Thúc đẩy chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ về nông nghiệp

góp to lớn của chính sách chuyển giao kỹ thuật tiến bộ vào trong sản xuất.Xuất phát từ thực tiễn đó, chúng tôi đi đến việc tìm hiểu đề tài: “Thúc đẩy chuyển giao tiến bộ khoa học và công

I Lời mở đầu1.1 Tính cấp thiết

Việt Nam – 1 đất nước hiện đang nổi lên là một điểm nóng của sự pháttriển Chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy sự chuyển mình to lớn của kinh tế - vănhóa – xã hội trong thời gian qua Đi lên từ một nước nghèo nàn, lạc hậu, chịunhững tàn phá nặng nề của 2 cuộc chiến tranh lịch sử Với sự nỗ lực, cố gắng của

cả 1 hệ thống thì những khó khăn ban đầu đã dần được đẩy lùi Quá trình xâydựng và phát triển đã nâng vị thế của Việt Nam lên một tầm cao mới Ngày nay,trong con mắt của bạn bè quốc tế Việt Nam hiện lên không phải chỉ là một đấtnước của những con người anh dũng, bất khuất mà còn là hiện thân của nhữngbước tiến, hướng đi mới

Đi cùng với sự phát triển của kinh tế, ngành nông nghiệp nước ta trongnhiều thập kỷ qua đã đạt được những thành tựu to lớn, làm thay đổi bộ mặt của đấtnước Từ một nước nhập khẩu lương thực thì hiện nay Việt Nam đã trở thành mộtnước đứng thứ hai trên thế giới về xuất khẩu gạo Để có được những thành quả đó,không thể phủ nhận vai trò của khoa học – công nghệ và sự vận dụng những tiến

bộ đó vào trong sản xuất

Lịch sử ngành nông nghiệp đã cho thấy rằng, muốn giải quyết tốt vấn đề anninh và an toàn lương thực của một quốc gia thì đòi hỏi phải đưa khoa học - kỹthuật vào trong sản xuất Trong những năm qua, quá trình chuyển giao kỹ thuậttiến bộ (KTTB) ở nước ta đã diễn ra khá mạnh mẽ nhưng so với các nước trên thếgiới thì còn ở một tầm rất hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu của sự phát triển.Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay khi đã bước chân vào sân chơi thương mại thếgiới (WTO) thì đó càng là một yêu cầu cần giải quyết Để có thể đứng vững trướcnhững cạnh tranh diễn ra từ mọi phía, nông nghiệp cần phải đảm bảo được các vấn

đề về số lượng và chất lượng của sản phẩm Điều đó đòi hỏi phải có sự đóng

góp to lớn của chính sách chuyển giao kỹ thuật tiến bộ vào trong sản xuất.

Xuất phát từ thực tiễn đó, chúng tôi đi đến việc tìm hiểu đề tài: “Thúc đẩy chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ về nông nghiệp” nhằm đánh giá thực trạng,

đề xuất giải pháp thực hiện hiệu quả chuyển giao, ứng dụng các kết quả nghiêncứu vào sản xuất nông nghiệp

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về bản chất, cơ sở khoa học của chính sáchchuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ về nông nghiệp - Thực tiễn chính sáchchuyển giao chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ về nông nghiệp

- Trên cơ sở đó đưa ra một số ý kiến đóng góp và định hướng cho chínhsách chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ về nông nghiệp trong giai đoạnhiện nay

1.4 Phương pháp nghiên cứu

1.4.1 Phương pháp thu thập thông tin

Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp: Những thông tin đã được công bốtrên các tạp chí, các trang web, ấn phẩm

1.4.2 Phương pháp phân tích

Sử dụng một số mô hình để phân tích: thặng dư của người tiêu dùng, ngườisản xuất, sự dịch chuyển của an sinh xã hội…

II Cơ sở lý luận của chính sách chuyển giao KTTB trong

nông nghiệp2.1 Khái niệm

Chính sách chuyển giao KTTB là tập hợp các chủ trương và hành độngcủa Chính phủ nhằm thể hiện sự tác động, can thiệp của Chính phủ vào lĩnhvực chuyển giao KTTB, đưa các KTTB đã được khẳng định là đúng đắn trongthực tiễn vào áp dụng trên diện rộng để đáp ứng nhu cầu của sản xuất và đờisống của con người

Như vậy có thể thấy, chuyển giao KTTB là một công đoạn tiếp theo củaquá trình nghiên cứu Nếu một kỹ thuật được coi là tiến bộ, khi đem tiến hànhchuyển giao thử nghiệm nếu phù hợp sẽ được triển khai chuyển giao trên diệnrộng

Có một mối quan hệ khá chặt chẽ giữa chính sách chuyển giao KTTBtrong nông nghiệp và chính sách nghiên cứu Xuất phát từ thực tiễn, nhữngkhó khăn và yêu cầu của cộng đồng mà nghiên cứu được tiến hành Nhưngmột nghiên cứu không thể được coi là thành công nếu không có sự chuyểngiao những thành quả đó vào thực tiễn “Nếu nghiên cứu mà không gắn vớichuyển giao thì kết quả nghiên cứu không góp phần giải quyết các vấn đề thựctiễn, sẽ có khoảng cách lớn giữa lý thuyết và thực tiễn Nếu chuyển giao màkhông gắn với nghiên cứu thì công tác chuyển giao sẽ không có các kỹ thuậttiến bộ để đưa tới người nông dân” (Đỗ Kim Chung, 2005)

Cần phân biệt sự khác nhau giữa thuật ngữ “chuyển giao tiến bộ kỹthuật” với “chuyển giao kỹ thuật tiến bộ” trong nông nghiệp Chuyển giao tiến

bộ kỹ thuật là sự chuyển giao một yếu tố kỹ thuật nào đó được coi là tiến bộnhưng chưa thật khả thi ở thực tiễn Còn chuyển giao kỹ thuật tiến bộ là những

thành tựu khoa học và công nghệ đã được khẳng định là phù hợp ở trong thựctiễn, đáp ứng được đòi hỏi của thị trường (Đỗ Kim Chung, 2005).

2.2 Đặc điểm

- Chính sách chuyển giao KTTB thường không được thực hiện như 1chính sách cụ thể mà nó thường được lồng ghép với các chính sách, chươngtrình, dự án khác Ví dụ như chính sách xóa đói giảm nghèo, chương trình135 “Phần lớn các nội dung chính sách được lồng ghép với các chỉ thị, nghịquyết của Đảng và Chính phủ về phát triển nông nghiệp và nông thôn” (ĐỗKim Chung, 2005)

- Khi hoạch định chính sách chuyển giao KTTB trong nông nghiệpngười ta phải căn cứ vào hệ thống công cụ, tư liệu sản xuất, trình độ sản xuất,điều kiện xã hội và trình độ áp dụng kỹ thuật tiến bộ của đất nước, địa phươnghay vùng sản xuất (Phạm Vân Đình, 2005)

- Đối tượng sản xuất nông nghiệp là cây trồng, vật nuôi nên chính sáchđưa ra cần phải căn cứ vào đặc điểm sinh trưởng và phát triển của từng loạicây trồng, vật nuôi nhất định

- Do đối tượng tiếp nhận và phạm vi tác động của chính sách chuyểngiao KTTB rộng, trình độ của người nông dân ở các vùng không đồng đều.Chính vì vậy, việc tiếp thu và thực hiện chính sách là không đồng đều giữa cácđịa phương và ngay cả giữa những nhóm người trong cùng địa phương (PhạmVân Đình, 2005)

- Nông dân là những người thiếu thông tin và bị hạn chế về trình độ tiếp cậnthị trường Vì vậy chính sách chuyển giao KTTB đưa ra cần phải dễ hiểu, dễ ápdụng, có hiệu quả nhanh chóng để người dân dễ làm, dễ thấy và tin tưởng

2.3 Mục tiêu của chính sách

- Giải quyết được những vấn đề khó khăn trong quá trình phát triển củanông nghiệp – nông thôn Các yếu tố thuộc về đầu vào của quá trình sản xuấtnhư: đất, nước, khí hậu…đang ngày càng trở nên khan hiếm trong khi đó nhucầu của con người thì ngày càng cao Có một chính sách chuyển giao KTTB

phù hợp sẽ góp phần giải quyết được những khó khăn đó

- Đảm bảo cho một nền nông nghiệp phát triển bền vững Khi cácKTTB được chuyển giao vào quá trình sản xuất sẽ góp phần tăng năng suấtnông nghiệp đồng thời tiết kiệm được nguồn tài nguyên của đất nước, đảmbảo được sự bền vững trong quá trình phát triển

- Giúp cho nông nghiệp có thể bắt kịp với xu hướng hội nhập Một nềnkinh tế khi đã hội nhập vào kinh tế thế giới, để có thể theo kịp xu hướngchung thì phải đảm bảo được những yêu cầu đặt ra Trong nông nghiệp nhữngyêu cầu, quy tắc đó là những vấn đề về chất lượng, độ an toàn của sản phẩm.Những KTTB như: các giống gen mới, sự tiến bộ của các yếu tố đầu vào…nếuđược chuyển giao vào sản xuất nông nghiệp sẽ giúp thực hiện được mục tiêu này

2.4 Nhân tố ảnh hưởng

Sự thành công của một kỹ thuật tiến bộ khi tiến hành chuyển giao vàotrong sản xuất phụ thuộc vào khá nhiều nhân tố Nhưng tựu chung lại thì cóthể xem xét trên những nhân tố chính như sau:

* Chính sách của Chính phủ

Với 1 nước xã hội chủ nghĩa thì chính sách của Chính phủ chính là địnhhướng cho quá trình phát triển Trong nông nghiệp, những chính sách về pháttriển nông nghiệp – nông thôn, về công tác chuyển giao KTTB có ảnh hưởnglớn đến hệ thống, phương thức, kết quả và hiệu quả của việc chuyển giao (ĐỗKim Chung, 2005)

Thông thường các công cụ được Chính phủ sử dụng bao gồm: chínhsách đầu tư cho khuyến nông, chính sách cán bộ chuyển giao, chính sách trợgiá đầu vào (giống, phân bón, thuốc BVTV…) để nông dân tiếp thu được kỹthuật mới và đưa những KTTB đó vào trong sản xuất Xu hướng chung hiệnnay là những chính sách đưa vào phải nhằm phát huy được cao độ vai trò củacác thành phần kinh tế, nhất là kinh tế tư nhân, nội lực của chính cộng đồngtiếp nhận KTTB Bên cạnh đó, cần kết hợp sự hỗ trợ hợp lý của những tácnhân bên ngoài cộng đồng như: các cơ quan Chính phủ, tổ chức khuyến nông,

cơ quan phát triển, các viện và các trường

* Năng lực hệ thống khuyến nông ở địa phương

Trong sản xuất nông nghiệp, vai trò của hệ thống khuyến nông chiếmmột vị trí khá quan trọng Đặc biệt với Việt Nam - một nước mà trình độ sản xuấtcòn lạc hậu thì việc đẩy mạnh công tác khuyến nông càng trở nên cần thiết

Một kỹ thuật được coi là tiến bộ, là phù hợp để triển khai vào một vùng,một địa phương nào đó nhưng tại đó năng lực của khuyến nông yếu kém thìchưa chắc mức độ thành công của việc chuyển giao sẽ cao

Năng lực khuyến nông ở đây bao gồm: sự phù hợp với điều kiện chínhtrị và xã hội của hệ thống tổ chức khuyến nông cơ sở, năng lực của cán bộkhuyến nông, phương pháp khuyến nông, khả năng về tài chính và sự kết hợpcủa các cơ quan liên đới trong chuyển giao (Đỗ Kim Chung, 2005) Bên cạnh

đó, sự thành công của việc chuyển giao còn gắn liền với các yếu tố thuộc vềbản thân của cán bộ khuyến nông như: kiến thức và sự hiểu biết về KTTB mà

họ chuyển giao tới người nông dân, khả năng am hiểu nông dân - nhữngphong tục tập quán của họ, khả năng phân tích vấn đề và cùng nông dân xâydựng giải pháp…Tất cả những nhân tố trên nếu được đảm bảo thì sẽ đem lạihiệu quả cao trong việc chuyển giao KTTB vào trong sản xuất nông nghiệp

* Công tác lập kế hoạch khuyến nông

Một hoạt động trước khi bắt đầu đưa vào triển khai nếu được lập kếhoạch cụ thể thì khả năng thành công sẽ cao hơn Kế hoạch trong khuyến nôngbao gồm những công việc như: xác định đúng nhu cầu của nông dân cần giảiquyết; các giải pháp phù hợp với người dân; tổ chức tốt nguồn lực để thựchiện, đánh giá, rà soát và hoàn thiện quy trình kỹ thuật và công nghệ Trongnhững năm gần đây, các nước đang phát triển có xu hướng chung là áp dụngphương pháp kế hoạch khuyến nông có sự tham gia của người dân vào các hoạtđộng chuyển giao (Đỗ Kim Chung, 2005) Đây được coi là một phương pháp đemlại hiệu quả khá cao, phù hợp với nhu cầu, điều kiện của địa phương

* Bản chất của KTTB được chuyển giao tới nông dân

Một KTTB khi tiến hành chuyển giao vào trong sản xuất nếu xuất phát

từ những khó khăn, yêu cầu của thực tiễn thì mức độ ứng dụng sẽ cao hơn.Bên cạnh đó, những yếu tố như: khả năng chia nhỏ của KTTB (tức là nó cóthể áp dụng được ở mọi cơ sở sản xuất lớn cũng như nhỏ), mức độ phù hợpvới trình độ và khả năng của người nông dân được đảm bảo thì công tácchuyển giao sẽ dễ đi đến thành công hơn

* Các nhân tố thuộc về nông dân

Nông dân - những người trực tiếp hưởng lợi từ chính sách có ảnh hưởngkhá lớn đến sự thành công của việc chuyển giao một KTTB vào trong sảnxuất Các nhân tố này bao gồm khả năng về vốn đầu tư, kỹ năng và kiến thứccủa nông dân, hình thức tổ chức sản xuất (quy mô lớn hay nhỏ), trình độ vănhoá, giới tính, lứa tuổi, kinh nghiệm và sự tiếp xúc xã hội (việc tham gia vàocác tổ chức xã hội như: CLB khuyến nông, hội nông dân…) Khả năng giaotiếp xã hội và cộng đồng của người nông dân như: sự tiếp xúc với cán bộ

khuyến nông, tiếp cận các nguồn thông tin đại chúng, với hàng xóm và bạn bècũng ảnh hưởng tích cực tới hiệu quả của công tác chuyển giao.

* Đặc điểm cộng đồng mà KTTB được chuyển giao tới

Các yếu tố về văn hoá, tập tục có ảnh hưởng khá lớn tới sự thành côngcủa một KTTB được chuyển giao vào trong sản xuất nông nghiệp Tại nhiềuvùng, nhiều địa phương chính những đặc điểm này đã làm cho một KT đượccoi là tiến bộ nhưng cũng không thể được người nông dân áp dụng vào sảnxuất Bên cạnh đó là các yếu tố như: cấu trúc làng xã, họ tộc, sự phân bố dân

cư, sự tiện lợi của thị trường… cũng có những ảnh hưởng nhất định tới kếtquả của quá trình chuyển giao KTTB tới nông dân (Đỗ Kim Chung, 2005)

2.5 Tác động của chính sách

* Đứng trên góc độ kỹ thuật

Một kỹ thuật tiến bộ khi được chuyển giao vào trong sản xuất sẽ gây ranhững tác động đến quá trình sản xuất nông nghiệp của người nông dân.Những tác động đó được biểu hiện ở 3 trường hợp cụ thể sau:

a Thay đổi công nghệ ảnh hưởng

đến quan hệ giữa yếu tố sản xuất và sản

phẩm

Với cùng một lượng yếu tố sản

xuất X1 nhưng sản lượng tăng từ Q1 →

Q2 khi sử dụng công nghệ 2 thay cho

công nghệ 1 Như vậy, quá trình chuyển

giao kỹ thuật tiến bộ đã góp phần làm

tăng sản lượng khi sử dụng cùng một

lượng các yếu tố đầu vào

b Thay đổi công nghệ ảnh

hưởng đến quan hệ giữa 2 yếu tố sản

xuất

Lấy một ví dụ trong sản xuất

lúa, khi có một công nghệ mới được

áp dụng vào trong sản xuất Khi đó,

chi phí để sản xuất ra một sản lượng

là 250kg đã giảm đi nghĩa là đường

cong đồng lượng đã bị dịch chuyển

về phía bên trái, làm tiết kiệm được

(X’ 1 – X ” 1) lượng yếu tố X1 và (X ’ 2 –

X” 2) lượng yếu tố X2 Nói cách khác, cần một lượng yếu tố đầu vào ít hơn để

sản xuất ra một lượng đầu ra như cũ

* Đứng trên góc độ kinh tế - xã hội

Khi chuyển giao KTTB vào sản xuất nông nghiệp làm cho đường cung

dịch chuyển theo chiều hướng tăng (S1 → S2)

khi đó, lượng cung sản phẩm trên thị trường

sẽ tăng lên Dẫn đến thặng dư người sản xuất

b

d

X ’ 2

Lợi ích người sản xuất tăng lên là: b + c nhưng ta chưa thể khẳng định

được b + c lớn hơn hay nhỏ hơn d Điều này còn phụ thuộc vào độ co dãn theo giá

* Xem xét trên tổng thể nền kinh tế:

Ta thấy: Khi áp dụng chính sách chuyển giao KTTB vào sản xuất làm

cho lượng cung sản phẩm tăng lên Lúc này, đường cung sẽ dịch chuyển theo

chiều hướng tăng từ S1 → S2

Tại S1 (trước khi áp dụng KTTB):

→ Khi KTTB được chuyển giao vào

sản xuất thì thặng dư xã hội tăng:

(a + b + c + d + e + f + g) – (a + b + f) = c + d + e + g

Vậy có thể thấy chính sách chuyển giao KTTB đã làm cho thặng dư hay an

sinh xã hội tăng lên Đảm bảo cho một nền nông nghiệp phát triển bền vững

2.6 Kinh nghiệm của các nước trên thế giới về chính sách chuyển giao kỹ

thuật tiến bộ trong nông thôn

Trong lịch sử phát triển kinh tế của các nước đi lên từ nông nghiệp, việc

tìm tòi các hình thức tổ chức và cơ chế chính sách để đẩy nhanh quá trình ứng

c

e

D f

g

dụng các kỹ thuật tiến bộ và các loại hình tổ chức sản xuất có hiệu quả vào địabàn nông thôn và miền núi luôn luôn được Nhà nước coi trọng Đây cũng làmột trong những hướng ưu tiên tài trợ của nhiều tổ chức quốc tế, khu vực vàcác tổ chức phi chính phủ Có thể kể đến một số chương trình lớn của cácnước trong khu vực như:

Chương trình Đốm lửa, chương trình được mùa, giúp đỡ vùng nghèo(xóa đói giảm nghèo) của Trung Quốc

Chương trình đa dạng hoá nông nghiệp của Thái Lan, trung tâm trìnhdiễn kỹ thuật tiến bộ tại địa bàn nông thôn của Ấn Độ Đây là những chươngtrình có mục đích thử nghiệm và tìm ra các hình thức hỗ trợ chuyển giao côngnghệ vào địa bàn nông thôn

Từ thực tiễn tình hình chuyển giao kỹ thuật tiến bộ của các nước trênthế giới có thể rút ra một số kinh nghiệm chủ yếu sau:

- Chuyển giao tiến bộ kỹ thuật là cần thiết trong chiến lược phát triểnnông nghiệp nông thôn, chuyển giao cần được coi là trọng tâm trong hệ thốngnghiên cứu và phát triển nông nghiệp nông thôn

- Trợ cấp cho chuyển giao chỉ nên tiến hành ở thời kỳ đầu để khuyếnkhích sự ứng dụng kỹ thuật mới và sẽ giảm dần trong chuyển giao Đồng thờichuyển giao kỹ thuật tiến bộ phải đạm bảo phát huy được nguồn lực của nôngdân, người nhận chuyển giao phải trả công tác phí cho công tác chuyển giao

- Chuyển giao phải lấy chiến lược hướng cầu là chính, tức là dựa vàonhu cầu của người dân và trị trường để xác định kỹ thuật cần chuyển giao chongười dân (Đỗ Kim Chung, 2005)

III Đặc điểm thực tiễn về chính sách chuyển giao kỹ thuật

tiến bộ tại Việt Nam3.1 Đặc điểm ở Việt Nam

- Ở Việt Nam, dân cư tập trung phần lớn ở nông thôn và nông nghiệp lànguồn sống chủ yếu (gần 80% dân số sống ở nông thôn và hơn 70% lao độnglàm nông nghiệp) Các vấn đề về nghèo đói, việc làm, sự gia tăng dân số vẫncòn là một câu hỏi lớn chưa tìm ra lời giải đáp

Sản xuất nông nghiệp hiện nay chưa có sự tương xứng so với điều kiệncủa ngành, nguồn lực chưa thực sự tập trung vào những ngành đem lại hiệuquả cao (chủ yếu mới chỉ chú trọng vào trồng trọt) Vì vậy, các chính sáchchuyển giao KTTB thường tập trung nhiều hơn vào việc nâng cao hiệu quảsản xuất ngành trồng trọt, cải thiện đời sống người nông dân

- Là một nước chịu ảnh hưởng sâu sắc của khí hậu nhiệt đới gió mùa(bên cạnh những thuận lợi là những biến đổi bất thường khó dự đoán), vớidiện tích trải dài qua 3 miền thì chính sách chuyển giao KTTB trong nôngnghiệp ở Việt Nam phụ thuộc khá nhiều vào điều kiện tự nhiên Cùng với đó,việc hoạch định chính sách phải cụ thể và phù hợp cho từng vùng, miền

- Là một nước với trình độ sản xuất nông nghiệp còn khá lạc hậu,chuyên môn hóa thấp, quy mô sản xuất phân tán…Thêm vào đó, trình độ dântrí của người nông dân còn kém và không đồng đều giữa các vùng nên chínhsách chuyển giao KTTB trong nông nghiệp tại Việt Nam thường được hướngdẫn chi tiết, cụ thể Hiện nay, chính sách chuyển giao KTTB tại các địa

phương được các cán bộ khuyến nông cơ sở đảm nhận Những KTTB mới đưa

về thường được hướng dẫn bằng việc xây dựng các mô hình trình diễn cụ thể

- Với việc là thành viên của WTO thì các chính sách chuyển giao KTTBtrong nông nghiệp hiện nay cũng phải có những điều chỉnh nhất định, cần phảiphù hợp với những quy định chung của WTO như việc cam kết cắt giảm hỗtrợ, trợ cấp đầu vào, đầu ra cho sản xuất nông nghiệp

3.2 Thực tiễn chính sách chuyển giao KTTB ở Việt Nam

Chính sách chuyển giao KTTB ở Việt Nam hiện nay được thực hiệnchủ yếu thông qua các chính sách: Chính sách tổ chức chuyển giao, chính sách

hỗ trợ trong chuyển giao, đào tạo bồi dưỡng phát triển nguồn nhân lực, xâydựng các chương trình chuyển giao, và chính sách tài chính cho chuyển giao

3.2.1 Hình thành hệ thống chuyển giao KTTB

Các tổ chức chuyển giao KTTB được hình thành thành các hệ thống tổchức: hệ thống khuyến nông của nhà nước, các viện nghiên cứu, các trường,các doanh nghiệp

Nghị định 13 CP của chính phủ về công tác khuyến nông đã mở đầucho chính sách chuyển giao KTTB trong nông nghiệp thông qua hệ thốngkhuyến nông từ Trung ương tới các địa phương và cơ sở

Trung tâm khuyến nông quốc gia

Trung tâm khuyến nông tỉnh

Trạm khuyến nông huyện

Các trung tâm khuyến nông đã được thành lập ở tất cả các tỉnh, 80% ởcác huyện, nhưng chưa thực sự vươn tới cấp xã và cơ sở, có khoảng 60% số

xã là có khuyến nông cơ sở Các dự án khuyến nông được tổ chức từ Trungương tới cấp cơ sở, và các khuyến nông cơ sở là những người trực tiếp làmviệc với nông dân, đóng vai trò quan trọng trong thành công của chính sách

chuyển giao KTTB “Tuyên truyền chủ trương đường lối, chính sách của

Đảng và Nhà nước, tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ, thông tin thị trường, giá cả, phổ biến điển hình tiên tiến trong sản xuất, quản lý, kinh doanh, phát triển nông nghiệp, thuỷ sản” (Nghị định số 56/2005/NĐ-CP của

Chính phủ về khuyến nông, khuyến ngư) “Tiến bộ kỹ thuật được chuyển giao

trong các chương trình, dự án khuyến nông, khuyến ngư là những tiến bộ kỹ thuật tiên tiến được các cấp có thẩm quyền công nhận và phê duyệt theo quy định của pháp luật” (Quyết định số 37/2008/QĐ-BNN ngày 22/02/2008 - Ban

hành Quy chế quản lý chương trình, dự án khuyến nông, khuyến ngư quốcgia) Thông qua hệ thống khuyến nông, các kỹ thuật tiến bộ sẽ được chuyểnđến tay người nông dân Dự án sản xuất giống lúa nguyên chủng và giống xácnhận được UBND tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu giao cho Trung tâm Khuyến nông vàGiống nông nghiệp tỉnh thực hiện bước đầu đã mang lại hiệu quả; Phổ biếnrộng việc dùng đèn COMPACT trồng thanh long ở Bình Thuận; Nuôi cá đốimục ở Nam Định - Hướng đi cho người dân vùng ven biển có thu nhậpthấp.v.v Các câu lạc bộ khuyến nông cũng được thành lập và hoạt động kháhiệu quả như câu lạc bộ khuyến nông Châu Cầu, xã Châu Phong, huyện Quế

Võ, tỉnh Bắc Ninh.v.v

Hệ thống các viện, trường được phân công phụ trách và chuyển giaotheo các vùng trọng điểm Vùng đồng bằng sông Hồng có Viện cây lươngthực thực phẩm và ĐHNN Hà Nội Vùng ĐBSCL có Viện lúa ĐBSCL, ĐHCần Thơ, ĐH An Giang Vùng miền núi và trung du phía Bắc có Viện khoahọc kỹ thuật nông nghiệp Việt Nam, ĐH Thái Nguyên, Vùng Đông Nam Bộ

có Viện khoa học nông nghiệp miền Nam và ĐH Nông lâm Thủ Đức VùngTây Nguyên có Viện nông lâm Tây Nguyên Vùng Duyên hải miền Trung Bộ

có Viện khoa học kỹ thuật nông nghiệp Việt Nam và ĐH Nông lâm Huế.Vùng Trung du Bắc Bộ có Viện khoa học kỹ thuật nông nghiệp Việt Nam (BộNNPTNT, 2002)

3.2.2 Chính sách hỗ trợ và miễn giảm thuế trong chuyển giao KTTB

Chuyển giao KTTB có tác động tích cực đến sản xuất của người nôngdân nên việc hỗ trợ kinh phí và miễn giảm thuế trong chuyển giao là một việclàm cần thiết Nghị định 63 CT – TƯ đã nêu rõ “đối với nông dân, hộ nôngdân và trang trại, doanh nghiệp được hỗ trợ kinh phí hoặc trợ giá một phầncho việc đầu tư ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ trong sảnxuất nông nghiệp, không điều tiết thuế thu nhập trong những năm đầu đối vớinguồn thu do ứng dụng thành công KTTB, miễn giảm thuế cho các hoạt độngứng dụng KTTB Cung cấp tín dụng để nông dân có điều kiện ứng dụngKTTB” Tuy nhiên, sau khi gia nhập WTO, Việt Nam đã cam kết chỉ hỗ trợ10% sản lượng nông nghiệp, vì vậy mà dần dần, các khoản trợ hỗ trợ sẽ dần ít đi

3.2.3 Đào tạo bồi dưỡng phát triển nguồn nhân lực cho chuyển giao

Chỉ thị 63 nêu rõ nhà nước tăng cường bồi dưỡng các chủ thể trongnông nghiệp (cán bộ, các doanh nghiệp, cá nhân) được bồi dưỡng miễn phítừng phần hay toàn phần khi triển khai ứng dụng KTTB vào nông nghiệp (Đỗ

Kim Chung, 2005) Nghị định số 56/2005/NĐ-CP của Chính phủ về khuyếnnông, khuyến ngư đã chỉ rõ bồi dưỡng, đào tạo cán bộ khuyến nông:

- Bồi dưỡng, tập huấn và truyền nghề cho người sản xuất để nâng caokiến thức, kỹ năng sản xuất, quản lý kinh tế trong nông nghiệp, thuỷ sản

- Đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho người hoạtđộng khuyến nông, khuyến ngư

- Tổ chức tham quan, khảo sát, học tập trong và ngoài nước

3.2.4 Xây dựng các chương trình chuyển giao

Xuất phát từ tình hình thực tế, trong giai đoạn hiện nay Chính phủ chủyếu tập trung vào có 9 chương trình trọng điểm sau: 1 Chương trình khuyếnnông vùng xâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc ít người; 2 Chương trìnhkhuyến nông kích thích sản xuất hàng hóa có lợi thế xuất khẩu; 3 Chươngtrình khuyến nông khuyến khích xuất khẩu hàng hóa thay thế nhập khẩu; 4.Chương trình ứng dụng TBKT công nghệ cao; 5 Chương trình khuyến nôngđảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, phát triển nông nghiệp bền vững; 6.Chương trình khuyến nông chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp; 7 Chương trìnhkhuyến nông về thông tin, huấn luyện, tăng cường năng lực hoạt động khuyếnnông cơ sở; 8 Chương trình khuyến nông xây dựng mô hình kinh tế hợp tác;

9 Chương trình khuyến nông về thị trường và xúc tiến thương mại

3.2.5 Chuyển giao qua các tổ chức quốc tế và tổ chức phi chính phủ

Chỉ thị số: 3524/CT-BNN-TC đã nêu rõ về việc chấn chỉnh và tăngcường công tác quản lý tài chính nguồn vốn viện trợ không hoàn lại của cácchỉnh phủ, tổ chức quốc tế và tổ chức phi chính phủ nước ngoài thuộc nguồnthu ngân sách nhà nước trong ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn