Học phần Phân tích chính sách phát triển bao gồm 6 chương. Học phần tập trung giải quyết những vấn đề chung có tính phương pháp luận của phân tích chính sách như: hiểu thế nào là phân tích chính sách; khung khổ phân tích trong quá trình chính sách, các nguyên tắc, căn cứ để phân tích chính sách; các loại hình phân tích chính sách. Nội dung của môn học được sắp xếp theo trình tự các công đoạn trong quy trình xây dựng và hoạch định chính sách phát triển kinh tế xã hội. Môn học làm rõ chức năng, vai trò và sự cần thiết phân tích ở mỗi công đoạn của quá trình chính sách; các cách tiếp cận, các mô hình và các phương pháp phân tích thích hợp
Trang 1TRƯỜNG ĐH KINH TẾ & QTKD
KHOA KINH TẾ
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT
NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN
Tên học phần: PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN
Mã học phần: DPA321
1) Thông tin chung về các giảng viên dạy môn học
1.1 Họ và tên: Nguyễn Thu Hà
- Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sĩ
- Địa chỉ liên hệ: Bộ môn Kinh tế phát triển, Khoa Kinh tế, đại học
Kinh tế và QTKD
- Địa chỉ (CĐ,DĐ), email:
nthatueba@gmail.com
- Các hướng nghiên cứu chính: Các vấn đề phát triển kinh tế - xã hội,
phát triển ngành công nghiệp và các vấn đề liên quan đến đầu tư phát
triển
Thông tin về trợ giảng:
- Họ và tên: Nguyễn Thị Tâm
+ Địa chỉ liên hệ: Bộ môn Kinh tế phát triển, Khoa Kinh tế, đại học
Kinh tế và QTKD
tamnguyen.tueba.2013@gmail.com
2) Thông tin chung về học phần:
- Số tín chỉ: 02 Loại học phần : Bắt buộc đối với chuyên
ngành Kinh tế phát triển
- Các học phần tiên quyết: Không có
Trang 2- Học phần học trước: Kinh tế phát triển 1
- Các học phần song hành: Không có
- Các yêu cầu đối với học phần: Không có
- Bộ môn (Khoa) phụ trách học phần: Bộ môn Kinh tế phát triển, khoa Kinh tế
- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:
+ Nghe giảng lý thuyết : 24 tiết + Thảo luận: 12 tiết + Làm bài tập : 0 tiết + Thực hành, thực tập
0 tiết + Hoạt động theo nhóm: 0 tiết + Tự học: 72 giờ
3) Mục tiêu môn học:
- Mục tiêu về kiến thức :
+ Người học nắm được các nguyên tắc, căn cứ, quy trình xây dựng và hoạch định chính sách phát triển kinh tế xã hội
+ Người học có khả năng phân tích và hoạch định các chính sách phát triển kinh tế xã hội
+ Người học biết vận dụng kiến thức của môn học để phân tích các chính sách kinh tế - xã hội nhằm hỗ trợ quá trình ra quyết định quản lý, hoạch định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội
- Mục tiêu về kỹ năng:
+ Người học có thể nhận thức đúng và đủ về một vấn đề trong quy trình chính sách Hoạt động nhận thức ấy bắt nguồn từ sự phân tích một cách sâu sắc nguyên nhân, hậu quả và những vấn đề đặt ra khi thực hiện một chính sách hay chương trình phát triển
+Thông qua làm việc nhóm, người học có kỹ năng tự nghiên cứu độc lập và tổ chức, phối hợp làm việc nhóm trong tìm kiếm tri thức, thông tin liên quan đến môn học và tư duy phân tích giải quyết các vấn đề liên quan đến các chính sách phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam
- Mục tiêu về thái độ:
Trang 3+ Môn học sẽ khơi dậy niềm đam mê của người học với nghiên cứu các vấn đề về chính sách phát triển kinh tế xã hội
+ Tạo lập dần cho người học tác phong công nghiệp và kỷ luật lao động giúp người học chủ động với công việc
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Có năng lực dẫn dắt về chuyên môn, nghiệp vụ thuộc lĩnh phân tích chính sách kinh tế xã hội; có sáng kiến trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao
+ Có khả năng tự định hướng, tự học tập, tích lũy kiến thức, kinh nghiệm để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, thích nghi với các môi trường làm việc khác nhau
+ Có khả năng đưa ra được kết luận về các vấn đề chuyên môn, nghiệp vụ thông thường thuộc lĩnh vực phân tích và hoạch định chính sách
4) Tóm tắt nội dung học phần:
Học phần Phân tích chính sách phát triển bao gồm 6 chương Học phần tập trung giải quyết những vấn đề chung có tính phương pháp luận của phân tích chính sách như: hiểu thế nào là phân tích chính sách; khung khổ phân tích trong quá trình chính sách, các nguyên tắc, căn cứ để phân tích chính sách; các loại hình phân tích chính sách Nội dung của môn học được sắp xếp theo trình tự các công đoạn trong quy trình xây dựng và hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội Môn học làm rõ chức năng, vai trò và
sự cần thiết phân tích ở mỗi công đoạn của quá trình chính sách; các cách tiếp cận, các mô hình và các phương pháp phân tích thích hợp
5) Học liệu:
- Giáo trình: PGS TS Nguyễn Hữu Hải (2010), Giáo trình Hoạch định
và phân tích chính sách công, NXB Khoa học Kỹ thuật
- Tài liệu tham khảo:
(1) Phạm Ngọc Linh (2013), Giáo trình Kinh tế phát triển, NXB ĐH
Kinh tế Quốc dân
Trang 4(2) Bộ môn Kinh tế Phát triển, Khoa Kinh tế, Trường ĐH Kinh tế &
QTKD (2013), Giáo trình Phân tích chính sách phát triển (lưu hành nội bộ).
(3) Phạm Văn Đình (2005), Giáo trình chính sách nông nghiệp, NXB Nông Nghiệp
(4) William N Dunn, Public Policy Analysis - An Introduction, Prentice
Hall, 1994
(5) Phạm Chung (Trường đại học New Mexico, Hoa kỳ) và Trần Văn Hùng (Trường Đại học Kinh tế TP HCM), Kinh tế vĩ mô phân tích, Nhà xuất bản Quốc gia TPHCM, 2002
6) Nội dung chi tiết học phần:
6.1 Nội dung về lý thuyết và thảo luận:
Chương 1: Khung phân tích chính sách
(Tổng số tiết: 8; số tiết lý thuyết: 5 ; Số tiết bài tập, thảo luận: 3)
1.1 Những hiểu biết chung về phân tích chính sách
1.1.1 Định nghĩa
1.1.2 Nguyên tắc phân tích chính sách
1.1.3 Các loại thông tin cho phân tích chính sách
1.1.4 Hệ thống chính sách
1.2 Quy trình hoạch định chính sách
1.2.1 Cấu trúc vấn đề chính sách
1.2.2 Dự báo tương lai chính sách
1.2.3 Đề xuất chính sách
1.2.4 Quản trị chính sách
1.2.5 Đánh giá chính sách
1.3 Quy trình thực thi chính sách
1.3.1 Hệ thống văn bản chính sách
1.3.2 Hướng dẫn thực hiện chính sách
Trang 51.3.3 Thực hiện chính sách
1.4 Các loại hình phân tích chính sách
1.4.1 Phân tích tương lai chính sách
1.4.2 Phân tích quá khứ chính sách
1.4.3 Phân tích hệ thống
1.4.4 Lý thuyết quyết định chuẩn tắc và mô tả
1.4.5 Tìm vấn đề và giải quyết vấn đề
1.4.6 Tính đa chiều của thông tin
Chương 2: Cấu trúc vấn đề chính sách
(Tổng số tiết: 8; số tiết lý thuyết: 5 ; Số tiết bài tập, thảo luận: 3) 2.1 Bản chất của cấu trúc vấn đề chính sách
2.1.1.Tính ưu tiên của cấu trúc vấn đề chính sách
2.1.2 Tính phức tạp của vấn đề chính sách
2.1.3.Ba cấp độ của cấu trúc vấn đề chính sách
2.2 Cấu trúc vấn đề trong phân tích chính sách
2.2.1 Tính sáng tạo trong cấu trúc vấn đề
2.2.2 Các giai đoạn của cấu trúc vấn đề
2.2.3 Sai số loại 3 ( Em)
2.3 Các mô hình cấu trúc vấn đề chính sách
2.3.1 Mô hình mô tả
2.3.2 Mô hình chuẩn tắc
2.3.3 Mô hình khẩu ngữ
2.3.4.Mô hình biểu tượng
2.3.5 Mô hình thủ tục
2.3.6 Mô hình thay thế và kỳ vọng
2.4 Các phương pháp cấu trúc vấn đề
2.4.1 Phân tích biên
2.4.2 Phân tích theo phân loại vấn đề
2.4.3 Phân tích thứ bậc
Trang 62.4.4 Phân tích thay thế
2.4.5 Tấn công não
2.4.6 Phân tích đa chiều
2.4.7 Phân tích giả thuyết
2.4.8 Lược đồ hóa luận cứ
Chương 3: Dự báo tương lai của chính sách
(Tổng số tiết: 3; số tiết lý thuyết: 3 ; Số tiết bài tập, thảo luận: 0)
3.1 Dự báo trong phân tích chính sách
3.1.1 Đích của dự báo
3.1.2 Tính giới hạn của dự báo
3.1.3 Các loại tương lai
3.1.4 Mục tiêu và đối tượng của chính sách trong dự báo tương lai gần
3.1.5 Căn cứ xác định mục tiêu, đối tượng của chính sách và ảnh hưởng lan tỏa
3.2 Các tiếp cận dự báo
3.2.1 Đối tượng
3.2.2 Cơ sở
3.2.3 Phương pháp và kỹ thuật
3.3 Dự báo ngoại suy
3.3.1 Phân tích chuỗi thời gian
3.3.2 Ước lượng xu thế tuyến tính
3.3.3 Chuỗi thời gian phi tuyến
3.3.4 Ngoại suy trọng số
3.3.5 Biến đổi dữ liệu
3.3.6 Phương pháp luận về thất bại của chính sách
3.4 Dự báo lý thuyết
3.4.1 Sơ đồ lý thuyết
3.4.2 Mô hình hóa lý thuyết
3.4.3 Mô hình nhân quả
Trang 73.4.4 Phân tích hồi quy
3.4.5 Ước lượng điểm và ước lượng khoảng
3.4.6 Phân tích tương quan
3.5 Dự báo chuyên gia
3.5.1 Kỹ thuật Delphi
3.5.2 Phân tích tác động chéo
3.5.3 Đánh giá tính khả thi
Chương 4: Đề xuất hoạt động chính sách
(Tổng số tiết: 5; số tiết lý thuyết: 4 ; Số tiết bài tập, thảo luận: 1) 4.1 Căn cứ đề xuất hoạt động chính sách
4.1.1 Phân tích biện giải
4.1.2 Mô hình lựa chọn giản đơn
4.1.3 Mô hình lựa chọn phức tạp
4.1.4 Mô hình tối ưu hóa
4.1.5 Tiêu chuẩn lựa chọn ra quyết định chính sách
4.2 Tiếp cận đề xuất hoạt động chính sách
4.2.1 Lựa chọn công cộng và lựa chọn cá nhân
4.2.2 Cung và cầu
4.2.3 Phân tích lợi ích – chi phí
4.2.4 Phân tích chi phí – hiệu quả
4.3 Các phương pháp đề xuất hoạt động chính sách
4.3.1 Sơ đồ hóa mục tiêu
4.3.2 Phân loại giá trị
4.3.3 Chi phí của cấu trúc yếu tố
4.3.4 Ước lượng chi phí
4.3.5 Giá mờ
4.3.6 Xác định giới hạn
4.3.7 Nội bộ hóa chi phí
Chương 5: Giám sát kết quả đầu ra chính sách
Trang 8(Tổng số tiết: 4; số tiết lý thuyết: 2; Số tiết bài tập, thảo luận: 2) 5.1 Giám sát trong phân tích chính sách
5.1.1 Nguồn thông tin
5.1.2 Các dạng kết quả đầu ra
5.1.3 Các kiểu thực thi chính sách
5.1.4 Các định nghĩa và chỉ báo
5.2 Các phương pháp giám sát
5.2.1 Hệ thống tài khoản xã hội
5.2.2 Thực chứng của xã hội
5.2.3 Kiểm toán xã hội
5.2.4 Nghiên cứu và tổng kết thực tiễn
Chương 6: Đánh giá thực hiện chính sách
(Tổng số tiết: 7; số tiết lý thuyết: 4 ; Số tiết bài tập, thảo luận: 3) 6.1 Đánh giá thực hiện trong phân tích chính sách
6.1.1 Bản chất của đánh giá
6.1.2 Chức năng của đánh giá
6.1.3 Tiêu chuẩn đánh giá
6.2 Tiếp cận đánh giá thực hiện chính sách
6.2.1 Đánh giá Pseudo
6.2.2 Đánh giá hình thức
6.2.3 Đánh giá lý thuyết của quyết định
6.2.4 Phương pháp đánh giá
6.3 Sử dụng các thông tin thực hiện chính sách
6.3.1 Các đặc tính của thông tin
6.3.2 Phương thức thẩm định
6.3.3 Cấu trúc của vấn đề
6.3.4 Cấu trúc hành chính, chính trị
6.3.5 Tương tác giữa các chủ tài chính
6.2 Nội dung thực hành: Không có
Trang 96.3 Nội dung bài tập lớn, tiểu luận: Không có
7) Nội dung chi tiết và kế hoạch triển khai:
Tiết
thứ
Nội dung giảng
dạy
Hình thức
tổ chức giảng dạy
Tài liệu đọc, tham khảo
Yêu cầu sinh viên chuẩn bị
Ghi chú
1 Chương 1: Khung
phân tích chính
sách
1.1 Những hiểu
biết chung về phân
tích chính sách
1.1.1 Định nghĩa
1.1.2 Nguyên tắc
phân tích chính
sách
1.1.3 Các loại
thông tin cho phân
tích chính sách
1.1.4 Hệ thống
chính sách
Lý thuyết chính từ trang- Giáo trình
7-10
- Đọc trước tài liệu
2 Chương 1: (Tiếp)
1.2 Quy trình
hoạch định chính
sách
1.2.1 Cấu trúc vấn
đề chính sách
1.2.2 Dự báo
tương lai chính
sách
1.2.3 Đề xuất
chính sách
1.2.4 Quản trị
chính sách
1.2.5.Đánh giá
chính sách
Lý thuyết chính từ trang- Giáo trình
11-16
- Đọc trước tài liệu
3 Chương 1: (Tiếp)
1.3 Quy trình thực
thi chính sách
1.3.1 Hệ thống
văn bản chính sách
1.3.2 Hướng dẫn
Lý thuyết - Giáo trình
chính từ trang 17-20
- Đọc trước tài liệu
Trang 10thực hiện chính
sách
1.3.3 Thực hiện
chính sách
4 Chương 1: (Tiếp)
1.4 Các loại hình
phân tích chính
sách
1.4.1.Phân tích
tương lai chính
sách
1.4.2.Phân tích
quá khứ chính
sách
1.4.3.Phân tích hệ
thống
Lý thuyết
- Giáo trình chính từ trang 21-23
- Đọc trước tài liệu
5 Chương 1: (Tiếp)
1.4 (Tiếp)
1.4.4 Lý thuyết
quyết định chuẩn
tắc và mô tả
1.4.5 Tìm vấn đề
và giải quyết vấn
đề
1.4.6 Tính đa
chiều của thông
tin
Lý thuyết chính từ trang- Giáo trình
21-23
- Đọc trước tài liệu
6 Chương 2: Cấu
trúc vấn đề chính
sách
2.1 Bản chất của
cấu trúc vấn đề
chính sách
2.1.1.Tính ưu tiên
của cấu trúc vấn
đề chính sách
2.1.2 Tính phức
tạp của vấn đề
chính sách
2.1.3.Ba cấp độ
của cấu trúc vấn
đề chính sách
Lý thuyết từ trang 25-31- Giáo chính - Đọc trước tàiliệu
7 Chương 2: (Tiếp) Lý thuyết - Giáo trình - Đọc trước tài
Trang 112.2 Cấu trúc vấn
đề trong phân tích
chính sách
2.2.1 Tính sáng
tạo trong cấu trúc
vấn đề
2.2.2 Các giai
đoạn của cấu trúc
vấn đề
2.2.3 Sai số loại 3
chính từ trang
8 Chương 2: (Tiếp)
2.3 Các mô hình
cấu trúc vấn đề
chính sách
2.3.1 Mô hình mô
tả
2.3.2 Mô hình
chuẩn tắc
2.3.3 Mô hình
khẩu ngữ
Lý thuyết
- Giáo trình chính từ trang 33-40
- Đọc trước tài liệu
9 Chương 2: (Tiếp)
2.3 (Tiếp)
2.3.4.Mô hình
biểu tượng
2.3.5 Mô hình thủ
tục
2.3.6 Mô hình
thay thế và kỳ
vọng
Lý thuyết
- Giáo trình chính từ trang 33-40
- Đọc trước tài liệu
10 Chương 2: (Tiếp)
2.4 Các phương
pháp cấu trúc vấn
đề
2.4.1 Phân tích
biên
2.4.2 Phân tích
theo phân loại vấn
đề
2.4.3 Phân tích
thứ bậc
2.4.4 Phân tích
thay thế
2.4.5 Tấn công
Lý thuyết - Giáo trình
chính từ trang 41-53
- Đọc trước tài liệu
Trang 122.4.6 Phân tích đa
chiều
2.4.7 Phân tích
giả thuyết
2.4.8 Lược đồ hóa
luận cứ
11 Chương 3: Dự báo
tương lai của
chính sách
3.1 Dự báo trong
phân tích chính
sách
3.1.1 Đích của dự
báo
3.1.2 Tính giới
hạn của dự báo
3.1.3 Các loại
tương lai
3.1.4 Mục tiêu và
đối tượng của
chính sách trong
dự báo tương lai
gần
3.1.5 Căn cứ xác
định mục tiêu, đối
tượng của chính
sách và ảnh hưởng
lan tỏa
3.2 Các tiếp cận
dự báo
3.2.1 Đối tượng
3.2.2 Cơ sở
3.2.3 Phương
pháp và kỹ thuật
Lý thuyết
- Giáo trình chính từ trang 55-61
- Đọc trước tài liệu
12 Chương 3: (Tiếp)
3.3 Dự báo ngoại
suy
3.3.1 Phân tích
chuỗi thời gian
3.3.2 Ước lượng
xu thế tuyến tính
3.3.3 Chuỗi thời
Lý thuyết - Giáo trình
chính từ trang 62-72
- Đọc trước tài liệu
Trang 13gian phi tuyến
3.3.4 Ngoại suy
trọng số
3.3.5 Biến đổi dữ
liệu
3.3.6 Phương
pháp luận về thất
bại của chính sách
13 Chương 1: Phân
tích quy trình
phân tích chính
sách qua một ví dụ
cụ thể?
trước quy trình phân tích chính sách
- Chuẩn bị trước nội dung thảo luận
14 Chương 1: Phân
tích quy trình
phân tích chính
sách qua một ví dụ
cụ thể?
trước quy trình phân tích chính sách
- Chuẩn bị
dung thảo luận
15 Chương 1: Phân
tích các giai đoạn
của quy trình
hoạch định chính
sách qua một
trường hợp nghiên
cứu?
trước các giai đoạn của quy trình hoạch định chính sách
- Chuẩn bị
dung thảo luận
16 Chương 2: Phân
tích các mô hình
chính sách trong
những dự án cụ
thể?
trước các mô hình chính sách trong những dự án
cụ thể mà mỗi nhóm có ý định nghiên cứu
Trang 14- Chuẩn bị
dung thảo luận
17 Chương 2: Phân
tích các mô hình
chính sách trong
những dự án cụ
thể?
trước các mô hình chính sách trong những dự án
cụ thể mà mỗi nhóm có ý định nghiên cứu
- Chuẩn bị
dung thảo luận
18 Chương 2: Phân
tích các mô hình
chính sách trong
những dự án cụ
thể?
trước các mô hình chính sách trong những dự án
cụ thể mà mỗi nhóm có ý định nghiên cứu
- Chuẩn bị trước nội dung thảo luận
19 Kiếm tra Giữa học
phần
- Ôn từ chương 1 đến chương 3
20 Chương 3: (tiếp)
3.4 Dự báo lý
thuyết
3.4.1 Sơ đồ lý
thuyết
3.4.2 Mô hình hóa
lý thuyết
3.4.3 Mô hình
nhân quả
3.4.4 Phân tích
Lý thuyết - Giáo trình
chính từ trang 73-92
- Đọc trước tài liệu
Trang 15hồi quy
3.4.5 Ước lượng
điểm và ước lượng
khoảng
3.4.6 Phân tích
tương quan
3.5 Dự báo
chuyên gia
3.5.1 Kỹ thuật
Delphi
3.5.2 Phân tích
tác động chéo
3.5.3 Đánh giá
tính khả thi
21 Chương 4: Đề
xuất hoạt động
chính sách
4.1.Căn cứ đề xuất
hoạt động chính
sách
4.1.1 Phân tích
biện giải
4.1.2 Mô hình lựa
chọn giản đơn
4.1.3 Mô hình lựa
chọn phức tạp
4.1.4 Mô hình tối
ưu hóa
4.1.5.Tiêu chuẩn
lựa chọn ra quyết
định chính sách
4.2 Tiếp cận đề
xuất hoạt động
chính sách
4.2.1 Lựa chọn
công cộng và lựa
chọn cá nhân
4.2.2 Cung và cầu
4.2.3 Phân tích lợi
ích – chi phí
4.2.4 Phân tích
chi phí – hiệu quả
Lý thuyết
- Giáo trình chính từ trang 93-107
- Đọc trước tài liệu
22 Chương 4: (Tiếp) Lý thuyết - Giáo trình - Đọc trước tài