ng mâu thu ột nghệ

thu ột trong các tác phẩ ột mang tính nghệ thu ĩ mâu thu ộ c chuy n d ch sang tiếng nói nghệ thu t, biến thành

s ột gi a tính cách và s ph ột là một trong

nh ng yếu t quan tr ng c u thành nên tác phẩ c

Theo Từ điển thuật ngữ v n h c ột là: “Sự đối lập, sự mâu

thuẫn đ c dùng nh một nguyên tắc để xây dựng các mối quan hệ t ơng tác giữa các hình t ng nghệ thuật” [6,358] ột câu

chuyện m i phát tri n, tính cách các nhân v t m c bộc lộ, và qua s l a

ch n gi i quyết nh ột trong tác phẩm sẽ th ởng nghệ thu t mà tác gi i g m

ột bao gi ý ĩ ộ ý ĩ i Trong các tác phẩ ột có th là nh ột của cá nhân nhân

v ột ộ ý ĩ ội sâu s c Xung

ột ở mỗi th i thì khác nhau và có nhi u c ộ : ột nội

ột gi a tính cách và hoàn c ột gi a các l c ng xã

hộ …

ột là bi u hiện cao nh t s phát tri n mâu thu n

gi a các l ng, tính cách trong một tác phẩm Thông qua cách l a ch n

- ệ

- – ổ

- – …

6 Cấu t c ho u n

ở ế ệ :

Chư ng 1 C ộ ệ ẩ Anh em nh

Karamadop ủ F

Chư ng 2 Nghệ thu t tổ ứ ộ ẩ Anh em nh

Karamadop ủ F

NỘI DUNG Chư ng 1 CÁC KIỂU XUNG ĐỘT NGHỆ THUẬT TRONG TIỂU THUYẾT

ANH EM NHÀ KARAMADOP CỦA F.M.ĐÔXTÔIEPXKI

1.1 Xung đột giữa con người với ôi t ường s ng

C i s ng gi a cuộ i, nên không th t mình n m ngoài các

m i quan hệ xã hội Trong quá trình phát tri n củ i vừa mu n tồn t ừa mu n phá v nó Bởi vì, xã hội v i nh ng lu nh, kh c

chế phát tri n củ i Trong tác phẩm Anh em nhà

Karamadop, các nhân v t luôn mu ỏi hiện th c của th i

u tranh v i hiện th t i cái thiệ ĩ

B i c nh xã hội của Anh em nhà Karamadop c Nga nh

70 của thế k XIX y phức t S ộc c i cách nông nô

1861 ệ n phát tri n mãnh liệt ở Nga, nông thôn tan rã, nông dân phá s n, b n cùng hóa, kéo ra thành th trở i làm thuê cho các chủ ởng máy móc bóc lột tàn nh ồng th i kỳ mâu thu n xã hội trở nên gay g t, ý thức cách m ng của qu n chúng nhân dân lao ộng phát tri n sâu s c thêm, phong trào ph i d y lên trong nông dân, trí thức nh m ch ng bóc lột ch ng s chuyên chế của chế ộ Sa hoàng và s

lộng quy n của c ết Anh em nhà Karamadop trong

th i kì “ngầu đục nhất, khó kh n nhất, có tính giao thời nhất, bất hạnh nhất”

[5,5] khúc x tr ng thái hỗn lo n của xã hội qua s s tìm kiế ý ĩ ủa tồn t ở nh i diện cho các thế hệ thuộc quá khứ, hiệ ủ c Nga, v nh ổ vô

ng của nhân dân, v nh ng có th ế ồng xã hội

Bức tranh xã hội Nga trong Anh em nhà Karamadop v

khổ hiện diện rõ nét trong từng trang sách của cu n ti u thuyế õ é

nh t chính là trong l y và thuyết giáo của Cha Zoxima Cha Zoxima

nh n th y rõ nét cuộc s cách biệt gi a các t n l p nhân dân, tuy nhiên tội ác thì ở ồi b thì lan nhanh từ trên xu i:

“những ng ời phú hộ v c ờng hào phần nhiều đâm ra trụy lạc” [5, 351];

“th ơng gia ng y thèm khát danh v ng hơn, muốn tỏ ra mình có h c vấn … vì thế h ra mặt khinh miệt thói tục thời x a, thậm chí xấu hổ về tín ng ỡng của cha ông”; “Dân chúng bại hoại vì say r u và không thể từ bỏ thói xấu đó

H tàn ác biết bao v i gia đình, v i v , thậm chí cả v i các con: chỉ vì r u”

[5,350] ẽ là s ph n của nh ng em nhỏ: “Ở

các x ởng máy tôi đã thấy cả những trẻ em m ời tuổi: còm cõi, héo hắt v đã trụy lạc Gian nhà ngột ngạt, máy chạy ầm ầm, làm việc suốt ngày, những lời tục tĩu v r u, r u, phải những cái đó cần cho tâm hồn đứa trẻ nhỏ tuổi

nh vậy?” [5,350]

Nế i thuyết gi ng của Cha Zoxima cho th y bức tranh hiện th c

v cuộc s ổ của nhân dân thì trong bức tranh v cuộ ộ

và x i là bức tranh sâu s c nh t v ý i v i

nh ến tham d phiên x ứ h quan tâm không ph i là

nh ng tình tiết của v án ra sao, b cáo ph m tội th c s hay không mà “trên

mặt h c ng ời ta đ c thấy vẻ tò mò, nôn nóng, háo hức, gần nh bệnh tật”,

“tò mò khổ sở, ng ời ta mong đ i sự chạm chán tr c tòa của hai kẻ tình địch: cô gái quý tộc kiêu hãnh v “một gái l ng chơi” [5,706] Phiên tòa x

mênippê (“Trào phúng mênippê là một trong những đại

diện chủ yếu v l ng ời truyền đạt chủ yếu của cảm quan các-na-van trong

v n h c cho đến tận thời chúng ta” [1,123]) củ ế c

cứ ng ễn k T ph n củ i

b trao vào tay của “những gã mugich”, “tất cả bốn viên chức trong bồi thẩm

đo n đều là những ng ời hèn m n, chức t c thấp” [5,709], t t c i l p

hoàn toàn v i tính ch t của v ức nổi tiếng của nó

Trong Anh em nhà Karamadop I i mang trong mình t t

c gánh n ng của nh ng hoài nghi và tìm kiếm triết lý trong cu n ti u thuyết

Aliosa trong cuộc nói chuyện v R u anh ấy có một

tâm hồn mãnh liệt Trí tuệ anh ấy bị giam hãm Anh ấy có một t t ởng vĩ đại

ch a đ c giải quyết Anh ấy thuộc loại ng ời không cần hàng triệu đồng,

mà cần giải quyết t t ởng” [5,99] Ivan là một thanh niên có trí tuệ siêu

phàm, xu i sinh ra trong hoàn c n c v kinh tế l n tinh th n I i diện cho thế hệ i không biết dùng cái tài của mình vào m n Trái lái, Ivan xây

d ng cho mình mộ ý l nh lùng, anh xa cách v i nh i thân yêu g t v i anh Ivan luôn tìm kiếm cho mình mộ ức tin, v i

s mâu thu ởng gi a có và không Cu i cùng, khi chứng kiến h c thuyế i thứ é ủ c Xmerdiacop ứng d ng, Ivan bàng hoàng và s ổ

Chính xã hộ n sinh ra nh i có nhân cách kỳ qu c và quái gở F V i là kẻ b n cùng tay

tr s ranh mãnh và li ĩ ủ tiến thân, chẳng bao lâu h n nên giàu có và v n không ngừng bủn x n, l t léo, x o quyệt

H c cuộc s ng ĩ c, tr n ai tôi luyện.H

gu c trong b ng m i và bao gi ế i ta một

c Fiodor Pavlovitr là t p h p của toàn bộ cái x :

mê d c v ng bênh ho n, là kẻ x u xa, vô d ứ F ệt

mà “y sống giữa chúng ta” [5,744], th m chí nhi u khi h n mang trong mình

c t lõi của toàn th , có khi còn của t t c nh i cùng th i

Nế F ẻ của xã hộ i thì Aliosa l i là

ph n th của xã hội Nga th i y Sinh ra trong mộ c sôi d c

v A i là một tâm hồn trong tr ng Khác v i cha Fiodor trác táng, tr y l c, x ức Aliosa l ng nghe

m i Anh hi n hòa, trung h c biệt là luôn khiế i ta ph i yêu mến Ở Aliosa, nếu ph i tìm kiếm mộ ồng v i nh i anh

c v ng Thế

ở Aliosa, thứ d c v ng sôi s c trong dòng máu của nh ứa con nhà

c chuy n hóa thành khát v c kết

n i v i thế gi ban phát tình yêu và s thông c m Khi án m ng s y ra,

v i quan niệm r ng m u ph i ch u một ph n trách nhiệm v tội lỗi của b n h u, củ i anh em mình, Aliosa không ch thu n c m th y

có trách nhiệm vì tội lỗi của nh i anh em, anh còn chủ ộng ràng buộc b n thân mình vào các v của h bởi vì anh tin r ng nh ng v của h ng v của b n thân anh Tuy r ủa anh có th làm một ông b x F ng giây phút làm một

ĩ ứa con cha và nhỏ c m t, l n

u tiên biết c ộng vì th y m c dù ngay c b

b khinh b gét bỏ ứa con y v n một m c t tế, hiếu thu n “lão lại

rất hay hôn anh lão yêu con thành thật v sâu đậm” [5,30]

thông c m vô h n của anh v c việ i anh

c i vào tù và ch u án khổ sai, không ch i anh thứ Ivan khỏi chứng bệnh tâm th c việ ứa em vô thừa nh n Xmerdiakov th t cổ t t M c dù Aliosa mang trong mình thánh h nh, anh không làm ác v i ai t l c tội ác Aliosa là ph n th không

ch củ n th của c xã hộ

th A ẹp trong sáng nh ng mộ ủ ổi xã hội

i s ng và tồn t i trong các m i quan hệ xã hội và không có cách nào c tuyệ c nh ng m i quan hệ y I , Aliosa hay Fiodor Pavlovitr không ch là nh c xa cách, biệt l p

mà nó tồn t i s ộng trong xã hội Nh ng ột hình

thức tuyệ một ph n của b n ch i Xây d ng nên s

ột gi i và xã hộ n ánh quá trình tìm kiếm

nh ở o lý không ch của ông mà của c nhân lo i

1.2 Xung đột giữa tín ngưỡng với tư tưởng vô thần

Anh em nhà Karamadop không ch kh c h a bức tranh xã hội phức t p

nhi u màu s c chồng l é i ngh V t k tác phẩm nào khác của tác gi , ở ộ lộ hết t m c nh ng mâu thu n,

nh o ngay trong ý thức củ c biệt là gi a “Đôxtôiepxki

– ng ời rao giảng đạo đức chính giáo Nga v Đôxtôiepxki - nh v n hiện thực” [3,380] D ột gi ng v ởng vô th n là một

ột chủ yế hiệ ĩ ng trong tác phẩ c

bi u hiện rõ nh ở ộng của nhân v t Ivan Karamadop

Ivan Karamadop là nhân v t thông minh nh t củ ứ

không riêng gì trong Anh em nhà Karamadop Ivan hi u v ng, hi u

v Chúa và v o Kitô, anh từng tuyên b : “tôi chấp nhận Chúa Trời một

cách trực tiếp và giản dị” [5 339] m tin y của Ivan b

l ồ C u này th hiện rõ nh t trong l i nói của

con quỷ v i Ivan: “Chính thế Nh ng sự dao động, sự lo ngại, sự đấu tranh

giữa tin v không tin đôi khi l khổ hình đối v i một ng ời có l ơng tâm nh cậu, đến mức thà treo cổ lên còn hơn”; “Tôi chỉ gieo vào cậu một hạt nhỏ đức tin, nó sẽ sinh ra cây sồi – mà là cây sồ l n đến mức ngồi trên đó cậu bỗng trở th nh “ẩn sĩ v gái đồng trinh”; bởi vì đấy là ý muốn thầm kín của cậu, cậu sẽ n châu chấu, ẩn mình cứu rỗi nơi hoang mạc” [5,693-694]

ý cho Ivan ch p nh n s tồn t i của Chúa

Khi mà Fiodor hỏi anh r ng “Có Th ng đế không?”; “Có sự bất diệt

không?” [5,196] Ivan luôn tr l tồn t i

củ T ế b t diệt Th m chí, khi có chút lung lay ở việc tin

r ng có Chúa thì l p tức anh sẽ biện b ch không tin vào thế gi i của Chúa

“Tôi chối bỏ không phải Chúa Trời, chú nên hiểu điều đó, m l thế gi i do Chúa tạo ra, tôi không chấp nhận thế gi i của Chúa và không thể thuận tình chấp nhận đ c” [5,340] Nh ng lý lẽ, nh ng d n chứng c th c Ivan

chứ ởng của mình Không ch không ch p nh n

T ế I i nổi lo n Thế gi i trong cái nhìn của Ivan

là thế gi i v i s ng tr của cái ác, bức tranh tội ác mà Ivan vẽ ra khiến Aliosa ph ến nỗi Aliosa – c coi là v thánh hài buột miệng th t

lên: “ hải bắn!” Câu chuyện “ iên đại pháp quan tôn giáo” mà Ivan sáng t o

ra càng khẳ nh anh hi u v không ch p nh n nó

ột gi ng v ởng vô th n trong tác phẩm còn

c th hiện qua nh ng l i thuyết giáo củ ởng lão Zoxima Qua l i thuyết gi i h i củ ởng lão v cuộc s ng của nhân dân, trên th c tế, ta th au khổ i thế i cái thiện Một xã hội m c nát từ trên xu : i dân chết d n, chết mòn vì say

u, tàn b o v ẻ i tuổ “héo hon v trụy lạc” i

nh ởng, s i kháng chủ t diễn ra kh  i nghèo

y kh V y thì làm sao mà ch p nh n

c Chúa Tr ? T ở ra l c Nga là “Chúa Trời

sẽ cứu v t n c Nga, bởi vì dân đen tuy trụy lạc và không còn thoát nổi ra khỏi vòng bùn tội lỗi hôi hám, nh ng h vẫn biết rằng tội lỗi thối tha của h

bị Chúa Trời rủa xả và phạm tội nh vậy là rất xấu xa Vậy là nhân dân ta vẫn không ngừng tin vào sự thật, thừa nhận có Chúa và khóc vì cảm động”

[5 350] y, ch c n ch u quy thu n, m i tội lỗi củ u

c Chúa Tr i xóa bỏ Th t ngây ngô và khó hi i rao gi ng của một b ở m của s ột gi a tín

ng v ởng vô th ở I ởng

vô th n của mình Tuy nhiên, l p lu n củ Z i nh ng l i lẽ vô

th n và báng bổ T ế của Ivan l i yếu t không h có sức thuyết ph c

Ngay c ở Aliosa, s ộ t dễ nh n ra Là “thầy tu”,

A v i d c v i, hi u biết sâu s c v nh ng

nỗ ổ Khi Ivan k cho Aliosa v chú bé nông nô b é

l i câu hỏi của Ivan ph i x thế nào v ệ A t : B y là s vi ph ng l i cái ác Khi cái xác

củ ởng lão Zoxima b A y lên s nghi ng v tính th n thánh củ ức cha, hay chính là nghi ng vào nhà th S o trong Aliosa cho th y s th ng l i của th c tế, của chủ ĩ ện th c

ộ Anh em nhà Karamadop

ột hiện h ng tr c trong xã hộ ộ ởng trong

Câu hỏi “Chúa có tồn tại không?” không ch là câu hỏi

củ ủa các nhân v t củ ủa nh ng thế hệ hiện

t báo v u cho Kolia

– một c u bé m i 13 tuổi hỏi Aliosa “Có thể không tin có chúa Trời mà vẫn

yêu lo i ng ời, anh nghĩ thế nào?” [5,596]

1.3 Xung đột giữa tội c và hình ph t

Tội ác và hình ph t là môtip quen thuộc trong các sang tác của

Anh em nhà Karamadopmang trong mình môtip tội ác và hình

ph t c phát tri nh ủa Trong tác phẩ ột c t lõi là gi a ông b i con trai c Karamadop vì ti n và vì tình Ngoài s tranh ch p gi a hai cha con v quy n thừa kế tài s n mà mẹ của l i, xen vào quan hệ tình

ch của h còn một món ti n c th - nguyên nhân tr c tiếp gây nên v giết : ti n r t c g danh d ủy

c v C ế c v G c Fiodor

Pavlovitr dành t ng cho Grusenca “thiên thần của tôi”, “con g của tôi”,

“nếu nàng đến v i tôi” [5,305]

mâu thuân gay g t v i cha mình, luôn miệng d a giết cha,

th Fiodor Pavlovitr vì nghi ng Grusenca ở trong nhà ông

“Đmitri bỗng vung hai tay lên, bất thần tóm lấy mảng tóc mai cuối cùng còn lại của lão già, giật mạnh, quật lão đổ huỵch xuống sàn Chàng còn kịp nện hai ba gót giày vào mặt kẻ nằm d i s n Lão gi rên đến chói tai”

[5,164] H u qu của tr t lão “mũi x ng vù, trên trán một vết

bầm đỏ úa phía trên lông m y trái” [5,165] Tuy nhiên, l i không

nhúng tay vào tội ác ghê tởm – giết cha

Thủ ph m th c s của v giết cha là Xmerdiacop H i là kết qu của s a Fiodor Pavlovitr v i mộ i c thừa nh n từ cha, h é i thứ Fiodor Pavlovich V y liệu có ph i ch có Xmerdiacop là có tội? Trên th c tế,

p l nói v I n sẽ tiến hành: làm thế nào h n biết nh ng ám hiệ Fiodor mở c a, cách nào h n sẽ b ộ i t ng

h m, cách nào h n biết lão Grigori và v lão sẽ u ế …

T n tội ác, Ivan l i quyế

Kế ột y, b tòa tuyên án là có tội, Xmerdiacop t

v n, Ivan thì suy s p tinh th n và phát bệnh m một th i gian dài Rõ ràng,

u tr ộc gi

th t v T “chỉ có sự thoát khỏi hoàn toàn tội lỗi m i có

thể đem lại sự thanh thản cho tâm hồn con ng ời vốn khao khát hòa bình và hạnh phúc” [9,110] Bởi v y, tuy b tòa án kết tộ

tâm bào ch a cho anh Sau bao biến c d dội, nh n ra ch có th tìm

th y s bình an th t s cho mình b ng s i của mình: “Tôi

chấp nhận khổ hình không phải vì tôi đã giết cha, mà bởi vì tôi đã có ý định giết cha” [5,554] V i Xmerdiacop, h n t ch n hình ph t cho mình là t v n

v l i “Tôi tự ý chấm dứt đời tôi Đừng buộc tội ai cả” [5,699] Sau

khi th c hiện tội ác của mình, Xmerdiacop có trong tay s ti n ba ngàn rúp

lý thuyế i việ é ổ, h n

ổ theo H n chết không ph i vì d n v ỗ v ni m tin v i Ivan – i h t hết ni m tin V I i là hình ph nh t v i anh Trong ba cuộc g p g của anh v i Xmerdiacop sau v án, anh c g ng phủ nh n nh ng hiệ c, thỏa thu n

ng i và tỏ ra r t gi n d , kinh tởm và ra vẻ không h hay biết, không h dính dáng vào tội ác tày tr i này Cu i cùng, khi

ý thức c v tội ác ghê s này, anh trở nên suy s p tinh th n và phát bệnh Hình ph t Ivan ph i gánh ch u làm ta nh l i hình ph t của Raxcônnhicôp

trong Tội ác và trừng phạt: Raxcônnhicôp phát m, kh

tr ng khủng ho ng tr m tr ng bởi m c c m tội lỗi sau khi giế i, m c dù

è y nh lẽ công b từng toan ch c r ng giết m c ồ và cho vay n ng lãi kia là một việ c

é

V án giết cha không ph i là v án duy nh t trong tác phẩm Anh em

nhà Karamadop Trong l i thuyết gi ng củ C Z c t i một

v củ i khách bí ẩ S i b ng t d n

v t ổ v ộng giế i ph n từ ch i mình, v khách bí

ẩ ội ác củ c Z c củ ứng

ra thú nh n v i m i r ng mình là kẻ có tộ c hiệ c

i l i không tin ông: “ng ời ta cả quyết phán định là con

ng ời bất hạnh này loạn trí” [5, 345] Tuy m i không tin ông, tòa án

không xét x ở

tr ổ: “lần đầu tiên sau ngần ấy n m tôi cảm thấy vui s ng và

yên tâm Làm xong việc cần làm, tôi cảm thấy thiên đ ng ngay trong linh hồn” [5,346]

Rõ ột gi a tội ác và hình ph t là một trong nh ột

quan tr ng làm nên giá tr của Anh em nhà Karamadop Hai môtip chủ o tội

ác và hình ph t – ộng l c thúc ẩy của cái ác, cái hi ộc và tiếng nói t cáo, kết án của cái thiện, củ ủa tâm hồ i – é nhau trong su t chi u dài tác phẩm

1.4 Xung đột giữa tình yêu và sự că thù

Tình yêu và s i l p nhau Tuy

nhiên trong Anh em nhà Karamadop ồn t i song

song trong các nhân v t, vừa t o ra s ột, l i vừa mang tính th ng nh t

u này ta th y rõ nh t trong “tình yêu của Caterina v i Đmitri, ở mức nào

đó đáy cũng l tình yêu của Ivan v i Caterina, và trong tình yêu của Đmitri

d nh cho rusenca” [1,186]

Caterina i con gái có nội tâm phức t p Tình yêu cô dành cho yêu và h n Ngay từ u g ở buổ

i ta gi i thiệu v ý m cô,

cô ghét anh M u trong tình yêu của hai ế ết

i biế c bí m t của b cô và lên kế hoach tr thù thì cô l i

C u này th hiện rõ nét nh t qua nh ng l i làm chứ c tòa trong v xét x i tội danh giết b Caterina

l c toàn th m i câu chuyện gi ết rõ

m i sẽ có nh ng nghi ng bẩn th ng sau câu chuyện này Caterina buông bỏ lòng kiêu hãnh, danh d cứ g ng dùng tình yêu vô

h é i: “Tôi thử dùng tình yêu chinh phục anh ta, tình yêu vô

hạn, thậm chí tôi muốn bỏ qua cả sự phản bội của anh ta, nh ng anh ta chẳng hiểu gì hết” [5 739] C ế nh g p Grusenca, một cô cái quý

tộ ế nh h c mộ níu gi hôn phu của

ừ cuộc g p g y, Caterina càng thêm cho Grusenca câu chuyện gi Grusenca chế nh o

Caterina: “Ừ thì lãm đĩ đấy Chính bản thân chị tr c đây tối tối vẫn đến ve

vãn b n thanh niên n chơi để làm tiền, chị bán nhan sắc của mình, tôi biết

thừa đi rồi” [5 177] C bỏ ộ i

G C õ th u hi u của cô

c th hiện qua l i ph n ứng của cô sau khi Ivan nh n hết tội lỗi vào mình

Cô không th t chủ c tòa, giao cho tòa án bứ

ế ng chứng cứ ch ng l

Cô dùng nh ng l i lẽ ộc ác nh t, gay g t nh buộc tội anh Cô mu n chà

p lên danh d củ ến cho anh ph i gào lên: “Tôi nhìn v o mắt cô

và hiểu rằng cô muốn làm mất danh dự của tôi, nh ng vẫn cứ lấy tiền của cô! Hãy khinh thằng khốn nạn n y đi, cứ khinh đi, đáng đời tôi” [5,737] Chúng

ta th c tình yêu củ C è i s

u nhau, t o nên nh ột, mâu thu n gi a tâm lý và ộng của nhân v i tình yêu củ C

Caterina b ng tình yêu và s thù h n: “Chúng ta c m thù nhau vì nhiều lẽ,

Katia, nh ng tôi thề tôi vừa yêu vừa c m thù cô” [5,738] Xu m từ

việc tr ộ C i x v lòng yêu Caterina và từ bỏ ý nh tr n hèn của mình Tuy nhiên, khi

C ở thành v hôn phu, i trót yêu Grusenca nên mu n c tuyệt v ến tình yêu của Caterina trở thành thù h n, và là một trong nh ng lý do tr thù anh t i tòa án Sau nh ng l i kết tội của

C tổn h i v danh d biến tình yêu cu i cùng của mình dành cho Caterina thành s thù h n V y là gi C thù h n cứ mãi bủa vây

C i x v ? u này

ở Caterina không ch có Aliosa mà c I g nhìn th y rõ: “Anh ấy càng

xúc phạm cô thì cô càng yêu anh ấy hơn Vì thế cô bị vò xé Cô yêu anh ấy trong tình trạng anh ấy nh hiện nay, yêu khi anh ấy xúc phạm cô Nếu nh anh ấy sửa chữa, cô sẽ bỏ anh ấy v cũng chẳng yêu nữa Nh ng cô cần có anh ấy để không ngừng chiêm ng ỡng kì công về lòng chung thủy của cô và

trách móc anh ấy không chung thủy” [5,218] Caterina ch nh n ra tình yêu

th t s củ I ứng ra nh n tội giết cha v phía mình Cô

ế nh h nh c danh d củ cứu Ivan Ivan yêu

C ồng th n cô Ivan khẳ nh anh yêu Caterina

và th u hi u cô: “N ng vẫn biết tôi yêu n ng, tuy tôi ch a hề nói v i nàng

một lời nào về tình yêu của tôi” [5,217] Ivan hi C u

Ca n cô, anh h n vì Caterina gi mình l tr thù, mà

thù vì xúc ph m cô: “N ng giữ tôi bên cạnh để

không ngừng trả thù Nàng bắt tôi phải hứng chịu sự trả thù về tất cả sự xúc phạm của Đmitri m n ng th ờng xuyên phải chịu đựng suốt thời gian ấy, không phút nào nguôi, kể từ lần gặp gỡ đầu tiên… Bởi vì bản thân cuộc gặp

gỡ lần đầu giữa hai ng ời in lại trong nàng một sự xúc phạm Trái tim nàng

nh thế đấy! Tôi luôn luôn chỉ có một việc là nghe nàng nói về tình yêu của nàng v i Đmitri” [5,217-218] V y là s thù h ến Caterina t giày

xéo chính mình và giày xéo c Ivan, kéo Ivan vào s ột gi a tình yêu

và s

: “cái c m thù chỉ cách tình yêu điên cuồng nhất có

một s i tóc” [5,135] dành cho Caterina tình yêu chứ ng

s G y Xét v b n ch t, tình yêu

G ệ t nhi ứ ng nhi u s V G ẵn sàng vứ của mình, sẵ c biệ ý ở ộng lao vào

F odor củ ri ộng bộ y ra vì tình chứ không ph i vì ti ĩ G ẩn n p trong nhà của cha Bởi nếu vì ti xô sát v i cha từ ồi Tình yêu của

G n t i mức t i khi ch n gi a t do và tù khổ sai

thì v i anh ch c G c: “Không có rusenca, thì tôi không

sống nổi!” [5,642] Yêu là v n có nh ng giây

1.5 Xung đột giữa c i cao cả với c i thấp hèn

Theo mỹ h c, cái cao c và cái th p hèn là hai ph i l p nhau

Nế là s n củ ẹp thì cái th p hèn l i

i diện của nhóm hiệ ng thẩm mỹ tiêu c c Cái cao c và cái th p hèn cách nhau trong gang t ẹp và cái x u, th m chí có khi hòa trộn nhau trong một hiệ ng thẩm mỹ ng các nhân v t của mình có s pha trộ c s c gi a các ph m trù mỹ h cái cao c và cái th è t o nên nh ng nghệ thu t s ộng

Trong Anh em nhà Karamadop t mang trong mình

ột sâu s c nh t của hai m i l p cái cao c và cái th è

m i t p trung nh t d dội, không gì kìm hãm nổi mang dòng máu của p l n trong

Aiosa: “Ý nghĩ đầu tiên là ý nghĩ của m i ng ời dòng h Karamadop”, “ý

nghĩ rắn rết ấy đã tiêm n c độc vào tim tôi khiến nó muốn lịm đi chỉ vì khắc khoải” [5,134] Và nế ẽ

chiếm l y Caterina và hôm sau sẽ ến c giây phút

“d ờng nh không thể c ỡng lại đ c ấy” [5,134] ến th ng

chính mình, chiến th è ng mộ ộng cao c

sau: “lấy một trái phiếu vô danh n m tr m ng n rúp lãi n m phân kẹp trong

cuốn từ điển Pháp Rồi lẳng lặng giơ cho n ng xem, gập lại trao cho nàng, đoạn tự tay mở cửa cho nàng ra phòng ngoài, và lùi lại một b c, rạp mình xuống chào nàng, cái chào hết sức kính cẩn, hết sức chân th nh” [5,135]

H ộng cao c ng y củ ết qu của cuộc ột nội tâm gay g C ẹp từ C ế è vùi xu ội cho cái cao c trong anh có d

C u nổ ý ĩ ộng ột ni ổi lên

õ hi u r ng cuộc g p g của Caterina v i mình

ủa cô chính là một nỗi nh c l i con gái cá tính và kiêu hãnh Bởi v itri có b hỏ ế nào v s ti ra cuộc g p ngày

i, dù cho m i chứng cứ lúc y hoàn toàn ch ng l i anh nói v nh u khổ tâm của anh Qua nh ng d n v y anh là con

ổ i s cao c “đau khổ vì khát

khao sự cao quý, có thể nói l đau khổ vì sự cao quý, tôi là kẻ mang chiếc đèn lồng đi tìm nó nh Diogien, vậy mà suốt đời tôi chỉ làm những điều xấu xa”

[5,504–505] S u tranh mãnh liệt củ ừ cái th è ến cái cao

c là ẩn d cho s u tranh trong mỗ ẹ ẽ, cái cao quý

Trong Anh em nhà Karamadop không ch i bao chứa

ột gi a cái cao c và cái th p hèn, b Iliusa – i úy

ộ ng r t phức t p Ông là mộ tội nghiệp, b i, làm bẽ m t ông c con trai mình Iliusa

Trong con m t của m i, th m chí của c i con gái thứ hai – cô sinh

i h c Peterbug, ông là tên h hèn m n: “Thôi đi diễn trò hề nh thế là

đủ lắm rồi đấy: bất cứ thằng ngốc n o đến l ba cũng bêu riếu cả nhà!”

[5,227] i v i ông nh u y không h quan tr ng, dù cho b g i

u quan tr ng nh t v i ông v n là gi s tôn

tr ng của con trai dành cho mình V y nên, dù hoàn c

s ti A cứu giúp c i quyế c hết

m ủ n Bởi Aliosa mang dòng

h Kamadop, dòng h của kẻ nh ừ ch i thẳng thừng

gi a cho mình s tôn tr ng từ i con trai của mình: “Tôi sẽ nói gì v i

các con tôi nếu nh tôi nhận món tiền của các ng ời đền bù cho sự nhục nhã của tôi?” [5,238] Nế ồng ti n là cái x u, cái th p hèn thì b I

vứt bỏ s cám dỗ từ ồng ti gi l i trong mình cái cao quý của danh d , cái cao quý của s tôn tr ng của con cái C i i b

c l i v i Xneghiriov, Fiodor l i b t ch p danh d , thủ chiếm

t l y tài s n của con mình Hai ông b v i hai hình i l p khiến

c không khỏ ĩ n v c biệt là nh i làm mẹ

ột gi a cái cao c v i cái th è ng tr c

ng tr c trong mỗ i chúng ta Nh s

t ẹp, cái cao c i thoát ra khỏi nh ĩ è ng ộng th p kém S xun ột gi a cái cao c v i cái th p hèn là c n thiết không ch cho s phát tri n củ i mà là cho s phát tri n xã hội,

ý i v i nh ng ham mu ng cùng nh ng

d c v ng cuồng lo n củ i Hai m i l ởng chừ m ở

i khác nhau này, l i hiện h u rõ ràng trong Aliosa Aliosa là

i t t b ng, anh yêu mến t t c m i và không bao gi b ng thù

oán ai Tuy nhiên, anh l i có “tính cả thẹn và tinh khiết kỳ quái” [5,30] Trong l p, khi b n bè công nhiên nói v “những việc, những cảnh và cả

những hình ảnh mà ngay cả lính tráng không phải bao giờ cũng dám nói Khi nghe đến “cái ấy” Aliosa luôn dùng ngón tay nút hai tai lại, thụp xuống sàn, nằm xuống, b ng kín mặt, lẳng lặng chịu đựng” [5,31] Khi tiếp xúc v i

nh i ph n ỏ m ng ngùng A

l i hi u r õ i và s ham mê s c d c Aliosa luôn l ng nghe m i

i nói, anh th u hi u hết m i thứ u hi u nỗ ổ của

nh i xung quanh Câu chuyệ chú bé nông nô b

xé xác d y lên nh ng tình c m mãnh liệt trong Aliosa, anh sẵn sàng vi ph m

ủa nhà th ch ng l i cái ác b ng việc khẳ i b ẻ gây nên tội ác

B n thân Alio n th ủ z Anh là

mộ i trong tr c d c v A

t mỗ i soi vào, ch có anh m i làm d c sôi trong

i cha Fiodor, là tòa án củ I an “Chú có tin l tôi đã

giết ng ời hay không?” [5,644], v c biệ i nói của

Aliosa còn quan tr i tòa kết án “Bây giờ chú làm tôi sống lại rồi”

[5,644] Aliosa luôn c g n tội ác diễ

ộ A ủ sứ n cái

ứu anh mình Aliosa thanh b ch, không làm ác v

hi õ u tranh m nh mẽ v i và s ham mê d c v ng của con

A n th t b i, b b giế cáo buộc giết cha, thánh h nh của Aliosa b t l u thiện

Rõ ràng, dù có mang trong mình s thanh b ch và tâm hồn thánh thiện

củ A n hi õ u tranh m nh mẽ lo i bỏ i và

s ham mê s c d c Xây d ng nên nhân v A

é é ởng tôn giáo của mình – tôn giáo g i hiện th c

1.7 Xung đột giữa c c tính c ch, tư tưởng

mê ho c bở ở i ngh ch nhau:

“Đôxtôiepxki l một ng ời không thích những cái hòa h p, v th ờng đ a ra những cái t ơng phản nhau” [9,279] Bởi v ởng trong Anh em nhà Karamadop t trong nh ng thế i l

ph ột m nh mẽ v i nhau

Trong Anh em nhà Karamadop không ch xu t hiện mộ ởng tôn

giáo duy nh t C ứ F ức cha Zoxima l i là hai thái c i l p vì h thuộc hai dòng Thánh khác nhau Thái

ộ ủa Cha Zoxima khác biệt rõ nét v ộc c ủa Cha Ferapont C Z m, c n k bên cái chế n luôn c

g ng l c cho nh ng con chiên mang tội Cha Zoxima

luôn kêu g i m i “Hãy yêu th ơng lẫn nhau, hỡi các Cha” [5,186]

c l i, Cha Ferapont l i ch n cho mình mộ ức tin riêng, không theo phép t C C i không gi cho mình

s g i nh ng con chiên, r cho Cha mở l i “Những ng ời

sùng mộ đến th m có khi thấy ông quỳ gối cầu nguyện suốt cả ngày, chẳng hề đứng lên và nhìn ngó xung quanh Nếu có nói chuyện v i h dù ông nói g n lỏn, nhát gừng kỳ lạ và bao giờ cũng thô lỗ Nh ng rất ít khi ông nói chuyện