Lý do chọn đề tài: Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động giáo dục không thể thiếu được trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách học sinh, nó lôi cuốn đông đảo học
Trang 1
Đề tài: “Một số biện pháp quản lý và tổ chức tốt hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cấp trung học cơ sở”
PHẦN MỞ ĐẦU
I Bối cảnh của đề tài:
Chúng ta đang sống giữa thế kỉ XXI, thế kỉ của sự phát triển khoa học và
công nghệ thông tin Giáo dục hơn bao giờ hết có vai trò hết sức quan trọng đối với sự tăng trưởng và phát triển của mỗi quốc gia Nó có tác động trực tiếp đến sự phát triển trí tuệ, đạo đức của con người và không thể tách rời với phát triển thể chất và tinh thần Phạm vi giáo dục không chỉ đơn thuần bó hẹp trong nghững giờ học chính khóa mà còn nằm trong những hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
II Lý do chọn đề tài:
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động giáo dục không thể thiếu được trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách học sinh, nó lôi cuốn đông đảo học sinh tham gia để mở rộng hiểu biết, khắc sâu kiến thức, phát huy năng khiếu của mỗi cá nhân, tạo không khí vui chơi lành mạnh Ngoài ra, đây còn
là hoạt động lý thú được đa số các em chờ đón một cách hào hứng Khác hẳn với hoạt động học tập trên lớp, các em được vui chơi thoải mái, được sống trong những giây phút hồi hộp với sự chiến thắng của đội nhà hay sự tỏa sáng của cá nhân
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có ý nghĩa to lớn như vậy nhưng vẫn còn một vài lãnh đạo các trường với nhiều lý do khác nhau vẫn chưa dành cho lĩnh vực này sự đầu tư xứng đáng cả về trí tuệ, thời gian và kinh phí cho hoạt động Qua thực tế trò chuyện với học sinh, tôi được biết phần lớn các em còn rụt rè, nhúc nhác, chưa có thói quen sinh hoạt tập thể và chưa được trang bị một số kĩ năng sống
Xuất phát từ thực trạng chung và tình hình học sinh của nhà trường nêu trên, tôi mạnh dạn đưa ra đề tài: “ Một số biện pháp quản lý và tổ chức tốt hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cấp trung học cơ sở”
Trang 2
Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã có nhiều công trình nghiên cứu với nhiều cấp độ khác nhau Do điều kiện thời gian, khuôn khổ bài viết
và năng lực bản thân có hạn, nên ở đề tài này, tôi chỉ dừng lại ở góc độ nghiên cứu
về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cấp trung học cơ sở với những biện pháp
cơ bản nhất từ năm học 2008 - 2009 đến năm học 2010 - 2011
IV Mục đích nghiên cứu:
Nhằm giúp người cán bộ quản lí hiểu đúng và đầy đủ về vị trí, vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong quá trình phát triển và hoàn thiện nhân cách của học sinh, từ đó có sự chỉ đạo cân đối giữa hoạt động dạy học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nhằm thực hiện tốt mục tiêu đào tạo của cấp học
và phong trào thi đua “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”
V Điểm mới trong kết quả nghiên cứu:
Thực hiện đề tài “ Một số biện pháp quản lý và tổ chức tốt hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cấp trung học cơ sở” giúp người cán bộ quản lý tổ chức tốt hơn hoạt động ngoài giờ lên lớp ở đơn vị, thu hút đông đảo học sinh tham gia hoạt động ngoài giờ với tinh thần tích cực, tự giác
Trang 3
PHẦN NỘI DUNG
I Cơ sở lý luận:
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là những hoạt động giáo dục được thực hiện ngoài thời gian học tập, nhằm lôi cuốn đông đảo học sinh tham gia để
mở rộng hiểu biết, tạo không khí vui tươi lành mạnh, tạo cơ hội để học sinh rèn luyện thói quen sống trong cộng đồng và phát huy tối đa năng lực, sở thích của từng cá nhân
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một mặt hoạt động giáo dục cơ bản được thực hiện một cách có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức nhằm góp phần hình thành nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo, đáp ứng những nhu cầu đa dạng của xã hội
* Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một bộ phận cấu thành của hoạt động dạy học - giáo dục
- Điều 24 Điều lệ trường TH quy định các hoạt động giáo dục gồm:
1 Hoạt động giáo dục trên lớp được tiến hành thông qua việc dạy và học
các môn bắt buộc và tự chọn theo qui định trong chương trình giáo dụcTHCS, THPT do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành
2 Hoạt động giáo dục ngoài giờ do nhà trường phối hợp các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường tổ chức,…
* Hoạt động ngoài giờ là cầu nối tạo ra mối liên hệ hai chiều giữa nhà trường với xã hội:
Thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nhà trường có điều kiện
để phát huy vai trò tích cực của mình với đời sống, mở ra khả năng thuận lợi để gắn học với hành, nhà trường với xã hội
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là điều kiện và phương tiện để huy động sức mạnh cộng đồng tham gia vào quá trình đào tạo học sinh, vào sự nghiệp phát triển nhà trường
II Thực trạng của vấn đề:
Việc xây dựng và thực hiện chương trình giáo dục ngoài giờ lên lớp ở
Trang 4
trường tôi công tác có rất nhiều thuận lợi như: luôn nhận được hướng dẫn chỉ đạo thực hiện của Phòng Giáo dục - Đào tạo vào đầu năm học; đội ngũ giáo viên, đặc biệt là đội ngũ giáo viên chủ nhiệm nhiệt tình, có nhận thức tốt về vai trò, nhiệm
vụ của công tác giáo dục ngoài giờ lên lớp; giáo viên Tổng phụ trách Đội được tập huấn đầy đủ chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp do Sở Giáo dục - Đào tạo tổ chức; đa số học sinh có nề nếp, ham thích học tập, rèn luyện và tham gia hoạt động ngoài giờ… Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng còn không ít khó khăn như: nhận thức của một bộ phận cán bộ, giáo viên về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chưa đúng hoặc đầy đủ, chỉ chú trọng vào công tác chuyên môn, ít chú trọng đến việc tạo cho các em môi trường sinh hoạt tập thể, sân chơi lành mạnh Trong khi đó, môi trường xã hội có quá nhiều tác động, tích cực có, tiêu cực cũng
có, đặc biệt là sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin mà các em là lứa tuổi hiếu động, ưa thích khám phá Mặt khác, một số gia đình kinh tế khó khăn, thường xuyên đi làm ăn xa, phó mặc việc giáo dục con em họ cho nhà trường, điều
đó càng gây khó khăn hơn cho nhà trường trong việc giáo dục đạo đức học sinh
III Các biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề:
Để tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đạt chất lượng và hiệu quả, trường đã thực hiện một số biện pháp sau:
Ngay từ tháng 8, kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ của nhà trường cũng được xây dựng cùng dự thảo kế hoạch năm học
1 Kế hoạch được xây dựng gồm các nội dung sau:
* Tình hình nhà trường, địa phương
* Mục tiêu quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
* Xây dựng lịch hoạt động thành nề nếp theo thời gian, đưa kế hoạch hoạt động năm học đi vào cuộc sống của nhà trường, tạo ra sự ổn định tương đối của hoạt động giáo dục ngoài giờ
Kế hoạch năm: thực hiện đúng các hoạt động trong chủ điểm hàng tháng theo hướng dẫn thực hiện của Phòng Giáo dục - Đào tạo, mỗi tháng 2 hoạt động
Tháng 9: Truyền thống nhà trường 6,7,8,9 Tuần: từ… đến…
Trang 5
Tháng 10: Chăm ngoan học giỏi 6,7,8,9
Tháng 11: Tôn sư trọng đạo 6,7,8,9
Tháng 12: Uống nước nhớ nguồn 6,7,8,9
Tháng 1 & 2: Mừng Đảng-Mừng Xuân 6,7,8,9
Tháng 3: Tiến bước lên Đoàn 6,7,8,9
Tháng 4: Hòa bình và hữu nghị 6,7,8,9
Tháng 5: Bác Hồ kính yêu 6,7,8,9
Học kì: sơ kết thi đua, khen thưởng
Kế hoạch tháng: bám theo kế hoạch năm, có thể thực hiện một trong các nội dung sau:
- Tổ chức cho học sinh lớp 6 tham quan phòng truyền thống và tìm hiểu, học tập truyền thống của nhà trường vào đầu năm học
- Sinh hoạt chủ điểm, kỉ niệm ngày lịch sử: 17/1, 3/2, 30/4, 22/12 …
- Công tác xã hội: hoạt động về nguồn, thăm viếng gia đình thương binh, liệt sĩ
- Tổ chức biểu diễn văn nghệ: thi hát dân ca, văn nghệ gây quỹ giúp đỡ học sinh nghèo vào 26/3; thi cắm hoa vào 20/11…
- Tổ chức cắm trại: 26/3, tham quan du lịch
- Tổ chức thăm viếng, chăm sóc bia lưu niệm ở ấp Phú Lộc Hạ 1
Kế hoạch tuần:
- Sinh hoạt dưới cờ: chào cờ đầu tuần, tổng kết thi đua
- Sinh hoạt tập thể lớp, Chi Đoàn
- Phát thanh tuyên truyền theo chủ đề: toàn dân đưa trẻ đến trường, an toàn giao thông, các tiêu chí của phong trào thi đua xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực, các mẫu chuyện về tấm gương đạo đức của Bác Hồ, truyền thống tôn sư trọng đạo, Bến Tre đồng khởi, kỉ niệm ngày thành lập Đoàn, Quốc tế phụ nữ, Quốc tế lao động…
Kế hoạch hàng ngày: duy trì nề nếp: đi học đúng giờ, vệ sinh trường lớp, Truy bài đầu giờ, Chăm sóc cây hoa, xếp hàng vào lớp, thể dục giữa giờ, đọc báo Đoàn, Đội, Hát múa tập thể, Phát thanh măng non …
Trang 6
2 Tổ chức chỉ đạo thực hiện:
2.1 Tổ chức lực lượng thực hiện:
Thành lập Ban chỉ đạo giáo dục ngoài giờ lên lớp (theo thông tư ngày 15/10/1998 của Bộ Giáo dục đã qui định) gồm: Hiệu trưởng (trưởng ban), Phó Hiệu trưởng (phó ban), Ủy viên: Bí thư chi Đoàn, Tổng phụ trách, tất cả giáo viên chủ nhiệm lớp, Ban đại diện cha mẹ học sinh
Giáo viên Tổng phụ trách tham mưu với BGH thống nhất chương trình hoạt động trong từng tháng; thực hiện tốt tiết sinh hoạt dưới cờ
Đoàn thanh niên: tổ chức các hoạt động của Đoàn, Đội, đặc biệt là tổ chức các hoạt động tự quản của học sinh
Giáo viên chủ nhiệm phối hợp với giáo viên bộ môn, Tổng phụ trách, Ban đại diện cha mẹ học sinh tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho lớp mình phụ trách: 2 tiết/ tháng, Giáo viên chủ nhiệm lớp thực hiện sinh hoạt lớp: 1 lần/tuần
Giáo viên bộ môn (Sinh, Địa, Công dân …) lồng ghép giáo dục dân số, giới tính, môi trường, cách phòng tránh một số dịch bệnh …vào trong tiết học chính khóa
Phối hợp tốt với các lực lượng xã hội để tổ chức tốt hoạt động giáo dục ngoài giờ:
- Với Ban đại diện cha mẹ học sinh: mời dự tiết sinh hoạt lớp, hỗ trợ giáo dục đạo đức học sinh
- Phối hợp với các tổ chức xã hội, ban ngành ở địa phương: văn hóa thông tin, Trung tâm thể dục thể thao, Công an, Y tế, Cựu chiến binh
2.2 Tổ chức chỉ đạo các lực lượng giáo dục trong nhà trường:
Cần nâng cao nhận thức của đội ngũ giáo viên về vị trí, vai trò và nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách của học sinh Mặt khác, tổ chức và nghiên cứu kĩ các nhiệm vụ của giáo viên để họ thấy được rằng tham gia tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp vừa là nghĩa vụ, vừa là trách nhiệm của mỗi người thầy
* Đối với giáo viên chủ nhiệm lớp:
Trang 7
Củng cố tổ, khối chủ nhiệm; sinh hoạt định kì hàng tháng để thống nhất nội dung, hình thức hoạt động trong khối lớp, đặc biệt là xây dựng nội dung cho tiết sinh hoạt tập thể lớp cuối tuần, sơ kết và rút kinh nghiệm hoạt động của tháng trước
Hướng dẫn giáo viên chủ nhiệm xây dựng kế hoạch chủ nhiệm, trong đó có
kế hoạch tổ chức hoạt động ngoài giờ của lớp
Tổ chức các hoạt động mẫu trong khối, trong trường để giáo viên tham dự, học tập và rút kinh nghiệm
Cử giáo viên, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm trẻ tham dự các lớp tập huấn
về kĩ năng hoạt động giáo dục ngoài giờ do Sở Giáo dục tổ chức
* Đối với tập thể giáo viên nhà trường:
Tổ chức học tập để cán bộ, giáo viên có nhận thức đúng về vị trí, vai trò và nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong yêu cầu giáo dục toàn diện Qui định nhiệm vụ của giáo viên: mỗi giáo viên bên cạnh việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, còn phải tham gia ít nhất một hoạt động trong các lĩnh vực khác như: văn nghệ, thể thao, ngoại khóa bộ môn … và chỉ những giáo viên thực hiện hai nhiệm vụ trở lên mới được tham gia bình xét lao động giỏi
Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn chú trọng vai trò của các tổ chuyên môn, của giáo viên bộ môn trong việc tổ chức hoạt động ngoại khóa bộ môn Giao nhiệm vụ tổ chức hoạt động chủ điểm, sinh hoạt dưới cờ cho các tổ chuyên môn luân phiên thực hiện
* Đối với Đoàn thanh niên, Đội:
Liên kết chương trình hoạt động của Đoàn, Đội với kế hoạch nhà trường Quy định lề lối làm việc giữa Ban giám hiệu với Bí thư Đoàn trường, Tổng phụ trách Đội; giữa giáo viên chủ nhiệm và Bí thư Đoàn, Tổng phụ trách Đội trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ
Cử đi dự các lớp tập huấn về nghiệp vụ hạt động Đoàn, Đội
2.3 Phối hợp các lực lượng xã hội để tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ:
* Với Hội cha mẹ học sinh:
Thông qua Ban đại diện cha mẹ học sinh, vận động cha mẹ học sinh tham
Trang 8
gia:
- Tổ chức các hoạt động giáo dục diễn ra trong nhà trường
- Hỗ trợ một phần kinh phí cho các hoạt động này
* Với các tổ chức xã hội, các ban ngành ở địa phương:
Hiệu trưởng cần tham mưu cho cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương trong việc xây dựng cơ chế phối hợp giữa nhà trường và các tổ chức xã hội, các ban ngành ở địa phương trong tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ Ví dụ như: phối hợp với phòng văn hóa thông tin (thi tiếng hát hoa phượng đỏ), Trung tâm thể dục thể thao (thi Hội khỏe phù đổng), Công an (giáo dục an toàn giao thông, Phòng chống ma túy), Y tế (khám sức khỏe học đường, phòng chống bệnh tay chân miệng), Cựu chiến binh (nói chuyện truyền thống 22/12) …
3 Cách tiến hành hoạt động của giáo viên chủ nhiệm và một số hình thức hoạt động chủ yếu:
3.1 Cách tiến hành hoạt động của giáo viên chủ nhiệm lớp:
Trước hết, theo mỗi chủ điểm, giáo viên chủ nhiệm cần xác định mục tiêu cần đạt về nhận thức, thái đô, kĩ năng của mỗi hoạt động
Thứ hai, giáo viên chủ nhiệm phải nắm vững các khâu tổ chức hoạt động như:
- Khâu chuẩn bị: là khâu quyết định sự thành công của hoạt động, giáo viên cụ thể hóa hoạt động của lớp mình: làm cái gì? Em nào làm? Làm như thế nào? Trên cơ sở đó dự kiến phân công và hỗ trợ học sinh chuẩn bị
- Khâu tiến hành hoạt động: là khâu thể hiện kết quả chuẩn bị, giáo viên nên tăng cường vai trò tự điều khiển của học sinh, động viên, khích lệ để kích thích tất cả
học sinh cùng tham gia hoạt động, tạo bầu không khí thân mật, gần gũi thầy – trò
- Khâu đánh giá ý thức tham gia và kết quả của hoạt động, nên ngắn gọn,
đủ thông tin, giáo viên có thể cho học sinh tự đánh giá trước
3.2 Một số hình thức hoạt động chủ yếu cấp trường đã thực hiện trong năm học
2010 -2011:
Hoạt động văn hóa, nghệ thuật: nhằm hưởng ứng phong trào thi đua “xây
Trang 9
dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trường phát động học sinh thi hát dân ca trong buổi sinh hoạt dưới cờ, mỗi năm có 48-50 tiết mục tham gia trong 6 buổi chào cờ, nhà trường chọn ra 12 tiết mục xuất sắc để phát thưởng vào dịp 20/11 Vào tháng 3 hàng năm, trường phát động học sinh tham gia thi vẽ tranh, kể chuyện sách thiếu nhi hè và luyện tập để tham gia tiếng hát hoa phượng đỏ cấp huyện
Hoạt động vui chơi giải trí: nhà trường đã tổ chức cho học sinh chơi trò chơi hai lần vào dịp khai giảng năm học (phần Hội) và kỉ niệm ngày thành lập Đoàn 26/3 với các trò chơi dân gian như: gánh dừa qua cầu, đi cà kheo, đua ghe ngo, bịt mắt bắt dê …mỗi lần có khoảng 800 học sinh của trường tham gia
Hoạt động xã hội: mang nhiều ý nghĩa sâu sắc như nghe cựu chiến binh báo cáo nhân ngày 22/12, giúp các gia đình thương binh liệt sĩ trong xã nhân kỉ niệm 27/7, tham gia mít tinh hưởng ứng tháng an toàn giao thông và phòng chống HIV/AIDS do xã tổ chức…
Hoạt động khoa học: hỗ trợ cho hoạt động học tập trên lớp, nâng cao kết quả kiểm tra học kì bằng “Hội vui học tập” cho học sinh khối lớp 6 vào đầu tháng 12/2010 và khối lớp 7 vào đầu tháng 4/2011
Hoạt động lao động công ích: tổ chức cho các em tham gia luân phiên lao động chăm sóc vườn trường, tổng vệ sinh trường lớp 1 lần/ tháng, làm vệ sinh và chăm sóc bia tưởng niệm các học sinh bị bom Mĩ sát hại, tảo mộ nghĩa trang liệt sĩ
xã trước tết nguyên đán
4 Kiểm tra, đánh giá:
Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch hoạt động ngoài giờ của giáo viên chủ nhiệm, các bộ phận có liên quan: 2lần/ học kì
Thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục học sinh ở các mặt: nhận thức, động cơ, thái độ, nề nếp học tập, thói quen đạo đức, các thành tích từ phong trào thi đua …
Trao đổi trực tiếp với giáo viên và học sinh về những vấn đề có liên quan Ban giám hiệu dự tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp của giáo viên chủ
nhiệm
Trang 10
Sau khi kiểm tra, đánh giá sẽ rút kinh nghiệm trong phiên họp hội đồng, từ
đó mỗi cá nhân, bộ phận có liên quan kịp thời điều chỉnh kế hoạch nội dung hoạt động cho phù hợp
IV Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:
Sau khi áp dụng đề tài này tôi nhận thấy nhận thức của cán bộ, giáo viên trường về vị trí, tầm quan trong của công tác giáo dục ngoài giờ lên lớp được nâng lên, có tinh thần trách nhiệm cao, có biện pháp giáo dục học sinh phù hợp với những kĩ năng sống cần thiết
Về phía học sinh: các em hăng hái hơn trong hoạt động tập thể, mạnh dạn trong giao tiếp, có thái độ lịch sự, nhã nhặn với thầy cô giáo, cư xử với bạn bè
ít xung đột, biết chia sẻ, quan tâm giúp đỡ người khác: quyên góp ủng hộ đồng bào bị lũ lụt, giúp đỡ nạn nhân chất độc màu da cam… Các em có ý thức hơn trong việc giữ gìn tài sản chung nơi công cộng, biết sống tiết kiệm, bảo vệ và thân thiện với môi trường
Năm năm liền Liên đội trường giữ vững danh hiệu Liên đội mạnh, ba năm liên tục đạt: giải nhì toàn đoàn trong hội thao cấp huyện; giải nhất (liên trường) tiếng hát hoa phượng đỏ …
Học sinh nhận thức về truyền thống nhà trường, địa phương và các vấn
đề cơ bản của đời sống xã hội: tham gia mit tinh phòng chống HIV/AIDS, mit tinh hưởng ứng tháng an toàn giao thông, chăm sóc bia tưởng niệm ở ấp Phú Lộc Hạ
Có thái độ tích cực tham gia lao động tập thể: lao động tổng vệ sinh trường lớp, tảo mộ nghĩa trang liệt sĩ xã…
Góp phần nâng cao chất lượng dạy – học: tỉ lệ học sinh yếu kém giảm, học sinh khá giỏi tăng:
Chất lượng học lực:
Loại
Năm học
Tổng
2008 - 2009 827 263 31.8 314 38.0 209 25.3 41 5.0 0 0.0
2009 - 2010 810 242 29.9 319 39.4 219 27.0 30 3.7 0 0.0
2010 - 2011 818 293 35.8 311 38.0 191 23.4 23 2.8 0 0.0