Đồ án nghiên cứu cơ sở hành vi cá nhân trong tổ chức

Hành vi tổ chức (Organizational Behavior – thường được viết tắt là OB) là một lĩnh vực nghiên cứu chuyên khảo sát tác động của các cá nhân, các nhóm, và cả cơ cấu đối với hoạt động trong phạm vi tổ chức, với mục đích áp dụng kiến thức này vào việc cải thiện hiệu quá tổ chức. Hành vi tổ chức là một lĩnh vực nghiên cứu, có nghĩa đây là một mảng chuyên môn riêng biệt với một lượng kiến thức thông thường. Đối tượng nghiên cứu của hành vi tổ chức là gì? Hành vi tổ chức nghiên cứu ba yếu tố đóng vai trò xác định hành vi trong tổ chức: cá nhân, các nhóm, và cấu trúc. Ngoài ra, hành vi tổ chức áp dụng kiến thức có được từ các cá nhân, các nhóm cũng như hiệu ứng của cấu trúc đối với hành vi nhằm giúp công ty tổ chức hoạt dộng hiệu quả hơn. Nói tóm lại, hành vi tổ chức là việc nghiên cứu những gì mọi thực thi trong tổ chức và cách thức tác động của hành vi tổ chức đối với hoạt động của tổ chức đó. Và bởi vì hành vi tổ chức có liên quan đặc biệt đến các tình huống gắn với người lao động nên được nhấn mạnh như là yếu tố có liên quan đến những vấn đề đáng quan tâm như nghề nghiệp, công việc, tỉ lệ vắng mặt, tốc độ thay thế nhân viên, năng suất, hiệu suất nhân sự và quản lý. Sau đây, chúng ta sẽ dựa vào các tiêu chí của môn này để nghiên cứu hành vi của một cá nhân cụ thể để làm rõ hơn những yếu tố liên quan đến hành vi của con người.

ành vi tổ chức (Organizational Behavior – thường được viết tắt là OB) là một lĩnh vực nghiên cứu chuyên khảo sát tác động của các cá nhân, các nhóm, và cả cơ cấu đối với hoạt động trong phạm vi tổ chức, với mục đích áp dụng kiến thức này vào việc cải thiện hiệu quá tổ chức

Hành vi tổ chức là một lĩnh vực nghiên cứu, có nghĩa đây là một mảng chuyên môn riêng biệt với một lượng kiến thức thông thường Đối tượng nghiên cứu của hành vi tổ chức là gì? Hành vi

tổ chức nghiên cứu ba yếu tố đóng vai trò xác định hành vi trong tổ chức: cá nhân, các nhóm, và cấu trúc Ngoài ra, hành vi tổ chức áp dụng kiến thức có được từ các cá nhân, các nhóm cũng như hiệu ứng của cấu trúc đối với hành vi nhằm giúp công ty tổ chức hoạt dộng hiệu quả hơn Nói tóm lại, hành vi tổ chức là việc nghiên cứu những gì mọi thực thi trong tổ chức và cách thức tác động của hành vi tổ chức đối với hoạt động của tổ chức đó Và bởi vì hành vi tổ chức có liên quan đặc biệt đến các tình huống gắn với người lao động nên được nhấn mạnh như là yếu tố có liên quan đến những vấn đề đáng quan tâm như nghề nghiệp, công việc, tỉ lệ vắng mặt, tốc độ thay thế nhân viên, năng suất, hiệu suất nhân sự và quản lý

Sau đây, chúng ta sẽ dựa vào các tiêu chí của môn này để nghiên cứu hành vi của một cá nhân cụ thể để làm rõ hơn những yếu tố liên quan đến hành vi của con người

H

MỤC LỤC

A ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2

B PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2

C NỘI DUNG 2

I Thái độ và sự hài lòng công việc 2

1.Thái độ: 2

2 Sự hài lòng trong công việc 2

3 Quan sát để phát hiện thái độ đối với cá nhân được nghiên cứu 2

4 Tìm hiểu mức độ hài lòng đối với các yếu tố công việc 3

II Tính cách và giá trị: 6

1.Tính cách: 6

2.Nghiên cứu tính cách của mẹ 6

3.Giá trị: 12

4.Phân loại giá trị của đối tượng theo Rokeac 13

III Nhận thức và ra quyết định cá nhân: 14

1.Nhận thức 14

2.Ra quyết định 15

3.Nghiên cứu đối tượng 15

IV Động lực làm việc 17

1.Động lực là gì? 17

2.Nghiên cứu động lực làm việc của đối tượng 17

A ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

 Mẹ: Nguyễn Thị Bích Hạnh

 Tuổi: 50

 Hiện đang công tác tại chi nhánh công ty du lịch Bà Rịa – Vũng Tàu

B PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

 Phương pháp quan sát

 Nghiên cứu tương quan (phỏng vấn, đặt câu hỏi…)

 Nghiên cứu thực nghiệm

- Thái độ gồm có ba thành phần chính: nhận thức, cảm xúc và hành vi Những thành phần này

có mối quan hệ chặt chẽ đặc biệt nhận thức và cảm xúc là những thành phần không thể tách biệt trên nhiều phương diện khác nhau

2 Sự hài lòng trong công việc

- Sự thõa mãn

- Sự tham gia công việc

- Trao quyền làm chủ tâm lý

- Cam kết tổ chức

- Hỗ trợ từ tổ chức

- Sự gắn kết nhân viên

3 Quan sát để phát hiện thái độ đối với cá nhân được nghiên cứu

- Quan sát thái độ của mẹ với công việc hiện tại tại công ty du lịch Bà Rịa – Vũng Tàu

- Khi được hỏi “Mẹ cảm thấy như thế nào khi làm công việc này hơn 20 năm qua, mẹ yêu nó chứ? Thì mẹ vui vẻ trả lời: “Mặc dù công việc có hơi cực nhọc nhưng đầy thú vị, mẹ rất vui khi được làm công việc này mỗi ngày và có lẽ mẹ sẽ tiếp tục duy trì nó trong tương lai sắp tới”

- Ở đây ta thấy ba thành tố của thái độ được thể hiện rõ qua câu trả lời của mẹ như sau:

 Thành phần nhận thức được thể hiện qua ý “Mặc dù công việc của mẹ có hơi cực nhọc nhưng đầy thú vị” Chúng ta có thể thấy được mẹ nhận thức được những khó khan, những cực nhọc và kể cả những điều thú vị trong công việc của mình

 Thành phần cảm xúc được thể hiện qua câu nói “Mẹ rất vui khi được làm công việc này mỗi ngày”

 Thành phần hành vi được thể hiện qua cách nói là mẹ sẽ tiếp tục duy trì công việc này trong tương lai Những thành tố nhận thức, cảm xúc đã dẫn tới hành vi là ý định gắn

bó với công việc của mẹ trong thời gian dài sắp tới

4 Tìm hiểu mức độ hài lòng đối với các yếu tố công việc

Nhân tố

Hoàn toàn không đồng ý

Không đồng

ý

Bình thường

Đồng

ý

Hoàn toàn không đồng

Tiền lương tương xứng với mức

Chính sách thưởng công bằng và

Công việc

Công việc cho phép sử dụng tốt

Nhân viên được đối xử công

Lãnh đạo luôn ghi nhận những ý

Đồng

nghiệp

Sự phối hợp giữa nhân viên và

X

Chính sách phúc lợi hữu ích và hấp dẫn

X

X

Nhân viên được hỗ trợ về thời gian và chi phí đi học nâng cao trình độ

X

Điều kiện

làm việc

Môi trường làm việc an toàn,

- Qua bảng điều tra trên ta rút ra được các yếu tố chính yếu liên quan tới sự thõa man công việc của mẹ như sau:

TIỀN LƯƠNG

PHÚC LỢI

ĐÀO TẠO VÀ THĂNG TIẾN

ĐIỀU KIỆN LÀM VIỆC

ĐỒNG NGHIỆP

SỰ THÕA MÃN TRONG CÔNG

VIỆC

II Tính cách và giá trị:

1 Tính cách:

- Tính cách là tổng hợp tất cả các cách thức mà một cá nhân có thể sử dụng để phản ứng hoặc tương tác với những người khác

- Các yếu tố ảnh hưởng đến tính cách:

 Di truyền:

Là các yếu tố được quyết định trong lúc thụ thai gồm các yếu tố sinh học, sinh lý và tâm lý vốn có của một người Những người ủng hộ thuyết tính cách được xác định do di truyền cho rằng cách giải thích tối ưu nhất về tính cách của con người nằm ở cấu trúc phân tử của các gen trong nhiễm sắc thể Tuy nhiên tính cách vẫn có thể bị tác động bởi các yếu tố liên quan như môi trường và hoàn cảnh

2 Nghiên cứu tính cách của mẹ

- Quan sát hành vi, thói quen sinh hoạt và giao tiếp em đánh giá mẹ là một người hòa đồng, hướng ngoại, mẹ rất tận tâm khi làm việc và rất ổn định cảm xúc

- Trước khi trắc nghiệm tính cách cho mẹ, em dự đoán mẹ sẽ thuộc nhóm tính cách ISTJ – Người trách nhiệm Dưới đây là bài trắc nghiệm MBTI của mẹ (làm trong vòng 20 phút) :

Phần 1: Chọn câu trả lời đã từng hành động hoặc nghĩ mình sẽ hành động

1 Khi bạn đi đến một nơi nào đó trong ngày, bạn sẽ:

lên danh sách các công việc và thời gian thực hiện các công việc khi bạn đến đó

nghĩ đến công việc sẽ làm rồi đi thôi

2 Nếu bạn là một giáo viên, bạn muốn dạy:

các khóa học thực nghiệm (thực tế)

các khóa học liên quan đến lý thuyết

3 Thường thì bạn có phải là một người:

chủ động giao lưu/giao tiếp

trầm tính và dè dặt

4 Bạn thường xuyên hành động theo:

cảm tính, trái tim sẽ đưa ra quyết định

lý trí, suy nghĩ logic rồi đưa ra quyết định, không để tình cảm xen lẫn vào quyết

định

5 Khi làm những việc mà nhiều người khác vẫn thường hay làm, thì ý nào (dưới đây) hấp dẫn bạn hơn:

phát triển theo cách riêng của bạn, hay

làm theo cách truyền thống (đã được công nhận rộng rãi)

6 Trong nhóm bạn bè, bạn là người:

nắm bắt tin tức về mọi người, hay

bạn là một trong những người cuối cùng biết về những gì đang xảy ra

7 Ý tưởng việc lập danh sách những việc bạn cần hoàn thành vào cuối tuần:

hấp dẫn với bạn

bạn cảm thấy lạnh nhạt về nó

bạn rất chán nản với nó

8 Khi bạn có một công việc đặc biệt để làm, bạn muốn:

lên kế hoạch một cách cẩn thận trước khi bắt đầu

tìm ra những điều cần thiết trong suốt quá trình thực hiện

9 Bạn có xu hướng:

mở rộng tình bạn với nhiều người khác nhau, hoặc

kết bạn với rất ít người, nhưng tình bạn sâu sắc

10 Bạn hâm mộ những người:

khá bình thường để không bao giờ khiến họ bị chú ý, hay

người quá lập dị, chẳng thèm bận tâm họ có khác người hay ko

11 Bạn có thích:

sắp xếp những buổi dã ngoại, bữa tiệc,… thuận lợi nhất, hoặc

tự do làm bất cứ điều gì bạn nghĩ là vui, tùy vào thời điểm?

12 Bạn thường quan hệ tốt với:

người suy nghĩ thực tế

người mơ mộng(tưởng tượng)

13 Khi bạn là thành viên một của nhóm, bạn có thường:

tham gia vào cuộc nói chuyện của nhóm hoặc

ngồi tưởng tượng một mình?

14 Liệu có hay hơn không khi bạn được gọi:

dễ dàng nói chuyện thật lâu với hầu hết tất cả mọi người

chỉ có thể nói chuyện với một vài người nhất định hoặc với các điều kiện nhất định

17 Việc tuân thủ/làm theo một thời khóa biểu có:

19 Bạn có thành công hơn khi:

cẩn thận làm theo một kế hoach công việc, hoặc

đối phó với những bất ngờ và nhanh chóng nhìn thấy những gì nên được thực

21 Trong một nhóm đông người, bạn thường:

giới thiệu những người trong nhóm với mọi người

được người khác giới thiệu

22 Khi đánh giá một vấn đề (con người, sự vật,…), bạn có xu hướng:

đặt tình cảm lên trên lý luận logic

đặt lý luận logic lên trên tình cảm

chỉ sau khi mà họ đã thực sự hiểu được bạn

25 Trong công việc hàng ngày của bạn, bạn có:

lập kế hoạch cho các công việc, do đó bạn sẽ không phải làm việc dưới áp lực,

thích làm việc trong tình trạng khẩn cấp, chạy đua với thời gian, hoặc

ghét phải làm việc dưới áp lực?

Phần 2: Chọn từ hoặc nhóm từ nào đúng (gần dung) với cách nghĩ hay hành động

Sáng tạo cái mới

Làm dựa trên cái có sẵn

- Kết quả của trắc nghiệm MBTI cho thấy mẹ là người thuộc nhóm tính cách ESFJ – Người quan tâm Đặc điểm của nhóm tính cách này cụ thể như sau:

 3 tính cách đặc trưng của ESFJ là: Thực tế, vị tha và hòa đồng Có khoảng 12% dân số mang tính cách này Các ESFJ muốn được phục vụ người khác và họ rất nghiêm túc khi đưa ra các cam kết

 Các ESFJ rất giỏi làm việc nhóm, họ luôn cảm nhận được sự căng thẳng và không hòa hợp Họ rất truyền thống, làm hết sức mình để hỗ trợ và bảo vệ quyền và pháp luật Những người có loại cá tính này cũng có xu hướng rất tận tâm, cho dù họ đang đóng vai trò chủ của buổi tiệc hay một nhân viên xã hội Khá dễ dàng để nhận ra ESFJ trong các sự kiện xã hội – họ sẽ sắp xếp đủ thời gian để trò truyện với tất cả mọi người

 Phụ nữ ESFJ thường được coi là cực kỳ nữ tính và thường được mô tả như là hình mẫu trong cả cuộc sống thực và phim hoặc chương trình truyền hình

- So sánh với kết quả dự đoán tính các của mẹ trước đó thì sai Tuy nhiên giữa tính cách kết quả và tính cách được dự đoán đều có một số đặc điểm tương đồng nhau Và so kết quả tính cách với hiện thực khá giống nhau và mọi đặc điểm của nhóm tính cách ESFJ của mẹ đều phù hợp với công việc mẹ đang làm tại Công Ty du lịch Bà Rịa Vũng Tàu

3 Giá trị:

• Giá trị là gì:

- Giá trị là nhận thức cơ bản về một cách ứng xử cụ thể hoặc trạng thái kết thúc một sự tồn tại được cá nhân hay xã hội ưa thích hơn so với một cách ứng xử hay một trạng thái kết thúc ngược lại

- Các thuộc tính của giá trị

 Thuộc tính Nội dung – Việc đạt được là quan trọng

 Thuộc tính Mức độ - Mức độ quan trọng của giá trị

• Phân loại giá trị:

- Gồm có hai loại giá trị:

 Giá trị mục đích: Mong muốn đạt được trong suốt cuộc đời của một cá nhân

 Giá trị phương tiện: Cách cư xử ưa thích, tiêu chuẩn mong muốn về phầm chất hoặc phương tiện đạt được mục đích

4 Phân loại giá trị của đối tượng theo Rokeac

- Sẽ có 2 nhóm giá trị với những yếu tố , mẹ sẽ chọn 4 hoặc 5 giá trị, đánh giá điểm và sắp xếp các yếu tố đó theo mức độ quan trọng từ cao xuống thấp

- Mẹ sẽ đọc tham khảo 2 yếu tố mong muốn đạt được và cách cư xử ưa thích, sau đó rút ra được kết quả như sau:

 Đối với giá trị mục đích:

- Chúng ta có thể thấy mẹ là một người sống rất có trách nhiệm với gia đình và cả công việc,

mẹ muốn mình là một người phụ nữ độc lập có thể tự làm được mọi thứ với khả năng của mình và quan trọng nhất là mẹ luôn trung thực với tất cả mọi người Ngoài ra mẹ còn luôn yêu thương, giúp đỡ người khác trong hoàn cảnh khó khăn đúng với giá trị tương thân tương

ái mà mẹ đã chọn Mẹ cảm thấy bản thân mình đang sống đúng với những mục đích mình theo đuổi và cách cư xử các giá trị mà mẹ đã đặt ra cho bản thân mình Và mẹ cảm thấy rất hài lòng và thoải mái với những giá trị mà mẹ đã và đang làm được

III Nhận thức và ra quyết định cá nhân:

2 Ra quyết định

- Các mô hình ra quyết định trong tổ chức:

• Mô hình ra quyết định duy lý

• Sự hợp lý hạn chế

• Mô hình ra quyết định trực giác

3 Nghiên cứu đối tượng

a Nghiên cứu nhận thức của mẹ thông qua thuyết quy kết

- Hiện mẹ đang làm quản lý ở công ty nên mẹ sẽ là người giám sát tiến độ và hiệu quả làm việc của mọi người Em đã đặt cho mẹ một câu hỏi như sau: “Giả sử có một anh nhân viên trong tháng vừa qua đã không hoàn thành đúng thời hạn công việc đã được giao Theo mẹ anh

ta có phải là một nhân viên lười biếng hay không?” Và mẹ trả lời như sau:

- Đầu tiên mẹ sẽ xem xét lại xem khối lượng công việc mà mẹ giao cho anh ta có quá nặng so với các nhân viên khác không? Nếu thực sự là công việc của anh có phần hơi nhiều so với các nhân viên khác thì việc nộp trễ hạn 1 chút vẫn có thể thông cảm được còn nếu không thì là

do kỹ năng của anh ta chưa đủ để có thể làm thành thạo công việc hoặc anh ta không hoàn toàn tập trung vào nó Mẹ sẽ tiếp tục hỏi các nhân viên xung quanh về vấn đề thời hạn để làm hết công việc có quá gấp rút hay không? Mẹ sẽ quan sát xem cách anh ta làm việc hằng ngày tập trung hay thờ ơ đối với công việc của mình Nếu anh ta hoàn toàn tập trung vào công việc

và làm khối lượng công việc như người khác nhưng vẫn không hoàn thành kịp thời hạn thì có

lẽ anh ta còn non trong nghề nghiệp và kỹ năng chưa đủ và mẹ sẽ xem xét để sắp xếp một việc nào đó nhẹ hơn cho anh ta Tuy nhiên nếu quan sát thấy anh ta thờ ơ với công việc thì anh ta

là một người lười biếng hoặc anh ta có việc gì đó khiến anh ta không thể tập trung vào công việc Nếu trường hợp đó xảy ra thì mẹ sẽ gọi anh ta lên nói chuyện rõ rang rồi giải quyết vấn

đề một cách chính xác hơn Cuối cùng mẹ sẽ xem xét mức độ công việc chưa được hoàn thành là ít hay nhiều và sự cố này đã lặp lại bao nhiêu lần hay đây chỉ là lần đầu tiên anh ta vướng phải sự cố này? Nếu công việc chưa được hoàn thành vẫn còn ít và đây là lần vi phạm lỗi thì có lẽ là do các nguyên nhân khách quan gây nên Nhưng nếu việc này đã lặp đi lặp lại thì đây là do nguyên nhân chủ quan của anh ta Sau khi xem xét hết tất cả các yếu tố trên nếu

là do nguyên nhân khác quan mẹ sẽ có hình thức nhắc nhở và khiển trách nhẹ tuy nhiên vẫn giúp đỡ những khó khăn mà anh ta đang vương mắc Tuy nhiên nếu đây là do nguyên nhân

- Qua cách mẹ đánh giá về hành vi phạm lỗi của anh nhân viên cho thấy mẹ sử dụng thuyết quy kết qua 3 giai đoạn như sau:

 Quan sát

 Diễn giải

 Kết luận nguyên nhân và đưa ra cách giải quyết thích hợp

b Hành vi ra quyết định của mẹ dựa trên mô hình nào?

- Mẹ là người thuộc nhóm tính các ESFJ thường được coi là cực kỳ kỹ tính và có trách nhiệm đối với công việc lẫn cả gia đình nên khi đưa ra quyết định về một vấn đề gì đó mẹ thường suy nghĩ rất kĩ lưỡng Theo như quan sát của em về cách quản lý công việc hằng ngày của mẹ thì có một

ví dụ về cách ra quyết định của mẹ như sau:

• Khi mẹ nhận được một hợp đồng đăng kí tour du lịch mới của khách hàng, mẹ thường không vội đồng ý mà sẽ suy nghĩ thật kĩ lưỡng về các mặt lợi ích cả ảnh hưởng của dự án lần này đối với công ty Chẳng hạn như :

 Hợp đồng lần này khá lớn nên sẽ thu lại lợi nhuận khá cao cho công ty

 Nếu làm tốt công ty sẽ có thêm nhiều cơ hội nhận các hợp đồng lớn khác

 Tuy nhiên hợp đồng này có ảnh hưởng đến các hợp đồng đang làm hiện tại không?

 Lực lượng công ty sẽ bị thiếu hụt và giảm năng suất vì phải chia ra làm quá nhiều hợp đồng cùng lúc Liệu có đáp ứng được sự hài lòng của khách hàng?

 Rủi ro nếu làm hợp đồng này không thành công thì sẽ bị thua lỗ bao nhiêu? Có khả năng bù lại nhanh không?

…

• Mẹ đã đặt ra nhiều tình huống và sự lựa chọn cho bản thân và sau đó mẹ đã đánh trọng số cho từng lựa chọn sẵn có Và cuối cùng mẹ chọn cách hỏi ý kiến của những thành viên còn lại trong công ty vì mẹ nghĩ không có suy nghĩ của ai là đúng hoàn toàn kể cả mẹ

 Ơ đây ta thấy việc mẹ suy nghĩ quá kĩ lưỡng vừa có ưu và nhược điểm như sau:

- Ưu điểm : Hạn chế được các rủi ro gặp phải, gây dựng uy tín cho công ty, đảm bảo sự hài lòng của khách hàng

- Nhược điểm: Đôi khi việc suy nghĩ quá kĩ sẽ làm tụt mất những cơ hội trong tay do bị các công ty đối thủ cạnh tranh lấy mất