Trên thị trường chứng khoán, việc khớp lệnh để tìm ra mức giá bán và giá mua phù hợp cho những nhà đầu tư được thực hiện qua một trong hai phương thức: Phương thức khớp lệnh định kỳ (Call Auction) và Phương thức khớp lệnh liên tục (Continuous Auction).
Trang 1KHỚP LỆNH ĐỊNH KỲ - KHỚP LỆNH LIÊN TỤC
(CALL AUCTION-CONTINUOUS AUCTION)
Trên thị trường chứng khoán, việc khớp lệnh để tìm ra mức giá bán và giá mua phù hợp cho những nhà đầu tư được thực hiện qua một trong hai phương thức: khớp lệnh định kỳ và khớp lệnh liên tục
Phương thức khớp lệnh định kỳ (Call Auction) là phương thức giao
dịch trong đó giá thực hiện mua và bán được xác định theo điều kiện cho phép khối lượng giao dịch cao nhất, trên cơ sở tập hợp tất cả các lệnh mua và lệnh bán trong một khoảng thời gian nhất định Tức là, khi xuất hiện yêu cầu của nhà đầu tư đặt ra muốn mua hoặc bán một loại chứng khoán nào đó (đặt lệnh) thì Trung tâm giao dịch chứng khoán sẽ tiến hành ghép lệnh hay gọi là khớp lệnh, dựa trên tình hình cung cầu chứng khoán đó để đưa ra một lệnh thị trường - một mức giá tốt nhất - để các nhà đầu tư mua bán chứng khoán đó, nhằm đạt được giá trị giao dịch lớn nhất Và việc khớp lệnh này tất nhiên phải tuân theo một số nguyên tắc nhất định Với Call Auction việc khớp lệnh được thực hiện sau khi đã tập trung tất cả các lệnh mua và bán trong một thời gian nhất định, ví dụ tại
Trang 2Sàn giao dịch Thành phố Hồ Chí Minh tiến hành khớp lệnh 3 phiên/ ngày, vào một thời điểm nhất định, và đều đặn từ thứ 2 đến thứ 6 Tuy nhiên với
cơ chế khớp lệnh định kỳ, nhà đầu tư lại luôn có xu hướng tranh mua, tranh bán vào gần thời điểm khớp lệnh, khiến nhiều phiên đại diện giao dịch không thể nhập kịp các lệnh vào hệ thống, đó là nguyên nhân gây ra hiện tượng ách tắc hay sập sàn
Phương thức khớp lệnh liên tục (Continuous Auction) trong đó giao
dịch được thực hiện liên tục ngay khi có các lệnh đối ứng được nhập vào
hệ thống Với phương thức khớp lệnh liên tục, ngay sau khi lệnh được nhập vào hệ thống, sẽ lập tức được so khớp và hình thành giao dịch, từ
đó, giá cả được xác định liên tục chứ không phải vào một thời điểm nhất định như khớp lệnh định kỳ Tuy nhiên muốn áp dụng phương thức khớp lệnh hiện đại này các Trung tâm giao dịch chứng khoán phải tiến hành nâng cấp hệ thống cơ sở vật chất, đặc biệt các chương trình xử lý lệnh và giao dịch cho khách hàng theo đúng lộ trình mà Trung tâm thông báo Hơn nữa, nhà đầu tư cần hiểu biết hơn, nắm vững thông tin hơn khi quyết định đầu tư trên thị trường chứng khoán, nếu không rủi ro khi đầu
tư theo phương thức giao dịch liên tục cũng cao hơn
Hiện nay Trung tâm giao dịch Hà Nội áp dụng đồng thời hai phương thức là giao dịch báo giá và giao dịch thỏa thuận, điều này cho phép khách hàng có thể linh hoạt lựa chọn hình thức
giao dịch thích hợp Giao
dịch thỏa thuận có thể áp
dụng trong trường hợp
nhà đầu tư đã tìm được
đối tác giao dịch và giao
dịch báo giá áp dụng trong
trường hợp chưa tìm
được đối tác giao
dịch Đặc biệt báo giá là
Trang 3phương thức giao dịch linh hoạt và tiên tiến, theo đó các lệnh giao dịch khi đã nhập vào hệ thống sẽ được khớp lệnh ngay nếu có các lệnh đối ứng trên hệ thống thỏa mãn được về mức giá giao dịch - Về bản chất đây có thể coi là hình thức giao dịch khớp lệnh liên tục
Với phương thức giao dịch khớp lệnh định kỳ, mức giá dự kiến khớp lệnh sẽ có những thay đổi thường xuyên và chỉ có thể chính thức xác định tại thời điểm khớp lệnh; như vậy trong trường hợp người đầu tư đặt lệnh sớm, mức giá đặt giao dịch thường có thể sẽ không phù hợp với mức giá khớp lệnh, vì thế người đầu tư muốn đặt lệnh sát với thực tế thị trường thì thường phải theo dõi quá trình giao dịch và đưa ra quyết định cuối cùng vào sát thời điểm khớp lệnh, điều này đôi khi cũng không hoàn toàn được như mong muốn do hầu hết người đầu tư đều tập trung đặt lệnh vào sát giờ khớp lệnh vì thế có thể sẽ dẫn đến nguy cơ dồn toa tắc nghẽn và lệnh giao dịch của khách hàng có thể không kịp chuyển vào hệ thống Hơn thế nữa, người đầu tư sẽ phải dành khá nhiều thời gian để theo dõi sau khi đã đặt lệnh mới biết được kết quả giao dịch của mình Ngược lại, đối với phương thức giao dịch báo giá tại TTGDCK Hà Nội, trong trường hợp nhà đầu tư theo dõi và quyết định đặt lệnh giao dịch đối ứng với các lệnh đã có sẵn trên hệ thống, nếu các điều kiện thỏa mãn thì việc khớp lệnh sẽ được thực hiện ngay sau khi lệnh được nhập vào hệ thống, điều này sẽ giảm thiểu tối đa thời gian mà người đầu tư phải theo dõi đặt lệnh cũng như chờ xác nhận kết quả giao dịch, thời gian dành cho việc đầu tư chứng khoán của khách hàng được rút ngắn để làm các công việc khác Chính bởi ưu điểm của phương thức giao dịch báo giá như đã đề cập ở điểm trên, nhà đầu tư khi tham gia giao dịch có thể lựa chọn thời điểm đặt lệnh cũng như mức giá đặt mua thích hợp nhất, phù hợp nhất với nhu cầu đầu tư và tình hình thị trường, đồng thời đảm bảo khả năng giao dịch được ở mức cao nhất
Khớp lệnh liên tục - nhà đầu tư nhỏ lẻ có nên trực tiếp giao dịch trên thị trường chứng khoán
Trung tâm Giao dịch chứng khoán (TTGD) TP HCM đã thực hiện vừa khớp lệnh liên tục vừa khớp lệnh định kỳ Thời gian giao dịch trong ngày có một số thay đổi
Trang 4so với trước: 8h30-9h là thời gian khớp lệnh định kỳ xác định giá mở cửa, 9h-10h khớp lệnh liên tục, 9h-10h-9h-10h30 khớp lệnh định kỳ xác định giá đóng cửa, 10h30-11h giao dịch thoả thuận
Khớp lệnh liên tục sẽ khắc phục được tình trạng ách tắc trong giao dịch và một
số tiêu cực trong TTCK hiện nay như: việc ưu tiên lệnh của một số công ty chứng khoán… chính vì thế tạo cho thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng phát triển hoàn thiện với các thị trường chứng khoán trên thế giới
Nhà đầu tư phải ngày càng chuyên nghiệp hơn và phải nắm vững những nguyên tắc cơ bản của khớp lệnh liên tục Khớp lệnh liện tục là phương thức giao dịch được thực hiện trên cơ sở so khớp các lệnh mua và lệnh bán chứng khoán ngay khi lệnh được nhập vào hệ thống giao dịch
Sẽ có 4 loại lệnh được áp dụng trên thị trường : Lệnh giới hạn (LO), lệnh thị trường (MP), lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh xác định giá mở cửa ( ATO), lệnh giao dịch áp dụng tại mức giá khớp lệnh xác định giá đóng cửa ( ATC) Trong đó lệnh thị trường (lệnh mua tại mức giá bán thấp nhất hoặc bán ở mức giá mua cao nhất có tr ên thị trường) chỉ áp dụng trong khớp lệnh liên tục
Với khớp lệnh liên tục cổ phiếu sẽ được giao dịch theo lô chẵn 100, chứng chỉ quĩ (hiện nay là 10), khối lượng giao dịch thỏa thuận: từ 20.000 cổ phiếu, chứng chỉ quĩ (hiện nay là 10.000) vậy những nhà đầu tư nhỏ lẻ sẽ ra sao Theo thống
kê hiện nay số lượng người đầu tư chứng khoán mới chỉ có vài trăm ngàn người
Trang 5tham gia (chiếm khoảng 0,3 % dân số) so với các nước trong khu vực còn đạt tỷ
lệ thấp (5% - 40%) trong đó tỷ trọng nhà đầu tư nhỏ lẻ chiếm 14%, còn theo thống kê tại các công ty chứng khoán (CTCK) SSI, BVS, ACBS, VCBS lượng khách hàng có mức tài khoản dưới 100 triệu thường chiếm khoảng 20-30%
Sẽ rất khó khăn cho nhà đầu tư nhỏ lẻ khi giao dịch trực tiếp, xét bảng số liệu sau:
Như vậy, nếu nhà đầu tư mua theo lô chẵn 100 cổ phiếu thì mức vốn tối thiểu để thực hiện được một lệnh giao dịch dao động từ 1.090.000-43.500.000 đồng, mức vốn trung bình là 7.789.027 đồng, ngoại trừ nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu blue-chip
Theo như thống kê trên thế giới hiện nay ít có nước nào khuyến khích nhà đầu
tư nhỏ lẻ trực tiếp giao dịch mà nên tập trung lại (tức là thông qua quỹ đầu tư) vì một số lý do:
Nhà đầu tư nhỏ lẻ chiếm tỷ trọng 14%, phần lớn trong số đó chỉ đầu tư theo thị trường, theo tâm lý bầy đàn chính vì thế họ rất dễ bị dao động Mặt khác, nhà đầu tư nhỏ lẻ không cập nhật, nắm bắt thông tin về thị trường và cổ phiếu mình đầu tư kịp thời
Nhà đầu tư nhỏ lẻ với số vốn ít ỏi sẽ không thể nào đầu tư theo nguyên tắc " không bỏ hết trứng vào một rổ" Vì vậy sẽ không đa dạng hoá được danh mục đầu tư của mình, khả năng "phòng vệ" yếu, rủi ro sẽ rất lớn khi thị trường biến động cho dù ở mức độ nhỏ
Trang 6Nếu thị trường xuất hiện hiện tượng làm giá thì nhà đầu tư nhỏ lẻ, đặc biệt là nhà đầu tư nhỏ lẻ thiếu kinh nghiệm rất dễ bị sa lưới với những thông tin kiểu rĩ tai cuối cùng rồi lãnh trọn
Nhà đầu tư nhỏ lẻ thường là sinh viên, nhân viên công ty, cán bộ công chức với tiền lương hạn chế, những người về hưu…
Phương thức giao dịch khớp lệnh liên tục:
Bảng giá Chứng khoán giả định với duy nhất mã AAA trước và sau khi thực hiện Lệnh mua 2.000 cp AAA giá 33,1 – Nguồn:
chungkhoanonline.com.vn
1 Đơn vị yết giá
+ Đối với cổ phiếu:100 đồng
+ Đối với trái phiếu: không quy định
2 Đơn vị giao dịch: 100 cổ phiếu hoặc 10.000.000 đồng (mười triệu đồng) tính
theo mệnh giá trái phiếu
3 Khối lượng giao dịch tối thiểu: không quy định
4 Loại lệnh giao dịch: lệnh giới hạn
5 Nguyên tắc thực hiện lệnh giao dịch khớp lệnh liên tục
- Các lệnh có mức giá tốt nhất được ưu tiên thực hiện trước
Trang 7- Nếu có nhiều lệnh cùng mức giá thì lệnh nào được nhập vào hệ thống trước sẽ được thực hiện trước
-Nếu lệnh mua và lệnh bán cùng thoả mãn nhau về giá thì mức giá thực hiện sẽ
là mức giá của lệnh được nhập vào hệ thống trước
- Lệnh giao dịch có thể được thực hiện toàn bộ hoặc một phần theo bội số của đơn vị giao dịch
6 Trình tự giao dịch khớp lệnh liên tục:
- Sau khi nhà đầu tư đặt lệnh (mua/bán) tại các công ty chứng khoán, đại diện giao dịch của công ty chứng khoán sẽ nhập các lệnh của khách hàng vào hệ thống giao dịch tại Sở GDCK Hà Nội
- Các lệnh đặt này được hiển thị trên màn hình của đại diện giao dịch và màn hình thông tin của công ty chứng khoán
- Các lệnh nhập vào hệ thống sẽ được tự động khớp ngay với các lệnh đối ứng
có mức giá thoả mãn tốt nhất đã chờ sẵn trong hệ thống Tức là, nếu thoả mãn
về giá thì các lệnh mua có mức giá cao nhất sẽ được khớp với các lệnh bán có mức giá thấp nhất Mức giá thực hiện được xác định là mức giá của lệnh được nhập vào hệ thống trước
- Nếu ở cùng một mức giá mà có nhiều lệnh mua/lệnh bán thì lệnh nào nhập vào
hệ thống trước sẽ được thực hiện trước
- Các lệnh có thể được thực hiện một phần hoặc toàn bộ (nếu các lệnh đối ứng đáp ứng được toàn bộ khối lượng) Các lệnh chưa được thực hiện hoặc mới thực hiện một phần sẽ được lưu lại trên hệ thống để chờ thực hiện với các lệnh mới
- Kết quả giao dịch sẽ được hiển thị trực tuyến trên màn hình thông tin của các công ty chứng khoán
Trang 8Kết thúc phiên giao dịch, Sở GDCK Hà Nội sẽ xác nhận kết quả giao dịch với công ty chứng khoán thành viên và công ty chứng khoán thành viên thông báo cho khách hàng
7 Sửa lệnh giao dịch khớp lệnh liên tục
- Trong phiên giao dịch, các lệnh đã nhập vào hệ thống không được phép sửa, trừ trường hợp sửa giá và trường hợp đại diện giao dịch (sau đây viết tắt là ĐDGD) nhập sai so với lệnh gốc của khách hàng
- Trường hợp sửa giá theo yêu cầu của khách hàng, ĐDGD được tiến hành sửa lệnh ngay trên hệ thống
- Trường hợp nhập sai lệnh của khách hàng so với lệnh gốc, ĐDGD được phép sửa lệnh theo trình tự trong quy trình Sửa lệnh giao dịch khớp lệnh liên tục Trường hợp này sẽ tính vào lỗi của ĐDGD
- Việc sửa lệnh giao dịch khớp lệnh liên tục chỉ được thực hiện đối với các lệnh chưa được khớp hoặc phần chưa được khớp của lệnh
8 Hủy lệnh giao dịch khớp lệnh liên tục
Trong phiên giao dịch, ĐDGD được thực hiện huỷ lệnh theo yêu cầu của khách hàng đối với các lệnh chưa được khớp hoặc phần chưa được khớp của lệnh
9 Hình thức thanh toán: Tất cả các giao dịch khớp lệnh liên tục (gồm cả giao
dịch cổ phiếu và giao dịch trái phiếu) được thanh toán theo hình thức thanh toán
đa phương (T+3)
Giá tính theo phpháp khớp lệnh định kỳ có ATO, ATC được xác định như sau: Máy tính sẽ cộng dồn tích lũy tổng số khối lượng đặt bán,mua theo thứ tự ưu tiên sau:
1 Ưu tiên lệnh ATO, ATC trước
Trang 92 Tiếp đó ưu tiên giá bán thấp hơn, giá mua cao hơn Sau đó, máy tính sẽ chọn ra mức giá có |lượng mua- lượng bán| thấp nhất làm giá khớp và áp dụng cho mọi lệnh mua bán
Lệnh mua chỉ được khớp khi giá đặt cao hơn giá khớp, lệnh bán được khớp khi giá đặt thấp hơn giá khớp
Các lệnh có cùng mức giá thì ưu tiên cho lệnh nào vào HThống trước Nói cách khác: Giá khớp là giá thỏa mãn tối đa nhu cầu mua bán của NĐT
Thời gian giao dịch sàn hose như sau:
8h30-9h: khớp lệnh định kì, gồm 2 lệnh ATO và lệnh giới hạn, bắt đầu so khớp lệnh lúc 9h
9h-10h15: khớp lệnh liên tục, lệnh giới hạn
10h15-10h30: định kì, lệnh ATC và lệnh giới hạn, bắt đầu so khớp lệnh lúc 10h30 11h : đóng cửa thị trường
Vậy khớp lệnh định kì là gì và khớp lệnh giới hạn là gì ?
Phần khung đỏ nhập lệnh trong TK Online HSC thì dòng Giá để đặt lệnh ghi số như vậy chính là Lệnh giới hạn LO – Nguồn:
chungkhoanonline.com.vn
a Phương thức khớp lệnh định kỳ hiện đang được áp dụng tại TTGDCK
Tp.HCM Khớp lệnh định kỳ (call Auction) là phương thức giao dịch trong đó giá
Trang 10thực hiện được xác định theo điều kiện cho phép khối lượng giao dịch cao nhất, trên cơ sở tập hợp tất cả các lệnh mua và lệnh bán trong một khoảng thời gian nhất định
b Phương thức khớp lệnh liên tục: Trong phương thức khớp lệnh liên tục
(continuous Auction), giao dịch được thực hiện liên tục ngay khi có các lệnh đối ứng được nhập vào hệ thống
Lệnh ATO: 8h30 đến 9h các bác dùng lệnh này thì có tác dụng gì, thì em hiểu là
nó được ưu tiên đặt trước lệnh giới hạn nhưng các bác ko thể điều chỉnh được giá của cổ phiếu đó, mà giá là do hệ thống đặt và tự lấy giá nào đó mà quy luật là gì thì em chưa nghiên cứu kĩ, tạm thời hiểu vậy đã, thế nên khi mua hoặc bán mà dùng lệnh ATO thì giá sẽ ko có lợi cho nhà đầu tư, nhưng nó lại có tác dụng là bác muốn mua hoặc bán cổ phiếu ấy nhanh hơn người ta và ko quan tâm đến giá mình mua hoặc bán như thế nào thì cứ xài lệnh ATO ( thực tế thì nhà đầu tư tự biết là sử dụng lúc nào cho hợp lí và có hiệu quả nhất, he he )
Lệnh giới hạn: là lệnh khi mình mua và bán ở mức giá mà mình có thể điều
chỉnh được, ví dụ như mình có thể điền vào ô giá của cố phiếu ấy là bao nhiêu, trong phạm vi giá trần và giá sàn, rồi sau đó là chờ hệ thống khớp thôi, tất nhiên
là sẽ xếp sau lệnh ATO và ATC rồi
lệnh ATc : như lệnh ATO nhưng là thời gian lúc 10h15-10h30
Thế nào là lệnh ATO và lệnh ATC Tác dụng của các lệnh này là gì và cách
sử dụng các lệnh này trong giao dịch như thế nào?
Lệnh ATO (lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh xác định giá mở cửa) là lệnh đặt mua hoặc đặt bán chứng khoán tại mức giá mở cửa Lệnh ATO được ưu tiên trước lệnh giới hạn trong khi so khớp lệnh
Lệnh ATO được nhập vào hệ thống giao dịch trong thời gian khớp lệnh định kỳ (hiện tại thời gian khớp lệnh định kỳ xác định giá mở cửa là 8h30-9h) xác định giá mở cửa Lệnh này sẽ tự động bị hủy bỏ sau thời điểm xác định giá mở cửa đối với lệnh không được thực hiện hoặc phần lệnh còn lại chưa được thực hiện Nhà đầu tư lưu ý, khi đặt lệnh ATO trên các phiếu lệnh tại công ty chứng khoán, không cần ghi giá cụ thể mà ghi ATO
Ví dụ: Sổ lệnh của cổ phiếu ABC có giá tham chiếu 10.000 đồng
