ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH LIÊN ĐỘI TRƯỜNG THCS TÂN TRUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: HOẠT ĐỘNG THAM QUAN DÃ NGOẠI VỚI CÔNG TÁC GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG Người viết: Đoàn Q
Trang 1ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH LIÊN ĐỘI TRƯỜNG THCS TÂN TRUNG
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
HOẠT ĐỘNG THAM QUAN DÃ NGOẠI VỚI CÔNG TÁC GIÁO DỤC TRUYỀN
THỐNG
Người viết: Đoàn Quang Phúc Nhiệm vụ: Giáo viên Tổng phụ trách Đội Đơn vị công tác: THCS Tân Trung
NĂM HỌC: 2011 - 2012
Trang 2Phần mở đầu 1.Bối cảnh lịch sử
Trong thời kì thực hiện mục tiêu công nghiệp, hóa hiện đại hóa dưới sự lảnh đạo của Đảng, cần thiết phải có một đội ngũ cán bộ đủ trình đội năng lực chuyên môn
và có sức khỏe để đảm nhận được công việc Do đó cần phải quan tâm giáo dục thế hệ trẻ Bởi đó là chủ nhân tương lai của đất nước
Giáo dục truyền thống cho thiếu nhi là giúp cho các em hiểu biết được nội dung, ý nghĩa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, Đảng, Đoàn, Đội Giáo dục quyền và bổn phận của trẻ em theo luật Bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em Từ đó giáo dục tình cảm lòng biết ơn đối với các thế hệ Cha Ông Để các em quyết tâm tự rèn luyện, học tập, phấn đấu trở thành con ngoan, trò giỏi, bạn tốt, công dân tốt, Đoàn viên Đoàn TNCS Hồ Chí Minh
2.Lí do chọn đề tài
Đội TNTP Hồ Chí Minh là lực lượng giáo dục có vai trò quan trọng trong nhà trường Đội là tổ chức của các em, do các em làm chủ Cùng với lực lượng khác trong nhà trường, Đội có nhiệm vụ giáo dục các em học sinh theo năm điều Bác Hồ dạy, góp phần hình thành nhân cách cho các em
Đối với Thiếu niên ngoài việc học tập, rèn luyện trên ghế nhà trường, còn cần phải đẩy mạnh các hoạt động ngoại khóa với nhiều hình thức phong phú và đa dạng, kết hợp các hoạt động giáo dục học tập với các loại hình vui chơi, giải trí, dã ngoại, giao lưu tham quan bảo tàn, di tích chiến tranh, di tích lịch sử, văn hóa… để các em vui chơi thư giản thoải mái về tinh thần sau những ngày học tập tại trường Vui chơi giải trí đối với các em vừa là nội dung giáo dục, vừa là phương tiện giáo dục Các em cần được tổ chức vào các hoạt động giải trí chính thống, thông qua các hoạt động nầy phẩm chất đạo đức cần thiết được củng cố và phát triển
Còn một thực tế là hiện nay tại cơ sở giáo dục truyền thống cho học sinh thông qua hoạt động tham quan chưa được chú trọng Hình thức tham quan chỉ đơn thuần là đưa học sinh đến các địa danh, chưa đạt đến các biện pháp giáo dục, nhất là giáo dục
Trang 3truyền thống Chính vì vậy mà tôi chọn đề tài: “Hoạt động tham quan dã ngoại với
công tác giáo dục truyền thống”
3.Phạm vi nghiêm cứu
Là học sinh trường THCS nơi tôi công tác
4.Mục đích nghiên cứu
-Giúp học sinh hiểu biết thêm giá trị về lịch sử nhân văn của dân tộc Để từ đó các em hiểu rỏ hơn, yêu quí hơn Đất nước con người Việt Nam
-Qua đó giúp các em có ý thức học tập rèn luyện để xứng đáng và phát huy truyền thống của dân tộc
5.Điểm mới của đề tài
-Bản thân sẽ đúc kết được thêm các biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh -Nhận thấy được thái độ, hành vi tự học tập, tìm tòi, rèn luyện nhân cách ở các
em
Phần nội dung 1.Cơ sở lí luận
Tham quan là một hoạt động của Đội, giúp các em hiểu biết về sự kiện, con người và những thành quả tốt đẹp của các thế hệ trước Đây là hình thức giáo dục trực quan, sống động, sâu sắc Hình thức này có ý nghĩa và tác dụng nhiều mặt với việc giáo dục thiếu nhi
Đối với Thiếu niên nhi đồng việc giáo dục bằng trực quan sinh động rất phù hợp với tâm lí, lứa tuổi của các em Đó là lứa tuổi mà các em thích hoạt động, ham thích tìm tòi hiểu biết Do vậy, phải có hình thức hoạt động sinh động, phong phú thu hút các em trực tiếp tham gia Muốn làm được như vậy hoạt động Đội phải phù hợp với đặc thù tâm lí lứa tuổi Một trong những hoạt động của Đội là hoạt động tham quan để đáp ứng được những yêu cầu trên
Các hoạt động tham quan dã ngoại là hình thức hoạt động rất bổ ích và lí thú đối với các em, vì ở đó các em được học tập vui chơi và nâng cao về kiến thức “học
mà chơi, chơi mà học”
Trang 4Các hoạt động tham quan dã ngoại vừa thỏa mảng nhu cầu ưa thích hoạt động soi nổi, vừa gây được ấn tượng sâu sắc và đem lại hiệu quả giáo dục cao trong các em
Lớp trẻ hôm nay có chất lượng mới và khả năng mới: sáng tạo, năng động đó là thế hệ có trình độ hiểu biết ngày càng cao, có hoài bão, mơ ước, những lí tưởng mới, khác khao dân chủ công bằng, có nhu cầu giao tiếp, ham hiểu biết, ham tìm tòi Xong
họ thường bồng bột trước cái mới, cái lạ
Đặc điểm tâm lí của thanh thiếu niên là luôn tìm hiểu, ham muốn hiểu biết và khám phá về cái đẹp, cái mới Do đó cần phải giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, chuẩn bị cho thanh thiếu niên một cách toàn diện để họ làm tròn vai trò, bổn phận của mình Đó là nhiệm vụ quan trọng của Đảng giao cho tổ chức Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh
2.Nghiên cứu thực tiễn
Các Cụ ta ngày xưa có câu:
“Đi một ngày đàng học một sàng khôn” hay
“Trăm nghe không bằng một thấy”
Để nói rằng, đi nhiều sẽ mở mang hiểu biết, sẽ khôn ra là một thực tế… và cũng để nói rằng thực tế phải được kiểm nghiệm bằng tai, mắt chứ không phải chỉ được cảm nhận Tai đã nghe rồi nhưng mắt phải được thấy nữa thì thực tế kia mới thật
là chính xác
Đối với đối tượng là các em đội viên có vai trò rất lớn là trợ thủ đắt lực của Giáo viên cũng như phong trào Đội Bên cạnh kỉ năng nghiệp vụ Đội của một đội viên, các em cần có thực tế để nhìn nhận và thêm hiểu biết về Đất nước, lịch sử, con người Có rất nhiều dạng tham quan của Đội, giáo dục truyền thống với đặc trưng của Đội là giáo dục bằng các tấm gương, các hình ảnh trực quan sinh động
Chúng ta có thể đưa học sinh tham quan các di tích lịch sử, văn hóa và cách mạng kháng chiến để từ đây khơi vậy trong lòng thiếu nhi, lớp măng non chủ nhân tương lai của Đất nước, niềm tự hào và ý thức tự tôn dân tộc bởi bề dày của nền văn hóa lâu đời, giúp các em hiểu biết về sự kiện, con người và những thành quả tốt đẹp
Trang 5của các thế hệ trước Để từ đó các em sẽ trân trọng, biết ơn và đền đáp công ơn của Cha Ông
Tham quan các bảo tàng, nơi ghi lại dấu tích cha ông hào hùng một thời, nơi ghi lại những giá trị truyền thống muôn đời không lai chuyển của con người Việt Nam: anh dũng, trung kiên, hào hùng, bất khuất Sau khi tham quan các di tích, bảo tàng các em hiểu biết thêm về quê hương Đất nước, con người Việt Nam từ đó cố gắn học tập tốt hơn, có ý thức bảo vệ và giữ gìn giá trị truyền thống của dân tộc
3.Giải pháp thực tiễn
3.1.Vai trò người thiết kế, thi công hoạt động tham quan
-Buổi tham quan thành công hay không, có hiệu quả không phụ thuộc hoàn toàn vào vai trò của người thiết kế thi công đặc biệt là tham quan giáo dục truyền thống Bên cạnh đảm bảo những yêu cầu về mặt nội dung thể hiện và hình thức hoạt động Người thi công ngoài việc đảm bảo chương trình hợp lí, hấp dẫn còn phải đảm nhận một vai trò khác: vai trò của người quản lí với bộn bề công việc và trách nhiệm
Đó là chuyến tham quan phải an toàn cho đoàn tham quan, đảm bảo về cơ sở vạt chất
để phục vụ tốt cho toàn đoàn Làm được việc này vừa công phu vừa vất vả Nó phải là
sự cộng hưởng của lòng yêu trẻ, sự nhiệt tình, năng lực tổ chức, trách nhiệm Điều này đòi hỏi phải có sự đầu tư thích đáng, công phu
-Tổ chức một buổi tham quan giáo dục truyền thống là một hình thức hoạt động
dã ngoại có chủ đề, đã có điều kiện xác định, người thiết kế thi công có thể thực hiện bằng nhiều hình thức khác nhau, tối thiểu phải xây dựng được tiến trình cơ bản của nội dung chi tiết của buổi tham quan:
+Xác định mục đích, yêu cầu, địa điểm, thời gian tham quan
+Chủ động, linh hoạt trong vấn đề giải quyết những phát sinh của buổi tham quan
+Nội dung của buổi tham quan tập trung vào những vấn đề gì? Nội dung thể hiện và hình thức hoạt động có phù hợp hay không?
+Chương trình phải thể hiện được đặc trưng của phương pháp giáo dục và tự giáo dục Khai thác động viên và phát huy được sự tham quan của học sinh một cách
Trang 6tự giác, sáng tạo từ khi mở đầu cho đến kết thúc, phải tạo được không khí thoải mái vui tươi hấp dẫn
+Chương trình buổi tham quan phải được sắp xếp phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí, với qui trình phát triển tình cảm, nhận thức và năng lực của đội viên
+Chuẩn bị tốt và tổ chức thực hiện cụ thể thồng nhất và chu đáo
3.2.Địa điểm tham quan, nơi lưu giữ tinh hoa của dân tộc
Địa điểm tham quan, nơi ấy có hồn cốt của người Việt, có những chiến tích lẫy lừng, dấu tích oai hùng và công lao to lớn của Ông Cha ta Bởi vì:
Dân ta phải biết sứ ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam
Sử xanh trên bốn ngàn năm
Tổ tiên rạch rõ anh em thuận hòa (Hồ Chí Minh)
Đến với địa điểm tham quan giáo dục truyền thống, ấy là chúng ta đang ngược thời gian về với cội nguồn dân tộc, ôn lại những giá trị truyền thống quí báo của dân tộc và học tập rèn luyện để xứng đáng với truyền thống đó:
Các điểm có thể đưa học sinh tham quan giáo dục truyền thống như:
-Khu di tích Đồng khởi –Bến Tre
-Bảo tàng lịch sử -Bến Tre
-Dinh Độc Lập – TP hồ Chí Minh
-Bảo tàn Chứng tích chiến tranh - Hồ Chí Minh
-Bến Cảng nhà Rồng - Hồ Chí Minh
-Địa đạo Củ Chi - Hồ Chí Minh
-………
3.3.Người thuyết minh, nhịp cầu nối các em và nhưng hiểu biết mới
-Nội dung: Nội dung thiết minh là rất quan trọng trong việc bồi đắp, bổ sung
kiến thức và những hiểu biết cho học sinh Từ đó bằng trí tưởng tượng, các em có thể tái tạo cho mình những diễn biến lịch sử, gây nên những ấn tượng khó quên
-Người thuyết minh: Vai trò của người thiết minh đặc biệt cần thiết như là
nhịp cầu nối các em với hiểu biết mới, nơi ấy có chiến tích, có công lao, có những con
Trang 7người bất tử Điều quan trọng để người thiết minh đảm nhận được vai trò của mình một cách xuất sắc là phải:
+Giọng nói truyền cảm để thiết phục người nghe
+Phải thể hiện ngữ điệu: trìu mến, mạnh mẽ, buôn vui, da diết… gây nên những xúc cảm trong lòng người nghe
+Nói phải logic, mạch lạc, có nghệ thuật, nhiệt quyết làm được điều trên thì xem như người thuyết minh đã thành công
3.4.Thu hoạch của giáo viên, đội viên tham quan
Qua các bản thu hoạch của các em tôi được biết các em rất thích hoạt động này Xin dẫn chứng một vài nhận xét có tính chất tiêu biểu:
+Đến thăm Bảo tàng di tích chiến tranh em cảm thấy lòng tự hào về truyền thống đấu tranh của Cha Ông, sự kiên cường, dũng cảm, gian lao, anh dũng của các bật Cha Ông Em cảm thấy mình quá nhỏ bé trước sự vĩ đại của Ông Cha Em hứa mình sẽ cố gắn làm gì đó đễ Ông Cha được vui hơn (Nguyễn Thị Thanh Nhã lớp 9.1)
+Đến thăm Bến nhà Rồng, nghe cô chú kể về sự vất vã, gian lao của Bác trong quá trình đi tìm đường cứu nước Em hứa sẽ cố gắn học tập thật tốt để xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh
(Lê Văn Bình lớp 8.3)
+Đến thăm Dinh độc lập, được tham quan các di tích chiến tranh em hứa với lòng mình là phải cố gắn học thật giỏi để xứng đáng đáng với những gì mà Cha Ông
đã giành được cho chúng em (Trần Minh Nghĩa lớp 9.3)
=>Điểm thu hoạch lớn nhất của tôi là sau khi được tham quan, nghe kể về các sự kiện của Cha Ông, các em nhận thấy được tính tự giác trong học tập và rèn luyện, ít nhất các em cũng thấy được các việc làm của mình quá nhỏ so với những gì Cha Ông ta đã làm và các em hứa sẽ cố gắn học tập và rèn luyện tốt hơn
3.5.Cách tổ chức một buổi tham quan
3.5.1.Công tác chuẩn bị
-Chọn thời điểm tham quan là dịp kỷ niệm các ngày lễ lớn, ngày hè, mở đầu hoặc kết thúc một đợt sinh hoạt chủ đề, chủ điểm
Trang 8-Xác định chủ điểm tham quan và thời gian tham quan
-Thiết kế nội dung tham quan và chương trình tham quan là công việc quan trọng nhất, quyết định nhất cho cuộc tham quan Nó bao gồm cả mục đích, ý nghĩa, yêu cầu, các bước tiến hành và dự kiến những nhu cầu về tinh thần lẫn vật chất
-Cử người đi tiền trạm, liên hệ nơi ăn, nghỉ, sinh hoạt cùng toàn bộ nội dung của cuộc tham quan
-Chuẩn bị đồ dùng cá nhân và những phương tiện, điều kiện cho tập thể lên đường, sinh hoạt tập thể, ăn ,uống, ngủ, nghỉ ngơi…
-Thông báo cho phụ huynh và có sự phối hợp ủng hộ giúp đỡ của họ
-Hợp đồng phương tiện đi tham quan: xe, tàu, ……
3.5.2.Lên đường tham quan
-Phổ biến nội qui đi đường và phát lện hành quân, tổ chức các hoạt động văn hóa văn nghệ vui chơi giải trí trên đường đi
-Đến địa điểm tham quan để các em nghỉ 15 phút, nhận địa điểm cấm trại hoặc nghỉ ngơi (tùy điều kiện và nội dung hoạt động)
-Tham gia theo sự hướng dẫn của nơi tham quan, tổ chức cho các em xếp hàng theo thứ tự, nghe giới thiệu của hướng dẫn viên Khi nghe giới thiệu các em có thể đặc ra những câu hỏi có thể chưa biết hoặc làm rõ thêm những kiến thức mới Tham quan những hiện vật, vừa nghe lời giới thiệu vừa nghi chép kĩ lưỡng những nội dung mới mẽ để làm tư liệu cho bản thân
*Chú ý: nếu số lượng các em tham gia tham quan quá đông nên chia thành các nhóm nhỏ để tiện cho việc quản lí các em
3.5.3.Kết thúc cuộc tham quan
-Sau khi đã hoàn thành toàn bộ chương trình và nội dung của cuộc tham quan, ban tổ chức cố gắn kết thúc cuộc tham quan đúng thời gian dự kiến, và tổ chức cho các em viết thu hoạch hoặc tổ chức viết cảm nhận của bản thân qua cuộc tham quan Nội dung này rất cần thiết, bởi qua lời bình của các em chúng ta có thể đánh giá mức
độ thành công của cuộc tham quan Từ đó rút ra những kinh nghiệm cho lần tổ chức tiếp theo
Trang 93.5.4.Dưới đây là một thiết kế mô hình tham quan thực tế tại Liên đội nhân dịp
26 tháng 3
ĐỘI TNTP HỒ CHÍ MINH
LIÊN ĐỘI THCS…… ………., ngày 15 tháng 3 năm 2010
THIẾT KẾ
Vv Tổ chức hoạt động tham quan về nguồn nhân dịp 26/3/2010
I.Mục đích yêu cầu
-Tuyên truyền giáo dục học sinh, Đội viên, Đoàn viên truyền thống ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh 26/3/1931-26/3/2010 Qua đó giáo dục các em truyền thống tốt đẹp của tổ chức Đoàn, các tấm gương, các chứng tích chiến tranh của Ông cha giúp các em có ý thức cao trong học tập và rèn luyện
-Tổ chức lễ trưởng thành đội cho các em đội viên
II.Thời gian, địa điểm
1.Thời gian: ngày 24 tháng 3 năm 2010 (1 ngày)
2.Địa điểm: -Xuất phát: Tại trường THCS……., huyện Mỏ Cày Nam
-Nơi tham quan:
+Dinh độc lập
+Khu du lịch Đầm sen
3.Đối tượng: 100, trong đó: +Đội viên: 90
+Giáo viên: 10
III.Công tác chuẩn bị:
-Thầy: Nguyễn Hữu A -Hiệu Trưởng – Trưởng Đoàn - Phụ trách chung
-Thầy: Đoàn Quang B – TPT- Phó đoàn –Phụ trách tổ chức, sinh hoạt học sinh, nội dung, chương trình tham quan
-Thầy: Nguyễn Hồ C –Bí Thư Chi Đoàn - Chuẩn bị phần lễ trưỡng thành
-Thầy: Nguyễn Văn D- Phụ trách kinh phí, liên hệ mua vé…
-Cô Nguyễn Thị E- Phụ trách quản lí 22 học sinh khối 9 – Xe 1( Từ số 1 đến 22) -Cô Nguyễn Ngọc F- Phụ trách 23 học sinh khối 9 – Xe 1 (Từ số 23 đến 45)
Trang 10-Thầy Ngô Tấn L – Phụ trách 22 học sinh khối 8,9 – Xe 2 ( từ số 46 đến 67)
-Thầy Trần Văn T- Phụ trách 23 học sinh còn lại – Xe 2 ( Từ số 67 đến 90)
-Cô Nguyễn Mộng N – Phụ trách y tế, nơi ăn trưa cho học sinh
-Thầy Nguyễn Văn P – Phụ trách sinh hoạt vui chơi trên đường đi
-Em Nguyễn Huỳnh Thảo Nguyên – Liên Đội trưởng- Chuẩn bị chương trình lễ trưởng thành
IV.Nội dung tham quan
TRÁCH
CHUẨN BỊ CSVC
THỜI GIAN
1 Tập trung học sinh, điểm tên Đoàn Quang B Loa tay 4 giờ45
Nhắc nhở nội qui tham quan Đoàn Quang B Loa tay
Kiểm tra cơ sở vật chất GV được phân
công
Lên xe, điểm tên lần 2 GV phụ trách
lệnh
5 giờ
3 Sinh hoạt văn nghệ trên đường đi Xe 1: Đoàn
Quang B
Xe 2: Nguyễn Văn P
Âm thanh của xe
5 giờ đến
8 giờ
4 Tổ chức ăn, uống nhẹ trên xe Toàn đoàn Bánh bao,
Bánh mì
7 giờ 15
5 Đến Dinh độc lập, xuống xe tập trung
xếp hàng theo nhóm, nghe sinh hoạt
thời gian cho hoạt động tiếp theo
Đoàn Quang B Loa tay 8 giờ
6 Mua vé, vào cổng Dinh Độc lập Nguyễn Văn D
7 Vệ sinh cá nhân
8 Tham quan Dinh độc lập ( Nội dung
này hết sức quan trọng trong chuyến
về nguồn nên người quản lí học sinh
phải khéo léo uống nắn học sinh thu
hút vào cuộc tham quan)
Hướng dẫn viên,
GV phụ trách
8 giờ 30
9 Tổ chức lễ trưởng thành tại công viên
Dinh độc lập
Chụp ảnh lưu niệm
Nguyễn Hồ C, Toàn đoàn
Loa tay 10 giờ 30
10 Lên xe đến điểm Đầm sen, điểm tên
lần 3
11 Đến Đầm sen, tập trung mua vé vào
cổng
11 giờ 30
12 Tổ chức ăn trưa, vệ sinh cá nhân
Thông báo giờ tập trung về
Nguyễn Mộng N, Toàn đoàn
Loa tay 11 giờ 45
13 Học sinh tự do vui chơi trong khu
Đầm sen
Trong quá trình vui chơi các em tự túc
12 giờ 30