Trình tự kiểm toán vốn bằng tiền trong kiểm toán BCTC thực hiện tại công ty kiểm toán APEC

Trình tự kiểm toán vốn bằng tiền trong kiểm toán BCTC thực hiện tại công ty kiểm toán APEC

Lời mở đầu

Trong mỗi doanh nghiệp, tiền là một loại tài sản lu động quan trọng, do đó

có khả năng thanh toán nhanh và có ảnh hởng lớn đến tình hình tài chính củadoanh nghiệp

Mặt khác, các nghiệp vụ của doanh nghiệp liên quan nhiều đến việc thu hoặcchi trả bằng tiền, ví dụ nh: mua bán hàng hoá vật t, tài sản cố định; các khoản chiphí phát sinh bằng tiền cũng diễn ra thờng xuyên Do những đặc điểm trên, nêntiền thờng là đối tợng của sự gian lận và ăn cắp Vấn đề đặt ra đối với mỗi công

ty kiểm toán là phải thiết kế đợc trình tự kiểm toán khoản mục Vốn bằng tiềnchặt chẽ, hiệu lực, đủ để phát hiện và ngăn ngừa những gian lận, sai sót hoặc sựlạm dụng trong quá trình quản lý, hạch toán tài khoản tiền mặt, góp phần nângcao hiệu quả hoạt động sản xuất cho các doanh nghiệp Chính vì lý do đó, em đã

quyết định chọn đề tài : “ Trình tự kiểm toán Vốn bằng tiền trong kiểm toán BCTC thực hiện tại công ty kiểm toán APEC” để có đợc cơ hội hiểu rõ hơn về

vấn đề này

Bố cục Báo cáo thực tập tốt nghiệp của em bao gồm các phần sau:

Phần I: Thực trạng kiểm toán khoản mục vốn bằng tiền thực hiện tại công tykiểm toán APEC

Phần II: Một số nhận xét và ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện chu trình kiểmtoán vốn bằng tiền tại công ty APEC

Cuối cùng em xin chân thành cảm ơn thầy giáo Đinh Trọng Hanh và anh, chịkiểm toán viên tại công ty APEC đã giúp đỡ em hoàn thành báo cáo này

Hà Nội, ngày tháng năm 2010

Trần tuânCHƯƠNG I: Thực trạng kiểm toán vốn bằng tiền

thực hiện tại công ty kiểm toán APEC

1.1 Mục tiêu kiểm toán đối với khoản mục bằng tiền trong kiểm toán báo cáo tài chính do công ty kiểm toán APEC thực hiện

Khi thực hiện kiểm toán khoản mục vốn bằng tiền, kiểm toán viên cầnphải xác định rõ mục tiêu kiểm toán Các mục tiêu cơ bản kiểm toán cần xác

định rõ là:

Mục tiêu phân loại Tiền phải đợc phân loại theo các tiêu thức khác nhau nh:

tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, tiền đang chuyển

a Mô tả chung bộ máy kế toán của công ty.

Tại Công ty Kiểm toán APEC,phận kế toán nằm trong Phòng hành chính_ kếtoán và bao gồm bốn ngời:

 Kế toán trởng: Là ngời đứng đầu bộ máy kế toán có nhiệm vụ thiết kế vàvận hành bộ máy kế toán của công ty Ngoài ra, kế toán trởng tại công ty cònphải chịu trách nhiệm lập báo cáo tài chính để trình ban giám đốc và hội đồngquản trị của doanh nghiệp

 Thủ quỹ: Đây là ngời có trách nhiệm quản lý quỹ tiền mặt, lập và quản lýcác phiếu thu, chi của công ty

 Kế toán viên: Hai kế toán viên còn lại đảm nhiệm phần kế toán tổng hợp

và các phần hành kế toán chi tiết khác nh: Kế toán thu_chi; Kế toán TSCĐ; Kếtoán tiền lơng công nhân viên

b Những chính sách kế toán chủ yếu.

 Niên độ kế toán của công ty áp dụng từ ngày 01/01 đến 31/12 hàng năm

 Đơn vị tiền tệ sử dụng để hạch toán là Đồng Việt Nam và USD Báo cáotài chính đợc lập bằng tiền Việt Nam và theo qui ớc giá gốc

 Tài sản cố định khấu hao

 Nguyên tắc đánh giá TSCĐ: Theo nguyên giá trừ khấu haoluỹ kê

 Phơng pháp khấu hao : Theo phơng pháp khấu hao đờng thẳng cho từngtài sản cố định hoặc nhóm tài sản cố định

 Tỷ lệ khấu hao đợc áp dụng theo tỷ lệ khấu hao đã đăng ký

 Chi phí lơng : Lơng đợc kiểm soát và quản lý theo hệ số lơng cơ bản, cáckhoản phụ cấp khác theo quy định của công ty

 Công tác phí: Nhân viên biên chế phòng nào thì thanh toán công tác phítại phòng đó, nghiêm cấm thanh toán ở nhiều phòng

 Hình thức kế toán áp dụng: Doanh nghiệp áp dụng hình thức chứng từ ghi sổ

 Hệ thống chứng từ kế toán: Thống nhất áp dụng một hệ thống chứng từtrong toàn doanh nghiệp Đối với những chứng từ bắt buộc của nhà nớc thì doanhnghiệp áp dụng theo quy định của nhà nớc Đối với những chứng từ của công ty

áp dụng theo hớng dẫn ở phần ghi chú của mỗi chứng từ và các quy định củacông ty đề ra

 Hệ thống sổ kế toán: Việc ghi chép tiến hành thờng xuyên theo trình tựcác nghiệp vụ phát sinh Cuối mỗi trang sổ phải cộng dồn và chuyển sang trangsau, cuối mỗi tháng phải có số tổng cộng Tại công ty, kế toán lập các sổ chi tiếtnh: Sổ TSCĐ; Sổ doanh thu; Sổ theo dõi tạm ứng; Sổ theo dõi công nợ phải thu,phải trả

 Hệ thống tài khoản kế toán: Thống nhất áp dụng theo danh mục tài khoản

và phơng pháp ghi chép theo chế độ kế toán Việt Nam Tài khoản phải theo dõi

đợc doanh thu, chi phí trực tiếp, từng loại nghiệp vụ chủ yếu Để phù hợp với đặc

điểm kinh doanh, công ty đã chủ động sử dụng các tiểu khoản cấp 2 để phản ánh

rõ ràng chính xác các nghiệp vụ xảy ra thích ứng và

 Hệ thống báo cáo tài chính: Các báo cáo tài chính đợc lập theo hệ thốngmẫu báo cáo trong chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo quyết định167/2000/QĐ_BTC ngày 25/10/2000 Hàng tháng báo cáo phải nộp cho Tổnggiám đốc công ty kiểm tra và ký duyệt Báo cáo năm trớc khi gửi cho cơ quannhà nớc phải đợc kiểm toán nội bộ

2.Thực trạng kiểm toán khoản mục vồn bằng tiền trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty kiểm toán APEC.

Việc cung cấp các dịch vụ kiểm toán tại công ty APEC đợc tiến hành thôngqua th chào hàng (đối với các khách hàng lần đầu kiểm toán), hoặc hợp đồngkiểm toán thờng xuyên (đối với các khách hàng lâu năm) Những hợp đồng nàytuân theo hệ thống Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam _ chuẩn mực 210: “ Hợp

đồng kiểm toán “

Trong báo coá thực tập này em xin đa ra công việc mà công ty kiểm toánAPEC cung cấp cho hai doanh nghiệp ABC và DEF Trong đố, Công ty ABC làcông ty liên doanh, còn công ty DEF là một doanh nghiệp nhà nớc Thêm vào

đó, công ty ABC là khách hàng thờng xuyên của APEC những ngày mới thànhlập, còn công ty DEF là khách hàng mới của công ty Trong báo cáo này, em xinchủ yếu tập trung vào phần công việc công ty APEC thực hiện với khách hàngABC còn khách hàng DEF là đối tác để so sánh

Đối với cả hai công ty trên, hợp đồng kiểm toán kiểm toán đợc lập sau khithoả thuận giữa hai bên đợc thống nhất Những thoả thuận đó bao gồm các nộidung cơ bản sau:

 Phạm vi kiểm toán: Các báo cáo tài chính của hai công ty

 Trách nhiệm của bên A (khách hàng): Chịu trách nhiệm cung cấp đầy đủ kịpthời các báo cáo tài chính, các thông tin cho bên B (công ty APEC) Lu trữ quản lýchứng từ, sổ sách, báo cáo tài chính một cách bí mật, an toàn Chịu trách nhiệm vềcác tài liệu cung cấp và cử nhân viên cùng tham gia công việc với bên B

 Trách nhiệm bên B (công ty APEC): Phải tuân thủ các chuẩn mực kiểmtoán trong khi thực hiện công việc kiểm toán và phải thông báo cho bên A vềnội dung, kế hoạch, tiến độ kiểm toán Đội ngũ kiểm toán viên phải có trình độ

và năng lực thực hiện kiểm toán Thực hiện kiểm toán đúng nguyên tắc độc lập,khách quan và bảo mật thông tin của khách hàng

 Thời gian kiểm toán, phí kiểm toán và các mục tiêu kiểm toán

Sau đó, công ty kiểm toán sẽ gửi th hẹn kiểm toán và kèm theo danh sáchnhóm kiểm toán viên Công việc lựa chọn nhóm kiểm toán viên đợc thực hiệnbởi các trởng phòng kiểm toán, việc bố trí cũng đợc thực hiện phù hợp với nộidung kiểm toán của từng khách hàng

Sau khi đã thực hiện các công việc trên, công ty kiểm toán APEC bắt đầu

đi vào thực hiện công việc kiểm toán theo trình tự các bớc sau:

 Bớc 1: Lập kế hoạch kiểm toán

 Bớc 2: Thực hiện kiểm toán

 Bớc 3: Kết thúc cuộc kiểm toán

2.1 Lập kế kế hoạch kiểm toán.

Lập kế hoạch kiểm toán là bớc đầu tiên quyết định đến chất lợng và thànhcông của cuộc kiểm toán Công việc trên đợc thực hiện bởi kiểm toán viên chính.Quá trình thực hiện đợc tiến hành theo các bớc sau:

2.1.1 Tìm hiểu về khách hàng.

Thu thập những hiểu biết ban đầu về tình hình hoạt động kinh doanh củakhách hành là một bớc hết sức cần thiết Nó không những giúp cho kiểm toánviên xây dựng kế hoạch kiểm toán, mà nó còn giúp kiểm toán viên nhanh chóngxác định đợc những điểm trọng tâm cần chú ý khi tiến hành kiểm toán, cũng nhkhi đánh giá tính hợp lý của các thông tin tài chính vá các giải trình ủanhững ng-

ời quản lý

Để thu thập hiểu biết về khách hàng, kiểm toán viên thu thập qua cácnguồn sau:

 Xem xét các báo cáo tài chính nội bộ của năm trớc và năm nay

 Xem xét các biên bản hội nghị Ban giám đốc và các hội nghị quan trọngkhác

 Xem xét các cơ chế, chính sách, qui định nội bộ của doanh nghiệp

 Thảo luận, phỏng vấn trực tiếp với Ban lãnh đạo cũng nh công nhân viêntrong đơn vị khách hàng để nắm vững những thay đổi trong đơn vị khách hàng

về các vấn đề nh: cơ cấu quản lý, tổ chức; hệ thống kê toán

 Xem xét các sổ nhật ký kinh doanh, các tạp chí chuyên nghành để hiểuthêm lĩnh vực kinh doanh của đơn vị khách hàng

 Xem xét các hồ sơ kiểm toán năm trớc và tập trung vào những vấn đề cónghi vấn năm trớc

Có thể nói, có rất nhiều cách để kiểm toán viên tìm hiểu hoạt động kinhdoanh của khác hàng Đối với mỗi khách hàng, kiểm toán viên lại có những cáchtiếp cận khác nhau Chẳng hạn, khi tiến hành kiểm toán công ty ABC, do đây làkhách hàng thờng xuyên nên các kiểm toán viên chỉ việc xem lại các thông tin đ-

ợc lu trong hồ sơ kiểm toán các năm trớc và tập trung đến các tài liệu có nghivấn của năm trớc xem chúng còn tái hiện trong năm đang kiểm toán không

Đồng thời kết hợp với phỏng vấn Ban lãnh đạo và nhân viên trong công ty kháchhàng để xem những thay đổi có ảnh hởng lớn đến hoạt động sản xuất kinhdoanh năm nay không? Còn đối với công ty DEF, do đây là khách hàng mới của

công ty nên kiểm toán viên phải chọn các phơng thức nêu trên để thu thập thôngtin chung về doanh nghiệp này

Kết quả các bớc thu thập thông tin về hai công ty đợc kiểm toán viên lu lạitrong các hồ sơ kiểm toán

Công ty ABC là công ty liên doanh giữa công ty sả xuất, xuất nhập khẩu X(Việt Nam) và công ty trác nhiệm hữu hạn Y (Nhật Bản), đợc thành lập theo giấyphép đầu t số 01/ GP_UB ngày 05/04/2000 và giấy phép điều chỉnh số 09/2002/GPĐC1_UB ngày 21/03/2002 Tổng vốn đầu t là 1.020.485 (USD), vốn pháp

định là 700.000 (USD) Trong đó, phía Việt Nam góp 336.000 (UD) chiếm 48%;

đối tác liên doanh góp 364.000 (USD) chiếm 52% Thời gian hoạt động của công

ty là 20 năm từ ngày cấp giấy phép đầu t Trụ sở chính Km 4 đờng Phú Khánh_Thị xã Thái Bình_ Tỉnh Thái Bình Công ty hoạt động trong lĩnh vực sản xuấtsản phẩm may mặc và xuất khẩu các sản phẩm này sang các thị trờng Châu Âu.Qua đó, ta thấy đây là một công ty sản xuất và xuất khẩu, vì vậy các vấn đề về

kế toán và quản lý tài chình không có nhiều khó khăn

Công ty DEF là một doanh nghiệp nhà nớc đợc thành lập theo quyết địnhcủa Bộ trởng Bộ thơng mại Ngành nghề hoạt động chính của công ty là tiếnhành xuất nhập khẩu uỷ thác các mặt hàng liên quan đến mặt hàng thủ công mỹnghệ nh: Mây tre đan, các loại hàng giả cổ Công ty là ngời đứng ra thu muanhững sản phẩm thủ công mỹ nghệ của bà con nông dân, sau đó cũng chính công

ty tự tìm thị trờng tiêu thụ và ký kết hợp đồng xuất khẩu với khách hàng nớcngoài Bên cạnh đó, Công ty cũng thự hiện việc nhập khẩu một số vật t, thiết bịcho một số công ty trong nớc

2.1.2 Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ.

Sau khi tìm hiểu sơ qua về tình hình hoạt động của hai khách hàng, bớc tiếptheo kiểm toán viên sẽ đi sâu vào tìm hiểu nghiên cứu hệ thống kiểm soát nội bộcủa các doanh nghiệp Việc nghiên cú hệ thống kiểm soát nội bộ chủ yếu thôngqua hai nhân tố chính đó là: Môi trờng và các thủ tục kiểm soát; Hệ thống kếtoán của doanh nghiệp

a.Môi trờng và các thủ tục kiểm soát.

Đây là một phần trong công việc tìm hiểu và đánh giá hệ thống kiểm soátnội bộ của khách hàng Để phân tích môi trờng kiếm soát và các thủ tục kiểmsoát kiểm toán viên tiến hành các công việc sau:

 Kiểm tra mẫu đối với các chứng từ ghi sổ để đảm bảo rừng các chứng từghi sổ trong năm đã đợc lập và ghi chép đúng.

 Xem xét các điều lệ, nội quy, các quy chế hoạt động và các văn bảnchuyên ngành có đợc sự chấp thuận của các cơ quan chuyên ngành có thẩmquyền không?

 Xem xét hệ thống cơ cấu tổ chức, bộ máy quản lý, phân công chức năng,trách nhiệm từng phòng ban có phù hợp với đặc điểm kinh doanh hay không?

 Đối với các thủ tục kiểm soát, căn cứ vào quy chế và các văn bản để xem

sự vận hành của chúng có đủ mạnh hay không?

 Giám sát và điều hành các quy trình quản lý mà đơn vị thiết lập xemchúng có hiệu quả không Ngoài ra, tuỳ vào đặc điểm kinh doanh của kháchhàng và phạm vi, kiểm toán viên có thể xem xét quy trình mua bán, vận chuyển,giao nhận, đo, đếm

Qua việc thực hiện các thủ tục trên tại hai công ty ABC và DEF, kiểm toánviên cho rằng cả hai công ty trên đều rất cảnh giác về mặt kiểm soát Các thủ tụckiểm soát và môi trờng kiểm soát của hai công ty trên là tơng đối vững mạnh

 Xem hệ thống kế toán áp dụng theo Việt Nam hay nớc ngoài và đã đợc BộTài Chính chấp nhận cha, nếu đã chấp nhận chụp một bản làm hồ sơ

 Kiểm tra việc thực hiện chế độ, thể lệ, phơng pháp hạch toán kế toánchung hiện hành hoặc chế độ kế toán cụ thể đợc bộ tài chính phê duyệt có phùhợp với đặc điểm kinh doanh của doanh nghiệp không?

 Kiểm tra việc lập, bảo quản, lu chuyển chứng từ kế toán trên các góc độmẫu biểu, nội dung ghi chép xem có đảm bảo hợp pháp, hợp lý hay không?

 Đơn vị tiền tệ sử dụng, nếu không phải là VNĐ thì phải có văn bản của cơquan cho phép, có nhất quán không Việc hạch toán ngoại tệ nh thế nào đối vớicác nghiệp vụ ngoại tệ và số d ngoại tệ.

 Kiểm tra xem xét các chính sách kế toán chủ yếu nh: Hàng tồn kho; Tàisản cố định; Tính giá thành và chi phí dự phòng có phù hợp với các chuẩnmực kế toán và luật định của nhà nơc không

 Xem xét và đánh giá việc tổ chức bộ máy kế toán cũng nh trình độ của các

kế toán viên

Qua những phân tích trên, kiểm toán viên đa ra những nhận xét sau:

Công ty ABC áp dụng chế độ kế toán Việt Nam theo Quyết định số1441/QD_BTC ngày 01/11/1995 Niên độ kế toán từ ngày 01/01 đến ngày 31/12.Doanh nghiệp áp dụng hình thức chứng từ ghi sổ, hạch toán bằng VNĐ Cácnghiệp vụ phát sinh có gốc bằng ngoại tệ đợc hạch toán theo hớng dẫn chi tiết tạithông t số 77/1998/TT/BTC ngày 06/06/1998 Hàng tồn kho hạch toán theo ph-

ơng pháp kê khai thờng xuyên Phơng pháp tính giá bình quân gia quyền Khấuhao tài sản cố định theo đờng thẳng Doanh thu đợc ghi nhận theo số lợng thànhphẩm tiêu thụ trong kỳ đã thu tiền hoặc đợc ngời mua thanh toán

Đối với công ty DEF, áp dụng chế độ kế toán Việt Nam ban hành theoQuyết định số 1441/QD_BTC ngày 01/11/1995 Niên độ kế toán từ ngày 01/01

đến ngày 31/12 Doanh nghiệp áp dụng hình thức chứng từ ghi sổ, hạch toánbằng VNĐ Các nghiệp vụ phát sinh bằng ngoại tệ đợc chuyển thành đồng ViệtNam theo tỷ giá thực tế tại thời điểm phát sinh Các khoản chênh lệch tỷ giá phátsinh đợc đa vào chi phí hoặc thu nhập tài chính Khấu hao tài sản cố định theophơng pháp đờng thẳng Hàng tồn kho đợc hạch toán theo phơng pháp kiểm kê

định kỳ Doanh thu đợc ghi nhận theo từng lô hàng xuất hoặc nhập khẩu khi đợckhách hàng chấp nhận thanh toán

Sau khi tiến hành kiểm tra hệ thống kiểm soát nội bộ của hai doanhnghiệp, kiểm toán viên cho rằng hệ thống kiểm soát nội bộ của cả hai doanhnghiệp đều hoạt động khá tốt Trên cơ sở sự tin cậy đó, kiểm toán viên tiếnhành xác định mức độ trọng yếu của các thông tin trên các báo cáo tài chính

và tiến hành phân bổ cho từng khoản mục cụ thể Cơ sở để kiểm toán viênxác định mức trọng yếu là Chuẩn mực Kiểm toán quốc tế số 320 Trên cơ sở

đó thì mức độ trọng yếu đối với Tổng số tài sản là 0.5%, còn các khoản mụckhác trên BCĐKT thì mức độ là 510%

Đối với khách hàng ABC kiểm toán viên tính ra mức độ trọng yếu nh sau:

Khoản mục Số tiền Ước lợng về tính trọng yếu

2.1.3 Kế hoạch kiểm toán chi tiết đối với khoản mục tiền.

Sau khi tiến hành khảo sát chung về hệ thống kiểm soát nội bộ của kháchhàng, kiểm toán viên đợc giao nhiệm vụ triển khai lập kế hoạch chi tiết cho từng

bộ phận đợc kiểm toán nh: Vốn bằng tiền, hàng tồn kho, tài sản cố định cáckhoản mục chính trong báo cáo tài chính Tuy nhiên, do phạm vi của báo cáothực tập, em xin tập trung vào chơng trình kiểm toán chi tiết tài khoản tiền

a.Các mục tiêu kiểm toán.

Thông qua việc đánh giá hệ thống KSNB và rà soát nhanh việc ghi chépnhững chứng từ sổ sách, kiểm toán viên phải cân nhắc và lựa chọn các mục tiêukiểm toán Mục tiêu kiểm toán phải đảm bảo các cơ sở dẫn liệu liên quan tới tình

đầy đủ, tính hiện hữu, tính chính xác, tính sở hữu và tính trình bày cụ thể là:

 Tính hiện hữu: Ghi phiếu thu song không thu tiền hoặc tiền bị mất khôngghi trên sổ kế toán

 Tính đúng kỳ: Ghi phiếu thu trong kỳ này nhng tiền lại nhận đợc trong kỳsau hoặc tiền chi trong kỳ này nhng lại ghi sổ ở kỳ sau

 Tính đầy đủ: Tiền đã chi ra nhng không ghi vào chi phí

 Ghi chép: Các chi phí ghi sổ thấp hơn thực tế chi ra hoặc các khoản phảithu số lớn hơn so với thực tế

 Phản ánh giá trị: Số d tiền không phản ánh đúng giá trị thực

 Trình bày: Các tài khoản không phản ánh đúng bản chất số d

b.Kiểm tra hệ thống kiểm soát.

Việc kiểm tra hệ thống kiểm soát nội bộ đợc tiến hành thông qua một số

b-ớc sau:

 Kiểm tra quy chế chi tiêu; thẩm quyền chi duyệt; thủ tục kiểm kê; sổ sách

kế toán và việc khoá sổ kế toán cuối kỳ

 Kiểm tra thủ tục phát hành séc, uỷ nhiệm chi, phân công, phân nhiệm, thủtục đối chiếu, xác nhận sô d và các quy định về lập báo cáo quỹ

 Thu thập và cập nhật các văn bản về hệ thống KSNB ( Lập cac sơ đồ tổchức bằng hình vẽ hoặc bằng ghi chép), chính ách và các quy trình kiểm soát,trình tự viết phiếu thu, phiếu chi, kiểm kê quỹ trình tự rút tiền gửi ngân hàng, ph-

ơng pháp hạch toán và thủ tục đối chiếu số d, tiền gửi giữa sổ sách với sổ phụngân hàng

 Chọn một số phiếu thu, phiếu chi, biên bản kiểm kê quĩ tháng, bảng đốichiếu số d tiền gửi ngân hàng để kiểm tra tính tuân thủ của hệ thống KSNB Ghichép các sai sót phát hiện đợc trên các giấy tờ làm việc

c.Thực hiện các thủ tục phân tích.

Tại giai đoạn lập kế hoạch chi tiết cho từng khoản mục tiền, các thủ tụcphân tích chỉ đợc áp dụng để xem xét xu hớng biến động tiền qua các năm nhằmphát hiện các sai sót bất thờng chứ không thực hiện các tính toán các tỷ suất tàichính nh tỷ suất thanh toán hay tỷ suất thanh toán hiện hành Ví vậy, kiểm toánviên chỉ tính toán những mức biến động tuyệt đối và tơng đối của các khoảntiền năm nay so với năm trớc và yêu cầu các kiểm toán viên khi thực hiện phảitìm ra nguyên nhân

Bảng phân tích soát xét tình hình tài chính của

Bảng phân tích soát xét tình hình tài chính của

công ty DEF

_TGNH 216.325.566 359.548.367 143.222.801 66%

Sau khi thực hiện các thủ tục phân tích sơ bộ, dựa trên kết quả thu đợc kếthợp với việc đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ trớc đó, kiểm toán viên sẽ quyết

định đa ra phơng pháp và phạm vi mẫu, số lợng bằng chứng cần thu thập trongquá trình kiểm tra chi tiết

Về phơng pháp kiểm toán, do cả hai công ty ABC và DEF đều đợc đánhgiá là có hệ thống KSNB hiệu quả, vì vậy, kiểm toán viên quyết định chọn ph -

ơng pháp tiếp cận theo hệ thống chứ không tập trung sâu vào kiểm tra chi tiết

Về bằng chứng kiểm toán cần thu thập, kiểm toán viên sẽ tiến hành chụpcác tài liệu nh: BCĐKT, Sổ cái các tài khoản tiền, Biên bản kiểm kê quỹ, mẫucác phiếu thu, phiếu chi, các sổ chi tiết tiền, giấy báo Nợ, giấy báo Có, bản đốichiếu số d TGNH

d.Kiểm tra chi tiết.

Khi kiểm tra chi tiết các tài khoản tiền, kiểm toán viên tiến hành theo côngviệc sau:

Kiểm tra chi tiết đối với tiền mặt và TGNG

 Lập bảng tổng hợp và đối chiếu số d với các số sách và báo cáo tài chính

 Thu thập biên bản kiểm kê quỹ cuối năm Đối chiếu với sổ quỹ tiền mặt,xác định các nguyên nhân chênh lệch

 Thực hiện kiểm kê tiền mặt tại thời điểm kiểm toán Nếu quỹ bao gồm cảnhững chứng từ có giá trị nh: Ngân phiếu, trái phiếu, vàng, bạc, đá quý thì phảikiểm tra chi tiết để xác định giá trị hợp lý, xem xét các chứng từ mua bán có liênquan Căn cứ kết quả kiểm kê để xác định số d tại ngày lập bảng cân đối kế toán.Yêu cầu giải trình nếu có sự chênh lệch

 So sánh số d trên sổ quỹ và tiền gửi ngân hàng với sổ cái tổng hợp

 Thực hiện các thủ tục đối chiếu tài khoản TGNH: Gửi th xác nhận số dTGNH và tổng hợp kết quả nhận đợc đối chiếu với số d sổ phụ Giải thích cáckhoản chênh lệch lớn nếu có

 Kiểm tra việc ghi chép và hạch toán các khoản thu, chi TGNH Các khoảnlãi phải trả đối với các khoản TGNH và hồ sơ chứng từ về việc bảo lãnh hay phê

duyệt các khoản thu, chi TGNH Kiểm tra tính hiện hữu của tài khoản thế chấphay bảo lãnh ghi chép trên sổ sách, chứng từ của công ty.

 Kiểm tra tất cả các khoản tiền gửi cha đợc ghi vào ngày cuối kỳ với báocáo ngân hàng sau ngày khoá sổ

Kiểm tra tài khoản tiền đang chuyển

 Đối chiếu các Séc cha về tài khoản tiền gửi và các khoản khác (nh: chuyểnkhoản, các nghiệp vụ chuyển tiền giữa các đơn vị nội bộ và rút tiền gửi nhậpquỹ) với sổ phụ ngân hàng tại ngày lập bảng cân đối kế toán Kiểm tra các khoảntiền đó đợc ghi chép vào sổ phụ của tháng tiếp theo sau ngày khoá sổ Xác minhnhững Séc lớn cha về trong thánh tiếp théoau ngày khoá sổ

 Kiểm tra theo dõi TGNH để đối chiếu các Séc chuyển trả thanh toán chonhà cung cấp tại ngày khoá sổ với sổ phụthánh tiếp sau ngày khoá sổ

 Soát xét các khoản thu, chi trớc và sau ngày khoá sổ, ghi chú các khoảnlớn bất thờng Xác định xem chúng có đợc ghi vào đúng kỳ hay không?

Ngoài các thủ tục trên, kiểm toán viên còn tiến hành các thủ tục khác nh:

 Xem xét tỷ giá chuyển đổi sang đồng tiền hạch toán tại thời điểm báo cáo

đối với các tài khoản tiền ngoại tệ Đối chiếu với sổ Cái và kiểm tra việc tínhtoán và hạch toán chênh lệch tỷ giá, đánh giá số d ngoại tệ cuối kỳ

 Xem xét việc kiểm soát áp dụng tỷ giá chuyển đổi với các nghiệp vụ phátsinh trong kỳ Kiểm tra việc ghi chép và hạch toán các nghiệp vụ đó trong kỳ

 Xem xét và yêu cầu khách hàng đa ra các bằng chứng của các nghiệp vụphát sinh có liên quan đến bên thứ ba Chú ý đến các khoản thờng ghi thiếu nhtiền gửi, lệ phí ngân hàng, các khoản thu hoặc chi tiền gửi ngân hàng phải cógiây báo Nợ, giấy báo Có của ngân hàng

 Chú ý đến tính chất hợp pháp, hợp lý của chứng từ về mặt đảm bảo cácyếu tố cơ bản của chứng từ, có đầy đủ chứng từ gốc để chứng minh không?

2.1.4.Tổng hợp kế hoạch kiểm toán.

Sau khi các kế hoạch kiểm toán chi tiết đối với từng phần hành đợc thiết

kế, kiểm toán viên chính sẽ tổng hợp lại và lên một kế hoạch kiểm toán tổngquát nh sau:

Tài khoản Mục tiêu Phơng pháp kiểm toán Ngời Thời gian

kiểm toán thực hiện thực hiệnVốn bằng

tiền

C.E.A Thủ tục Test Roll_forward

tại ngày cuối năm; gửi thxác nhận; kiểm tra hệ thống

KTV 01/03/09

Hàng tồn

kho

C.E.A.V.O.P Đối chiếu biên bản kiểm kê

hàng tồn kho Kiểm tra hệthống; tính lại giá xuất

kết hợp với các phần khác

KTV 10/03/09

Ngày 12/03/09 :Tổng hợp kết quả và lập dự thảo báo cáo kiểm toán

Ngày 14/03/09: Ban giám đốc kiểm tra báo cáo và hồ sơ kiểm toán

Ngày 16/03/09: Gửi dự thảo báo cáo cho khách hàng

Phát hành báo cáo kiểm toán chính thức 02 ngày sau khibáo cáo dự thảo đợckhách hàng thông qua

@ Các mốc thời gian trên chỉ là những giả định của tác giả

2.2.Thực hiện kiểm toán.

Việc đầu tiên tiến hành kiểm tra chi tiết các tài khoản tiền, kiểm toán viênphải xác định đợc các mục tiêu kiểm toán chính Đối với các khoản mục này,kiểm toán viên chỉ tập trung vào kiểm tra tính đầy đủ, tính đúng kỳ của cácngiệp vụ phát sinh, tính chính xác của số các số d tiền mặt, TGNH, tiền đangchuyển Sau khi đã xác định đợc các mục tiêu kiểm toán, kiểm toán viên sẽ bắt

đầu tiến hành các bớc công việc đã đợc định trớc trong trong quá trình lập kếkiểm toán

2.2.1 Kiểm tra hệ thống KSNB.

Trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, hệ thống KSNB đã đợc đánh giámột cách khái quát Trong bớc này, kiểm toán viên sẽ tiếp tục tìm hiểu để thuthập bằng chứng chứng minh cho tính hữu hiệu của hệ thống KSNB trong việcngăn ngừa và phát hiện các sai sót liên quan đến các khoản mục tiền

Trớc tiên kiểm toán viên tiến hành soát xét, kiểm tra trình tự lập, phê duyệtcác phiếu thu, chi tiền trong các công ty và mô tả lại bằng hình vẽ trong giấy tờlàm việc Sau đây là kết quả thu đợc tại công ty ABC

Công ty sử dụng mẫu phiếu chi tự in Các phiếu chi và phiếu thu đều đợc

đánh số thứ tự liên tục trong một năm tài chính Quá trình lập và phê duyệt phiếuthu, phiếu chi đợc mô tả trong giấy tờ làm việc của kiểm toán viên nh sau:

Đối với phiếu chi

Ngời nhậntiền Phòng kếtoán Giám đốcvà KTT Thủ quỹ

Phòng kếtoán

Tiếp theo, kiểm toán viên tiến hành kiểm tra một số thủ tục soát liên quan

đến các khoản mục tiền nh:

 Xem xét quy định trách nhiệm rõ ràng trong việc phân công quản lý tiềnmặt ở quỹ

 Kiểm tra xem giữa ngời có trách nhiệm phê duyệt chi tiền và thủ quỹ cómối quan hệ đặc biệt nào không?

 Kiểm tra xem xét việc phân chia trách nhiệm trong vấn đề kiểm tra, kiểmsoát các thủ tục, chứng từ liên quan đến các nghiệp vụ về thu, chi tiền

 Xem xét việc bảo vệ, bảo hiểm tài sản tiền mặt và hệ thống bảo vệ củacông ty đối với tiền mặt nh thế nào

 Thông qua việc tiến hành các thủ tục kiểm soát trên, kiểm toán viên kếtluận rằng, hệ thống KSNB của công ty ABC là hiệu quả Đối với công ty DEF,các thủ tục kiểm soát tơng tự cũng đợc áp dụng, kết quả cho thấy hệ thống KSNBcủa công ty là hữu hiệu đủ khả năng để ngăn ngừa, phát hiện các gian lận xảy ra

2.2.2.Thực hiện các thủ tục phân tích.

Trong giai đoạn này, kiểm toán viên dựa vào những thủ tục phân tích đã

đợc tiến hành trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán chi tiết các khoản mụctiền (phần 2.1.3 mục c) để phân tích số d của các khoản mục tiền Đồng thời,kiểm toán viên cũng tiến hành phân tích tỷ trọng của số d các khoản mục vốnbằng tiền trên Tổng tài sản và tỷ trọng phát sinh trên Bảng cân đối tài khoản.Qua đó, kiểm toán viên có thể hiểu rõ thêm những biến động của các khoảnmục tiền

2.2.3 Kiểm tra chi tiết

a Kiểm tra chi tiết tiền mặt.

Khi tiến hành kiểm tra chi tiết tiền mặt, kiểm toán viên phải dựa vào các sổsách chứng từ để tiến hành kiểm tra xác minh tính chính xác số d tài khoản tiềnmặt cũng nh sự đúng đắn, tính kịp thời trong các trong việc hạch toán và ghi sổcủa các nghiệp vụ liên quan đến tiền mặt

Việc kiểm tra chi tiết tài khoản tiền mặt tại công ty ABC đợc kiểm toán viêntiến hành theo các bớc nh sau:

Đầu tiên, kiểm toán viên lập bảng tổng hợp tài khoản và đối chiếu số d vớicác sổ sách và Báo cáo tài chính

 Kiểm tra số d tài khoản: Kiểm toán viên tiến hành thu thập biên bản kiểm

kê quĩ cuối năm, sau đó đối chiếu với sổ quĩ tiền mặt, xác định nguyên nhânchênh lệch nếu có Do kiểm toán viên thờng tiến hành kiểm toán sau thời điểmlập báo cáo tài chính, vì vậy, kiểm toán viên thờng không đợc trực tiếp tham gia

và chứng kiến quá trình kiểm kê quỹ vào thời điểm cuối năm Do đó, để kiểm tra

sự chính xác của số d cuối kỳ, kiểm toán viên thờng phải thực hiện việc kiểm kêtiền mặt tại thời điểm kiểm toán Căn cứ vào kết quả kiểm kê đó và kết hợp vớimột số thủ tục kiểm tra ngợc để xác định số d tại ngày lập Bảng cân đối kế toán.Trong quá trình kiểm kê quỹ, đối với những vật có giá trị nh: Ngân phiếu, vàng,bạc, đá quí, kiểm toán viên tách riêng để kết hợp với việc kiểm tra chi tiết nhằmxác định giá trị một cách hợp lý

Sau khi tiến hành kiểm kê, kiểm toán viên xác định xem có sự chênh lệcnào giữa sổ sách so với kiểm kê không bằng cách đối chiếu biên bản kiểm kê sovới sổ sách kế toán

Bản đối chiếu biên bản kiểm kê với sổ sách công ty ABC Tài khoản Số lợng sổ sách Số lợng kiểm kê Chênh lệch

â Số liệu trên đợc đối chiếu với Biên bản kiểm kê quỹ tiền mạt tại thời điểm 0hngày 01/01/2009

Qua việc tiến hành các bớc kiểm tra nh trên, kiểm toán viên đa ra kết luận số

d tài khoản tiền phản ánh trên các sổ sách kế toán là hoàn toàn chính xác

Đối với công ty DEF, việc kiểm tra số d cuối kỳ cũng đợc tiến hành tơng tự

và kết quả cho thấy số d tài khoản tiền đợc phản ánh chính xác

Bản đối chiếu biên bản kiểm kê với sổ sách công ty DEF Tài khoản Số lợng sổ sách Số lợng kiểm kê Chênh lệch

_ Ngời thực hiện: Kiểm toán viên.

Số tiền tồn trên sổ sách kế toán hết ngày 31/12/2008 tại thời điểm kiểm kê

là:10.580.956 Tính đến phiếu thu số 17 và phiếu chi số 12 tại ngày 15/01/2009 là: 13.100.000

Chênh lệch giữa sổ sách và kiểm kê là: 0

Kế toán trởng Kiểm toán viên Kế toán tiền mặt Thủ quỹ

 Kiểm tra tính chính xác và sự hợp lý về nội dung của các nghiệp vụ liên quan đến tiền mặt Kiểm toán viên sẽ chọn mẫu các nghiệp vụ phát sinh trong kỳ

liên quan đến thu, chi tiền có số lợng phát sinh lớn và có nội dung bất thờng rồithu thập những phiếu thu, chi tơng ứng để kiểm tra hình thức chứng từ và tínhchính xác về số học của các phiếu đó Đồng thời kiểm toán viên cũng đối chiếucác phiếu chi đó với các chứng từ gốc chứng minh nh: Hợp đồng mua hàng,Phiếu đề nghị tạm ứng; Hợp đồng bán hàng; Các giấy báo Nợ, giấy báo Có củangân hàng để xem sự hợp lý trong nội dung của các nghiệp vụ đó Khi tiếnhành kiểm toán, kiểm toán viên chọn 10 phiếu thu và 10 phiếu chi trong cáctháng để tiến hành kiểm tra Đối với công ty ABC các bớc thực hiện đợc kiểmtoán viên lu lại trong các giấy tờ làm việc nh sau:

Bảng cân đối phát sinh công ty ABC