skkn giải pháp hình thành năng lực, phẩm chất cho HS lớp 4 theo thông tư số 30TT BGDĐT

Lí do chọn đề tài: Với học sinh tiểu học, các năng lực được hình thành và phát triển trong quátrình trải nghiệm, tham gia thường xuyên vào các hoạt động học tập, sinh hoạt tậpthể, vận dụ

Giải pháp hình thành năng lực, phẩm chất cho

HS lớp 4 theo Thông tư số 30/TT-BGD&ĐT "

1.PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài:

Với học sinh tiểu học, các năng lực được hình thành và phát triển trong quátrình trải nghiệm, tham gia thường xuyên vào các hoạt động học tập, sinh hoạt tậpthể, vận dụng kiến thức trong cuộc sống hàng ngày Điều này được thể hiện quaviệc tự phục vụ, tự quản; giao tiếp hợp tác; tự học và giải quyết vấn đề Các phẩmchất của HS được hình thành và phát triển trong quá trình trải nghiệm, tham giathường xuyên vào các hoạt động học tập, sinh hoạt tập thể, vận dụng kiến thứctrong cuộc sống hàng ngày; chia sẻ, hợp tác, giao tiếp, ứng xử với bạn bè, thầy cô,người lớn Điều này được thể hiện qua việc chăm học, chăm làm, tích cực tham giahoạt động giáo dục; Tự tin, tự trọng, tự chịu trách nhiệm; Trung thực, kỉ luật, đoànkết; Yêu gia đình, bạn bè, con người

GV sẽ quan sát các biểu hiện trong hoạt động của học sinh hàng ngày, hàngtuần để nhận xét, nhận định sự hình thành và phát triển một số năng lực, phẩmchất, từ đó động viên, khích lệ, giúp HS khắc phục khó khăn, phát huy ưu điểm vàcác tố chất riêng, điều chỉnh hoạt động để tiến bộ, ứng xử kịp thời để tiến bộ

Thực hiện Nghị quyết số 29- NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban chấp hànhTrung ương về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng côngnghiệp hóa hiện đại hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế: “ Đổi mới căn bản hình thức và phương phápthi, kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo”, “Phối hợp sử dụng kết quả đánhgiá trong quá trình học với đánh giá cuối kì, cuối năm học; đánh giá của người dạyvới tự đánh giá của người học ; đánh giá của nhà trường với đánh giá của gia đình

và xã hội”, ngày 28/8/2014 Bộ trưởng Bộ Giáo dục, đào tạo đã ban hành Thông tư

số 30/2014 về đánh giá Học sinh Tiểu học Thông tư 30 bắt đầu có hiệu lực từ

ngày 15/10/2014 và chính thức được áp dụng vào việc đánh giá học sinh cáctrường Tiểu học trên toàn quốc Từ chỗ kiểm tra đánh giá thường xuyên bằng điểm

số và chủ yếu hướng vào ghi nhớ kiến thức trước đây, được thay bằng đánh giáthường xuyên bằng nhận xét và kiểm tra đánh giá hướng vào năng lực, chú ý nhậnxét, tư vấn, phản biện, mức độ thể hiện năng lực, phẩm chất học sinh Đặc biệt,cách đánh giá mới, không xếp loại học tập theo các mức giỏi, khá, trung bình, yếu,không so sánh học sinh này với học sinh khác nhằm khuyến khích được các em tự

nỗ lực vươn lên, góp phần đáng kể giảm áp lực điểm số, căn bệnh thành tích tronggiáo dục Vậy làm thế nào để hình thành cho cho học sinh sự phát triển đúng đắnlâu dài về phẩm chất, năng lực theo Thông tư số 30/TT-BGD&ĐT về việc đánh giáhọc sinh tiểu học ? Để làm tốt nội dung trên đòi hỏi người giáo viên phải thực sự

có cái nhìn sâu rộng, sự linh động sáng tạo, ứng xử thích hợp đối với từng đốitượng học sinh, để có thể dẫn dắt các em từ chỗ chưa có ý thức phải thực hiện theo

sự nhắc nhở và cuối cùng đă có ý thức chuyển sang tự giác học tập, sinh hoạt

Là một người giáo viên Tiểu học trực tiếp giảng dạy lớp 4, tôi xác định rõtrọng trách, xem mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục học sinh phát triển nănglực, phẩm chất cho HS trong điều kiện xã nhà trường thuộc địa bàn còn khó khăn,

là vấn đề không đơn giản nó khiến bản thân tôi trăn trở, chọn đề tài nghiên cứu:

"

Giải pháp hình thành năng lực, phẩm chất cho HS lớp 4 theo Thông tư số 30/TT-BGD&ĐT "

1.2 Điểm mới của đề tài:

Trường thuộc địa bàn xã còn khó khăn, Tỉ lệ hộ nghèo, cận nghèo còn nhiều,một bộ phận phụ huynh mãi làm ăn chưa quan tâm đến việc học tập của con em,phần nào ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục các em học sinh Điểm mới của đề tàilà:

- Giúp HS có kỹ năng giao tiếp nhằm hình thành và phát triển năng lực vàphẩm chất theo hướng tích cực giúp HS tự tin sáng tạo trong việc tìm tòi, khámphá tri thức

- Tạo được sự chuyển biến tích cực về nhận thức cho phụ huynh trong côngtác giáo dục học sinh Có mối quan hệ chặt chẽ giữa giáo viên chủ nhiệm và phụhuynh thông qua việc thiết lập kênh thông tin điện tử: Bằng điện thoại, gmail đểtrao đổi các thông tin kịp thời về công tác giáo dục học sinh đối với các phụ huynh,

hộ gia đình đi làm ăn xa Hình thành thói quen cho phụ huynh thường xuyên quantâm, tạo điều kiện thuận lợi để học sinh học tập

- Phối hợp với giáo viên bộ môn tạo cho các em môi trường giao tiếp tốt từ

đó các em có nền nếp học tập tự giác, tích cực, đồng thời nâng cao chất lượng côngtác giáo dục về năng lực, phẩm chất cho học sinh

2 PHẦN NỘI DUNG 2.1 Thực trạng:

2.1.1 Thuận lợi:

- Ban giám hiệu luôn quan tâm đến chất lượng dạy và học.

- Tổ chuyên môn, đoàn thể trong nhà trường luôn tạo điều kiện giúp đỡ hỗ

trợ nhiệt tình về mọi mặt

- Cơ sở vật chất của trường đảm bảo cho việc dạy và học: Lớp học rộng rãi,

thoáng mát, bàn ghế đầy đủ đúng quy cách phù hợp cho các em học sinh

- Thông qua cuộc họp phụ huynh Nhà trường đã chỉ đạo GVCN triển khai

Thông tư 30 đến tận từng phụ huynh để cùng phối kết hợp trong giáo dục và đánhgiá học sinh

- Bản thân nhiệt tình trong công tác, hết lòng vì học sinh thân yêu.

- Một số phụ huynh đã quan tâm đến việc học tập của con em mình Côngtác xã hội hóa giáo dục được phát triển

- Lớp 4A là lớp được Nhà trường mạnh dạn đăng ký học theo mô hìnhVNEN từ lớp 2 lên đây là một thuận lợi cho việc hình thành các năng lực, phẩmchất để các em phát triển toàn diện

- Phần lớn học sinh ngoan ngoãn, biết yêu thương đoàn kết giúp đỡ lẫn nhautrong học tập

2.1.2 Khó khăn:

còn một số em ý thức học tập chưa cao: Học sinh đến lớp không đúng giờ, quênmang dụng cụ học tập, chưa tập trung chú ý trong giờ học, chưa hợp tác trongnhóm gây ảnh hưởng đến việc học tập cũng như nề nếp của lớp

-Nhiều em còn rụt rè, chưa mạnh dạn tự tin; còn thụ động trong học tập và

sinh hoạt chung Một số em chưa biết cách diễn đạt, trình bày, ứng xử có phần còn mang tính “ tuỳ tiện ” Một số ít em tiếp thu bài còn chậm nhưng chưa dám tìm kiếm sự giúp đỡ của bạn, của cô giáo về những điều mình chưa biết

2.1.3 Điều tra khảo sát, thống kê một số kĩ năng:

* Khảo sát nội dung: “Thảo luận nhóm” qua quan sát HS thực hành thảo luận nhóm trong một số tiết Toán, Tiếng Việt, Khoa học.

TSHS

Năng lực hợp tác nhóm

ra khỏi nhóm, không chia sẻ

* Khảo sát về chất lượng môn Toán- Ti ng Vi t ếng Việt đầu năm học: ệt đầu năm học: đầu năm học: u n m h c: ăm học: ọc:

Tiếng Việt 5 18,5 9 33.3 9 33,3 4 14,8

Từ những thực trạng trên là giáo viên chủ nhiệm lớp tôi đã băn khoăn, tìmtòi để tìm ra những giải pháp nhằm hình thành năng lực, phẩm chất của học sinhlớp mình phụ trách Với mong muốn được góp một phần kinh nghiệm của mìnhvào việc giáo dục một số năng lực, phẩm chất cho học sinh theo Thông tư 30/BộGDĐT là điều thực sự cần thiết

để phân loại các biện pháp giáo dục Đối với những học sinh nghèo, học sinh gặphoàn cảnh khó khăn thì luôn kết hợp với nhà trường, hội cha mẹ học sinh, các banngành đoàn thể khác tạo mọi điều kiện giúp đỡ các em về mọi mặt tinh thần cũngnhư vật chất

Sau khi nhận lớp tôi đã tìm hiểu kỹ từng em thông qua phụ huynh bằngnhững câu hỏi thông thường như: hỏi tên, tuổi, sở thích,…khen ngợi đồ dùng củacác em để giúp các em mạnh dạn, tự tin và cảm thấy gần gũi với giáo viên hơn.Nhất là đối với những em nhút nhát, chưa tự tin khi chia sẻ ý kiến trước đám đông.Qua phụ huynh giáo viên còn phải biết thêm về những mặt ưu điểm, khuyết điểmcủa từng em để phát huy và có biện pháp khắc phục

Tôi luôn tạo ra sự gần gũi với các em trong học tập cũng như trong giao tiếp,vui chơi để phát hiện khả năng nhận thức tư duy ở mỗi em Thường xuyên theo dõi

để phát hiện học sinh nào chăm học, học sinh nào lười học, em nào trung thực, emnào chưa trung thực Với những em lười học, tôi thường động viên các em bằng

những lời nói nhẹ nhàng, bằng những tuyên dương tán thưởng khi các em chămhọc hơn Với những em chưa trung thực, tôi thường dùng các câu chuyện có tìnhhuống để kể cho các em nghe, cho các em liên hệ giáo dục qua câu chuyện đó.

Ví dụ:

Với những học sinh thuộc gia đình có hoàn cảnh khó khăn, đầu năm học các

em chưa đủ sách vở để học thì giáo viên mượn sách trong tủ sách dùng chung đểcho các em học

Với những học sinh còn rụt rè, nhút nhát tôi luôn gần gũi, trò chuyện, tronggiờ học thường tạo cơ hội cho các em được bày tỏ ý kiến của mình

2.2.2 Tìm hiểu về tâm lí, năng lực phẩm chất, kiến thức kĩ năng thông qua giáo viên dạy ở các em ở lớp 4:

Ngay từ đầu năm học nhà trường đã có kế hoạch cụ thể trong công tácchuyển giao tiếp nhận học sinh từ lớp dưới

Vào kì thi cuối mỗi năm học Ban giám hiệu trường tiểu học thống nhất và có

dự kiến phân công GVCN lớp năm sau tiến hành coi chấm thi nghiệm thu chấtlượng của lớp dưới Tiến hành kiểm tra kiến thức và năng lực của học sinh, quakiểm tra tôi đã nắm bắt được những học sinh có năng lực nổi trội hoặc còn hạn chếnhư: Em nào đọc tốt, rõ lưu loát, học sinh nào viết chữ đẹp, em nào nắm chắc vềtoán, em có kĩ năng tính toán chậm, diễn đạt trong viết văn còn lủng củng

Ngoài ra tôi còn gặp giáo viên đã trực tiếp giảng dạy các em để tìm hiểu rõ

về tình hình mọi mặt của từng học sinh, để nắm được các mặt mạnh, mặt yếu củatừng học sinh, đặc biệt là năng lực của các em Qua đó, tôi biết được học sinh nàohọc giỏi, có năng lực nổi trội nào, học sinh nào ngoan, gia đình của học sinh đãquan tâm đến các em để từ đó có biện pháp cụ thể hơn cho lớp mình trong nămhọc tới

Ví dụ: Ở lớp 4 có em Đoàn Kim Quý hiện đang là học sinh lớp 4 tôi chủnhiệm, ở lớp 4 em là học sinh có năng khiếu đặc biệt về môn Mỹ thuật Thế nhưng

em lại học chậm các môn học khác Hay em Nguyễn Thị Thùy Nhung ở lớp 3 em

có năng lực quản lý tốt, mấy năm liền làm lớp trưởng từ lớp 1- 3, em Nguyễn ThịThu Hà có năng khiếu nổi trội là kể chuyện hay và hát hay

Qua việc nắm bắt tình hình của từng học sinh, giáo viên lên kế hoạch đặt ramục tiêu cụ thể cho từng học sinh của lớp mình để giúp các em vừa học tốt vừaphát huy được thế mạnh của mình

2.2.3 Xây dựng kế hoạch, nề nếp nội quy lớp học :

Từ việc điều tra sơ khảo đã nắm được mặt mạnh, mặt yếu của lớp từ đó cóbiện pháp giáo dục thích hợp: Tổ chức cho lớp bầu ra Hội đồng tự quản của lớp,Hội đồng tự quản phải là người có học lực khá giỏi, đối xử hoà đồng với bạn bè,mạnh dạn, nhanh nhẹn, nhiệt tình trong công việc được giao, có khả năng điềuhành, tự quản lớp hoạt động tốt

Xây dựng lớp có nề nếp tốt tức là tạo cho các em học sinh có năng lực tựquản tốt, vì vậy ngay từ đầu năm học giáo viên chủ nhiệm phải lên kế hoạch cho cảnăm học, từng tháng, từng tuần dựa trên kế hoạch của nhà trường Xây dựng được

nề nếp tự quản, bầu chọn được Hội đồng tự quản của lớp gồm: 1 Chủ tịch Hộiđồng, 2 Phó Chủ tịch, 5 trưởng ban phụ trách theo các ban: Ban học tập, văn nghệ,sức khỏe, đối ngoại, thư viện Sau khi bầu xong, giáo viên họp Hội đồng tự quản

và các trưởng ban để phân công quán triệt rõ nhiệm vụ cho từng em GVCN cùngHội đồng tự quản và các ban xây dựng các nội quy của lớp cụ thể, rõ ràng cho cảnăm học

Ngoài ra, giáo dục các em phải: “Nói lời hay, làm việc tốt”, “Gọi bạn xưngmình” Thường xuyên giáo dục các em có tính tự giác, chấp hành tốt nội quy củalớp, của trường Muốn các em thực hiện tốt, nghiêm túc thì người giáo viên chủnhiệm lớp phải thực sự gương mẫu về mọi mặt, phải là: “Tấm gương sáng cho họcsinh noi theo”, nói phải làm, đề ra phải thực hiện và khen chê đúng mực Vì họcsinh tiểu học các em đang ở lứa tuổi nhỏ nên giáo dục nghiêm khắc nhưng cởi mởgần gũi độ lượng, luôn vị tha đối với học sinh biết nhận lỗi và sửa lỗi, tuyệt đốikhông trù ém sĩ nhục học sinh

Trong học tập không những chú trọng rèn luyện cho học sinh bằng nhiềuhình thức khác nhau mà còn chú trọng khâu nề nếp ngay từ đầu năm như vào lớpthuộc bài, lên lớp hiểu bài, trật tự nghe giảng trong giờ học, trong lớp Ban học tậpkiểm tra bài tập về nhà của các bạn trong tổ Vì nề nếp tốt là cực kì quan trọnggóp một phần lớn quyết định kết quả học tập của học sinh Chính vì thế ngay từđầu năm học, giáo viên phải quán triệt nề nếp bằng cách: Cho cả lớp học nội quylớp học, và mọi quy định của giáo viên, nội quy của nhà trường và 5 điều Bác Hồdạy.

Để giúp các em biết đem đúng đồ dùng học tập cho từng buổi học (vì đầunăm phần lớn các em chưa biết đọc chữ ), giáo viên sử dụng các chữ số để đánhdấu vào các cuốn sách, để các em không lẫn lộn Với phương pháp này giáo viênkhông mất nhiều thời gian, không tạo áp lực đối với học sinh mà còn giúp cho lớp

đi vào nề nếp tốt

Ví dụ: Phía trên tay trái góc bảng ghi rõ lớp, sĩ số học sinh, dưới sĩ số là các

kí hiệu ở góc bảng; + , B , V , S , 1, 2, 3, 4

Chỉ vào + là cả lớp trật tự lắng nghe giáo viên giảng bài

Khi viết kí hiệu B là cả lớp lấy bảng con cá nhân làm bài

Giáo viên gõ thước đầu tiên học sinh đưa bảng, thước thứ hai là quan sát,nhận xét bài trên bảng, thước thứ ba xóa bảng

Giáo viên ghi kí hiệu / học sinh đọc cá nhân, // đọc đồng thanh nhóm, /// cảlớp đọc

Giáo viên ghi kí hiệu 1 dành cho học sinh khó khăn trong học tập

Khi viết kí hiệu S là học sinh mở sách, kí hiệu V là lấy vở ra để ghi hoặc làmbài tập tại lớp Sau khi học sinh làm xong thì giáo viên xoá các kí hiệu đó, học sinh

thi đua tổ đó đứng sau các tổ không có em nào vi phạm Muốn động viên phongtrào thi đua thì giáo viên chủ nhiệm phải công minh, tuyệt đối không thiên vị theocảm tính, từ đó gây lòng tin với các em.

Không những giáo dục học sinh có nề nếp tốt trong giờ học, trong lớp màcòn thường xuyên giáo dục các em có nề nếp tốt trong mọi hoạt động, sinh hoạtngoài giờ

Ví dụ: Bắt đầu có trống báo là các em có mặt đầy đủ ở lớp để lớp trưởng,

lớp phó, tổ trưởng kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà sau đó các em ngồi vào truy bàidưới sự chỉ đạo của lớp trưởng, tổ chức cho các em đi vào nề nếp truy bài, tuy giáoviên không có mặt ở lớp các em vẫn làm tốt

Nhưng cũng không phải phó mặc cho cán bộ lớp, giáo viên chỉ nghe lớptrưởng báo cáo kết quả chuẩn bị bài của các em mà ngoài 5 phút kiểm tra đột xuất

1, 2 bài trong mỗi tổ Áp dụng biện pháp này đỡ tốn thời gian, không chiếm mấtgiờ dạy mà còn rèn cho học sinh tính tự giác cao, đồng thời hạn chế đùa nghịch củacác em khi chưa vào học

2.2.4 Phân loại đối tượng học sinh trong lớp, đưa ra các biện pháp cụ thể để giáo dục học sinh:

Căn cứ vào tình hình của lớp sau một thời gian học tập, tiến hành phân loại đốitượng học sinh trong lớp để biết có bao nhiêu học sinh tốt, có bao nhiêu học chưatốt Để có biện pháp giáo dục các em về mặt nào, môn nào để còn kịp thời bồidưỡng nâng cao trình độ đồng đều của lớp

Những em yếu, chậm tiến bộ thì xếp các em ngồi vị trí giáo viên dễ tiếpcận, xếp một em học tốt ngồi bên cạnh, giao nhiệm vụ cho em kèm bạn yếu quatừng tiết học, bài học trong mọi giờ học Đồng thời cũng tiện cho giáo viên theodõi hướng dẫn học sinh học tập và theo dõi kết quả học tập của các em qua từngbài học Đặc biệt cần chú ý phát triển tư duy nâng cao kiến thức bồi dưỡng họcsinh có năng lực học tập tốt

Bên cạnh đó, giáo viên thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt cho các emhát tập thể, chơi các trò chơi dân gian để giúp các em càng gần nhau hơn, thânthiện cùng nhau hơn, giúp các em phát huy khả năng giao tiếp, ứng xử tình huống

dễ dàng hơn

Giáo viên gặp gỡ phụ huynh thường xuyên để tìm hiểu thêm về hoàn cảnhriêng của từng em, từ đó có cách giúp đỡ cho phù hợp Đồng thời kêu gọi sự phốihợp chặt chẽ giữa phụ huynh và giáo viên trong việc xây dựng thời gian biểu học ởnhà, nhắc nhở việc chuẩn bị đồ dùng học tập trước khi đến lớp, kiểm tra bài làm,bài học ở nhà cho hoàn chỉnh

Đối với học sinh cá biệt, giáo viên cần phải tăng cường việc gặp gỡ, trao đổithường xuyên với phụ huynh để nắm rõ nguyên nhân, từ đó tìm biện pháp khả thinhất để giúp đỡ em nhiều hơn Chú ý khai thác điểm tốt dù nhỏ nhất để khích lệ,động viên, khen thưởng kịp thời, gây sự chú ý, ngưỡng mộ của các bạn trong lớp,tạo niền tin, để các em thấy được việc học là quan trọng, là tương lai sau này củamột đời người, là niềm hy vọng của gia đình và xã hội, từ đó các em sẽ có ý thứchơn và chuyển hướng rõ rệt Điều tối kỵ nhất là đừng nhìn các em với cái nhìn gaygắt, và không nên nhớ hoài những thói hư, tật xấu của các em, với cái tâm của mộtngười thầy, của một người mẹ hãy mở rộng tấm lòng vị tha với các em hơn mớithật sự cảm hóa các em dần hoàn thiện hơn

Đối với những em gia đình gặp hoàn cảnh khó khăn, giáo viên cần có sựquan tâm đặc biệt hơn, tham mưu với lãnh đạo nhà trường với Ban đại diện CMHS

hỗ trợ về vật chất, động viên về tinh thần tạo điều kiện cho các em được tham giahọc tập tốt, ngoài ra giáo viên cần phải trao đổi với phụ huynh động viên cho các

em đi học chuyên cần, không bỏ dở nữa chừng dù trong bất cứ hoàn cảnh nào

Không chỉ quan tâm đến học sinh cá biệt mà một khâu quan trọng trongcông tác chủ nhiệm là giáo viên cần phải quan tâm đến những em tốt, những em cónăng khiếu bẩm sinh như vẽ đẹp, hát hay, kể chuyện tốt… cử tham gia các phong