Các nhân tố ở giai đoạn triển khai ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ứng dụng hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) trên địa bàn thành phố hồ chí minh

Nhiều dự án ERP đã được triển khai và nghiệm thu, sử dụng hiệu quả, điển hình như tại các đơn vị: Tập đoàn FPT, Tập đoàn Thép Việt- Pomina, Công ty cổ phần giấy Sài Gòn, Vinamilk, Đồng T

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

ĐINH THỊ KIM HIỀN

CÁC NHÂN TỐ Ở GIAI ĐOẠN TRIỂN KHAI ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ THÀNH CÔNG CỦA HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG MÔI TRƯỜNG ỨNG DỤNG HỆ THỐNG HOẠCH ĐỊNH NGUỒN LỰC DOANH NGHIỆP (ERP)TRÊN ĐỊA BÀN

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP Hồ Chí Minh –2017

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

ĐINH THỊ KIM HIỀN

CÁC NHÂN TỐ Ở GIAI ĐOẠN TRIỂN KHAI ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ THÀNH CÔNG CỦA HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG MÔI TRƯỜNG ỨNG DỤNG HỆ THỐNG HOẠCH ĐỊNH NGUỒN LỰC DOANH NGHIỆP (ERP)TRÊN ĐỊA BÀN

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Kế Toán

Mã Số: 60340301 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS NGUYỄN BÍCH LIÊN

TP Hồ Chí Minh –2017

hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ứng dụng hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) trên địa bàn Thành Phố Hồ Chí Minh”là kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu khoa học độc lập

và nghiêm túc, không sao chép của bất kỳ tác giả khác Các số liệu trong luận văn được thu thập từ thực tế có nguồn gốc rõ rãng, đáng tin cậy, được xử lý trung thực

và khách quan Trong quá trình nghiên cứu, tác giả có tham khảo và trích dẫn tài liệu của các tác giả trong nước và trên thế giới, được chú thích rõ ràng và ghi nhận trong phần Tài liệu tham khảo

Tác giả

Đinh Thị Kim Hiền

MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 1

DANH MỤC CÁC BẢNG 2

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ 3

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do nghiên cứu: 1

2 Mục tiêu nghiên cứu/Câu hỏi nghiên cứu 2

3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu: 3

4 Phương pháp nghiên cứu: 3

5 Các đóng góp của luận văn 4

6 Kết cấu của luận văn 5

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU 7

1.1 Các nghiên cứu có liên quan 7

1.1.1 Nghiên cứu công bố ở ngoài nước 7

1.1.2 Nghiên cứu công bố ở trong nước 12

1.2 Nhận xét các nghiên cứu trước và hướng nghiên cứu của tác giả 14

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 16

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT 17

2.1 Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp ERP 17

2.1.1 Quá trình hình thành, phát triển và khái niệm hệ thống ERP 17

2.1.2 Đặc điểm cơ bản của hệ thống ERP 18

2.1.3 Lợi ích của hệ thống ERP 19

2.14 Hạn chế của hệ thống ERP 20

2.2 Sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP 21

2.2.1 Tổng quan về hệ thống thông tin kế toán 21

2.2.2 Sự thành công của hệ thống thông tin kế toán 22

2.2.3 Ảnh hưởng của ERP tới hệ thống thông tin kế toán 23

3.3.8 Xây dựng bảng câu hỏi 49

3.4 Phương pháp nghiên cứu 50

3.4.1 Phương pháp nghiên cứu định tính 50

3.4.1.1 Thiết kế nghiên cứu định tính 50

3.4.1.2 Kết quả nghiên cứu định tính 51

3.4.2 Phương pháp nghiên cứu định lượng 52

3.4.2.1 Thiết kế nghiên cứu định lượng 52

3.4.2.2 Quy trình thực hiện 55

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 58

Chương 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 59

4.1 Tổng hợp kết quả khảo sát 59

4.2 Thống kê mô tả các biến quan sát 60

4.3 Kiểm định độ tin cậy của các thang đo Cronbach’s Alpha 62

4.4 Phân tích nhân tố khám phá EFA 66

4.4.1 Phân tích nhân tố khám phá EFA các biến độc lập 66

4.4.2 Kết quả phân tích nhân tố sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ứng dụng ERP (biến phụ thuộc) 68

4.5 Phân tích tương quan Pearson 69

4.6 Phân tích hồi quy tuyến tính bội 71

4.7 Kiểm định giả thuyết nghiên cứu 75

4.8 Kiểm định sự khác biệt 76

4.8.1 Kiểm định sự khác biệt theo Giới tính 77

4.8.2 Kiểm định sự khác biệt theo loại hình doanh nghiệp 77

4.8.3 Kiểm định sự khác biệt theo thời gian sử dụng ERP 77

4.9 Thảo luận kết quả nghiên cứu 78

4.9.1 Nhân tố Sự hỗ trợ từ nhà quản lý 78

4.9.2 Nhân tố Kiến thức của nhà quản lý 79

4.9.3 Nhân tố Sự tham gia của người sử dụng hệ thống 79

4.9.4 Nhân tố Kinh nghiệm và năng lực của đội dự án 80

4.9.5 Nhân tố Văn hóa doanh nghiệp 80

4.9.6 Nhân tố Đào tạo và huấn luyện 81

KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 82

Chương 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 83

2.2.3.1 Ảnh hưởng ERP tới quá trình thu thập dữ liệu của HTTTKT 23

2.2.3.2 ERP ảnh hưởng tới hoạt động xử lý của HTTTKT 24

2.2.3.3 ERP ảnh hưởng tới chức năng tạo thông tin của hệ thống 24

2.2.3.4 ERP ảnh hưởng tới chức năng kiểm soát của hệ thống 25

2.2.3.5 ERP ảnh hưởng tới vai trò của người kế toán 26

2.3 Mô hình hệ thống thông tin thành công 26

2.3.1Chất lượng hệ thống 26

2.3.2 Chất lượng thông tin 27

2.3.3 Chất lượng dịch vụ 27

2.3.4 Ý định sử dụng 28

2.3.5 Sự hài lòng của người sử dụng 28

2.3.6 Lợi ích ròng 29

2.4 Các nhân tố ở giai đoạn triển khai ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP tại các doanh nghiệp trên địa bàn TPHCM 30

2.5 Các lý thuyết nền liên quan 37

2.5.1 Lý thuyết về phổ biến công nghệ 37

2.5.2 Lý thuyết dựa trên nguồn lực 37

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 39

Chương 3.PHƯƠNG PHÁP VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 40

3.1 Quy trình nghiên cứu của luận văn 40

3.2 Mô hình và giả thuyết nghiên cứu 41

3.2.1 Mô hình nghiên cứu 41

3.2.1 Giả thuyết nghiên cứu 42

3.3 Thang đo và các nhân tố ở giai đoạn ảnh hưởng sự thành công hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP 43

3.3.1 Nhân tố Sự hỗ trợ từ Nhà quản lý 43

3.3.2 Nhân tố Kiến thức của Nhà quản lý 44

3.3.3 Nhân tố Sự tham gia của người sử dụng hệ thống 44

3.3.4 Nhân tố Kinh nghiệm và năng lực của đội dự án 45

3.3.5 Nhân tố Văn hóa doanh nghiệp 46

3.3.6 Nhân tố Đào tạo và Huấn luyện 47

3.3.7 Thang đo sự thành công của hệ thống thông tin kế toán 47

5.1 Kết luận 83

5.2 Kiến nghị 84

5.2 1 Nhân tố Sự hỗ trợ từ nhà quản lý 84

5.2.2 Nhân tố Kiến thức của nhà quản lý 85

5.2.3 Nhân tố Sự tham gia của người sử dụng hệ thống 86

5.2.4 Nhân tố Kinh nghiệm và năng lực của đội dự án 87

5.2.5 Nhân tố Văn hóa doanh nghiệp 87

5.2.6 Nhân tố Huấn luyện và đào tạo 88

5.2.7 Một số kiến nghị bổ trợ 89

5.2.7.1 Đối với doanh nghiệp sử dụng ERP 89

5.2.7.2 Đối với nhà cung cấp phần mềm ERP 91

5.3 Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo 92

KẾT LUẬN CHƯƠNG 5 93

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Thang đo Sự hỗ trợ từ Nhà quản lý

Bảng 3.2 Thang đo Kiến thức của Nhà quản lý

Bảng 3.3 Thang đo Sự tham gia của người sử dụng hệ thống

Bảng 3.4 Thang đo Kinh nghiệm và năng lực của đội dự án

Bảng 3.5 Thang đo Văn hóa doanh nghiệp

Bảng 3.6 Thang đo Đào tạo và Huấn luyện

Bảng 3.7Thang đosự thành công của hệ thống thông tin kế toán

Bảng 3.8 Bảng tổng hợp các biến đo lường sự thành công của HTTTKT trong môi trường ứng dụng ERP

Bảng 4.1 Mô tả mẫu nghiên cứu (n=242)

Bảng 4.2 Kết quả thống kê mô tả các biến quan sát

Bảng 4.3 Kết quả kiểm định Cronbach’s Alpha

Bảng 4.4 Kiểm định KMO và Bartlett của các biến độc lập

Bảng 4.5 Kết quả phân tích nhân tố cho thang đo Sự thành công của HTTTKT trong môi trường ứng dụng ERP:

Bảng 4.6 Kết quả phân tích nhân tố Sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ứng dụng ERP:

Bảng 4.7 Kết quả phân tích nhân tố của thang đó Sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ứng dụng ERP:

Bảng 4.8 Ma trận tương quan giữa các biến

Bảng 4.9 Kết quả đánh giá độ phù hợp của mô hình hồi quy

Bảng 4.10 Kết quả kiểm định F – ANOVA

Bảng 4.11 Kết quả phân tích hồi quy mô hình

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

Hình 1.1 Khung nghiên cứu của luận văn

Hình 2.1 Mô hình đánh giá sự thành công (dựa theo mô hình cập nhật sự thành công của hệ thống thông tin theo McLean & DeLone, 2003)

Hình 3.1 Quy trình nghiên cứu

Hình 3.2 Mô hình nghiên cứu về các nhân tố ở giai đoạn triển khai ảnh hưởng đến

sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ứng dụng ERP trên địa bàn TPHCM

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do nghiên cứu:

Năm 2015, với những tín hiệu khả quan của nền kinh tế, tạo nhiều cơ hội và không ít thách thức cho doanh nghiệp.Sức cạnh tranh luôn là động lực để mọi doanh nghiệp hướng tới, trong đó ERP được coi như chìa khóa giúp tạo nên thay đổi có tính cách mạng về năng lực quản trị.Nhìn nhận đúng xu hướng phát triển của giải pháp, công nghệ giúp nhà quản trị lựa chọn đúng khi đầu tư xây dựng hệ thống ERP

Theo kết quả điều tra được công bố tại Báo cáo thương mại điện tử Việt Nam

2014 của Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin, với thành phần khảo sát gồm 91% là các DN vừa và nhỏ (SME), 9% là các DN lớn thìtỷ lệ ứng dụng ERP là 17%

Tổ chức kế toán trong môi trường ERP mang lại cho doanh nghiệp những công cụ quản lý và phân tích tài chính hữu hiệu cùng với khả năng mở rộng và phát triển gần như vô hạn.Tiêu chí đầu tiên của các phần mềm ERP là quản lý đồng bộ, chặt chẽ hơn và khoa học hơn toàn bộ thông tin của doanh nghiệp trong đó thông tin

kế toán là một phần cốt lõi.Chính vì đặc điểm hạch toán kế toán đồng thời với thao tác nghiệp vụ nên hệ thống số liệu kế toán luôn phản ánh kịp thời và trung thực các hoạt động sản xuất kinh doanh ở từng khâu trên hệ thống.Trên hệ thống ERP, kế toán trở thành những người kiểm soát hoạt động sản xuất kinh doanh thông qua các

số liệu kế toán mà hệ thống phản ánh

Tại TP.HCM, thị trường phần mềm ERP đang dần trở nên khá sôi động, rất nhiều doanh nghiệp có nhu cầu ứng dụng giải pháp ERP nhằm thay đổi phương thức quản lý hoạt động SXKD của mình, trong đó tổ chức hệ thống thông tin kế toán là lĩnh vực rất được quan tâm vì chất lượng thông tin kế toán ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng quản lý cũng như hoạt động của ERP Để thông tin kế toán thực

sự hữu ích, phục vụ kịp thời cho các đối tượng sử dụng thì tổ chức hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ứng dụng ERP một cách khoa học và hợp lý là vô cùng

quan trọng Nhiều dự án ERP đã được triển khai và nghiệm thu, sử dụng hiệu quả, điển hình như tại các đơn vị: Tập đoàn FPT, Tập đoàn Thép Việt- Pomina, Công ty

cổ phần giấy Sài Gòn, Vinamilk, Đồng Tâm Group,Công ty cổ phần Bánh kẹo Biên Hòa, Công Ty Cổ Phần Giày An Lạc, Vietnamairlines, Công Ty Cổ Phần Bao Bì Nhựa Tân Tiến, Công Ty Cổ Phần Bao Bì Minh Việt,…

Liên quan đến vấn đề về các nhân tố ở giai đoạn triển khai ảnh hưởng đếnsự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP, các nghiên cứu tại Việt Nam còn rất ít đề tài nghiên cứu trực tiếp, chủ yếu là các bài viết có tính chất đúc kết các kinh nghiệm triển khai, các nhân tố thành công hay thất bại khi triển

khai ERP Nhận thấy sự khiếm khuyết về lĩnh vực nghiên cứu này, đềtài “Các nhân

tố ở giai đoạn triển khai ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin

kế toán trong môi trường ứng dụng hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) tại các doanh nghiệp trên địa bàn TPHCM” được tác giả lựa chọn

để thực hiện luận văn Thạc sĩ của mình

Luận văn tập trung tiếp cận giải quyết vấn đề các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán ở giai đoạn triển khai hệ thống ERP tức

là sau khi doanh nghiệp đã lựa chọn được phần mềm ERP phù hợp, bắt đầu xây dựng chiến lược, mục tiêu, giải pháp đến vận hành và sử dụng hệ thống Sự thành công của hệ thống thông tin kế toán được hiểutheo quan điểm sản phẩm mong muốn của Delone và McLean (2003) gồm 5 nhân tố: chất lượng hệ thống; chất lượng thông tin; chất lượng dịch vụ; sự hài lòng của người sử dụng và lợi ích ròng

Về phạm vi các nhân tố ảnh hưởng sự thành công của hệ thống thông tin kế toán, luận án tập trung vào các nhân tố liên quan tới doanh nghiệp, nhà tư vấn triển khai, các nhân tố liên quan quy trình tạo lập và sử dụng hệ thống, vấn đề tài chính (yếu tố chi phí) nằm ngoài phạm vi luận văn

2 Mục tiêu nghiên cứu/Câu hỏi nghiên cứu:

- Mục tiêu nghiên cứu

Tìm hiểu các nhân tố tác động đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP tại các doanh nghiệp trên địa bàn TPHCM

Đo lường mức độ tác động của các nhân tố đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP tại các doanh nghiệp trên địa bàn TPHCM

Đề xuất kiến nghị nhằm nâng cao sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP tại các doanh nghiệp trên địa bàn TPHCM

- Câu hỏi nghiên cứu

Liên quan tới đề tài của luận văn, 3 câu hỏi chính được đặt ra cần giải quyết là: Câu hỏi 1: Những yếu tố nào ở giai đoạn triển khai ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP tại các doanh nghiệp trên địa bàn TPHCM?

Câu hỏi 2: Mức độ tác động của các nhân tố đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP như thế nào?

Câu hỏi 3: Các giải pháp nào cần thiết để nâng cao sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP tại các doanh nghiệp trên địa bàn TPHCM? Bên cạnh đó, luận văn cũng phân tích ảnh hưởng của đối tượng khảo sát đến

sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ứng dụng ERP thông qua giới tính, loại hình doanh nghiệp, thời gian sử dụng ERP của đối tượng khảo sát

3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu:

Phạm vi nghiên cứu là các doanh nghiệp ứng dụng ERP trên địa bàn TP.HCM

4 Phương pháp nghiên cứu:

Để đạt mục tiêu nghiên cứu đã đề ra, tác giảsẽ sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính lẫn định lượng.Tuy nhiên, phương pháp định lượng là phương pháp

nghiên cứu chủ đạo đối với đề tài luận văn này

Nghiên cứu sơ bộ sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính bằng việc phỏng vấn trực tiếp với Ban dự án ERP của doanh nghiệp triển khai phần mềm ERP (Giám đốc dự án, phó giám đốc, nhân viên tư vấn triển khai) và doanh nghiệp sửdụng phần mềm ERP dựa trên bảng câu hỏi do tác giảthiết kếsơbộban đầu Nội dung và kết quảphỏng vấn làm căn cứ đểtác giảcó thêm cơsở xây dựng các biến quan sát để xác định các nhân tố ở giai đoạn triển khai tác động đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP Kết quả nghiên cứu sơ bộ là bảng câu hỏi hoàn chỉnh cho nghiên cứu chính thức

Nghiên cứu chính thức được thực hiện bằng phương pháp định lượng Đây là phương pháp nghiên cứu chủ đạo đối với đềtài luận văn Thạc sỹ này Tác giảtiến hành khảo sát mẫu lựa chọn theo phương pháp thuận tiện phi xác suất thông qua bảng câu hỏi khảo sát Dữ liệu sơ cấp thu thập thông qua khảo sát sẽ được xử lý bằng phương pháp thống kê mô tả thông qua phần mềm thống kê SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 20.0 Phân tích nhân tố khám phá EFA được sử dụng để xác định các nhân tố, kết hợp với hệ số Cronbach Alpha dùng để đánh giá

độ tin cậy của thang đo và phân tích hồi quy bội để đánh giá tác động của các nhân

tố ở giai đoạn triển khai đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP

5 Các đóng góp của luận văn:

Về mặt lý thuyết, luận văn đã hệ thống hoá cơ sở lý luận cũng nhưcác mô hình

đo lường về sự thành công của hệ thống thông tin kế toán

Về mặt thực tiễn, nghiên cứu nhằm tìm kiếm bằng chứng thực nghiệm về các nhân tố ở giai đoạn triển khai ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin

kế toán trong môi trường ứng dụng hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) tại các doanh nghiệp trên địa bàn TPHCM Kết quả nghiên cứu giúp các doanh nghiệp trên địa bàn TPHCM tin học hóa hệ thống thông tin kế toán được thành công, giúp cho các nhà cung cấp phần mềm ERP thực hiện tốt công việc của mình Từ đó, các doanh nghiệp và nhà cung cấp phần mềm ERP sẽ có những chính

sách điều chỉnh thích hợp nhằm nâng cao sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP

6 Kết cấu của luận văn:

Luận văn được kết cấu các nội dung như sau:

Phần mở đầu: giới thiệu về các lý do chọn lựa đề tài, mục tiêu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và kết cấu đề tài

Chương 1.Tổng quan các nghiên cứu

Chương 2.Cơ sở lý thuyết

Chương 3 Phương pháp và mô hình nghiên cứu

Chương 4 Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 5 Kết luận và kiến nghị

Chương 1

Giới thiệu tổng quan các nghiên cứu liên

quan đến sự thành công của hệ thống

thông tin kế toán trong môi trường ERP

trên thế giới và Việt Nam

Chương 2

Cơ sở lý thuyết về ERP, sự thành công

của hệ thống thông tin kế toán, các mô

hình đo lường sự thành công của hệ thống

thông tin kế toán trong môi trường ERP

trên Thế giới và Việt Nam

Căn cứ lý thuyết để xác định mô hình nghiên cứu các nhân tố ở giai đoạn triển khai ảnh hưởng đến

sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP trên địa bàn TPHCM

Chương 3

Phương pháp và mô hình nghiên cứu các

nhân tố ở giai đoạn triển khai ảnh hưởng

đến sự thành công của hệ thống thông tin

kế toán trong môi trường ERP trên địa

bàn TPHCM.

Chương 4

Kết quả nghiên cứu và thào luận về các

nhân tố ở giai đoạn triển khai ảnh hưởng

đến sự thành công của quá trình tổ chức

hệ thống thông tin kế toán trong môi

trường ERP?

Chương 5

Kết luận, kiến nghị và đưa ra hướng

nghiên cứu tiếp theo

Trả lời câu hỏi nghiên cứu thứ 1:

Những yếu tố nào ở giai đoạn triển khai ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin

kế toán trong môi trường ERP tại các doanh nghiệp trên địa bàn TPHCM?

Trả lời câu hỏi nghiên cứu thứ 2:

Mức độ tác động của các nhân tố ở giai đoạn triển khai đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP như thế nào?

Trả lời câu hỏi nghiên cứu thứ 3:

Các giải pháp nào cần thiết để nâng cao sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP tại các doanh nghiệp trên địa bàn TPHCM?

Hình 1.1 Khung nghiên cứu của luận văn

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU

Chương này tác giả sẽ trình bày các nghiên cứu có liên quan đến những nhân

tố ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống ERPcũng như sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP đã được các nhà nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam thực hiện Từ đó, tác giả sẽ đưa ra nhận xét cũng như tìm ra khiếm khuyết của lĩnh vực nghiên cứu, để tìm ra hướng nghiên cứu cho đề tài của mình

1.1 Các nghiên cứu có liên quan

1.1.1 Nghiên cứu công bố ở ngoài nước

Toni M.Somers và Klara Nelson (2011) thực hiện nghiên cứu “Tác động của các nhân tố thành công then chốt qua các giai đoạn thực hiện ERP” Bài viết này sử dụng các câu trả lời từ 86 tổ chức đã hoàn thành hoặc đang trong quá trình hoàn thành thực hiện dựán ERP Kết quả cung cấp lời khuyên để quản lý tốt nhất nguồn lực của doanh nghiệp Mục đích của bài viết này là: (1) đánh giá các nhân tố then chốt nhất trong việc quá trình thực hiện ERP, và (2) giải quyết mối quan hệ chặt chẽ của các nhân tố qua các giai đoạn thực hiện ERP dựa trên các tổ chức lớn, những doanh nghiệp đã triển khai ERP Nghiên cứu dựa trên mô hình 6 giai đoạn thực hiện

hệ thống của Cooper và Zmud gồm bắt đầu, thực hiện, thích nghi, chấp nhận, chương trình và thực hiện để xem xét ảnh hưởng các nhân tố đến từng giai đoạn từ

đó ảnh hưởng tới thành công chung của việc tổ chức hệ thống Nghiên cứu đề xuất

22 nhân tố thành công của quá trình triển khai ERP: (1) Sự hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao; (2) Nhà lãnh đạo dự án; (3) Huấn luyện và đào tạo người sử dụng; (4) Mong đợi thông tin từ nhà quản lý; (5) Phối hợp giữa nhà tư vấn triển khai và khách hàng; (6) Công cụ hỗ trợ từ nhà tư vấn triển khai; (7) Lựa chọn phần mềm thích hợp; (8) Quản trị dự án; (9) Ban chỉ đạo dự án; (10) Kinh nghiệm của nhà tư vấn; (11) Hạn chế sự hiệu chỉnh; (12) Quá trình phân tích và chuyển đổi dữ liệu; (13) Quy trình tái cấu trúc kinh doanh; (14) Cơ sở hạ tầng; (15) Nguồn lực tài chính, nhân sự; (16) Năng lực đội dự án; (17) Quản lý sự thay đổi; (18) Xác định mục tiêu

và chiến lược rõ ràng; (19) Đào tạo về quy trình mới; (20) Sự tương tác giữa các bộ phận; (21) Văn hóa doanh nghiệp; (22) Sự hỗ trợ từ nhà tư vấn triển khai

Kết quả nghiên cứu cho thấy: Phần lớn các nhân tố then chốt trong giai đoạn bắt đầu là: Cơ sở hạ tầng, Xác định mục tiêu và chiến lược rõ ràng, Quan hệ giữ nhà

tư vấn triển khai và khách hàng, Sự hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao, và Lựa chọn phần mềm thích hợp Trong giai đoạn thực hiện, khi quyết định đầu tư các nhân tố then chốt là Sự hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao, Năng lực đội dự án, Ban chỉ đạo dự án, Phối hợp với nhà tư vấn triển khai, và Nguồn lực tài chính, nhân sự

Sự tương tác giữa các bộ phận, Văn hóa doanh nghiệp, Năng lực đội dự án, Nguồn lực tài chính, nhân sự, Công cụ hỗ trợ từ nhà tư vấn triển khai là quan trọng nhất CSFs trong giai đoạn thích nghi, đó là giai đoạn phần mềm được cài đặt và sẵn sàng sử dụng tại doanh nghiệp

Sự tương tác giữa các bộ phận, Văn hóa doanh nghiệp, Năng lực đội dự án là các nhân tố quan trọng trong giai đoạn chấp nhận nhận hệ thống Nhân tố Hỗ trợ từ nhà tư vấn triển khai và Huấn luyện đào tạo người sử dụng quan trọng trong giai đoạn chạy chương trình.Ở giai đoạn thực tiễn Sự tương tác giữa các bộ phận và Hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao cùng với Sự hỗ trợ từ nhà tư vấn triển khai là các nhân tố quan trọng

Chen Guang-Hui; Li Chun-Qing; Sai Yun-Xiu (2006) cũng tiến hành nghiên cứu về các nhân tố thành công then chốt đối với chu trình thực hiện ERP với mục tiêu là thiết lập mô hình triển khai ERP tại các doanh nghiệp Trung Quốc dựa trên

lý thuyết vòng đời dự án Tổng hợp từ các nghiên cứu trước, các nghiên cứu tình huống, phỏng vấn chuyên gia, điều tra khảo sát, tác giả hình thành mộtmô hình các yếu tố thành công quan trọng được phát triển và thừa nhận rằng việc thực hiện ERP chủ yếu chịu ảnh hưởng bởi 6 nhân tố: (1) Sự hỗ trợ từ nhà quản lý; (2) Nhà quản lý

dự án; (3) Các chuyên gia bên ngoài; (4) Huấn luyện và đào tạo, (5) Tính chính xác của dữ liệu, (6) Các yếu tố về quản lý dự án Nghiên cứu chia các giai đoạn triển khai ERP gồm lập trình, điều hành, ổn định, phát triển Số lượng phản hồi thu thập được là 178 bảng trả lời Mỗi phản hồi thu được đều từ công ty đã triển khai ERP

Các câu hỏi đã chuyển qua mail internet cho 500 tổ chức và 23 cuộc điều tra trực tiếp Các dự án ERP thường lớn, phức tạp và liên quan đến con người và nguồn lực của doanh nghiệp, bài viết này đã báo cáo về sự phát triển của một vòng đời triển khai thực hiện dự án ERP tập trung Nghiên cứu cho thấy rằng sự hỗ trợ của nhà quản lý và ban lãnh đạo là quan trọng hơn các nhân tố còn lại

Cũng nghiên cứu về các nhân tố thành công trong việc triển khai ERP, Robert Plant và Leslie Willcocks (2007) đã tiến hành nghiên cứu với tiêu đề “Critical success factors in International ERP implementations: A case research approach” tạm dịch “Các nhân tố thành công then chốt trong việc triển khai ERP quốc tế: Một tiếp cận theo hướng nghiên cứu tình huống” Nghiên cứu này xem xét 22 nhân tố thành công quan trọng ảnh hưởng đến kết quả của việc triển khai ERP Nghiên cứu kiểm tra các yếu tố thành công quan trọng ở các giai đoạn phát triển dự án khác nhau tại mỗi công ty Kết quả nghiên cứu cho thấy Hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao, Xác định mục tiêu và chiến lược rõ ràng, Sự tương tác giữa các bộ phận là các nhân

tố quan trọng ở giai đoạn đầu triển khai ERP.Hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao, Năng lực của người dùng và văn hóa doanh nghiệp là các nhân tố quan trọng trong giai đoạn cuối của quá trình triển khai ERP

Tiếp đó, Hazar Daoud và Mohamed (2013) thực hiện bài nghiên cứu Hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP và việc triển khai ở các doanh nghiệp Tunisian với mục tiêu xác định ảnh hưởng của các nhân tố đối với hệ thống thông tin kế toán và tác động của hệ thống thông tin kế toán đến thành quả hoạt động của doanh nghiệp Các đối tượng trong bài nghiên cứu là các nhà quản lý cấp cao và chuyên gia về hệ thống thông tin kế toán Các tác giả tiến hành nghiên cứu thực nghiệm từ 102 doanh nghiệp Tunisia áp dụng ERP, sử dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất từng phần (PLS) để kiểm tra các mối quan hệ Kết quả thu được cho thấy rằng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bị ảnh hưởng chủ yếu bởi nhân tố khả năng thực hành kế toán Hoạt động của doanh nghiệp được cải thiện khi

có nhân viên kế toán giỏi Nghiên cứu cũng cho thấy rằng nhân tố khả năng thực hành kế toán bị ảnh hưởng bởi nhân tố cam kết hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao của dự

án ERP và trình độ của chuyên gia bên ngoài Các tác giả cũng nhận định rằng rất ít nghiên cứu giải quyết được vấn đề hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP Đóng góp của nghiên cứu là việc giới thiệu nhân tố khả năng thực hành kế toán như một thành phần đặc trưng của hệ thống thông tin kế toán với mô hình thành công của Delone và McLean (1992)

Liên quan đến các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán, nhiều tác giả đã thực hiện nghiên cứu tổng hợp như Ismail và King (2009) nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán trong các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa tại Malaysian với 2 mục tiêu: (1) khám phá các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin

kế toán trong các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa tại Malaysian; (2) Kiểm định mối quan hệ giữa các nhân tố và tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán Trong mô hình nghiên cứu các tác giả đã xây dựng 6 nhân tố: (1) sự phức tạp của hệ thống thông tin kế toán; (2) kiến thức của nhà quản lý về hệ thống thông tin kế toán; (3) kiến thức kế toán của nhà quản lý; (4) sự tham gia của nhà quản lý trong ; (5) nhà tư vấn hữu hiệu; (6) nhà cung cấp phần mềm hữu hiệu; (7) hữu hiệu từ cơ quan chính phủ và (8) công ty kế toán hữu hiệu Kết quả nghiên cứu cho thấy kiến thức

kế toán của nhà quản lý, các nhà cung cấp phần mềm và các công ty kế toán hữu hiệu có ảnh hưởng tích cực đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán tại

doanh nghiệp

Nurhayati (2014) nghiên cứu anh hưởng của cam kết tổ chức và kiến thức của nhà quản lý đối với việc thực hiên thành công hệ thống thông tin kế toán với mục tiêu tiến hành nghiên cứu để xác định hiệu quả của cam kết tổ chức và kiến thức của nhà quản lý đến việc thực hiện thành công hệ thống thông tin kế toán trong các quỹ hưu trí ở Indonesia Nghiên cứu sử dụng mô hình hệ thống thông tin thành công của DeLone và McLean (1992) để đánh giá sự thành công của hệ thống thông tin kế toán gồm (1) Chất lượng hệ thống; (2) Chất lượng thông tin; (3) Sử dụng; (4) Sự hài lòng của người sử dụng; (5) Tác động cá nhân; (6) Tác động tổ chức Qua kết quả nghiên cứu cho thấy cam kết của tổ chức và kiến thức nhà quản lý ảnh hưởng đáng

kể đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán chiếm 36,1%, còn lại 63,9% bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khác không được quan sát, tức là ảnh hưởng của các yếu

tố khác ngoài hai biến độc lập được nghiên cứu

Iskandar (2015) phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc ứng dụng thành công hệ thống thông tin kế toán, nghiên cứu được thực hiện ở các doanh nghiệp nhà nước ở Indonesia với mục tiêu tìm hiểu ảnh hưởng của cam kết của nhà quản lý, năng lực của người dùng và đặc điểm văn hóa doanh nghiệp đến sự thành công hệ thống thông tin kế toán và chất lượng thông tin kế toán.Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng hai nhân tố cam kết của nhà quản lý và năng lực của người dùng tác động đáng

kể đến chất lượng thông tin kế toán và sự thành công hệ thống thông tin kế toán Chất lượng thông tin kế toán sẽ được cải thiện nhờ cam kết thực hiện của tổ chức và

năng lực của người dùng hệ thống

Fitriati và Mulyani (2015) nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán và tác động của nó đến chất lượng thông tin kế toán Bài viết xem xét ảnh hưởng của cam kết tổ chức và văn hóa doanh nghiệp đến

sự thành công của hệ thống thông tin kế toán và ý nghĩa của nó đối với chất lượng thông tin kế toán Nghiên cứu thực hiện khảo sát ở trường đại học Muhammadiyan

ở Central Java, Indonesia Sự thành công hệ thống thông tin kế toán được tác giả đo lường qua chất lượng hệ thống, sự hữu ích, sự hài lòng của người sử dụng và sử dụng hệ thống theo mô hình của Sabherwal(2006) Nghiên cứu chỉ ra rằng cảm kết

tổ chức có ảnh hưởng tích cực đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán, nhân viên sẽ tin tưởng vào mục tiêu của tổ chức và thực hiện tốt nhiệm vụ của mình Các nhân viên sẽ có nhận thức cao về tính dễ sử dụng và hữu ích của hệ thống thông tin kế toán, từ đó họ có động lực sử dụng hệ thống để cải thiện hiệu suất công việc phù hợp với mục tiêu của tổ chức Văn hóa tổ chức cũng là nhân tố

hỗ trợ mạnh mẽ thực hiện thành công hệ thống thông tin kế toán.Văn hóa tổ chức làm tăng tính hữu dụng và nhận thức của nhân viên.Từ đó, thành công khi sử dụng

hệ thống thông tin sẽ gia tăng chất lượng thông tin kế toán, thông tin sẽ chính xác, kịp thời và đầy đủ

1.1.2 Nghiên cứu công bố ở trong nước

Tác giả Phạm Quốc Trung và Ngụy Thị Hiền (2013)thực hiện bài báo với tiêu

đề “ Các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của dự án ERP tại Việt Nam” được đăng trên Tạp Chí Phát Triển Khoa Học và Công Nghệ, Tập 16, Số Q2-2013

Bài viết dựa trên mô hình của Zang và cộng sự (2005) để nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng lên sự thành công của dự án ERP Qua thực hiện phân tích dữ liệu thu thập ở TPHCM, nghiên cứu xác định được 6 yếu tố có ảnh hưởng đến sự thành công của dự án triển khai ERP tại TPHCM là: Sự hỗ trợ từ ban lãnh đạo, Đặc điểm của đội dự án ERP, Đặc điểm của doanh nghiệp, Đặc điểm của người dùng, Đặc điểm của hệ thống ERP và Chất lượng của đơn vị tư vấn, triển khai ERP Trong đó,

3 yếu tố có tác động mạnh đến sự thành công của dự án triển khai ERP là Sự hỗ trợ

từ ban lãnh đạo, Đặc điểm của đội dự án, Chất lượng của đơn vị triển khai ERP Nguyễn Bích Liên (2012) thực hiện luận văn Tiến sĩ với đề tài “Xác định và kiểm soát các nhân tố ảnh hưởng chất lượng thông tin kế toán trong môi trường ứng dụng hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) tại các doanh nghiệp Việt Nam” Tác giả đã dựa vào mô hình hệ thống hoạt động để nhận diện 13 nhân tố ảnh hưởng chất lượng thông tin kế toán trong môi trường ERP tại các doanh nghiệp Việt

Nam gồm:

Nhân tố 1: Tầm nhìn, cam kết và hỗ trợ của Ban quản lý cấp cao doanh nghiệp Nhân tố 2: Năng lực, kinh nghiệm và sự hỗ trợ của nhà tư vấn triển khai Nhân tố 3: Năng lực đội dự án doanh nghiệp

Nhân tố 4: Chất lượng dữ liệu

Nhân tố 5: Huấn luyện và tham gia của nhân viên Doanh nghiệẹp

Nhân tố 6: Thử nghiệm hệ thống

Nhân tố 7: Chất lượng thiết bị, cơ sở hạ tầng

Nhân tố 8: Quy trình xử lý và chất lượng phần mềm ERP

Nhân tố 9: Chính sách quản lý thay đổi

Nhân tố 10: Chính sách chất lượng và kiểm soát

Nhân tố 11: Môi trường văn hóa Doanh nghiệp

Nhân tố 12: Môi trường giám sát, kiểm tra

Nhân tố 13: Chính sách nhân sự

Nguyễn Hoàng Hữu Thọ (2012) cũng thực hiện bài báo nghiên cứu về ERP với tiêu đề “Các yếu tố tác động đến triển khai thành công hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) tại Việt Nam: Một áp dụng cải tiến của mô hình hệ thống thông tin thành công” được đăng trên Tạp Chí Khoa Học, Đại Học Huế, tập 72B, số 3

Mục tiêu chính của nghiên cứu là nhận diện những nhân tố chính cho việc triển khai thành công hệ thống ERP tại Việt Nam.Nghiên cứu đã cải tiến mô hình hệ thống thông tin thành công trong việc nhận diện những nhân tố ảnh hưởng đến triển khai thành công ERP Nghiên cứu đã xác định các nhân tố: Chất lượng hệ thống, Chất lượng thông tin và Đào tạo tác động tích cực đến ý định, thái độ, hành vi của người sử dụng ERP và ảnh hưởng tích cực đến lợi ích thuần của doanh nghiệp Đối tượng được lựa chọn theo phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên trực tuyến mời gọi kết hợp với lấy mẫu ngẫu nhiên thuận tiện Nghiên cứu thu được 150 phản hồi, trong đó

có 117 là hợp lệ và hoàn tất Thông qua phân tích, ảnh hưởng của yếu tố đào tạo là lớn nhất hơn hẳn ảnh hưởng của chất lượng hệ thống và hơn ảnh hưởng của chất lượng thông tin.Kết quảcho thấy chất lượng hệ thống, chất lượng thông tin, đào tạo

có thể giải thích được 41,1% ý định sử dụng ERP Nghiên cứu cũng đưa ra kết quảthái độsửdụng ERP ảnh hưởng đến đến lợi ích thuần của doanh nghiệp là 47,7%

và giải thích đúng 27,7% lợi ích thuần Thông qua nghiên cứu, tác giả đề xuất rằng, khi triển khai ERP tại Việt Nam, doanh nghiệp cần chú ý sấu sắc cho việc đào tạo

sử dụng ERP để việc triển khai ERP có thể đạt đến thành công

Thái Kim Phụng và Trần Thanh Tĩnh (2013) cùng thực hiện nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng đến việc chuyển giao tri thức trong quá trình triển khai hệ thống

ERP tại Việt Nam” được đăng trên Tạp chí Phát triển kinh tế số 274, tháng 8/2013

Kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, nhóm tác giả tiến hành khảo sát trên 225 người sử dụng cuối tại các doanh nghiệp đã và đang tham gia vào quá trình triển khai hệ thống ERP tại Việt Nam Dựa vào các nghiên cứu về

chuyển giao tri thức của Lin (2003) và Ko& cộng sự (2005), nhóm tác giả đã tiến hành thảo luận với các chuyên gia trong lĩnh vực triển khai ERP để xem xét, điều chỉnh cho phù hợp với thực tế ở Việt Nam Kết quả phân tích hồi quy và kiểm định giả thuyết cho thấy có 4 nhân tố chính ảnh hưởng đến việc chuyển giao tri thức trong quá trình triển khai ERP theo thứ tự như sau: (1) Chia sẻ hiểu biết; (2) Khả năng tiếp thu; (3) Năng lực triển khai; và (4) Động cơ thúc đẩy bên trong

Liên quan đến tính hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán, Phan Đức Dũng

và Phạm Anh Tuấn (2015)đã nghiên cứu về hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán

ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam trong Cộng Đồng Kinh Tế ASIAN (AEC) Bài nghiên cứu được đăng trên Tạp chí Phát triển và Hội nhập số 20, Tháng 1-2/2015 Mục tiêu nghiên cứu là xác định và đo lường tầm quan trọng của các nhân

tố ảnh hưởng đến tính hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán, cụ thể là: (1) Các nhân tố liên quan đến phần cứng; (2) Các nhân tố liên quan đến phần mềm; (3) Các nhân tố liên quan đến thông tin đầu ra Nội dung của bài nghiên cứu chỉ dừng lại ở việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của các hệ thống thông tin kế toán trong môi trường máy tính Thang đo hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán được các tác giả đo lường thông qua năm biến là: (1) Lượng thông tin đầu ra; (2) Thời gian phản hồi của các yêu cầu thông tin; (3) Độ tin cậy của thông tin; (4) Khả năng

xử lý thông tin; (5) Tài liệu hướng dẫn cụ thể, rõ ràng Với 250 mẫu được chọn thì

số lượng mẫu đạt yêu cầu là 187 (74.8%) Bảng câu hỏi khảo sát được gửi đến các

kế toán viên ở nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ khác nhau Sau đó các biến quan sát

sẽ được mã hóa, nhập dữ liệu và phân tích bằng phần mềm SPSS Kết quả phân tích cho thấy các nhân tố liên quan đến thông tin được đánh giá là quan trọng nhất khi nói đến hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán, tiếp theo là các nhân tố liên quan

đến phần mềm, các nhân tố liên quan đến pần cứng thì không được đánh giá cao 1.2 Nhận xét các nghiên cứu trước và hướng nghiên cứu của tác giả

Trên đây, tác giả đã tổng hợp các nghiên cứu trên thế giới và tại Việt Nam có liên quan đến ERP, hệ thống thông tin kế toán và sự thành công của hệ thống thông tin kế toán Các nghiên cứu ở ngoài nước có liên quan đã cho thấy tầm quan trọng

của hệ thống thông tin kế toán trong việc hỗ trợ ra quyết định và quản trị công ty của nhà quản lý, đặc biệt trong môi trường ứng dụng hệ thống ERP Từ đó cho thấy nhu cầu cần thiết phải nhận diện được các nhân tố ảnh hưởng đến việc xây dựng một hệ thống thông tin kế toán hữu hiện trong các doanh nghiệp ứng dụng ERP hiện nay Kết quả tổng hợp các nghiên cứu phát hiện ra được các nhân tố có ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán như: sự hỗ trợ từ nhà quản lý, kiến thức của nhà quản lý, sự tham gia của người dùng hệ thống sự tham gia của chuyên gia bên ngoài, văn hóa doanh nghiệp, đào tạo và huấn luyện,…Trong nước, các luận văn và công trình nghiên cứu khoa học cũng đã có những nghiên cứu nhất định trong lĩnh vực hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP Cụ thể, các đề tài

đã tìm hiểu và phân tích thực trạng việc tổ chức hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP, đưa ra các tiêu chí đánh giá sự thành công của việc ứng dụng hệ thống ERP

Giữ vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế, các doanh nghiệp cần phải gia tăng năng lực và nguồn nhân lực để phát triển trong môi trường cạnh tranh toàn cầu với các tổ chức kinh tế nước ngoài Phần mềm ERP được xem là một trong những chiếc chìa khóa giúp tạo nên thay đổi có tính cách mạng về năng lực quản trị Với hệ thống kế toán trên nền tảng ứng dụng hệ thống ERP, các doanh nghiệp có thể làm giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận và nâng cao năng lực cạnh tranh Từ đây câu hỏi đặt ra là các nhân tố nào sẽ ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ứng dụng ERP?

Trên thế giới các bài báo, công trình nghiên cứu khoa học tiến hành nghiên cứu sự thành công của hệ thống thông tin kế toán rất nhiều nhưng nghiên cứu trực tiếp sự thành công của hệ thống thông tin trong môi trường ứng dụng hệ thống ERP vẫn còn hạn chế.Ở Việt Nam các nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí về ERP chủ yếu là các bài viết có tính chất đúc kết các kinh nghiệm triển khai ERP, các nhân tố thành công hay thất bại ERP tại Việt Nam, cũng chưa nghiên cứu trực tiếp sự thành công của hệ thống thông tin trong môi trường ứng dụng hệ thống ERP Tác giả nhận thấy được khoảng trống nghiên cứu này cũng như yêu cầu tất yếu của đề tài để tiến

hành thực hiện nghiên cứu tại Việt Nam.Trên cơ sở kế thừa kết quả các nghiên cứu

đã công bố, tác giả đã xác định hướng nghiên cứu trong luận văn này là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ứng dụng hệ thống ERP và sau đó kiểm định mô hình tại các doanh nghiệp ứng dụng ERP trên địa bàn TPHCM Đề tài chọn hướng nghiên cứu được thực hiện

từ khía cạnh của đối tượng sử dụng kế toán trong môi trường ERP và các nhà tư vấn triển khai có kinh nghiệm về kế toán trong môi trường ERP để tìm hiểu cách nhìn nhận của họ về sự thành công của hệ thống thông tin kế toán

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Chương này tác giả đã trình bày khái quát các nghiên cứu có liên quan đến các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của ERP cũng như các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán đã được thực hiện trên thế giới và Việt Nam nhằm giúp cho người đọc có được cái nhìn vềbức tranh tổng quát

về sự thành công của hệ thống thông tin kế toán và sự thành công của việc triển khai dự án ERP Việc tổng hợp các nghiên cứu có liên quan giúp cho tác giảtìm ra khoảng trống nghiên cứu đểtiến hành thực hiện ở đềtài này theo khía cạnh mới –sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP.Ngoài ra, kết quả tổng kết nghiên cứu cũng hỗ trợ cho tác giả trong việc xây dựng các giả thuyết nghiên cứu, cũng như đánh giá được các phương pháp nghiên cứu đã sử dụng Chương tiếp theo sẽ trình bày cơ sở lý thuyết có liên quan đến ERP, tổng quan về

hệ thống thông tin kế toán, sự thành công của hệ thống thông tin kế toán và các mô hình đo lường sự thành công của hệ thống thông tin kế toán

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT

Chương 2 tác giả sẽ tiếp tục trình bày phần cơ sở lý thuyết về ERP, tổng quan

về hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP Ngoài ra, tác giảsẽtrình bày các mô hình đo lường sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trên thế giới để làm căn cứ xác định các nhân tố tác động đến sự thành công của hệ thống thông tin

kế toán trong môi trường ERP

2.1 Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp ERP

2.1.1 Quá trình hình thành, phát triển và khái niệm hệ thống ERP

Vào những năm 1950, các khái niệm liên quan đến chức năng của quá trình sản xuất bắt đầu xuất hiện như: số lượng đặt hàng kinh tế, lượng tồn kho an toàn, danh sách nguyên liệu (Bill of Materials – BOM), quản lý lệnh sản xuất

Vào những năm 1960, hệ thống phần mềm đặt hàng (Reoder Point System) ra đời đáp ứng yêu cầu quản lý hàng tồn kho nhằm xác định yêu cầu bổ sung hàng tồn kho, quản lý việc đặt hàng tồn kho và cũng như viễ sử dụng hàng trong kho và báo cáo hàng tồn kho

Vào năm 1975, trong cuốn từ điển biên soạn lần thứ 9 của APICS (The Asociation for Operations Management – Hiệp hội quản lý hoạt động ) đã đưa ra định nghĩa: MRP là một công nghệ dựa trên cấu trúc BOM, thông tin kho và lịch sử sản xuất để tính toán ra nhu cầu nguyên vật liệu Nó đưa ra yêu cầu hủy bỏ những đơn đặt hàng không cần thiết và các đề xuất tối ưu hóa việc mua hàng bằng cách tính toán thời điểm có thể nhận nguyên vật liệu từ nhà cung cấp và thời điểm cần số hàng đó cho sản xuất Để có thực hiện được điều này, cần xác định số lượng của các nguyên vật liệu thành phần để sản xuất một loại hàng cũng như thời điểm cần các nghuyên vật liệu và các thành phần trong các công đoạn của quá trình sản xuất Những năm 1980s, phần mềm hoạch định sản xuất (MRP II) được phát triển

từ MRP Mục tiêu chính của MRP II là tích hợp các chức năng chủ yếu như sản xuất, marketing và tài chính với các chức năng khác như nhân sự, kỹ thuật và mua hàng vào hệ thống lập kế hoạch để gia tăng hiệu quả cho doanh nghiệp sản xuất

MRP II đã bổ sung thêm việc qui hoạch năng lực và xây dựng lịch trình cũng như đôn đốc, giám sát việc thực hiện kế hoạch sản xuất

Đến những năm 90, sự phát triển của công nghệ thông tin đã góp phần xây dựng khái niệm ERP dựa trên hệ thống MRPII ERP không chỉ giới hạn trong quá trình sản xuất mà bao trùm lên toàn bộ các hoạt động chức năng chính của doanh nghiệp như kế toán,nhân sự, hậu cần, bán hàng, mua hàng

Cho đến nay, ERP đã phát triển và kết hợp nhiều ứng dụng khác nhau như: SCM (supply Chain Managenent – quản lý quan hệ khách hàng), BI (Business Intelligence – kinh doanh thông minh)

Có nhiều định nghĩa khác nhau về hệ thống ERP tùy theo quan điểm tiếp cận

Đứng trên quan điểm hệ thống thông tin, theo Davenport (1998), ERP là gói

phần mềm tích hợp dùng để quản lý mọi thông tin hoạt động của doanh nghiệp bao gồm: nhân sự, chuỗi cung ứng, tài chính, kế toán, bán hàng Shanks & cộng sự (2003) cho rằng hệ thống ERP là một tập hợp các module phần mềm ứng dụng đã được đóng gói với một cấu trúc hợp nhất, được các tổ chức sử dụng như là cỗ máy chính để hợp nhất dữ liệu, quy trình và công nghệ thông tin trong thời gian thực đi qua các chuỗi giá trị bên trong và bên ngoài

Đứng trên quan điểm quản lý của Laudon & Laudon (1995), Hệ thống ERP là

một phương thức quản lý dùng giải pháp kỹ thuật và tổ chức để giúp doanh nghiệp gia tăng và làm gọn nhẹ một cách hiệu quả xử lý kinh doanh nội bộ vì nó đòi hỏi phải tái cấu trúc qui trình hoạt động kinh doanh và tổ chức doanh nghiệp cũng như thay đổi phong cách quản lý doanh nghiệp, nghĩa là nó tác động thay đổi qui trình quản lý, ảnh hưởng cả chiến lược, tổ chức và văn hóa của doanh nghiệp

2.1.2 Đặc điểm cơ bản của hệ thống ERP

Theo tài liệu chính thức của CIBRES – cơ quan tổ chức thi và cấp chứng chỉ CIERP (Certified Implementer of Enterprise Resource Planning – chứng chỉ chuyên viên triển khai ERP), một ERP tiêu chuẩn gồm các phân hệ:

Kế toán tài chính

Hậu cần

Sản xuất

Quản lý dự án

Dịch vụ

Dự đoán và lập kế hoạch

Công cụ lập báo cáo

Theo Zeng et al (2003), một số hệ thống ERP có các dặt điểm cơ bản sau:

Tính phân hệ và tích hợp: phần mềm ERP là tích hợp nhiều phân hệ để xử các

hoạt động kinh doanh, chia sẻ và chuyển thông tin thông qua một cơ sở dữ liệu chung mà các phân hệ này đều có thể truy cập được

Tính linh hoạt: ERP có khả năng thích ứng với sự thay đổi nhu cầu của tổ

chức trong tương lai

Tính toàn diện: ERP có thể hỗ trợ nhiều quy trình kinh doanh của doanh

nghiệp như:bán hàng, quản trị nguyên vật liệu, kế toán tài chính

Tính liên kết: ERP không chỉ liên kết các chức năng bộ phận của hệ thống mà

còn liên kết với bên ngoài doanh nghiệp

Cơ sở dữ liệu quản lý tập trung và chia sẻ thông tin:Vì đặc trưng của phần

mền ERP là có cấu trúc phân hệ,trong đó từng phân hệ có hoạt động độc lập nhưng vẫn có khả năng liên kết với nhau, thế nên tính chia sẻ thông tin và liên kết được thể hiện rất rõ góp phần quan trọng trong việc hỗ trợ tác nghiệp và ra quyết định của nhiều đối tượng khác nhau một cách kip thời và chính xác Bên cạnh đó,quy trình làm việc thống nhất và trách nhiệm được xác định rõ ràng trong hệ thống ERP

2.1.3 Lợi ích của hệ thống ERP

Theo Poston và Grabski (2001), các lợi ích của ERP bao gồm: cải thiện quá trình ra quyết định, thông tin kịp thời và chính xác hơn, gia tăng thõa mãn của khách hàng ,linh hoạt với những thay đổi của môi trường

Theo Mishra Alok (2008), lợi ích của ERP gồm 5 nhóm:

Lợi ích hoạt động: giảm chi phí, chu kỳ thời gian hoạt động, cải thiện năng

suất, chất lượng cũng như dịch vụ khách hàng

Lợi ích quản trị: ERP áp dụng cơ sở dữ liệu dùng chung và khả năng phân tích

dữ liệu tạo điều kiện dễ dàng cho việc ra quyết định và cải thiện đánh giá hoạt động

ở các bộ phận

Lợi ích chiến lược: cung cấp lợi ích cạnh tranh trên cơ sở công nghệ thông tin Lợi ích cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin: tạo điều kiện cho doanh nghiệp

giảm chi phí và tăng khả năng thực hiện các ứng dụng khác

Lợi ích doanh nghiệp: cải tiến qui trình làm việc, quá trình học tập và truyền

thông trong doanh nghiệp, từ đó cải thiện văn hóa công ty

Về phương diện thông tin, theo Brazel và Li (2005) ERP cung cấp các lợi ích:

Thu thập dữ liệu kịp thời, giảm thời gian lập báo cáo nên ERP cung cấp cho

người sử dụng thông tin kịp thời hơn

ERP sử dụng thông tin tích hợp nên nó cũng giúp người quản lý có nhiều thông tin phong phú, đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp một cách tổng hợp, đầy đủ, toàn diện hơn

ERP loại trừ được các rào cản giữa các vùng chức năng của doanh nghiệp nên

nó cho phép người quản lý truy cập thông tin kịp thời và do đó tăng tính sẵn sàng của thông tin

Dưới góc độ công tác kế toán, hệ thống ERP mang lại lợi ích sau:

Cung cấp thông tin kế toán kịp thời và đáng tin cậy

Phân tích trách nhiệm cụ thể

Cải tiến quản lý hàng tồn kho

Kiểm soát chi phí hiệu quả

Hợp nhất số liệu ở các chi nhánh/công ty con dể dàng

Quy trinh kế toán được xác định rõ ràng

2.14 Hạn chế của hệ thống ERP

Theo Shehab et al (2004), việc ứng dụng ERP thường đem lại lợi ích cho các doanh nghiệp lớn nhiều hơn và gây một số hạn chế đối với doanh nghiệp qui mô nhỏ như chi phí cho ERP quá lớn, thời gian thực hiện dự án lâu dài (từ 2-5 năm) và đòi hỏi doanh nghiệp chuẩn bị đủ các điều kiện về công nghệ, về huấn luyện khả năng quản lý và thay đổi văn hóa doanh nghiệp nên nhiều khi ứng dụng ERP làm

xáo trộn và thậm chí gây lỗ, thiệt hại tài chính cho doanh nghiệp

Một khó khăn khác liên quan tới ứng dụng ERP là chưa có một chuẩn đầy đủ cho các phần mềm ERP.Tùy nhà cung cấp, các phân hệ của ERP có thể thay đổi và dođó sẽ có những khó khăn khi tích hợp các ứng dụng khác nhau của các nhà cung cấp khác nhau

Một khó khăn nổi bật khác của việc ứng dụng ERP là yếu tố con người Đây là hạn chế lớn nhất mà phần mềm ERP còn gặp phải Việc dùng ERP đòi hỏi người dùng phảithay đổi cách làm cũ Đây là lý do khiến hầu hết các dự án ERP thất bại chứ không phải gặp khó khăn về thiếu hụt tài chính

ERP rất minh bạch bởi tất cả đều được quản lý bởi một phần mềm duy nhất và

nó cũng làm việc tham nhũng trở nên khó khăn với nhiều người Rất nhiều nhân viên đã từ chối sử dụng phần mềm ERP vì nó làm họ mất đi một phần lợi ích của mình Ngoài ra trong môi trường ERP, người sử dụng có thể lợi dụng kỹ thuật công nghệ cao để thực hiện các hoạt động gian lận đối với thông tin, với tài sản của doanh nghiệp

Để có được một phần mềm ERP hoàn chỉnh là điều rất khó khan nhưng việc thay đổi tư duy làm việc cũ còn khó khăn hơn nữa Những hạn chế mà phần mềm ERP còn gặp phải đa số đều do yếu tố con người Cần phải giải quyết được những vấn đề đó ERP mới thật sự mang lại lợi ích mà nó vốn có cho doanh nghiệp

2.2 Sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP 2.2.1 Tổng quan về hệ thống thông tin kế toán

Có khá nhiều khái niệm về hệ thống thông tin kế toán Hệ thống thông tin kế toán có thể được định nghĩa là một tập hợp hoặc tích hợp các hệ thống con liên kết

và hợp tác với nhau trong sự hòa hợp để xử lý các dữ liệu tài chính thành các thông tin kế toán (Azhar Susanto, 2013) Hệ thống thông tin kế toán là một hệ thống con của hệ thống thông tin Mục đích của hệ thống thông tin kế toán là thu thập, xử lý

và tạo ra thông tin liên quan đến các khía cạnh tài chính của các hoạt động kinh doanh (Gelinas và cộng sự, 2008) Theo Hall (2011), hệ thống thông tin kế toán được xem như một hệ thống con của hệ thống thông tin quản lý, và chức năng chính

của nó là xử lý các giao dịch tài chính cũng như các giao dịch phi tài chính mà trực tiếp ảnh hưởng đến việc xử lý các giao dịch tài chính Cùng quan điểm với Hall, Wilkinson vá cộng sự (2000) cho rằng hệ thống thông tin kế toán ngày nay không chỉ xử lý các dữ liệu và thông tin tài chính mà còn liên quan đến cả những dữ liệu

và thông tin phi tài chinh

Boockholdt (1999) thì định nghĩa hệ thống thông tin kế toán là hệ thống hoạt động với các chức năng thu nhập dữ liệu, xử lý, phân loại và báo cáo các sự kiện tài chính với mục đích cung cấp thông tin liên quan và hỗ trợ cho việc ra quyết định

Hệ thống thông tin kế toán là một hệ thống xử lý các hoạt động trong doanh nghiệp với mục tiêu thu thập, xử lý dữ liệu kế toán thông qua phân loại, tổng hợp từ đó tạo thông tin truyền thông đến đối tượng sử dụng (đối tượng bên trong và bên ngoài) của doanh nghiệp (Turner và Weickgenannt, 2009) Hệ thống thông tin kế toán là hệ thống thực hiện việc thu thập, ghi chép, lưu trữ và xử lý dữ liệu nhằm tạo ra thông tin kế toán hỗ trợ cho các đối tượng ra quyết định (Romney & Steibart, 2012)

Từ các quan điểm trên có thể nói rằng hệ thống thông tin kế toán là một hệ thống thu thập xử lý, tổng hợp và lưu trữ dữ liệu nhằm cung cấp thông tin kế toán hữu ích phục vụ cho việc ra quyết định và chức năng kiểm soát Trong đó, dữ liệu

và thông tin bao gồm cả dữ liệu, thông tin tài chính và phi tài chinh; các đối tượng

ra quyết định bao gồm cả đối tượng bên trong và bên ngoài doanh nghiệp

2.2.2 Sự thành công của hệ thống thông tin kế toán

Theo Seddon và Kiew (1994), Torkzadeh và Doll (1998), sự thành công của

hệ thống thông tin kế toán được hiểu là sử dụng hệ thống, cụ thể là việc sử dụng hệ thống thông tin kế toán để giúp hoàn thành các công việc hàng ngày

Etezadi và Farhoodmand (1996), Kettinger và Lee (1995), Shirani et.al (1994), Thong và Yap (1996) định nghĩa sự thành công hay việc ứng dụng thành công hệ thống thông tin kế toán là sự hài lòng của người sử dụng, mức độ hữu dụng đạt được khi người dùng sử dụng hệ thống thông tin kế toán

Geldman (1998), ứng dụng thành công hệ thống thông tin kế toán được hiểu là cường độ sử dụng hệ thống thông tin kế toán trong việc giải quyết công việc hàng

ngày và sự hài lòng của người sử dụng về việc sử dụng hệ thống thông tin

Trong nghiên cứu này, sự thành công của hệ thống thông tin kế toán được định nghĩa theo mô hình Delone và McLean (2003) gồm 5 nhân tố: chất lượng hệ thống; chất lượng thông tin; chất lượng dịch vụ; sự hài lòng của người sử dụng và lợi ích ròng Mô hình cụ thể sẽ được trình bày trong phần “các lý thuyết nền liên quan”

2.2.3 Ảnh hưởng của ERP tới hệ thống thông tin kế toán

2.2.3.1 Ảnh hưởng ERP tới quá trình thu thập dữ liệu của HTTTKT

• Dữ liệu thu thập bao gồm cả dữ liệu liên quan tài chính và phi tài chính Trong môi trường ERP, các dữ liệu thu thập về hoạt động kinh doanh không chỉ liên quan thông tin tài chính mà còn cả những thông tin không tài chính Ví dụ, thông tin đặt hàng của khách hàng không chỉ có thông tin liên quan tới hàng hóa được đặt mà còn cả những thông tin về thời gian, vị trí thực hiện đặt hàng, người tiến hành giao dịch, nhận đặt hàng hoặc thậm chí thông tin về sự hài lòng của khách hàng khi tiến hành đặt hàng Vì dữ liệu nhiều hơn nên thông tin quản trịcung cấp sẽ nhiều hơn, làm tăng giá trị chuỗi thông tin kế toán (Sutton, 2006)

• Dữ liệu hoạt động kinh doanh được ghi vào hệ thống do nhân viên thực hiện hoạt động kinh doanh ngay tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ Trong hệ thống thông tin kế toán bằng tay hay xử lý bằng phần mềm kế toán riêng biệt, các dữ liệu nghiệp

vụ kinh tế phát sinh được nhân viên kế toán ghi nhận vào hệ thống bằng cách ghi vào sổ bằng giấy hay nhập liệu bằng máy Trong khi đó, trong hệ thống ERP, dữ liệu về hoạt động kinh tế phát sinh được các nhân viên thực hiện hoạt động đưa ngay vào hệ thống trong quá trình thực hiện hoạt động kinh doanh Các dữ liệu về hoạt động kinh tế này được lưu trữ trong cơ sở dữ liệu chung toàn doanh nghiệp và nhân viên kế toán chỉ việc lấy dữ liệu trong cơ sở dữ liệu này để xử lý Đặc điểm này giúp việc thu thập dữ liệu được kịp thời và chính xác ngay tại nguồn

dữ liệu

• Truy lại nguồn gốc dữ liệu dễ dàng Vì hệ thống ghi nhận dữliệu ngay khi nghiệp vụ kinh tế phát sinh nên hệ thống có thể truy ngược lại người và nguồn gốc

ghi nhận thông tin xử lý nghiệp vụ kinh doanh cũng như xử lý cập nhật thông tin đầu vào cho kế toán (Sutton, 2006) Điều này giúp việc kiểm soát tính chính xác của

dữ liệu và hoạt động kinh tế thông qua việc dễ dàng tìm kiếm và kiểm chứng dữ liệu hoạt động kinh tế

• Phương pháp thu thập dữliệu đã thay đổi thông qua việc sửdụng hệ thống truyền thông qua mạng internet giữa các hệ thống dữ liệu khách hàng và người cung cấp Điều này giúp giảm bớt sai sót về việc nhập liệu

2.2.3.2 ERP ảnh hưởng tới hoạt động xử lý của HTTTKT

Hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng các phương pháp hay các chỉ tiêu phân tích mới ERP là hệ thống gồm nhiều phân hệ xử lý tự động tích hợp với nhau và cùng sử dụng chung cơ sở dữ liệu Vì vậy thay đổi lớn nhất khi áp dụng ERP với xử lý kế toán là doanh nghiệp đã có thể áp dụng thêm nhiều phương pháp xử lý và phân tích

dữ liệu mà trước đó hệ thống kế toán bằng tay hay xử lý bằng phần mềm kế toán riêng biệt đều khó thực hiện Spathis và Constantides (2004) đã thực hiện điều tra

26 doanh nghiệp với các loại hình công nghiệp (chiếm 50%), thương mại (31%), còn lại là doanh nghiệp dịch vụ và các loại hình doanh nghiệp khác tại Hy Lạp và kết quả cho thấy các phương pháp và xử lý kế toán được sử dụng nhiều hơn sau khi

áp dụng ERP như: Hỗ trợ các quản lý phi tài chính; Phân tích lợi nhuận theo hoạt động kinh doanh hoặc vùng hoạt động; Phân tích lợi nhuận theo đơn vị sản phẩm; Phân tích tỷ số tài chính; Kiểm soát tiền; Xây dựng kế hoạch chính; Trung tâm lợi nhuận; Quản lý chi phí tiêu hao ; Phân tích lợi nhuận theo khách hàng ; Phân tích chi phí theo vốn đầu tư; ABC ; Chi phí theo mục tiêu; Chi phí theo biến phí, định

phí

2.2.3.3 ERP ảnh hưởng tới chức năng tạo thông tin của hệ thống

• ERP giúp phân tích và cung cấp thông tin hữu ích hơn cho người sử dụng thông tin Do đặc thù của ERP là sử dụng cơ sở dữ liệu dùng chung và dữ liệunghiệp vụ kinh doanh được thu thập nhiều chi tiết hơn về cả thông tin tài chính

và phi tài chính Vì vậy phân hệ thông minh kinh doanh có thể sử dụng các kỹthuật

phân tích và tính toán OLAP và khai phá dữ liệu để phân tích và cung cấp thông tin nhiều chiều hơn nhằm khám phá các qui luật kinh doanh Khai phá dữ liệu là kỹ thuật tìm kiếm các thông tin tiềm ẩn dựa vào các dữ liệu lưu trữ để phân tích tìm ra các qui luật kinh doanh phục vụ cho việc ra quyết định

• Rút ngắn thời gian tạo thông tin và người sử dụng có thể tạo thông tin trực tiếp từ cơ sở dữ liệu.Một số thủ tục xử lý liên quan tới kế toán được lập trình tự động trong hệ thống ERP ví dụ phân bổ, khóa sổ nên thời gian lập và truyền thông báo cáo được rút ngắn lại Một số báo cáo tài chính có thể được tạo ra từ những người sử dụng chứ không nhất thiết phải do kế toán tài chính tạo ra vì các thủ tục xử

lý kế toán cơ bản đã được mã hóa vào qui trình xử lý của hệ thống ERP

• Kỳ thời gian lập báo cáo có tính chất liên tục Thông thường báo cáo bằng tay được lập định kỳ nhưng trong môi trường ERP vì thông tin được cập nhật liên tục theo qúa trình thực hiện hoạt động kinh doanh và qui trình lập báo cáo tương đối tự động nên việc lập báo cáo tài chính có thể được lập liên tục và thời gian nhận thông tin tài chính được rút ngắn lại, chẳng hạn thay vì cuối mỗi tháng báo cáo kế toán mới được lập 1 lần thì hệthống có thể lập báo cáo sau 15 ngày hoạt động (Sutton, 2006)

2.2.3.4 ERP ảnh hưởng tới chức năng kiểm soát của hệ thống

• Cũng theo Sutton, ERP giúp doanh nghiệp tăng tính kiểm soát hoạt động kinh doanh và do đó tăng kiểm soát thông tin do thông tin được thu thập và đưa vào

hệ thống theo trình tự qui trình hoạt động kinh doanh Vì vậy dữ liệu thu thập được đối chiếu tự động nhằm đảm bảo tính xét duyệt, tính có thực, đầy đủ, chính xác và kịp thời về hoạt động kinh doanh

• Do việc tính toán và xử lý tự động theo chương trình lập sẵn nên ERP giúp hạn chế những sai sót, nhầm lẫn trong tính toán

• Phương pháp thu thập dữliệu đã loại bỏ nhiều chứng từbằng giấy nên ảnh hưởng tính kiểm soát dữ liệu thu thập Nội dung và tính chính xác của dữ liệu trong

cơ sở dữ liệu phụ thuộc duy nhất vào lần nhập dữ liệu nghiệp vụ kinh tế

Ngoài ra, do dữ liệu tập trung, nhiều người cùng truy cập vào hệ thống nên

ảnh hưởng tới phương pháp kiểm soát dữ liệu của hệ thống

• Nghiên cứu gần đây của Wright and Wright 2002; Hunton et al.2004; Brazel and Agoglia 2007 chỉ ra rằng có sự giảm sút về hiệu quả của kiểm soát nội bộ và chất lượng kiểm toán trong thiết lập hệ thống ERP (Sutton, 2006) Kết hợp khảnăng gia tăng truy cập của người quản lý và sự yếu kém của hệ thống kiểm tra trong hệ thống ERP có thểtạo cơ hội cho người quản lý có thể điều chỉnh chính sách kế toán liên quan tới lợi nhuận để đạt mục tiêu của mình hay của bộ phận mình quản lý (Brazel and Li, 2008)

2.2.3.5 ERP ảnh hưởng tới vai trò của người kế toán

Theo Booth và cộng sự (Booth et al., 2000) ERP đã thay đổi vai trò của nhân viên kế toán, đó là giảm bớt việc ghi chép số liệu và lập báo cáo, chuyển nhiều sang việc phân tích thông tin để hỗ trợ cho người ra quyết định

2.3 Mô hình hệ thống thông tin thành công

Như đã đề cập ở phần 2.2.2, các yếu tố đánh giá sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong điều kiện ứng dụng hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp được sử dụng trong luận văn sẽ dựa vào nghiên cứu của Delone và McLean (2003) gồm 6 yếu tố: chất lượng hệ thống, chất lượng thông tin, chất lượng dịch vụ,

ý định sử dụng, sự hài lòng của người sử dụng và lợi ích ròng

Luận văn sẽ lưạ chọn một số tiêu chuẩn của mỗi yếu tố để đo lường theo nghiên cứu Cập nhật mô hình sự thành công của hệ thống thông tin kế của Delone

và McLean do Nils và Benjamin (2012) thực hiện trên cơ sở kết hợp đặc điểm của

hệ thống thông tin kế toán, mục tiêu và yêu cầu thực hiện thành công hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP

2.3.1Chất lượng hệ thống

Chất lượng hệ thống được đo lường bởi những tiêu chuẩn mong muốn trong

hệ thống thông tin trong môi trường ERP Những tiêu chuẩn đó bao gồm:

Tính ổn định: Hệ thống thông tin kế toán cần phải ổn định, có khả năng thích ứng với những thay đổi của môi trường bên ngoài cũng như bên trong doanh

nghiệp

Tính bảo mật: tính bảo mật của hệ thống thể hiện thông qua khả năng kiểm soát rủi ro của hệ thống, thông tin hệ thống cung cấp có sự phân quyền rõ ràng để

có thể truy cập, khả năng đảm bảo an toàn dữ liệu cho hệ thống,…

Khả năng tùy biến: Hệ thống phải có khả năng tùy biến khi có những yêu cầu quản lý, chính sách mới,…phát sinh

2.3.2 Chất lƣợng thông tin

Chất lượng thông tin được đo lường bởi những tiêu chuẩn mong muốn ở sản phẩm đầu ra của hệ thống thông tin Do đó, nó thường tập trung vào việc xem xét chất lượng thông tin do hệ thống cung cấp và sự hữu ích cử những thông tin đó đối với người sử dụng.Chất lượng thông tin thường được xem như là tiền đề quan trọng cho sự hài lòng của người sử dụng

Tính chính xác: được thể hiện ở việc hệ thống có thể tổng hợp các dữ liệu đầu vào, tính toán và cung cấp chính xác các thông tin, báo cáo, sổ sách

Đầy đủ: cung cấp thông tin đầy đủ cho người sử dụng

Kịp thời: được thể hiện ở ciệc hệ thống cung cấp thông tin, báo cáo, sổ sách kịp thời theo yêu cầu của nhà quản lý và theo quy định của pháp luật

Tính nhất quán: phương pháp sử dụng để ghi nhận chỉ tiêu trên các báo cáo đầu ra phải được sử dụng nhất quán giữa các thời kỳ nhằm giúp cho người sử dụng báo cáo so sánh được tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp giữa các thời kỳ khác nhau

Hữu ích: thông tin cung cấp đầu ra phải hữu ích, phù hợp với yêu cầu mà người sử dụng thông tin cần có Tránh cung cấp thông tin một cách lan man, không phù hợp và không đúng đối tượng có nhu cầu sử dụng thông tin

Thông tin kế toán tại đơn vị dễ truy xuất được nguồn gốc để kiểm chứng

2.3.3 Chất lƣợng dịch vụ

Chất lượng dịch vụ thể hiện ở các hỗ trợ mà người sử dụng hệ thống nhận được từ bộ phận tổ chức và nhân viên hỗ trợ công nghệ thông tin cho hệ thống kế

toán chẳng hạn như: huấn luyện sử dụng, đường dây nóng hay những trợ giúp khác

Sự đảm bảo: chính là đảm bảo cho hoạt động của hệ thống thông tin không bị gián đoạn vì bất kỳ lý do gì, và trong quá trình hoạt động những sai sót, lỗi ký thuật

sẽ được sửa chữa ngay để hệ thống vận hành hiệu quả

Sự am hiểu: nhân viên tổ chức và nhân viên hỗ trợ IT, nhân viên tư vấn triển khai cho hệ thống phải được đào tạo những kiến thức kế toán cơ bản nhất định để có thể hiểu được những quy trình kế toán, những báo cáo được cung cấp…để khi kế toán gặp sai sót hay cần sự giúp đỡ thì nhân viên IT có thể hỗ trợ tốt

Trong phạm vi luận văn, tác giả không sử dụng thước đo này vì khi quyết định

sử dụng phần mềm ERP, ban lãnh đạo doanh nghiệp và nhà cung cấp phần mền lúc nào cũng đặt sự hỗ trợ cho người sử dụng hệ thống ở mức tối đa, người dùng hệ thống sẽ được hỗ trợ đầy đủ từ các bộ phận tổ chức, nhân viên công nghệ thông tin

và nhà tư vấn triển khai

2.3.4 Ý định sử dụng

Ý định sử dụng đại diện cho mức độ và cách thức mà một hệ thống thông tin được sử dụng bởi người dùng Nhân tố này chỉ có ý nghĩa đo lường trong trường hợp việc sử dụng hệ thống thông tin là tự nguyện, lúc ngày việc sử dụng thực tế của một hệ thống thông tin có thể là một thước đo thành công thích hợp Trong khi đó việc sử dụng hệ thống thông tin kế toán là bắt buộc đối với người dùng hệ thống, vì vậy trong trường hợp của đề tài đo lường sự thành công của hệ thống thông tin kế toán, thước đo này là không phù hợp

2.3.5 Sự hài lòng của người sử dụng

Sự hài lòng của người sử dụng đo lường mức độ hài lòng của người dùng khi

sử đụng hệ thống thông tin Đây được xem là một trong những thước đo quan trọng nhất của một hệ thống thông tin thành công Ngoài ra, khi mà việc sử dụng hệ thống thông tin là bắt buộc và yếu tố số lượng người sử dụng không thích hợp để đo lường

sự thành công của hệ thống thì yếu tố hài lòng của người dùng càng đóng vai trò quan trọng

Sự hài lòng về thông tin: thông tin được cung cấp đầy đủ, phù hợp với những yêu cầu mà người sử dụng thông tin mong muốn có thể giúp họ ra các quyết một các chính xác nhất, việc vận hành hệ thống phù hợp với trình độ người sử dụng hệ thống, tính bảo mật, khả năng tuy biến của hệ thóng đúng với mong muốn của người vận hành hệ thống

2.3.6 Lợi ích ròng

Lợi ích ròng đo lường mức độ mà hệ thống thông tin đóng góp cho sự thành công của các bên liên quan khác nhau, mặc dù điều này đã được thể hiện phần nào trong yếu tố sự hài lòng của người sử dụng tuy nhiên vẫn cần có một sự một sự đo lường lợi ích trực tiếp Các bên liên quang được xem xét trên 2 mức độ : cá nhân và

tổ chức Như vậy, lợi ích ròng sẽ được đánh giá trên 2 phương diện: tác động cá nhân và tác động tổ chức

Tác động cá nhân gồm các tiêu chuẩn:

Năng suất và hiệu quả công việc

Đơn giản hoá công việc

Tác động tổ chức gồm các tiêu chuẩn :

Thay đổi quy trình kinh doanh

Lợi thế cạnh tranh

Giảm chi phí

Cải thiện việc ra quyết định

Kiểm soát quản lý

Luận văn chọn đối tượng khảo sát là các kế toán viên ở các doanh nghiệp sử dụng phần mềm ERP, người sử dụng ERP ở các phân hệ khác liên quan trực tiếp đến phân hệ kế toán nên chỉ sử dụng đến thước đo tác động cá nhân chứ không xét đến tác động tổ chức

Tóm lại, qua quá trình so sánh các lý thuyết nền về sự thành công của hệ thống thông tin, kết hợp với đặc điểm của hệ thống thông tin kế toán, mục tiêu và yêu cầu của quá trình tổ chức công tác kế toán trong điều kiện ứng dụng ERP, các yếu tố được dùng để đánh giá sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong điều kiện

ứng dụng phần mền ERP sử dụng trong đề tài bao gồm 5 yếu tố :

Chất lượng hệ thống: được đo lường bởi những tiêu chuẩn mong muốn trong

hệ thống thông tin kế toán trên nền máy tính, bao gồm :tính ổn định cao, tính bảo mật, khả năng tuy biến

Chất lượng thông tin: được đo lường bởi những tiêu chuẩn mong muốn ở sản

phẩm đầu ra của hệ thống thông tin bao gồm: tính chính xác, đầy đủ, kịp thời, tính nhất quán, hữu ích, dễ truy xuất được nguồn gốc để kiểm chứng

Sự hài lòng của người sự dụng: đo lường mức độ hài lòng của ngừoi dùng

khi sử dụng hệ thống thông tin, gồm 2 tiêu chuẩn để đánh giá: sự hài lòng về thông tin và sự hài lòng về hệ thống

Lợi ích ròng: đo lường mức độ mà hệ thống thông tin đóng góp cho sự thành

công của các bên liên quan đến hệ thống thông tin kế toán, được đánh giá trên phương diện : tác động cá nhân gồm các tiêu chuẩn : năng suất và hiệu quả công việc, đơn giản hoá công việc

Từ những yếu tố trên tác giả đề xuất mô hình các yếu tố đánh giá sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong điều kiện ứng dụng ERP như sau:

Chất lượng thông tin

Chất lượng hệ thống

Sự hài lòng của người sử dụng Lợi ích ròng

Hình 2.1 Mô hình đánh giá sự thành công (dựa theo mô hình cập nhật sự thành công của hệ thống thông tin theo McLean & DeLone, 2003)

2.4 Các nhân tố ở giai đoạn triển khai ảnh hưởng đến sự thành công của

hệ thống thông tin kế toán trong môi trường ERP tại các doanh nghiệp trên địa bàn TPHCM

Trên cơ sở tổng quan tài liệu và các nghiên cứu liên quan, tác giả nhận thấy cách lập luận của hầu hết các nghiên cứu là để có thể nhận biết chính xác các yếu tố ảnh hưởng sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong điều kiện ứng dụng