Trong phạm vi bài viết này, tôi xin đề cập một số phương pháp giúp học sinh cải thiện kĩ năng nghe hiểu để học sinh có cơ hội giao tiếp và tham gia vào các hoạt động trong cuộc sống hội
Trang 1SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO BÌNH THUẬN TRƯỜNG THPT LƯƠNG THẾ VINH
**********
ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIÚP HỌC SINH CẢI THIỆN KĨ NĂNG NGHE TIẾNG ANH
Hàm Thuận Nam, tháng 03 năm 2017
Trang 2A MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Ngày nay, tiếng Anh là thứ tiếng thông dụng được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới Đó là ngôn ngữ của khoa học kỹ thuật, công nghệ, thương mại và thông tin trên toàn cầu Tiếng Anh đã trở thành môn học bắt buộc trong hầu hết các trường học ở Việt Nam Trên thực tế, trong quá trình học tiếng Anh, học sinh gặp phải rất nhiều khó khăn và phổ biến nhất là những khó khăn trong quá trình học kỹ năng nghe hiểu Trong phạm vi bài viết này, tôi xin đề cập một số phương pháp giúp học sinh cải thiện kĩ năng nghe hiểu để học sinh có cơ hội giao tiếp và tham gia vào các hoạt động trong cuộc sống hội nhập ngày nay
II NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Khi nghiên cứu đề tài này, bản thân tôi đã thực hiện các nhiệm vụ sau đây:
- Đọc và nghiên cứu các tài liệu liên quan đến kĩ năng nghe hiểu
- Rút kết từ kinh nghiệm của bản thân trong thời gian giảng dạy và học tập
- Trao đổi, học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp
III PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Đề tài trình bày một số phương pháp luyện nghe hiệu quả mà bản thân đã rút kinh nghiệm, rút kết được từ quá trình giảng dạy và học tập
IV MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Khi thực hiện đề tài này, bản thân muốn trình bày “một số phương pháp cải thiện kĩ năng nghe” nhằm giúp học sinh có thể áp dụng để thực hiện trong quá trình tự luyện, tự học góp phần giúp học sinh giao tiếp Tiếng Anh tốt hơn
Trang 3B NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÝ LUẬN
Định nghĩa về nghe hiểu được các nhà khoa học đưa ra theo các cách khác nhau
Theo Field (1998) thì “Nghe là một quá trình trí tuệ không nhìn thấy được, do đó rất khó mô tả Người nghe phải phân biệt được các âm, hiểu được từ vựng và cấu trúc ngữ pháp, nắm được trọng âm và ý định của người nói, có thể nhớ lại và hiểu được nó trong ngữ cảnh văn hóa-xã hội của phát ngôn.”
Anderson & Lynch (1988) đưa ra định nghĩa về nghe hiểu như sau:
“Nghe hiểu nghĩa là hiểu những gì mà người nói đã nói Người nghe có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình nghe bằng cách vận dụng kiến thức đa dạng của mình phân tích những gì anh ta nghe được để có thể hiểu phát ngôn của người nói.”
Các định nghĩa trên cho thấy nghe hiểu là một kỹ năng giải quyết vấn đề (problem-solving) phức tạp Nhiệm vụ của nghe hiểu không chỉ là tiếp nhận âm thanh mà nó còn đòi hỏi sự phân tích và xác định được thông điệp của lời nói
II CƠ SỞ THỰC TIỄN (Thực trạng của vấn đề)
Việc giảng dạy và học tập theo phương pháp đổi mới như hiện nay chú trọng nhiều đến tính chủ động sáng tạo của học sinh Để nghe hiểu Tiếng Anh tốt, ngoài việc thực hiện theo yêu cầu của giáo viên trên lớp, học sinh chưa có phương pháp tự học phù hợp, chưa dành nhiều thời gian cho việc luyện tập thường xuyên nên hiệu quả của việc nghe hiểu Tiếng Anh còn hạn chế
Ngoài ra, nghe hiểu là kĩ năng khó, học sinh chưa có chiến lược nghe phù hợp nhằm cải thiện khả năng giao tiếp
Trang 4III CÁC PHƯƠNG PHÁP LUYỆN NGHE TIẾNG ANH
Để nghe Tiếng Anh tốt, bạn cần có một quá trình luyện tập và học hành chăm chỉ, sự quyết tâm, cố gắng và kiên trì Điều quan trọng bạn nên học cách phát âm cho chuẩn, nghe những ý chính, và chọn nguồn nghe Tiếng Anh tin cậy, nghe Tiếng Anh thường xuyên và thường xuyên nâng cao vốn từ vựng Sau đây là một số phương pháp sẽ giúp học sinh cải thiện phần nào kĩ năng nghe hiểu Tiếng Anh
1 Nghe nắm ý chính
Đây là kỹ thuật nghe có mục đích, nghe để tìm hiểu nội dung chính (main ideas) Trước khi nghe, bạn cần đọc qua những câu hỏi yêu cầu, hoặc nghe chỉ dẫn trong băng đĩa để suy đoán thông tin cần nắm bắt và chủ đề của bài nghe Trong quá trình nghe, người nghe cần nghe những từ quan trọng để dựa vào đó suy ra ý chính của bài nghe Những từ này thường là những từ mang trọng âm, được nhấn mạnh hoặc được nhắc nhiều lần trong bài Người nghe nên sử dụng kỹ năng tốc ký (note-taking) để tăng cường khả năng tập trung, ghi nhớ lại những thông tin vừa nghe và phát triển bài nghe sao có hệ thống Để tốc ký hiệu quả, người nghe nên tạo cho mình hệ thống các chữ viết tắt và các ký hiệu thường xuyên sử dụng
Ví dụ: “=” có nghĩa là equal (tương đương), “Fe” là iron (sắt) v.v…
Sau khi đã nghe và tốc ký lần đầu, người nghe nên tự đặt các câu hỏi để tìm kiếm và liên kết các thông tin Dựa vào các từ hỏi rất quen thuộc:
who, what, when, where và how để đặt ra các câu hỏi liên quan, điều
này giúp người nghe định hướng tạo nên một chỉnh thể nội dung liên quan trong bài nghe
Ví d ụ :
Những cụm từ dùng để liệt kê ý chính là: I would like to emphasize, The general point you must remember is, It is important to note that, I repeat that, Another thing is, Finally, That is, Now,
Trang 5Những cụm từ được sử dụng để liệt kê ví dụ là: such as, Let me give you some examples, For example/ instance, I might add, To illustrate this point,
Những cụm từ thường dùng khi đề cập đến những vấn đề không quan trọng là: By the way, I might note in passing,
2 Đoán nghĩa từ mới
Không phải ai cũng nghe được 100% nội dung bài nghe tiếng Anh, điều
quan trọng là người nghe phải biết đoán nghĩa (guessing) bằng cách dựa
vào nội dung đoạn hội thoại, trọng âm và nhớ lại âm thanh từ đó Bằng cách đoán nghĩa, người nghe sẽ tự tạo cho mình hứng thú bằng cách đoán chủ đề, đoán người tham gia hội thoại, địa điểm, những từ xuất hiện trong bài nghe dựa vào số từ đã nghe hoặc có sẵn, đoán trình tự các sự kiện xảy
ra trong bài nghe
Đối với phương pháp này, người nghe cần có khả năng phán đoán và nhận định vấn đề hết sức nhanh nhạy Để có được điều đó, người nghe cần tập trung cao độ trong quá trình nghe và cố gắng ghi tóm tắt (take notes) những gì nghe được càng nhiều càng tốt để sự phán đoán có độ chính xác cao
3 Nghe và chép chính tả (Dictation)
Mỗi phương pháp sẽ có hiệu quả tùy thuộc vào mục đích của người nghe Nghe và chép chính tả cũng là một trong những phương pháp luyện nghe hiệu quả
Đối với phương pháp này, người nghe cần tiến hành nghe nhiều lần một câu hoặc một đoạn trong bài nghe và ghi chép chính xác từng từ trong nội dung nghe được Điều này giúp người nghe kết hợp tốt các kĩ năng cùng lúc: nghe, viết và suy đoán Nếu người nghe thiếu tập trung trong quá trình nghe thì hiệu quả phương pháp này không cao
Trang 64 Nghe, đọc và lặp lại
Đây là một trong những kĩ thuật cực kì hiệu quả mà bất cứ người học Tiếng Anh nào cũng nên biết và áp dụng Kĩ thuật này rất đơn giản, đúng như tên gọi của nó: Nghe, đọc và lâp lại
• Đầu tiên khi nghe một nội dung, hãy cố gắng nghe, không dịch sang tiếng Việt, cố hiểu các ý chính.
• Sau đó vừa nghe vừa đọc lại tapescript (bản ghi lại những từ
được nói trong bài nghe)
Nghe có vẻ đơn giản, nhưng đây là một quá trình hết sức quan trọng, khi vừa nghe vừa đọc lại, não bộ sẽ ghép âm nghe được của từ với lại các ký
tự của từ đó, quá trình này giúp chúng ta ôn lại các từ đã biết, học thêm các từ mới dưới dạng âm thanh, và chuyển dần từ vốn từ vựng thụ động sang vốn từ vựng chủ động
5 Nghe ngấm
Người học có thể sử dụng phương pháp này cho mọi mục tiêu luyện nghe Đây là kĩ thuật nghe toàn diện và người học sẽ phải trải qua các bước:
- Chỉ nghe không cần hiểu
- Hiểu nội dung
- Nghe và ngấm toàn bộ nội dung
Phương pháp này được thực hiện theo các bước:
Bước 1: Tìm và lựa chọn bài nghe tiếng Anh phù hợp.
Bước 2: Làm quen với bài nghe Tiếng Anh.
Bước 3: Hiểu nội dung.
Bước 4: Nghe và cảm nhận.
Trang 76 Nghe thường xuyên
Trong khi nghe, một người nghe giàu kinh nghiệm bao giờ cũng có nhiều lợi thế hơn những người nghe ít kinh nghiệm do trong quá trình luyện tập,
họ đã hình thành được một số kỹ năng Do đó, để nâng cao khả năng nghe hiểu, người học ngoại ngữ nên tích cực luyện tập một cách hợp lý
và có phương pháp Bằng việc thường xuyên luyện tập và tiếp xúc với các tài liệu có mức độ thay đổi từ dễ đến khó, cùng với thời gian, người học sẽ hình thành được kỹ năng nghe Vì thế, để cải thiện được kĩ năng nghe, người học cần dành tối thiểu 15 phút mỗi ngày vào thời điểm thích hợp để luyện nghe Nếu thực hiện đều đặn phương pháp này trong một thời gian thì kĩ năng nghe sẽ được cải thiện rõ rệt
Đối với cá nhân tôi, mỗi ngày tôi thường dành từ 15 đến 30 phút trước khi đi ngủ hoặc sau khi thức dậy, nghe một đoạn tin ngắn hoặc một bài nghe về một chủ đề nhất định nào đó
Sau đây là những trang web luyện nghe với các chủ đề đa dạng và đáng tin cậy:
www.ello.org
http://esl.culips.com/
www.howcast.com
http//allearsenglish.com /
www.ucan.vn
www.ted.com
Trang 8IV KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Bản thân tôi đã áp dụng các phương pháp nêu trên rất linh động, tùy thuộc vào yếu tố thời gian, không gian và mục đích nghe Sau thời gian tự luyện thì bản thân cũng đã đạt được kết quả khả quan đó là đạt điểm 9/10 đối với môn nghe (Listening) trong kì thi đánh giá năng lực ngoại ngữ theo “Khung năng lực 6 bậc của Việt Nam” Hiện tại, bản thân cũng duy trì kĩ năng nghe hằng ngày bằng một vài phương pháp nêu trên để giúp duy trì trình độ Tiếng Anh
Trang 9C KẾT LUẬN
Có thể nói rằng kỹ năng nghe có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình học ngoại ngữ vì nó có tác động rất tích cực đến các kỹ năng khác như nói, đọc, viết, giúp luyện phát âm và mở mang vốn từ vựng Thực tế cho thấy người học gặp khá nhiều khó khăn trong quá trình nghe hiểu Để khắc phục những khó khăn trên, người học cần tìm ra nguyên nhân của chúng để từ đó có cách giải quyết hợp lý Những phương pháp đưa ra trong bài viết này có thể phát huy hiệu quả nếu được áp dụng một cách đúng đắn Tuy nhiên, điều quan trọng là bản thân người học phải kiên trì, bền bỉ, lựa chọn phương pháp thích hợp phù hợp với trình độ và hoàn cảnh của mình
Hàm Thuận Nam, ngày 28 tháng 3 năm 2017
TÁC GIẢ
Lê Thị Ngọc Bửu
Trang 10MỤC LỤC
*****
III CÁC PHƯƠNG PHÁP LUYỆN NGHE Trang 4
Trang 11 NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC TRƯỜNG
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
SỐ ĐIỂM: ……… ….………
XẾP LOẠI: ………….………
CHỦ TỊCH HĐ KHOA HỌC CHỦ TỊCH CÔNG ĐOÀN
Hoàng Trung Thông Lê Tiến Dũng
Trang 12 NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
SỐ ĐIỂM: ……… ….………
XẾP LOẠI: ………….………
TM HỘI ĐỒNG KHOA HỌC