skkn văn miêu tả trong phân môn tập làm văn lớp bốn chủ nhiệm

Từ trước đến nay, chưa có sách vở hay tài liệu nào định nghĩa rõ thế nào là công tác chủ nhiệm, qua quá trình làm công tác này chúng ta tạm quy định với nhau: Công tác chủ nhiệm lớp là h

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề Tài: MỘT SỐ KINH NGHIỆM ĐỂ LÀM TỐT CÔNG TÁC

CHỦ NHIỆM LỚP

A PHẦN MỞ ĐẦU

I BỐI CẢNH CỦA ĐỀ TÀI

Nói đến bậc Tiểu học ai cũng biết hầu hết giáo viên tiểu học đều làm công tác chủ nhiệm lớp Từ trước đến nay, chưa có sách vở hay tài liệu nào định nghĩa rõ thế nào là công tác chủ nhiệm, qua quá trình làm công tác này chúng ta tạm quy định với nhau: Công tác chủ nhiệm lớp là hệ thống những kế hoạch, những biện pháp mà người giáo viên đã đưa ra nhằm tổ chức hướng dẫn học sinh thực hiện tốt những nhiệm vụ của mình do nhà trường đưa ra

Trong những năm gần đây, ngành giáo dục đang tập trung đổi mới phương pháp giáo dục nên công tác chủ nhiệm lớp càng được quan tâm hơn và có những đòi hỏi cao hơn Nhận thức được vấn đề này, qua trao đổi thảo luận cùng đồng nghiệp, được sự chỉ đạo sâu sát của nhà trường, bản thân mỗi giáo viên càng ý thức sâu sắc hơn tầm quan trọng của công tác chủ nhiệm và nhiệm vụ cao cả của giáo viên chủ nhiệm

Thực tế cho thấy trong quá trình thực hiện vẫn còn một số giáo viên do thiếu kinh nghiệm, sử dụng phương pháp giáo dục thiếu linh hoạt, hoặc quá trình thực hiện thiếu liên tục và thiếu sự nhiệt tình, nên chất lượng giáo dục ở từng lớp có sự chênh lệch, vẫn còn một số tập thể học sinh chất lượng giáo dục chưa cao Đăc biệt

là vấn đề đạo đức của học sinh, hiện nay nhiều người cho rằng đạo đức của các em

đã sa sút một cách trầm trọng Vì vậy điều cần thiết đối với mỗi giáo viên chúng ta

là tìm ra phương pháp tối ưu nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục trong nhà trường

II LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Công tác chủ nhiệm lớp là một nội dung về chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên tiểu học Công tác chủ nhiệm quyết định chất lượng dạy và học của giáo viên

và học sinh Làm tốt công tác chủ nhiệm tức là người giáo viên đã hoàn thành tốt việc giảng dạy các bộ môn và tổ chức giáo dục, rèn luyện đạo đức cho học sinh Người giáo viên chủ nhiệm lớp đóng rất nhiều vai trò: vừa là thầy dạy học vừa là người cha, người mẹ và cũng có lúc phải là người bạn tốt nhất của các em Từ đó có thể uốn nắn các em đi theo quỹ đạo của mình Giáo viên có chỉ đạo, quản lí lớp tốt thì mới dẫn đến việc giảng dạy tốt

Thực trạng hiện nay, công tác chủ nhiệm chưa đạt được hiệu quả cao về nề nếp, học sinh chưa có ý thức cao trong hành động cũng như trong lời nói, cử chỉ Các em chưa thật lòng trong việc tỏ lòng kính trọng và biết ơn thầy cô giáo Chính

vì thế mà tôi quyết định chọn đề tài “Một số kinh nghiệm để làm tốt công tác chủ

nhiệm lớp” nhằm góp phần giáo dục các em phát triển một cách toàn diện

III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1 Đối tượng nghiên cứu: Một số kinh nghiệm của giáo viên chủ nhiệm trong

những năm học vừa qua

2 Phạm vi nghiên cứu: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu về một số kinh

nghiệm để làm tốt công tác chủ nhiệm ở lớp 5 trong trường tôi đang dạy

Khách thể nghiên cứu: Tìm hiểu thực trạng công tác chủ nhiệm lớp của giáo viên trong trường

IV MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Từ thực trạng trên đề tài tìm ra những nguyên nhân mà công tác chủ nhiệm chưa đạt hiệu quả Qua đó đề xuất một số biện pháp hữu hiệu để giáo viên làm tốt công tác chủ nhiệm nhằm khắc phục tình trạng nề nếp lớp không tốt

V ĐIỂM MỚI TRONG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

- Giáo viên thực hiện công tác chủ nhiệm một cách nhẹ nhàng mà mang lại kết quả cao

- Học sinh kính trọng thầy cô giáo, các em gần gũi, yêu thương và sẵn sàng bày tỏ những tâm tư, nguyện vọng, những niềm vui, nỗi buồn để giáo viên cùng

chia sẻ với các em Các em có ý thức đạo đức trong hành vi cũng như trong cử chỉ lời nói

B PHẦN NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

Trong điều kiện tình hình kinh tế biến động hiện nay nhưng Đảng và Nhà nước vẫn đặc biệt quan tâm đến sự nghiệp giáo dục, đến vấn đề đảm bảo chất lượng dạy và học

Việc nghiên cứu trên cho ta thấy học sinh tiểu học nói chung, học sinh lớp 5 nói riêng đó là những học sinh đang phát triển nhân cách, tình cảm, trí tuệ, để có những tri thức và kĩ năng cơ bản trong giao tiếp Để nghiên cứu một cách cụ thể, trước hết cần xác định công tác chủ nhiệm lớp là vấn đề rất quan trọng Đặc biệt trong nhà trường Tiểu học, giáo viên chủ nhiệm thay mặt nhà trường quản lý điều hành lớp, trực tiếp giáo dục tư tưởng đạo đức, hình thành nhân cách cho học sinh; là cầu nối giữa ba môi trường giáo dục gia đình, nhà trường và xã hội Song với lứa tuổi học sinh lớp 5, sự nhận thức của các em còn non trẻ, sự tư duy chưa đạt tới đỉnh cao, các em cần có người hướng dẫn chỉ đạo cho các em đi vào nề nếp để các em dần trở thành người sống có ích trong xã hội, đó chính là người giáo viên chủ nhiệm lớp

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ

1 Khái quát đặc điểm

Trường tôi đang dạy là một trường ở nông thôn thuộc địa bàn kinh tế khó khăn, chậm phát triển Người dân chủ yếu làm nghề nông, làm thuê nên điều kiện kinh tế của nhân dân còn hạn chế Vì vậy, đa số học sinh ở trường đều có hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn, tỉ lệ học sinh thuộc diện hộ nghèo cao nên phụ huynh chưa có điều kiện tốt để quan tâm đến việc học tập của con em mình, mà chỉ lo toan cho cuộc sống

2 Thực trạng

* Thuận lợi:

Được sự quan tâm giúp đỡ của BGH, Chi bộ, Công đoàn nhà trường

Được sự giúp đỡ, dìu dắt của tổ trưởng chuyên môn và các đồng nghiệp trong

tổ, trong trường

Bản thân nhiều năm liền đều dạy khối lớp 5 nên đã rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm trong công tác giảng dạy cũng như công tác chủ nhiệm lớp

Nhìn chung trong tình hình kinh tế xã hội ngày càng phát triển, đa số các bậc phụ huynh có quan tâm đến việc học tập của con em mình, từng lúc theo dõi, kết hợp với giáo viên chủ nhiệm để giáo dục, giảng dạy các em

* Khó khăn:

Một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc học tập của con em mình, họ thường phó thác cho giáo viên

Tình hình chung ở lớp vẫn còn một số học sinh học yếu, cụ thể là các em đọc bài không trôi chảy, viết sai nhiều lỗi chính tả, chưa nắm vững kiến thức cơ bản ở lớp dưới làm tính rất chậm và không chính xác Một số học sinh chưa có ý thức trong học tập

Trong lớp một số học sinh có hoàn cảnh đặc biệt cần quân tâm cụ thể là cha

mẹ các em ly hôn, các em phải sống với ông bà hoặc người thân và thiếu sự quan tâm chăm sóc

Từ những khó khăn trên, nên việc xây dựng cho học sinh những thói quen về

nề nếp học tập, đạo đức tốt là điều thật sự cần thiết Vì thế mà việc đưa ra những giải pháp nhằm giúp các em có nề nếp, đạo đức tốt, ý thức tự giác trong học tập là điều rất cần thiết Cuộc sống bên ngoài xã hội vẫn đang tồn tại những tác động xấu đến học sinh, bởi sự mưu sinh của gia đình nên không ít phụ huynh đã giao phó việc giáo dục con cái cho nhà trường

III CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Đối với bản thân giáo viên: Phải thực sự yêu nghề, mến trẻ, nhiệt tình và

tận tâm với công việc Phải gần gũi yêu thương tôn trọng học sinh Mỗi giáo viên

thực sự là một tấm gương sáng cho học sinh noi theo thể hiện qua tư tưởng, tác phong ngôn ngữ, cách làm việc và ứng xử hàng ngày

2 Đối với công tác chủ nhiệm lớp: Học sinh lớp Bốn vừa chuyển lên không

cùng học chung một lớp nên đầu năm học nề nếp lớp chưa được ổn định Các em chưa tự ý thức được các việc trong lớp cũng như nội quy của nhà trường đề ra Nên

để ổn định và đi vào nề nếp của mình là rất khó và phải mất một thời gian dài Vì vậy ngay từ khi nhận lớp, bản thân đã trực tiếp gặp giáo viên chủ nhiệm lớp cũ điều tra sơ khảo về tình hình mọi mặt để nắm mặt mạnh, mặt yếu của lớp cũ, nắm bắt tình hình đạo đức và học lực của từng học sinh

+ Về mặt đạo đức – Hạnh kiểm: Nắm bắt ngay từ đầu năm những học sinh

có biểu hiện chưa ngoan, hiếu động, hay chọc phá, cãi nhau với bạn, chưa lễ phép, kính trọng vâng lời thầy cô… chưa thực hiện đầy đủ 5 nhiệm vụ của người học sinh

Để có kế hoạch giáo dục phù hợp cho các em

+ Sơ khảo về tình học tập: Căn cứ vào tình hình của lớp cũ, nắm bắt ngay từ

khi nhận lớp để biết có bao nhiêu học sinh giỏi, có bao nhiêu học sinh tiên tiến và học sinh trung bình, yếu kết hợp việc khảo sát chất lượng đầu năm Sau khi đã biết được sức học của từng học sinh trong lớp để có kế hoạch giáo dục và giảng dạy Trong các tiết dạy bám vào chuẩn kiến thức, kỹ năng, phân hóa đối tượng học sinh của lớp để tất cả học sinh đều được tham gia vào tất cả các hoạt động của tiết học Bên cạnh đó điều tra ban cán sự của lớp năm qua có hoạt động tốt không…

Từ việc điều tra sơ khảo đã nắm được mặt mạnh, mặt yếu của lớp từ đó có biện pháp giáo dục thích hợp: Tổ chức cho lớp bầu ra ban cán sự mới, ban cán sự phải là người có học lực khá giỏi, đối xử hòa đồng với bạn bè, nhiệt tình trong công việc được giao Tiến hành phân loại đối tượng để đưa vào sổ kế hoạch công tác chủ nhiệm, cụ thể:

- Học sinh gặp hoàn cảnh khó khăn

- Học sinh cá biệt về đạo đức

- Học sinh yếu

- Học sinh có năng lực đặc biệt

a Áp dụng các phương pháp giáo dục phù hợp với từng loại đối tượng:

* Đối với học sinh có hoàn cảnh gia đình khó khăn:

- Giáo viên chủ nhiệm thường xuyên động viên giúp đỡ cả về vật chất lẫn tinh thần Kêu gọi học sinh cả lớp có tinh thần đoàn kết giúp bạn vượt khó Đề đạt với chi hội phụ huynh lớp, nhà trường tạo điều kiện giúp đỡ những em đó Ưu điểm của việc làm này là vừa khắc phục được khó khăn lại vừa giáo dục được lòng nhân ái cho học sinh và tranh thủ được sự hỗ trợ của nhà trường của hội phụ huynh học sinh

* Đối với học sinh cá biệt về đạo đức:

- Tìm hiểu nguyên nhân qua gia đình: Gia đình có sự mâu thuẫn giữa cha và

mẹ, gia đình thiếu quan tâm hoặc có thể bị bạn bè, kẻ xấu lôi kéo Hoặc trẻ có những tính xấu mà bản thân gia đình chưa giáo dục được

- Dùng phương pháp tác động tình cảm, nghiêm khắc đối với học sinh nhưng cần phải linh hoạt uyển chuyển Tuyệt đối không sử dụng phương pháp trách phạt, chú ý gần gũi các em và thường xuyên nhắc nhở động viên khen chê kịp thời Giao cho các em đó một chức vụ trong lớp nhằm gắn với các em trách nhiệm để từng bước điều chỉnh mình

* Đối với học sinh yếu:

- Tìm hiểu nguyên nhân vì sao em đó học yếu, học yếu những môn nào Có thể là ở gia đình các em không có thời gian học tập vì phải làm nhiều việc hoặc hỏng về kiến thức nên cảm thấy chán nản

- Giáo viên lập kế hoạch để giúp đỡ các em: Giảng lại bài mà các em chưa hiểu hay còn hiểu mù mờ vào những thời gian ngoài giờ lên lớp Đưa ra những câu hỏi từ dễ đến khó để học sinh có thể trả lời được nhằm tạo hứng thú và củng cố niềm tin ở các em Thường xuyên kiểm tra các đối tượng đó trong quá trình lên lớp

Tổ chức cho học sinh học theo nhóm để học sinh khá giỏi giúp đỡ học sinh yếu kém tiến bộ Gặp gỡ phụ huynh học sinh trao đổi về tình hình học tập, cũng như sự tiến

bộ của các em để phụ huynh giúp đỡ thêm việc học ở nhà cho các em Chú ý tránh thái độ miệt thị, phân biệt đối xử làm cho các em xấu hổ trước bạn bè

* Đối với những học sinh có năng lực đặc biệt:

Điều quan trọng là phát hiện những năng lực đặc biệt ở học sinh về văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao, VSCĐ, học sinh giỏi toàn diện, hội họa… Cùng với nhà trường lập kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên cho các đối tượng này Bồi dưỡng, khơi dậy ở các em lòng say mê hứng thú học tập thông qua những hội thi, những hoạt động ngoài giờ lên lớp hoặc gần gũi nhất ngay trong tiết học chính khóa Tóm lại, dù với đối tượng nào bản thân giáo viên phải lưu ý dùng phương pháp tác động tình cảm, động viên khích lệ kịp thời, phối hợp với Ban phụ trách Đội, phụ huynh

để giáo dục và đặc biệt xác định vấn đề giáo dục đạo đức là then chốt

b Nội dung giáo dục:

Giáo dục cho học sinh mọi lúc, mọi nơi theo 5 điều Bác Hồ dạy

Chú ý đổi mới hính thức giáo dục qua đổi phương pháp dạy học Cụ thể: Khi thấy những hiện tượng sai trái hoặc những việc làm tốt của học sinh chúng ta cũng kịp thời động viên uốn nắn Tổ chức các hoạt động dưới nhiều hình thức: hái hoa dân chủ, trò chơi đố vui để học,…

c Xây dựng nề nếp của học sinh:

- Xây dựng nội quy lớp theo đặc điểm tâm lý lứa tuổi

- Thống kê lại để có nội quy chung Ví dụ: nền nếp ra vào lớp, chuyên cần, học bài, làm bài đầy đủ trước khi đến lớp…

- Giáo viên phối hợp với ban cán sự lớp điều hành mọi hoạt động trong sinh hoạt 15 phút đầu giờ hoặc sinh hoạt lớp cuối tuần Xây dựng nhóm học tập, tổ học tập, đôi bạn cùng tiến để học sinh có đủ điều kiện giúp đỡ lẫn nhau

d Xây dựng tập thể học sinh:

Giáo viên chủ nhiệm tập trung xây dựng cho các em nhận thức về tinh thần đoàn kết tương trợ lẫn nhau, nhắc nhở nhau giữ gìn và có ý thức kỉ luật cao

đ Đánh giá học sinh:

Cuối tuần, cuối tháng, cuối kì cần dành thời gian để đánh giá lại mọi hoạt động của học sinh nhằm biểu dương kịp thời những học sinh có những việc làm tốt đồng thời ngăn chặn kịp thời những tác động xấu đến các em

Có kế hoạch chủ nhiệm cụ thể theo tuần, tháng, học kì, năm Sau mỗi giai đoạn giáo viên tự đánh giá rút kinh nghiệm và điều chỉnh kế hoạch cho phù hợp

e Công tác phối hợp giáo dục gia đình, nhà trường và xã hội:

- Đối với phụ huynh: Giáo viên chủ nhiệm phải biết vận động, động viên phụ huynh cùng với phụ huynh bàn bạc một số giải pháp nhằm giúp các em học tốt, giáo dục đạo đức ở gia đình Thường xuyên thông tin để phụ huynh biết tình hình học tập của con em mình từ đó có định hướng để giáo dục tốt hơn

+ Bám sát kế hoạch Hội đồng Đội, phối hợp với Tổng phụ trách và các lớp trong khối, trong trường tạo ra các sân chơi bổ ích thiết thực cho học sinh

+ Thường xuyên kiểm tra nhắc nhở việc giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường sạch sẽ

- Tổ chức cho học sinh tham gia thực hiện ATGT, ATVSTP, giáo dục lòng nhân ái “lá lành đùm lá rách” qua các buổi sinh hoạt chủ điểm

IV HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Qua việc vận dụng các phương pháp giáo dục đã nêu trên bản thân tôi đã thực hiện tốt công tác chủ nhiệm Lớp tôi luôn là lớp có thành tích tốt trong nhà trường

về mọi mặt Đặc biệt đã giáo dục thành công những học sinh cá biệt về đạo đức, học yếu đạt kết quả khá tốt Các em trong lớp rất ngoan chăm chỉ học tập, biểu hiện qua các đợt kiểm tra giữa kì I, cuối kì I Đậy là kết quả thực chất do các em phấn đấu và rèn luyện đã đạt được trong học kì I này

- Cụ thể qua kì thi “giữ vở sạch, viết chữ đẹp” học sinh lớp tôi đạt giải I của khối và được chọn dự thi cấp huyện

- Sân chơi “Rung chuông vàng” dành cho khối lớp 5 lớp đạt một giải I và một giải III

- Học sinh thực hiện đầy đủ 5 nhiệm vụ 35/35 em đạt 100%

- Xếp loại học lực môn:

+ Các môn đánh giá bằng điểm số:

GIỎI KHÁ T.BÌNH YẾU MÔN

SL TL SL TL SL TL SL TL TIẾNG VIỆT 24 68,6 10 28,6 1 2,8 0 0

TOÁN 19 54,3 11 31,4 5 14,3 0 0 KHOA HỌC 29 82,9 6 17,1 0 0 0 0

LS & ĐL 24 68,6 8 22,8 3 8,6 0 0 + Các môn đánh giá bằng nhận xét:

MÔN

C PHẦN KẾT LUẬN

I NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM

- Muốn xây dựng một lớp có nề nếp tốt thì trước hết đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm đặc biệt là giáo viên Tiểu học phải có kiến thức vững chắc, phải có kỹ năng sư phạm, phải biết giao tiếp, hiểu được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ để nhanh chóng đi vào thế giới tâm hồn của trẻ thơ một cách dễ dàng Vậy người giáo viên phải thực sự yêu nghề mến trẻ, coi các em như chính con em của mình Đồng thời phải là tấm gương sáng cho học sinh noi theo, thực sự là người cha, người mẹ trong việc giáo dưỡng

- Giáo viên chủ nhiệm phải luôn thương yêu gần gũi tôn trọng học sinh

- Có kế hoạch giáo dục cụ thể và phù hợp với từng đối tượng Xây dựng nền nếp tự quản tốt nhưng không giao phó cho học sinh mà phải luôn thường xuyên bám sát chỉ đạo Biết cách phối hợp với các lực lượng khác ngoài xã hội để cùng làm công tác giáo dục đạt kết quả cao

II Ý NGHĨA CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Ý nghĩa của đề tài là giáo dục và xây dựng cho mỗi học sinh có vốn kiến thức vững vàng, có nhân cách đạo đức tốt, có nền tảng vững chắc để tiếp bước trong những chặng đường tiếp theo

III KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG, TRIỂN KHAI

Sáng kiến kinh nghiệm này áp dụng được cho tất cả các giáo viên chủ nhiệm

ở cấp Tiểu học Nếu các lớp áp dụng đồng bộ các kinh nghiệm mà đề tài đã nêu ra thì công tác chủ nhiệm lớp sẽ đạt kết quả cao