Quy hoạch và quản lý nuôi trồng thuỷ sản ven bờ

S năl ngănuôiătr ngăth yăs năchi măt ătr ngăngƠyăcƠngăt ngătrongăt ngă s năl ngăth yăs nătoƠnăc uă158ătri uăt n,ăt ă20,9%ăn mă1995ălênă32,4%ăn mă2005; 40,3%ăn mă2010ăvƠă42,2%ătrongăn mă2

TR NGă I H C QU NG BÌNH KHOA NÔNG ậ LÂM - NG

NGUY N QUANG HÙNG

BÀI GI NG

QUY HO CH VÀ QU N LÝ NUÔI TR NG TH Y S N VEN B

QU NGăBỊNH,ăN M 2016

i

M C L C

CH NGă1.ăM U 1

I M T S KHÁI NI MăC ăB N TRONG QUY HO CH NTTS 1

1 Nuôi tr ng thu s n b n v ng 1

2 t nuôi tr ng thu s n 1

3 Quy ho ch 1

4 Qu n lý 2

5 Qu n lý t ng h p vùng ven b 2

6 Khái ni m vùng ven b 2

II TÌNH HÌNH NUÔI TR NG TH Y S N TRÊN TH GI I VÀ VI T NAM 4

1 Trên th gi i 4

2 Vi t Nam 8

III PHÁT TRI N B N V NG TRONG NTTS 13

1 Khái ni m v phát tri n b n v ng 13

2 H th ng nuôi tr ng th y s n b n v ng 15

IV CÁC M C TIÊU KINH T - XÃ H IăVẨăMỌIăTR NG C A PHÁT TRI N NTTS 18

1 M c tiêu chung 18

2 Các m c tiêu v kinh t - xã h i,ămôiătr ng 18

CH NGă2.ăQU N LÝ VEN B G N V I NUÔI TR NG TH Y S N 21

I QU N LÝ VÀ PHÁT TRI N B N V NG VÙNG VEN B 21

1 Nhu c u qu n lý t ng h p vùng ven b 21

2 Qu n lý t ng h p vùng ven b và phòng ch ng thiên tai 23

3 Qu n lý t ng h p vùng ven b và b o t năđaăd ng sinh h c 24

4.ăCácăb c c a quá trình qu n lý t ng h p vùng ven b 25

II.ăPH NGăPHÁPăQU N LÝ D A VÀO C NGă NG 37

1 Khái ni m 37

2 Vai trò c a nh ng thành ph n tham gia 37

3.ăQuyătrìnhăđ ng qu n lý d a vào c ngăđ ng 38

ii

4 Phát tri n qu n lý d a vào c ngăđ ng 44

CH NGă3.ăCÁCăNGUYểNăT C QUY HO CH 56

I NGUYÊN T C RIO 56

II NGUYÊN T C K T H P VÀ CÙNG T CH C TH C HI N 57

III NGUYÊN T C THAM GIA C NGă NG 57

IV NGUYÊN T Că ÁNHăGIÁăCHIăPHệăVẨăL I ÍCH 57

V NGUYÊN T Că ÁNHăGIÁăTI MăN NGăMỌIăTR NG 57

VI NGUYÊN T C PH I H P GI A KHUY N KHÍCH, T NGUY N VẨăQUYă NH 57

VII NGUYÊN T C KI Mă SOÁTă TÁCă NG THAY VÌ GI I H N QUY MÔ 57

VIII NGUYÊN T Că ÁNHăGIÁăVẨă I U CH NH TRONG QUÁ TRÌNH TH C HI N 57

IX NGUYÊN T C TH CH VẨăC ăQUANă I DI N 57

CH NGă4.ăTRỊNHăT XÂY D NG D ÁN QUY HO CH 58

I CHU N B QUY HO CH 58

1 Xây d ngăđ c ngăd án quy ho ch và d toán kinh phí 58

2 Th ng nh t bi u m uăđi u tra và k ho ch tri n khai th c hi n d án quy ho ch 59

3.ă i u tra, thu th p d li u và xây d ngăbáoăcáoăchuyênăđ 61

4 Xây d ngăc ăs d li u và h s ăvùngăquyăho ch 67

II XÂY D NG QUY HO CH 68

1 Lu n ch ngăquanăđi m và m c tiêu phát tri n 68

2 Xây d ngăph ngăánăquyăho ch 69

3 Xây d ng các gi i pháp th c hi n quy ho ch 71

4 L p b năđ cho vùng quy ho ch 72

5 So n th o báo cáo quy ho ch 73

6 Trình th măđ nh và phê duy t quy ho ch 73

III TH C HI N QUY HO CH 75

1 T ch c th c hi n quy ho ch 75

2.ăGiámăsátăvƠăđánhăgiáăvi c th c hi n quy ho ch 76

3.ăRƠăsoátăvƠăđi u ch nh quy ho ch 77

2 t nuôi tr ng thu s n

t NTTS lƠăđ t có m t n c n iăđ a (g m ao, h ,ăđ m, phá, sông, ngòi, kênh, r ch);ăđ t có m tăn c ven bi n;ăđ t bãi b i ven sông, ven bi n; bãi cát,

c n cát ven bi n;ăđ t s d ng cho kinh t trang tr i;ăđ t phi nông nghi p có m t

n căđ căgiao,ăchoăthuêăđ nuôi tr ng thu s n

3.1 Quy ho ch phát tri n ngành, ệ nh v c: là lu n ch ng, l a ch năph ngăánă

phát tri n và phân b ngƠnh,ăl nhăv c h p lý trong th i k dài h n trên ph m vi

c n c và trên các vùng lãnh th (Ngh đ nhă92/2006/N -CP ngày 7/9/2006

c a Chính ph )

3.2 Quy ho ch t ng th phát tri n NTTS m n, l c p t nh: là lu n ch ng, l a

ch năph ngăánăphátătri n NTTS m n, l và phân b không gian các ho tăđ ng

2

NTTS m n, l h p lý trong ph m vi m t t nh trong m t th i giană xácă đ nh (thôngăth ngălƠă10ăn m)

3.3 Ph ng án quy ho ch/K ch b n quy ho ch: lƠăcácăph ngăánăl a ch n do

nhà quy ho chătiênăl ngătrênăc ăs t ng h păcácăt ăli u (ngu năđƣăcóăvƠăkh o sát m i), xu th phát tri n v môiătr ng, ngu n l i và ngu n l c, v kinh t - xã

h iăđ đ xu tăcácăph ngăánăquyăho ch l a ch n thích h p cho các m c th i gianătheoăcácăgiaiăđo nă5,ă10ăn m

3.4 H s vùng quy ho ch: còn g i là báo cáo t ng quan vùng quy ho ch, đ c

xây d ng d aătrênăcácăbáoăcáoăchuyênăđ vƠăc ăs d li u vùng quy ho ch H

s ăg m: (1) nh ng mô t ,ăđánhăgiáăkháiăquátăcácăy u t phát tri n, hi n tr ng phát tri n NTTS m n, l ;ăcácăđi m m nh,ăđi m y u, các v năđ n i c m c n gi i quy tă đ đ m b o m c tiêu phát tri n NTTS b n v ng và các d báo phát tri n, ; (2) các b năđ có liên quan

4 Qu n lý

Qu nălỦălƠăđi u khi n, ch đ o m t h th ng hay m t quá trình theo nh ng quy lu t,ăđ nh lu t hay nh ng quy t căt ngă ng nh măđ cho h th ng hay quá trìnhăđóăv năđ ng theo ý mu n c aăng i qu n lý nh măđ tăđ c nh ng m c đíchăđƣăđ nhătr c

5 Qu n lý t ng h p vùng ven b

Bao g m vi căđánhăgiáătoƠnădi n,ăđ t ra các m c tiêu, quy ho ch và qu n

lý các h th ng tài nguyên ven bi n,ăcóăxétăđ n các y u t l ch s ,ăv năhóaăvƠătruy n th ng, và các l i ích trong mâu thu n s d ng; là quá trình liên t c ti n tri n nh măđ tăđ c s phát tri n b n v ng Qu n lý t ng h p vùng ven b là

m tă c ă c uăđ t p h p nh ngăng i s d ng, các ch th và nh ngăng i ra quy tăđ nh t i vùng ven b nh măđ m b o qu n lý h sinh thái có hi u qu h nă

đ ng th i phát tri năđ c kinh t và phân chia quy n l i h p lý gi a các th h

và trong cùng th h , thông qua vi c áp d ng nh ng nguyên t c có tính b n

v ng Pháp ch và quy ho ch lãnh h i và n iăđ aăth ng là công c thu n l i

đ th c thi qu n lý t ng h p vùng ven b

6 Khái ni m vùng ven b

Vùng ven b là khu v c có giao di n khá h p gi a bi n và đ t li n,ăđóălƠă

n i các quá trình sinh thái ph thu c vào s tác đ ng l n nhau gi a đ t li n và

bi n, các tác đ ng này di n ra khá ph c t p và nh y c m Vùng ven b th ng

đ c hi u nh ălà n i t ng tác gi a đ t và bi n, bao g m các môi tr ng ven b

c ng nh ăvùng n c k c n Các thành ph n c a nó bao g m các vùng châu th , vùng đ ng b ng ven bi n, các vùng đ t ng p n c, các bãi bi n và c n cát, các

r n san hô, các vùng r ng ng p m n, đ m phá, và các đ c tr ng ven b khác

3

Khái ni m vùng ven b th ng đ c xác đ nh m t cách tùy ti n, h i khác nhau gi a các qu c gia và th ng d a vào gi i h n pháp lý và ranh gi i hành chánh Ngoài ra, còn có nh ng sai khác v đ a v n (physiography), sinh thái và kinh t gi a các vùng khác nhau, do đó không có m t đ nh ngh a đ c ch p

nh n r ng rãi v vùng ven b Thay vào đó, có nhi u đ nh ngh a b sung ph c

v cho nh ng m c đích qu n lý khác nhau, trong đó v n đ ranh gi i c n đ c xem xét Ví d m t s n c Châu Âu, vùng ven b m r ng ra t i vùng lãnh

h i, m t s n c khác thì l y đ ng đ ng sâu làm gi i h n Còn v ranh gi i đ t

li n thì c ng r t m ăh do tác đ ng c a bi n vào khí h u có th vào đ n vùng n i

đ a bên trong c ng nh ăvùng đ ng b ng ng p l t r ng l n

V n đ ranh gi i vùng ven b có th đ c xác đ nh m t cách th c t bao

g m các khu v c và các ho t đ ng liên quan đ n v n đ qu n lý mà ch ng trình s nh m vào Trong nhi u tr ng h p, ranh gi i vùng đ t và bi n đ c

ch n th ng có m t kho ng cách nh t đ nh v i m t m c t nhiên ch ng h n nh ă

là m c n c th p trung bình (MLWM, Mean Low Water Mark) hay m c n c cao trung bình (MHWM, Mean High Water Mark)

B ng 1: M t s ví d v ranh gi i vùng ven b

Theo Liên minh Qu c t B o t n Thiên nhiên và Tài nguyên Thiên nhiên

- IUCN (1986), vùng ven b đ căđ nhăngh aănh ăsau:ă"lƠăvùngă đóăđ t và bi n

t ngătácăv iănhau,ătrongăđóăranhăgi i v đ t li năđ căxácăđ nh b i gi i h n các nhăh ng c a bi năđ năđ t và ranh gi i v bi năđ căxácăđ nh b i gi i h n các nhăh ng c aăđ t và n c ng tăđ n bi n" Theo World Bank, vùng ven b đ c

hi u là " d a vào nh ng m c tiêu th c ti n, mà vùng ven b là m tăvùngăđ c

bi t có nh ng thu cătínhăđ c bi t, mà ranh gi iăđ c xácăđ nh, th ng d a vào

nh ng v năđ đ c gi i quy t"

Ngoài ra còn có m t s thu t ng khácăđ c s d ng trong QLTHVB bao

g m:

- Vùng ven bi n (Coastal area): v m tăđ a lý thì r ngăh năvùngăvenăb ,

đ ng biên c a nó m r ng v phíaăđ t li năh n.ăVùngăven b ch là m t ph n

4

c a khu v c ven bi n.ă i u này r t quan tr ng,ă đ ngă trênă ph ngă di n ch c

n ng,ăb i trong nhi u quy trình v môiătr ng, kinh t và xã h i trên th c t b t ngu n t vùng ven bi n r ng l n, tuy nhiên nh ng bi u hi n c a chúng ch th y rõăđ c trong ph m vi vùng ven b

- Vùngăn c ven bi nă(Coastalăwater):ăvƠnhăđaiăh p g n b cóăn c bi n vƠăn c c a sông

- Vùng gian tri u (Intertidal area): vùng gi aăđ ng ng p tri u khi tri u

th p nh t và đ ng ng p tri u khi tri u cao nh t (ph năđ t li n ch uătácăđ ng c a

Trongă nh ngă n mă qua,ă s nă l ngă nuôiă tr ngă th yă s nă th ă gi iă t ngă

tr ng v iă t că đ ă v aă ph i Theoă báoă cáoă m iă nh tă c aă FAO,ă n mă 2012,ăs nă

l ngănuôiătr ngăth yăs năđ tăm căcaoăk l c,ă90,4ătri uăt n,ăt ngăđ ngă144,4ă

t ăđôălaăM ;ătrongăđóăcóă66,6ătri uăt năth yăs năcácălo iă(137,7ăt ăđôălaăM )ăvƠă23,8ăt ăt năth căv tăth yăsinhănuôiă(ch ăy uălƠăt oăbi n),ăt ngăđ ngă6,4ătri uăđôălaăM ăCácăđ iăt ngănuôiăbaoăg măcáăcóăv y,ăđ ngăv tăgiápăxác,ăđ ngăv tăthơnăm m,ă ch,ăbòăsátă(khôngătínhăcáăs u)ăvƠăcácăloƠiăth yăs năkhácăph căv ăchoănhuăc uătiêuădùngăc aăconăng i.ăTrongăn mă2014,ăs năl ng nuôi tr ng th y

s n (không tính rong bi n)ăđ t t i 73,8 ti u t n v iă c tính giá bán 160,2 t USD bao g m 49,8 tri u t n cá, 16,1 tri u t năđ ng v t thân m m, 6,9 tri u t n giáp xác và 7,3 tri u t năđ ng v t th y s năkhácă(nh ă ch)

S năl ngănuôiătr ngăth yăs năchi măt ătr ngăngƠyăcƠngăt ngătrongăt ngă

s năl ngăth yăs nătoƠnăc uă(158ătri uăt n),ăt ă20,9%ăn mă1995ălênă32,4%ăn mă2005; 40,3%ăn mă2010ăvƠă42,2%ătrongăn mă2012ăvƠăđ tăm căk ăl că44,1%ăn mă2014.ăChơuăÁăchi măt ătr ngăcaoănh tătrongăt ngăs năl ngănuôiătoƠnăc uă54%,ăchơuăỂuăchi mă18%ăvƠăcácăchơuăl căcònăl iă<15%

5

Hình 1: S năl ngăth yăs n toƠnăth ăgi iăt ă1985-2014 (FAO)

Trongăgiaiăđo nă2000-2012,ăs năl ngănuôiătoƠnăc uăcóăm căt ngătr ngătrungă bìnhă hƠngă n mă lƠă 6,2%,ă gi mă soă v iă m că t ngă tr ngă trongă giaiă đo nă1980-1990ă vƠă giaiă đo nă 1990-2000ă t ngă ngă lƠă 10,8%ă vƠă 9,5%.ă Giaiă đo nă1980-2012,ăs năl ngănuôiătoƠnăc uăt ngătr ngă ăm că8,6%/n m.ăS năl ngănuôiătoƠnăc uăt ngăg păđôi,ăt ă32,4ătri uăt nătrongăn mă2000ălênăm că66,6ătri uă

t năn mă2012

S n l ng nuôi tr ng th y s n gi a các vùng

S ăphơnăb ăs năl ngănuôiătr ngăth yăs năgi aăcácăvùngăvƠăcácăn căcóă

m căđ ăphátătri năkinhăt ăkhácănhauăv năcònăch aăcơnăđ i.ăV ăm tăs ăl ng,ăchơuăÁăchi mă88%ăs năl ngănuôiătoƠnăc u,ătrongăđóăTrungăQu căd năđ uăv ă

m tă s nă l ngă nuôiă tr ng,ă chi mă 61,7% Ti pă theoă lƠă cácă n că nă ,ă Vi tăNam, In-đô-nê-xi-a,ăB ng-la-đét,ăNauy,ăTháiăLan,ăChiăLê,ăAi,ăc p,ăMi-an-ma, Phi-lip-pin,ăBrazilăvƠăNh t.ă

Trongăs ă15ăn cănuôiătr ng th yăs năl nănh t, BrazilăngƠyăcƠngăkh ngă

đ nhăv ătríăc aămìnhătrongăt ătr ngăs năl ng nuôiătoƠnăc u.ăNg căl i,ăTháiăLan,ăsauăkhiăđ tăm căk ăl călƠă1,4ătri uăt năn mă2009,ăs năl ngăth yăs năc aăn cănƠyăgi măxu ngăcònă1,3ătri uăt năn mă2010ăvƠă1,2ătri uăt năn mă2011ăvƠă2012.ăNguyênănhơnăd năđ năm căgi mănƠyălƠădoăTháiăLanăh ngăch uătr năl tăl chăs ă

n mă2011ăvƠăh iăch ngătômăch tăs mă(EMS)ăn mă2012

6

Hình 2: S năl ngăvƠăgiáătr ăNTTSătrênăth ăgi iăt ă1995-2014 (FAO)

S năl ngănuôiăc aăNh tăB n,ăsauăkhiăgi măh năm tăn aătri uăt nădoăth mă

h aăđ ngăđ tăvƠăsóngăth năn mă2011,ăđƣăph căh iătr ă l i,ăv iăm căs năl ngă

t ngă0,6ătri uăt năn mă2012

Trongă s ă cácă n că nuôiă th yă s năhƠngăđ u,ăloƠiă nuôiăvƠăh ăth ngă nuôiă

c ngăr tăkhácănhau.ăT iă nă ,ăB ngălaăđét,ăAiăC p,ăMyanmarăvƠăBrazil,ănuôiă

tr ngăth yăs năn căng tăchi mă uăth ătrongăkhiăti măn ngăchoănuôiăbi năch aă

đ căkhaiăthácăh t.ăNauyăch ăy uăd aăvƠoănuôiăbi n,ăđ căbi tălƠănuôiăcáăh iă iăTơyăD ng,ăv iăhìnhăth cănuôiăl ngătrênăbi n,ăchi măth ăph năngƠyăcƠngăt ngătrênăth ătr ngăqu căt

t ăcácăl ngătrênăbi năvƠăt ăcácăaoăn căl ăNgoƠiăra,ăIndonesiaălƠăn căđ ngăth ă4ăv ăs năl ngătômăbi nătrênăth ăgi i.ăT iăVi tăNam,ăh năm tăn aăs năl ngăcáă

đ căthuăho chăt ănuôiăn căng t,ăch ăy uălƠăcáătraăph căv ăchoăxu tăkh u.ăS nă

l ngănuôiăgiápăxácă(nh ătômăbi năvƠătômăcƠngăxanh)ăch ăth păh năTrungăQu că

và TháiăLan.ăT iăTrungăQu c,ăloƠiănuôiăvƠăh ăth ngănuôiăr tăđaăd ng.ăS năl ngăcáăcóăv yă(nuôiăn căng t)ăch ăy uăcungăc păchoăth ătr ngătrongăn c

S n l ng trong các môi tr ng nuôi

S năl ngănuôiătr ngăth yăs năth ăgi iăđ căchiaăthƠnhăhaiămôiătr ngănuôi: nuôiăn iăđ aăvƠănuôiăbi n.ăNuôiăn iăđ aăch ăy uălƠănuôiătrongămôiătr ngă

n căng t.ăNuôiăbi năbaoăg măcácăho tăđ ngănuôiătrênăbi năvƠăcácăc ăs ănuôiă

n căm nătrênăb

Trongăn mă2012,ăs năl ngănuôiăn căng tăđ tă41.946ătri uăt n,ăch ăy uălƠă doă s ă đóngă gópă c aă cáă cóăv y,ăchi mă 92%,ăt ngă đ ngă 38.599ă tri uă t n.ăngăv tăgiápăxácăchi mă6%,ăvƠăcácăloƠiăkhácăch ăđóngăgópă2%

S năl ngănuôiătr ngăth yăs năn căm năđ tă24.687ătri uăt n;ătrongăđó,ă

đ ngăv tăthơnăm măchi mă60%,ăt ngăđ ngă14.884ătri uăt n,ăcáăcóăv y 13,5%,

t ngă đ ngă 5.552ă tri uă t n,ă đ ngă v tă giápă xácă chi mă 15,8%,ă t ngă đ ngă3.917ătri uăt năvƠăcácăloƠiăkhácăchi mă10,7%

Trongăt ngăs năl ngănuôiătr ngăth yăs nătoƠnăc uă(66,6ătri uăt năn mă2012),ăs năl ngăcáăcóăv yăchi mă2/3ă(t ngăđ ngă44,2ătri uăt n);ătrongăđó,ăs nă

l ngănuôiăn căng tălƠă38,6ătri uăt n,ănuôiăn căm nălƠă5,6ătri uăt n.ăXétăv ă

m tăs ăl ng,ăs năl ngăcáăcóăv yă(nuôiătrongămôiătr ngăn căm n)ăch ăchi mă12,6%,ăsongăv ăm tăgiáătr ,ăchúngăchi mă26,9%,ăt ngăđ ngă23,5ăt ăđôălaăM ă

Nguyênă nhơnă lƠă doă cácă loƠiă cáă nă th tă (nh ă cáă h iă iă Tơyă D ng,ă cáă song)ăchi măt ătr ngăl nătrongăs năl ngăcáăn căm năvƠănh ngăloƠiăcáănƠyăcóăgiáătr ăkinhăt ăcaoăh năcáănuôiăn căng t

N mă2012,ăs năl ngăgiápăxácăchi mă9,7%ăv ăkh iăl ngă(t ngăđ ngă

6,4ătri uăt n)ăvƠă22,4%ăv ăgiáătr ă(t ngăđ ngă30,9ăt ăđôălaăM ).ăXétăv ăm tăs ă

l ng,ăs năl ngăc aăđ ngăv tăthơnăm măđ tă15,2ătri uăt n,ăg păđôiăs năl ngăloƠiăgiápăxác;ătuyănhiên,ăgiáătr ăch ăb ngăm tăn aăsoăv iăloƠiăgiápăxác.Th căt ,ă

8

m tăph năl năs năl ngăc aăđ ngăv tăthơnăm mălƠăs năph măph ăc aănuôiăng cătraiăn căng tă ăchơuăÁ.ăM tăs ăloƠiăth yăs năkhácăch ăchi măs năl ngăr tănh ,ăkho ngă0,9ăt ăt n,ăđ cănuôiă ăm tăvƠiăn căt iăvùngă ôngăÁăvƠăph căv ăchoănhuăc uătiêuădùngăt iăđ aăph ng

S ăphátătri nănhanhăchóngăc aăs năl ngănuôiăn căng tăph năánhăm tă

th căt ălƠănuôiătr ngăth yăs năn căng tăcóănhi uăđi uăki năthu năl iăđ ăphátătri năh nănuôiăbi n.ăS năl ngăt ănuôiăn căng tăhi năchi mă57,9%ătrongăt ngă

s năl ngănuôiătr ngăth yăs nătoƠnăc u.ăNuôiătr ngăth yăs năn căng tăđóngăgópătoăl nă trongăvi că cungă c păngu nă proteină th că v tă choă conăng i,ăđ că bi tă lƠă

ng iădơnă ăcácăn căđangăphátătri nănh ăchơuăÁ,ăchơuăPhiăvƠăchơuăM ăLatin.ăQuaăcácăho tăđ ngăthúcăđ yăs ăphátătri năb năv ng,ănuôiătr ngăth yăs năn că

ng tăđ cătrôngăđ iăs ăđóngăgópăvaiătròăhƠngăđ uătrongăvi căđ măb oăanăninhă

l ngăth c,ăđ măb oăđápă ngănhuăc uăth yăs năngƠyăcƠngăt ngădoădơnăs ăt ngănhanhăt iăcácăn căđangăphátătri nătrongăth iăgianăt i

2 Vi t Nam

Vi tăNamălƠăn căcóăđi u ki n thu n l i cho phát tri n ngành Nuôi tr ng

Th y s n, v iă đ ng b bi nădƠiă3260ă km,ăđiă quaă nhi u vùng sinh thái khác nhau, nhi u ngu n sinh v tăđaăd ng và phong phú Vi t Nam có ngu n l i th y

s năn c ng t trong 2860 con sông l n nh ; nhi u tri uăhectaăđ t ng păn c,

ao h , ru ngătr ng,ăđ c bi tălƠăl uăv căđ ng b ng sông C u Long và sông H ng

S năl ng th y s năn mă2015ă căđ t 6549,7 nghìn t n,ăt ngă3,43%ăsoă

v i cùng k n mătr c,ătrongăđóăcáăđ t 4725,4 nghìn t n,ăt ngă3,38%,ătômăđ t 797,2 nghìn t n,ăt ngă0,85%.ăN mă2016,ă nhăh ngăc aăh năm năt ăđ uăn măđƣătácă đ ngă đ nă nuôiă tr ngă th yă s nă ă cácă vùngă venă bi n,ăđ că bi tă ă vùngă nuôiă

tr ngăth yăs nătr ngăđi mă ngăb ngăsôngăC uăLong.ăThêmăvƠoăđó,ăhi năt ngăcáăbi năch tăhƠngălo tă ăkhuăv căbi nămi năTrungăt ăcu iăthángă3ăđƣă nhăh ngă

t iătơmălỦăng iătiêuădùngăcácăs năph măt ăkhaiăthácăth yăs năbi n,ăd năt iăk tă

qu ăs năxu tăthu ăs nătrongă6ăthángăđ uăn mă2016ătuyăv năt ngătr ngănh ngă

đ tă th pă h nă soă cùngă k ă S nă l ngă th yă s nă 6ă thángă đ uă n mă că tínhă đ tă3131,3ănghìnăt n,ăt ngă1,9ă%ăsoăv iăcùngăk ăn mă2015,ătrongăđóăcáăđ tă2309,4ănghìnăt n,ăt ngă2,2%;ătômăđ tă306ănghìnăt n,ăgi mă2,5%

Nuôi tr ng th y s n

N mă 2015ă lƠă n mă mƠă nuôiă tr ng th y s n ph iă đ i m t v i nhi u khó

kh n:ăth i ti tăthayăđ i th tăth ng, n ng nóng kéo dài, d ch b nh di n bi n ph c

t p, th tr ng xu t kh u gi m m nh, giá thu mua th p trong khi chi phí gi ng,

th că n,ă thu c thú ý khá cao, ch tă l ng con gi ngă khôngă đ m b oầDoă đóănhi uăđ aăph ngăkhôngăm r ng di n tích nuôi, th m chí gi m quy mô nuôi v i

9

các h nuôi nh l , phân tán mà chú tr ngă h nă vƠoă chuy nă đ iă ph ngă th c nuôi,ămôăhìnhănuôiăđ nơngăcaoăn ngăsu t, hi u qu và ch tăl ng Ngoài các

lo i th y s n tr ngăđi mănh ăcáătra,ătômăsú,ătômăth chân tr ng,ăng iănuôiăc ngă

h ng t i nuôi các lo i th y s n có tính năđ nh ho c có giá tr kinh t caoănh ă

ba ba, cá h i, cá b ngăt ng,ăcáăchépălai,ăcáărôăphiăđ nătính,ăcáănheo,ăcáăchình,ăcáăl ng,ănuôiătômăcƠngăxanhầ

B căvƠoăn mă2016,ădi n tích nuôi tr ng th y s năs ăb đ t 1068,7 nghìn ha,ăt ngă1,4%,ătrongăđóădi nătíchăcáă347ănghìnăha,ăt ngă1,61%,ădi n tích nuôi tômă660,9ănghìnăha,ăt ngă1,63%.ăăS năl ng th y s n nuôi tr ngăn mă căđ t 3513,4 nghìn t n,ăt ngă2,93%ăsoăv i cùng k n mătr c,ătrongăđóăcáăđ t 2522,6 nghìn t n,ăt ngă3,0%,ătômăđ t 628,2 nghìn t n, gi m 0,52%

Hình 3: Di n tích các lo i hình m tăn c NTTS Vi t Nam

Hi năt ng bi năđ i khí h u gây h n m n, th i ti t c căđoan,ăôănhi m môi

tr ngă n că đƣă tácă đ ng tiêu c c t i nuôi tr ng th y s n.ă NgoƠiă ra,ă cácă đ a

ph ngăvƠăng iădơnăc ngăđƣăc ăc u l i các di n tích nuôi tr ng kém hi u qu

Di n tích nuôi tr ng th y s nă căđ t 893 nghìn ha, gi m 3% so v i cùng k

n mătr c,ătrongăđóădi nătíchăcáăđ t 256,2 nghìn ha, gi m 2,2%; di n tích nuôi tômăđ t 581,2 nghìn ha, gi m 3,5%

10

Hình 4: S năl ng th y s n c a Vi t Nam (2011 ậ 2015)

Hình 5: S năl ng NTTS (cá, tôm) c a Vi t Nam (2011-2015)

S nă l ng nuôi tr ng 6 tháng đ uă n mă 2016ă c tính 1586,4 nghìn t n,

t ngă0,7ă%ăsoăv i cùng k n mătr c,ătrongăđóăcáă căđ t 1191,4 nghìn t n,ăt ngă1,1%;ătômă căđ t 226,6 nghìn t n, gi m 4%

- Nuôi cá tra:

Nuôi cá tra có s chuy n d ch t nuôi nh l sang nuôi t p trung theo chu i liên k t, t p trung vào áp d ng quy trình nuôi theo tiêu chu n VietGap, Global GAP, ASC nh m t o ra s n ph măđ m b o ch tăl ng, nâng cao giá tr

11

và tính c nh tranh trên th tr ng xu t kh u.Tuy nhiên, nuôi cá tra v n g p r t nhi uăkhóăkh n.ăGiáăbánăcáătraănguyênăli u v n m c th păbìnhăquơnăn măch t 19.000đă- 21.000ăđ ng/kg, th iăđi m cao nh tălênăđ că24.500ăđ ng/kgănh ngă

c ngăch đ că2ăthángăđ uăn m.ăV i m căgiáănƠyăng i nuôi nh l g nănh ăkhông có lãi ho c thua l ăTr cătìnhăhìnhăđó,ănhi u h cá th ng ngănuôiăho c chuy n sang nuôi lo i khác ho c cho thuê ao ho c chuy n sang nuôi gia công cho doanh nghi p do h không ch đ ngăđ căđ uăra,ăchiăphíăđ uăt ănuôiătheoăVietGapăcaoăh năsoăv iăph ngăphápătruy n th ng t 15-20% trong khi giá cá tra th p, không năđ nhăvƠăchiăphíănuôiăcao.ăNh ngănh ng h nuôi theo mô hình nuôi theo chu i liên k t h v i doanh nghi păd i hình th c nh n nuôi gia công, liên k t d c gi a h v i doanh nghi p ch bi n th că n,ăv i doanh nghi p ch

bi n s n ph m và liên k t ngang gi a các h v i các h thông qua các chi h i

th y s n v n mang l i hi u qu t ngăđ i t t nên v năduyătrìăđ c di n tích nuôi

t ngăđ i năđ nh.ă ch đ ng ngu n nguyên li u, các doanh nghi p nuôi cá tra v n duy trì và m r ng quy mô s n xu t Di nătíchănuôiăcáătraăthơmăcanhăn m

2015 s ăb đ tă4949ăha,ăt ngă0,45%ăsoăv iăcùngăn mătr c

Xu t kh u cá tra g p nhi uăkhóăkh n,ăl i ph i ch u m c thu cao, giá cá tra nguyên li u th p c ng thêm nh ng b t l i v t giáănênăng iănuôiăch aăth c

s yên tâm s n xu t M b ph n nuôi c m ch ng, kéo dài th i gian nuôi ch giá lên d năđ n tình tr ngăcáăv t kích c th ngăph m và b ép giá Các doanh nghi p nuôi l n và các mô hình nuôi theo chu i liên k t v năduyătrìăđ c t căđ

t ngă t ngă đ i nă đ nh do ch đ ngă đ c trong các khâu nuôi t con gi ng,

ch mănuôiăđ n tiêu th , ch đ ng trong tìm ki m th tr ng tiêu th m i ngoài các th tr ng truy n th ng S năl ng cá tra công nghi p trong n mă căđ t 1204,3 nghìn t n,ăt ngă1,2%ăsoăv i cùng k n mătr c,ătrongăđóă ngăThápă c

đ t 400 nghìn t n,ăt ngă0,87%,ăAnăGiangăđ t 284,6 nghìn t n,ăt ngă4,6%,ăB n Treăđ t 170,6 nghìn t n,ăt ngă7,7%

- Nuôi tôm n c l :

Nuôiătômăn c l chuy n d ch tr l i t tôm th chân tr ng sang nuôi tôm sú,ăng c v iăxuăh ng chuy n d chăcácăn mătr căđơy.ăDi n tích nuôi tôm sú

s ăb n măkho ngăă570ănghìnăha,ăt ngă14,6%ă(+73ănghìnăha);ătômăth chân tr ng

đ t 84 nghìn ha, gi m 1,8% (-1,5 nghìn ha) Song song v iăđó,ăs n l ng tôm sú

t ngă3,15%,ăđ t 249,2 nghìn t n, s năl ng tôm th chân tr ngăđ t 344,6 nghìn

t n, gi m 3,7 % so v i n mă2014

Nuôi tôm th chân tr ng không còn mang l i hi u qu caoănh ă nh ng

n măđ u m i phát tri n, kh n ngăch ng ch u d ch b nhăkémăh nătômăsúăvƠăs c

ép c nhătranhăcaoăh nătômăsú.ăH năn a, nuôi tôm sú qu ng canh, qu ng canh c i

đ ng/kg (lo i 100 con/1kg), gi m kho ngă30.000ăđ ng/kg so v i cùng k n mă

tr c, giá tôm sú bình quân kho ngă180.000ăđ ng/kg (lo i 40 con/1kg), gi m kho ngă36.000ăđ ng/kg so v i cùng k n mătr c Giá tôm gi m c ng thêm b t

l i v t giá, s c ép c nhătranhăngƠyăcƠngăt ngădoăm t s nhà cung c p nh ă n , Thái Lan, Indonexia có d u hi u ph c h i Bên c nhăđó,ăth i ti t n ng nóng kéo dài, nhi tăđ ngày - đêmăchênhăl ch cao làm cho d ch b nhăbùngăphátănh ă

b nhăđ m tr ng, ho i t gan t y c p,ầăvƠăkhóăki m soát, gây thi t h i không

nh choăng i dân (Theo báo cáo c a V Kinh t Nông nghi p - B K ho ch vƠă uăt )

Xu t nh p kh u th y s n

N mă 2015,ă xu t kh u th y s n c a c n că că đ t 6,7 t USD, gi m 14,5% so v iăn mă2014.ăTh tr ng tiêu th kém, giá xu t kh u h và bi năđ ng

gi m giá c aăcácăđ ng ngo i t so v iăUSDăđƣătácăđ ng m nhăđ n xu t kh u

th y s n Vi t Nam, nhăh ng sâu nh t là m t hàng tôm Xu t kh u tôm liên t c

gi m 25-30%ătrongăn mă2015.ăTr m t hàng cá bi nă(t ngă5%),ăxu t kh u t t c các s n ph măchínhăkhácăđ u gi m t 3-25% Xu t kh u sang các th tr ngăđ u

gi m (3-27%) so v iăn mă2014,ătr ASEANăt ngă8%

V nh p kh u,ă10ăthángăđ uăn mă2015,ănh p kh u th y s n vào Vi t Nam

đ t 908 tri uăUSD,ăt ngă3%ăsoăv i cùng k n măngoái.ă c t ng nh p kh u th y

s n c n mă2015ăđ t trên 1 t USD,ăt ngă2,5%ăsoăv i cùng k 2014.ăTrongăđó,ă

nh p kh u tôm chi m t tr ng cao nh t, 42% v i trên 455 tri u USD, gi m 7%,

nh p kh u cá ng 216 tri uăUSD,ăt ngă14%,ăchi m 20%, các lo i cá bi n khác

đ t 346 tri uăUSD,ăt ngă16%ăvƠăchi m 32%

B ng 2: Giáăm tăs ănguyênăli uăth yăs năt iă ƠăN ngătháng 10/2016 (Ngu nă

ni m này hi nă đangă lƠă m c tiêu

h ng t i nhi u qu c gia trên th

gi i, m i qu c gia s d aătheoăđ c thù kinh t , xã h i, chính tr ,ăđ a lý,

v nă hóa ă riêngă đ ho chă đ nh chi năl c phù h p nh t v i qu c giaăđó

Thu t ng "phát tri n b n

v ng" xu t hi n l năđ uătiênăvƠoăn mă1980ătrongă n ph m Chi năl c b o t n

Th gi i (công b b i Hi p h i B o t n Thiên nhiên và Tài nguyên Thiên nhiên

Qu c t - IUCN) v i n i dung r tăđ năgi n: "S phát tri n c a nhân lo i không

th ch chú tr ng t i phát tri n kinh t mà còn ph i tôn tr ng nh ng nhu c u t t

y u c a xã h i và s tácăđ ngăđ nămôiătr ng sinh thái h c"

T ăđóăđ nănayăđƣăcóănhi uăđ nhăngh aăv ăphátătri năb năv ngăđ căđ aăra,ănh :

ậ Phátătri năb năv ngălƠăs ăphátătri năkinhăt ăậ xƣăh iălƠnhăm nh,ăd aătrênăvi că

s ă d ngă h pă lỦă ngu nătƠiănguyênă vƠă BVMT,ănh mă đápă ngă nhuă c uăhi nă t iă

nh ngăkhôngălƠmă nhăh ngăb tăl iăchoăcácăth ăh ămaiăsau

14

ậ Phátătri năb năv ngălƠăs ăphátătri năkinhăt ăậ xƣăh iăv iăt căđ ăt ngătr ngăcao,ăliên t cătrongăth iăgianădƠiăd aătrênăvi căs ăd ngăcóăhi uăqu ăngu nătƠiănguyênăthiênănhiênămƠăv năb oăv ăđ cămôiătr ngăsinhăthái.ăPhátătri năkinhăt ănh măđápă ngănhuăc uăngƠyăcƠngăcaoăc aăxƣăh iăhi năt i,ăsongăkhôngălƠmăc năki tătƠiănguyên,ăđ ăl iăh uăqu ăv ămôiătr ngăchoăth ăh ăt ngălai

ậ Phátătri năb năv ngălƠăphátătri năđápă ngăcácănhuăc uăhi năt iămƠăkhôngălƠmă

th ngăt năđ năkh ăn ngăc aăcácăth ăh ăt ngălaiăđápă ngănhuăc uăc aăh

Hình 6: S ăđ ăphátătri năb năv ngădoăUNESCOăđ ăxu t

N mă1987,ătrongăBáoăcáoăắT ngălaiăc aăchúngăta”ă(Ourăcommonăfuture)ă

c aăH iăđ ngăTh ăgi iăv ăMôiătr ngăvƠăPhát tri nă(WCED)ăc aăLiênăh păqu c,

ắphátătri năb năv ng”ăđ căđ nhăngh aăắệà s phát tri n đáp ng đ c nh ng

yêu c u c a hi n t i, nh ng Ệhông gây tr ng i cho vi c đáp ng nhu c u c a các th h mai sau”.ă nhăngh aănƠyăđ cănhi uăt ăch căvƠăqu căgiaătrênăth ă

gi iăth aănh năvƠăđ căs ăd ngăr ngărƣiătrongăcácă năph măv ăphátătri năb nă

v ngăvìănóămangătínhăkháiăquátăhoáăcaoăv ăm iăquanăh ăgi aăcácăth ăh ăv ătho ă

mãnăcácănhuăc uăv ăđ iăs ngăv tăch t,ătinhăth n,ăt ăđóăt oăraăphátătri năb năv ng,ăvìăsuyăchoăcùng,ăb năch tăc aăphátătri năb năv ngăt călƠăs ăt năt iăb năv ngăc aăloƠiăng iătrênătráiăđ tăkhôngăphơnăbi tăqu căgia,ădơnăt căvƠătrìnhăđ ăkinhăt ,ăxƣă

h i,ă ăđơyăs ăt năt iăc aăloƠiăng iăluônăg năv iăs ăt năt iăc aămôiătr ngăkinhă

t ,ăxƣăh iăvƠăt ănhiênămƠăconăng iăc năph iăcó.ăTuyănhiên,ăđ nhăngh aănƠyăthiênă

v ăđ aăraăm cătiêu,ăyêuăc uăchoăs ăPTBV,ămƠăch aănóiăđ năb năch tăcácăquanăh ă

n iăt iăc aăquáătrìnhăphátătri năb năv ngălƠăth ănƠo?

Chínhăvìăv y,ăNgơnăhƠngăPhátătri năchơuăÁă(ADB)ăđƣăđ aăraăđ nhăngh aă

c ăth ăh n,ăđóălƠ:ăắphát tri n b n v ng ệà m t ệo i hình phát tri n m i, ệ ng

ghép m t quá trình s n xu t v i b o toàn tài nguyên và nâng cao ch t ệ ng môi tr ng Phát tri n b n v ng c n ph i đáp ng các nhu c u c a th h hi n

15

t i mà Ệhông ph ng h i đ n Ệh n ng c a chúng ta đáp ng các nhu c u c a các th h t ng ệai”.ă

* Vi t Nam: Khái ni măắPhátătri n b n v ng”ăđ c bi t đ n Vi t Nam vào

nh ng kho ng cu i th păniênă80ăđ u th p niên 90 M c dù xu t hi n Vi t Nam khá mu nănh ngănóăl i s măđ c th hi n nhi u c păđ

V m t h c thu t, thu t ng nƠyă đ c gi i khoa h că n c ta ti p thu nhanh.ă ƣăcóăhƠngălo t công trình nghiên c uăliênăquanămƠăđ u tiên ph i k đ n

là công trình do gi i nghiên c uămôiătr ng ti năhƠnhănh ă"Ti n t iămôiătr ng

b n v ng”ă(1995)ăc aăTrungătơmătƠiănguyênăvƠămôiătr ng,ă i h c T ng h p

Hà N i.ăCôngă trìnhă nƠyă đƣă ti p thu và thao tác hoá khái ni m phát tri n b n

v ng theo báo cáoăBrundtlandănh ăm t ti nătrìnhăđòiăh iăđ ng th i trên b năl nhă

v c: B n v ng v m t kinh t , b n v ng v m tănhơnăv n,ăb n v ng v m t môi

Qu c Anh, M , các tác gi đƣăđ aăra các tiêu chí c th v phát tri n b n v ng

đ i v i m t qu c gia là b n v ng kinh t , b n v ng xã h i và b n v ng môi

tr ng.ă ng th iăc ngăđ xu t m t s ph ngăánăl a ch n b tiêu chí phát tri n

b n v ng cho Vi t Nam "Qu nălỦămôiătr ng cho s phát tri n b n v ng (2000) doăL uă c H i và c ng s ti năhƠnhăđƣătrìnhăbƠyăh th ngăquanăđi m lý thuy t vƠăhƠnhăđ ng qu nălỦămôiătr ng cho phát tri n b n v ng

CôngătrìnhănƠyăđƣăxácăđ nh phát tri n b n v ng qua các tiêu chí: b n v ng kinh t , b n v ngămôiătr ng, b n v ngăv năhoá,ăđƣăt ng quan nhi u mô hình phát tri n b n v ngănh ămôăhìnhă3ăvòngătrònăkinhăk , xã h i,ămôiătr ng giao nhau c aăJacobsăvƠăSadleră(1990),ămôăhìnhăt ngătácăđaăl nhăv c kinh t , chính

tr , hành chính, công ngh , qu c t , s n xu t, xã h i c a WCED (1987), mô hình liên h th ng kinh t , xã h i, sinh thái c a Villen (1990), mô hình 3 nhóm m c tiêu kinh t , xã h i,ămôiătr ng c a World Bank

2 H th ng nuôi tr ng th y s n b n v ng

2.1 Khái ni m

Là s qu n lý thành công ngu n l i th y s n đ s n xu t ra th c ph m

th a mãn nhu c uă thayă đ i c aă conă ng i,ă trongă khiă đóă v nă duyă trìă vƠă t ngă

c ngăđ c ch tăl ng c aămôiătr ng và b o v đ c các ngu n tài nguyên t nhiên (FAO, 1998) Nuôi tr ng th y s n b n v ng d a trên nh ng h sinh thái phongăphú,ăđaăd ng, có kh n ngăphátătri n năđ nh trong th i gian dài, có hi u

16

qu kinh t ,ăđ m b o cung c p th a mãn nhu c u th c ph m và các s n ph m có giá tr khácăchoăconăng i, th că n choăgiaăsúcăvƠăđ m b o năđ nh xã h i và tài nguyênămôiătr ngăđ c gìn gi và tái t o

phát tri n h th ng nuôi tr ng th y s n b n v ng c n ph iăđ m b o các tiêu chu năsauăđơy:

1 Sinh thái cân b ng: B o t năđ cămôiătr ng, tài nguyên t nhiênăvƠăđaă

d ng sinh h c

2 Kinh t s ngăđ ng: Nuôi tr ng th y s năcóăn ngăsu t và có l i nhu n trong ph m vi trang tr iăc ngănh ătrongăph m vi c n c

3 Thích ng v i xã h i: H th ng nuôi tr ng th y s n thích h p v i truy n th ng c a dân t c, v i n năv năhóa,ătônăgiáoăc aăđ tăn c, công b ng xã

h i và phù h p v i ch tr ngăchính sách

4 K thu tăt ngă ng: K thu tăđ c s d ngătrênăc ăs tài nguyên s n

có đ a ph ngăvƠăkinhănghi m c aăng iănôngădơnăcóăđi u ch nhătrongăđi u

ki n m i Nuôi tr ng th y s n là m t b ph n quan tr ng c aămôiătr ng sinh thái,ădoăđó đ nhăngh aăvà tiêu chu n c a m t h th ng nuôi tr ng th y s n b n

v ng nêu ra trên c ngălƠăn iădungăđ nhăngh aăvƠănhómătiêuăchíăc a m t ngh nuôi tr ng th y s n b n v ng

2.2 c tr ng c a m t mô hình nuôi tr ng th y s n b n v ng

- Qui mô v a

- Thâm canh sinh h c cao

- aăd ng hóa s n xu tă(đ iăt ng, ch đ ch măsócănuôiăd ng, và ch c

n ng laoăđ ng) Áp d ng h th ng nuôi tr ng phong phú s t o ra th năđ nh và

t oăđi u ki n d dàng trong vi c chuy năh ng nuôi do nh ng bi năđ ng c a môiătr ng và xã h i

- K t h p nhi u ngành: Khai thác, nuôi tr ng, nông nghi p, lâm nghi p,

ch n nuôi, ch bi n, kinh t và xã h i h c

- T ngăc ng ch tăl ngăn c, c i t oăđáyăn n ao nuôi, s d ng và qu n

lý t t tài nguyên m tăn c

- T n d ngăcácăđ c tính t nhiên v n có c a các đ iăt ng nuôi, m i quan

h c a chúng v i thiên nhiên S n xu t g n li n v i b o v môiătr ng, gìn gi tài nguyên thiên nhiên và phát tri n nuôi tr ng th y s n b n v ng

- S d ngăcácăđ iăt ng nuôi, các loài th c v t và c các sinh v t t nhiên trong aoănuôiăđ phát huy t iă uăkh n ngăs n xu t c a chúng trên m tăđ năv

di n tích m t n căhayăn ngăsu tălaoăđ ng

- X lý các ch t th i t ngh nuôi: Các ch t l ngăđ ng h uăc ălƠmăthayă

đ i các thành ph n và ch tăl ngăn c ao nuôi, và ch t t năd ătrongănuôiătr ng

do s d ng các hóa ch t, thu c thú y hay th că năcôngănghi p C n x lý t t các

ch t th iăđ tránh ô nhi mămôiătr ng

- Qu nă lỦă cácă đ iă t ngă nuôi,ă phátă huyă tínhă đaă d ng sinh h c (biodiversity),ăđ c bi tăcácăđ ng th c v t,ăchúăỦăđ năđ ng th c v t phù du M t

đ nuôiă cácăđ iăt ng h p lý trên m t di n tích m tă n c,ăđ ng th i ph i t

ch c t o ngu n th că năt nhiên và phát huy chu i th că năt nhiên

* T ch c h th ng s n xu t và qu n lý trang tr i có hi u qu cao

- Phát tri n nuôi tr ng th y s n theo nông h

- Qu n lý ch t ch cácăc ăs nuôi có qui mô l n:ăCácăc ăs nuôi tr ng có qui mô l năth ng cho nhi u s n ph m trên m tăđ năv s n xu tănh ngăđóălƠă

nh ngăc ăs có ch a nhi u ph th i, m tăđ nuôi t p trung cao C n qu n lý ch t

ch cácăc ăs nuôi tr ng này v các m t quy vùng s n xu t, xây d ngăcácăc ăs

đ x lý các ch t th i,ăng n ng a d ch b nh

* Qu n lý và s d ng ngu n tài nguyên sinh h c b n v ng

C n có m t s hài hoà gi a m t bên t o ra s n ph m t iăđaăvƠăm t bên t o ra s n

ph m t iă u

- V gi ng: B o t n và s dung qu gien c a các loài th y h i s n Chú ý

b o t n cácăđ iăt ng b năđ a, nh tăcácăloƠiăđ c h uăđƣăthíchă ngălơuăđ i v i

đi u ki n sinh thái c aăđ aăph ng.ăT o các dòng b ng cách nhân thu n,ăt ngă

c ng t o gi ng m i và phát huy ti măn ngădiătruy n t t c aăcácăđ iăt ng nuôi

- V th că n: T o ra và s d ng các ngu n th că năkhôngăc nh tranh và không gây nên hi năt ng cùng chung mi n hay chu i th că n.ăL uăỦăs d ng các lo i th că n c aăđ aăph ngăs n có

- V thú y th y s n: Phòng ch ng các b nh có th lây lan nhanh Làm t t công tác d ch t thú y th y s n và qu n lý t t các b nhătheoăquiăđ nh c a t ch c thú y th gi i (OIE)

* T ch c nghiên c u có ý ngh a th c ti n cao

* m b o s c kho con ng i t t

H th ng s n xu t th y s n c n ph iăđápă ngăđ c nhu c u c aăconăng i v s c

kh e.ăNg i s n xu t ph i kho m nh,ăng i s d ng s n ph m th y s n ph i an toàn c bi t là kh n ngăđ kháng t nhiên c aăconăng iăvƠăcácăđ ng v t th y

s n không b nhăh ng, s căđ kháng ngày càng t t v i b nh

IV CÁC M C TIÊU KINH T - XÃ H IăVẨăMỌIăTR NG C A PHÁT TRI N NTTS

1 M c tiêu chung

Phát tri n nhanh nuôi tr ng th y s nătheoăh ng công nghi p hóa, hi n

đ i hóa, có hi u qu , s c c nh tranh cao và phát tri n b n v ng; tr thành ngành

s n xu t ch l c cung c p nguyên li u cho ch bi n xu t kh u và tiêu dùng trong

n c,ăđ ng th i t o nhi u vi călƠm,ăt ngăthuănh păchoănông,ăng ădơn,ăđ m b o

an sinh xã h i, góp ph năxóaăđóiă gi m nghèo và b o v an ninh qu c phòng vùng bi n,ăđ o c a T qu c

năn mă2020ăs năl ng nuôi tr ng th y s năđ t 4,5 tri u t n, trên di n tích 1,2 tri u ha; giá tr kim ng ch xu t kh uăđ t 5,0 - 5,5 t USD, gi i quy t

vi c làm cho kho ng 3,5 tri uăng i

2 Các m c tiêu v kinh t - xã h i, môi tr ng

2.1 M c tiêu v kinh t

Hi u qu kinh t d án Quy ho ch t ng th ngành th y s n Vi tăNamăđ n

n m 2020,ăđ nhăh ng 2030ăđ c th hi n thông qua ch tiêu sau:

+ Giá tr s n xu tăKTTSăđ t trên 225 nghìn t đ ng, cao g p 4 l n so v i

n mă2010, ch y u do chuy năđ iăc ăc u ngh nghi p và tàu thuy n khai thác,

gi m các ngh khai thác gây xâm ph m ngu n l i và t ngătàu cá có công su t

l n khai thác xa b , khai thác có ch n l căcácăđ iăt ng có giá tr kinh t cao,

đ c bi t là cá ng đ iăd ng ăgi m t l t n th t sau thu ho ch t 20% hi n nay

xu ng còn 10% vào n mă2020

+ Giá tr NTTSăđ t trên 1.134 nghìn t đ ng, cao g p 12 l n so v iăn mă

2010, trong khiăđóăs năl ngăkhôngăt ng,ăch y u là doăt ngăn ngăsu t nh áp

d ng KH - CN, chuy n đ iăc ăc u v t nuôi, t p trung nuôi hàng hóaăcácăđ i

t ng có giá tr xu t kh uăcaoănh tôm sú, tôm th chân tr ng, cá tra, nhuy n th các lo i

+ V ch bi n xu t kh u,ăđ năn mă2020ăđ t 11 t USD,ăt ngăcaoăg p 2,2

l n so v i n mă2010,ăđóngăgópăvào kim ng ch xu t kh u chung toàn ngành nông nghi p kho ng 27,5% (Quy tă đ nh s 124/Q -TTg ngay 02/02/2012 c a Th

t ng Chính ph v vi c Phê duy t xu t kh u nông s năđ năn mă2020ăđ t 40 t USD), và đóngăgópăvào kim ng ch xu t kh u chung toàn qu căđ năn mă2020ăkho ng 5,1% (Kim ng ch xu t kh u toàn qu c đ năn mă2020ăđ t 214 t USD, theo Quy tăđ nh s 2471/Q -TTg ngày 28/12/2011 phê duy t Chi năl c xu t

nh p kh u hàng hóa th i k 2011-2020,ăđ nhăh ng 2030)

2.2 M c tiêu v xã h i

năn mă2020,ătoƠnăngƠnhăth y s n gi i quy t vi c làm cho 5 tri u lao

đ ng Trong đó, n ngă su tă laoă đ ngă bìnhă quơnă l nhă v că CBTSă đ t 23 nghìn USD/ng i/n mă(t ng đ ngă460ătri uăVN ); đ i v iăl nhăv c NTTS đ tăn ngă

su t lao đ ng bình quân 110 tri uăđ ng/ng i/n m;ăđ i v iăl nhăv căKTTSăđ t

n ngăsu t lao đ ng bình quân kho ng 80 tri uăđ ng/ng i/n m,ănơngăm c thu

nh p bình quân cao g p 3 l n so v i bình quân chung toàn qu c

2.3 M c tiêu v môi tr ng sinh thái và ngu n l i th y s n

năn mă2020,ăcóăkho ngătrênă70%ăcácăc ăs s n xu t th y s n b oăđ m các quy chu n và tiêu chu n v môiătr ng V iăquanăđi m gi m s l ng tàu thuy n khai thác g n b , tàu thuy n khai thác th công, các lo i ngh khai thác

20

gây xâm ph m ngu n l i, kiên quy t ph c h i h sinh thái r ng ng p m n, th m

c bi n, r n san hô, xây d ng các khu b o t n bi n,ăcácăquyăđ nh v vi c th cá

gi ng vào t nhiên cácăđ aăph ng s t oăđi u ki n thu n l i cho các lo i sinh v t th y sinh trên c 3ăvùngăn c:ăn c ng t, n c m n và n c l phát tri n, góp ph n ph c h i và tái t o ngu n l iătheoăh ng b n v ng và hi u qu ơyălà k t qu , là đóngăgópăc a d án quy ho ch th y s n mang l i v m t b o

v môiătr ng sinh thái và ngu n l i th y s n

nh ănhân t o ng th i vùng ven b c ng là h th ng đ c nhi u ng i s

d ng Con ng i s d ng các ngu n tài nguyên cho s s ng (nh n c và th c n), cho các ho t đ ng kinh t (nh ăkhông gian, các tài nguyên sinh h c và phi sinh h c) và cho ngh ng i, gi i trí (các bãi bi n, r n san hô)

Quá trình công nghi p hóa, phát tri n th ng m i và áp l c c a s gia

t ng dân s liên t c nhi u n i đã làm t ng xói mòn, l l t, m t các vùng đ t

ng p n c, ô nhi m, gia t ng vi c khai thác b a bãi đ t đai và ngu n n c ven

b

Tháng 6 n m 1992, H i ngh v Môi tr ng và Phát tri n c a Liên Hi p

Qu c (UNCED) đã đ c t ch c Rio de Janeiro, Braxin L n đ u tiên trong

l ch s có m t h i ngh l n g n tr c ti p, rõ ràng các v n đ v môi tr ng và phát tri n UNCED đ c t ch c đ đáp ng nh n th c ngày m t gia t ng trên

th gi i là không th coi môi tr ng và phát tri n là hai l nh v c chính sách tách

bi t, mà s phát tri n b n v ng chính là s l ng ghép chúng

M c tiêu chung c a UNCED là xây d ng các chi n l c và bi n pháp

nh m đ u tranh ch ng suy thoái môi tr ng trong s phát tri n b n v ng và lành

m nh đ i v i môi tr ng t t c các n c H i ngh t p trung vào nh ng l nh

v c c th sau:

- B o v b u khí quy n b ng cách h n ch s thay đ i khí h u, s suy y u

t ng ôzôn và ô nhi m không khí xuyên biên gi i;

- B o v và qu n lý tài nguyên đ t b ng cách đ u tranh ch ng n n phá

22

- Qu n lý các ch t th i, đ c bi t là các ch t th i đ c h i và các ch t đ c hóa h c, c m v n chuy n trái phép các s n ph m và ch t th i đ c h i gi a các

qu c gia

Thành công c a H i ngh đ c ph n ánh trong nhi u s n ph m c a h i ngh này Các chính ph đã nh t trí v các công c, v các v n đ môi tr ng toàn c u quan tr ng Tuyên b Rio có 27 nguyên t c h ng d n chính sách qu c gia và qu c t v môi tr ng và Ch ng trình ngh s 21 đã mô t chi ti t các hành đ ng c n thi t đ đ t đ c phát tri n b n v ng Ch ng 17 c a Ch ng trình ngh s 21 đ c p đ n các v n đ đ i d ng và vùng ven b , nêu rõ nhu

c u c n xây d ng và th c hi n các ch ng trình qu n lý t ng h p vùng b

Qu n lý t ng h p vùng ven b đ n nay đ c th a nh n là quá trình thích

h p nh t đ gi i quy t các thách th c t i vùng ven b hi n t i c ng nh ălâu dài QLTHVB t o c ăh i cho các vùng ven bi n h ng t i s phát tri n b n v ng, cho phép tính đ n các giá tr tài nguyên và l i ích hi n nay và trong t ng lai

M c tiêu chính c a b t k ch ngă trìnhă QLTHVBă nƠoă v c ă b n là khuy n khích s thayăđ i ng x c aăconăng iăđ đ t m c tiêu mong mu n

M căđíchăc a vi c qu n lý là t o đi u ki n thu n l i cho s phát tri n liên quan

đ n các s n ph m, d ch v và giá tr mong mu n,ăliênăquanăđ n s n xu t, tiêu th

ho c b o t n QLTHVB có th d báoăvƠăđápă ngăđ c các nhu c u c a xã h i vùng ven bi n S tham gia c a công chúng vào vi c xây d ng và th c thi QLTHVB,ădoăđó,ălƠăr t c n thi t

23

- L ng ghép t t c các nhi m v qu n lý vùng b , t quy ho ch và phân tích,

th c thi,ăđi uăhƠnhăvƠăduyătrì,ăgiámăsátăvƠăđánhăgiá,ăđ c ti n hành liên t c theo th i gian;

- Th ng nh t các trách nhi măđ i v i các nhi m v qu n lý khác nhau c a các

c p chính quy n:ăđ aăph ng,ăkhuăv c, qu c gia, qu c t và gi a khu v c nhà

n c và t ănhơn;

- S d ng chung các ngu n l c qu n lý có s n, t c là các ngu n nhân l c, v n, nguyên v t li u và trang thi t b ;

- Liên k t các ngành, ví d các ngành khoa h cănh ăSinhătháiăh c,ă a m o

h c, Sinh h c bi n, Kinh t h c, K thu t (Công ngh ), Chính tr và Pháp lu t

Ph ngăphápăqu n lý nói chung bao g m m t lo t các nhi m v có liên quan nhau, c n đ c th c hi năđ đ tăđ c các m cătiêuăđ ra.ăCácăb căc ăb n trong chu trình qu n lý là nh n th c v năđ , phân tích và l p k ho ch, tri n khai

th c hi n,ăđi u hành và duy trì, giám sátăvƠăđánhăgiáăhi u qu các bi n pháp liên quanăđ n m cătiêuăđ ra Vi c th c hi n quy trình này s ph thu c nhi u vào cácăđi u ki n l ch s , kinh t , chính tr ,ăv năhóaăvƠădoăv y, nó s khác nhau gi a các qu c gia và trong m t qu c gia

Th ng nh t các ho tăđ ng qu n lý vùng ven bi n là r t thích h p trong

vi c phòng ch ng s suy thoái c a các h sinh thái t iăđóă(vi c suy thoái này kéo theo vi c gi m giá tr kinh t vƠăgiaăt ngăkh n ngăb t năth ngăc aăchúngăđ i

v i nh ngătácăđ ng c a s thayăđ i khí h u) M c dù vi c qu n lý t ng h păđòiă

h i s phân tích và l p k ho ch k l ngăh n là qu n lý theo ngành, t ng chi phí c a nó cu i cùng s th păh nănhi u so v iăph ngăphápăt ng chi phí theo

t ng ngành riêng l ăNgoƠiăra,ăđ y m nh QLTHVB ngay t giaiăđo năđ u s t o thu n l i tài chính v lâu dài Do th i gian c n thi tăđ th c hi n các bi n pháp đápă ng th ng kéo dài, nên ti n hành các bi n pháp phòng ng a trong QLTHVB (t călƠăhƠnhăđ ng tr căđ h n ch các t n h i không tránh kh i x y ra) không ch theoă quană đi mă môiă tr ng mƠă cònă theoăquanăđi m kinh t , vì cách ti p c n này có th gi m thi u t n h i và có th t iăđa hóa các l iăíchăđ t

đ c

Nh ng quy tăđ nh v qu n lý và l p k ho ch cho vi c s d ng b n v ng tài nguyên thiên nhiên có th đ tă đ c thông qua s xem xét hài hòa nh ng

ph ngăánăvƠănhuăc u phát tri n khác nhau c a khu v c.ă ơyălƠătínhăth ng nh t

c a QLTHVB Do v y, QLTHVB c n đ c coi là m t quá trình ti n hóa, phù

h p v i s phát tri n b n v ng,ămƠătheoăđ nhăngh a,ăcó ph m vi lâu dài

2 Qu n lý t ng h p vùng ven b và phòng ch ng thiên tai

Bi n pháp phù h p nh tăđ i v i vi c b o t n các ngu n tài nguyên sinh thái chính là các bi n pháp c n cho vi c duy trì các h th ng t nhiên v n có

24

ch ng l iă thiênă taiă (nh ăbƣo,ăl ,n c dâng, xói l , ) Các ho tă đ ng c a con

ng iăth ng gây ra nh ngăthayăđ i t i các vùng đ t c n đ c b o v nh ăl y cát b bi n, làm suy thoái các r n san hô, san ph ng các c n cát, phá h y r ng

ng p m n,ădoăđóălƠmăgi m kh n ngăt b o v c a b bi n Ví d n u nh ngđ n cát b m tăđiădoăkhaiăthácăcát,ăho c vì m t ho tăđ ngăgìăđóătrênăbi n, thì r i ro

đ i v i s phát tri n c a vùng b sau c aăđ n cát s t ngăr tănhanh.ăT ngăt ,

r ng ng p m năđóngăvai tròătiêuătánăn ngăl ng sóng, gi cho nh ngăvùngăđ t phía sau chúng kh i b xói mòn khi có bão Giá tr mà nh ng tài nguyên thiên nhiên này có trong vi c ng năng a thiên tai cho th y c n ph i xem xét chúng

nh ănh ngăđ iăt ng quan tr ng và ph iăđ aăraăcácăbi n pháp r t c ng r năđ

b o v chúng

Trong th c t , m tăch ngătrìnhăgi m thi u thi t h i do thiên tai c n ph i tri n khai cùng v i vi c b o t n các sinh c nh ven b - lá ch n t nhiên,ăng nă

c năcácătácăđ ng c a sóng,ăl ăvƠăxóiăl Nhi u c ngăđ ngădơnăc ăđƣănh n th c

đ c r ng cách ti p c n qu n lý tài nguyênăvƠăthiênătaiănh ăv yălƠmăđ năgi n hóa quá trình qu n lý vùng ven b vƠăgiúpăđ aăra các quy tăđ nh mang tính d báo nhi uăh năv nh ng v năđ liênăquanăđ n phát tri n b n v ng Ví d vi c lùi sơuăvƠoătrongăđ t li năđ b o v c ngăđ ngădơnăc ăkh i s xói l b bi n và gió bão có th l i b o t năđ c loài rùa bi n sinh n vùngăđó.ăT ngăt , nh ng

quyăđ nh kh tăkheătrongăphơnăvùngăliênăquanăđ n phát tri năcácăđ m ng p m n không ch b o t năđ c các tài nguyên có giá tr v m t kinh t , mà còn giúp duy trì các rào c n t nhiên ch ng l i sóng bão Cu i cùng, m t b bi n ho c

m t công viên san hô có th b o v vùng t nhiên này kh iătácăđ ng c a c thiên tai l n s suy gi m tài nguyên th yăsinh.ăNh ăv y, cách ti p c n đ năgi n và

hi u qu đ phòng ch ng thiên tai là k t h p m iăquanătơmăng năng a thiên tai

v i qu nălỦătƠiănguyênăvƠămôiătr ng M t s qu c giaăđƣăb tăđ u th nghi m cách ti p c n k t h pănƠyăthôngăquaăcácăch ngătrìnhăQLTHVB,ăđápă ng c hai

m c tiêu cùng m t lúc

3 Qu n lý t ng h p vùng ven b và b o t n đa d ng sinh h c

Nhu c uăvƠăcácăph ngăphápătri n khai b o t năđaăd ng sinh h căđ c hình thành t trênăđ t li n Chúng c năđ căđi u ch nhăđ phù h p v i các sinh

c nh trên bi n và vùng ven b Các v năđ cƠngăliênăquanăđ n bi n nhi uăh năthìăcác lý thuy t v b o t năcƠngăítăh n.ăVí d , nhi u loài sinh v t bi n thu c lo i b đeăd a tuy t ch ng do vi c phá h y các sinh c nh khôngăđ c ghi nh n nhi u,

nh ăcácăloƠiărùaăbi n, chim bi n Có 5 khía c nh quan tr ng liên quanăđ năđaă

d ng sinh h c bi n c n ph iăđ c b o t n bao g m:

- aăd ngăloƠiăđ ng v t bi năcaoăh nănhi u so v iăđ ng v t trên c n;

- H đ ng v t bi năítăđ c bi tărõăh n;

b o v các loài Các m c tiêu khác có th là b o v các tài nguyên thiên nhiên

v i c nhăquanăđ p và có kh n ngăsinhăl iăcao.ă ôiăkhi nh ngăđi uănƠyăđ c

th c hi n nh măđápă ng m tăch ngătrìnhăqu c t nƠoăđó,ăvíăd nh ălƠ Ch ngătrình d tr sinh quy n c a UNESCO ho c là Côngă căRAMSARăđ i v i các vùng đ t ng păn c quan tr ng,ăsongăchúngăth ngăđ c th c hi n trong khuôn

kh các ho tăđ ng đ c l p qu căgia,ăliênăquanăđ n vi c thi t l p các công viên

qu c gia hay khu b o t n thiên nhiên

4 Các b c c a quá trình qu n lý t ng h p vùng ven b

M i qu c gia khi ti nă hƠnhă đánhă giáă ti mă n ngă c a m tă ch ngă trìnhă

Qu n lý t ng h p vùng ven b ,ăđ u có cách ti p c n riêng c aămìnhăđ n vi c b o

t n tài nguyên và s đ i m t v i nh ngăđ c thù riêng c a vùng ven b T t nh t

là làm sao choă ch ngă trìnhă QLTHVBă tr thành nhi m v chính tr c a các chính quy nătrungă ngăho căđ aăph ngăvƠăcóăđ c nh ng ho tăđ ng phù h p trong nhi m v b o t n tài nguyên

Cácăgiaiăđo n c th c aăch ngătrìnhăQLTHVBăph thu c vào các v n

đ c n gi i quy t, cho nên chúng s khác nhau Tuy nhiên, t t c chúngăđ u c n

m tăc ăch đi u ph i liên ngành và m t h th ngăquyăđ nh nh măt ngăc ng kh

n ngăs d ng b n v ng,ăđaăm c tiêu các ngu n tài nguyên có th tái t oăđ c trong vùng ven b đƣăxácăđ nh.ăNh ăv y, m c dù có ch ngătrìnhăQLTHVBăc a

m iăn c riêng, v n có m t s b căc ăs chung trong vi c thi t l păch ngătrình

Có 7 y u t c năđ c th c hi n nh măđemăl i m t khuôn kh quy ho ch

và qu n lý trongăđóăcóătínhăđ n s ph c t p c a m i vùng ven bi n và tình tr ng quy ho ch Các qui mô không gian khác nhau v chính tr , th ch vƠăcácăl nhă

v căcóăliênăquanăđ n vùng ven b đ u có th đ aăvƠoătrongăkhuônăkh ă ng

th i khuôn kh này s cung c p s h p nh t hay phân tích các l i ích có tính

c nh tranh trong phát tri n b n v ng c a b t k vùng ven bi n nào

i u quan tr ng c n bi tălƠăquáătrìnhăđ c d ki n là không tuy n tính, trongăđóăkhông cóăđi m cu i mà t iăđóăquáătrìnhăđ căcoiănh ălƠăđƣăk t thúc

26

Quá trình này là liên t c, l păđi l p l i v iăcácăđ ng ph n h i n i t i không

nh ngă choă phépă cácă thayă đ iătrongăt ngălaiă v đi u ki n c a vùng ven bi n đangăquană tơm,ă mƠă cònă choăphépă đánhăgiáă l iăvƠăxácă đ nh l i các b c hành

đ ng c n thi t trong 7 y u t c a khuôn kh

c th có th đ căđ t ra cho s phát tri n c a m t vùng ven bi n nh tăđ nh song

nh ng m c tiêu này có th không liên quan ho căxungăđ t v i thành t u cu i cùng c a các m c tiêu qu c gia r ng l năh n.ă i v i các m c tiêu phát tri n vùng ven bi n c th ,ăđi u quan tr ng là ph iăđ m b o có xem xét t i các ranh

gi i c a vùng quy ho chătrênăph ngădi n các quá trình t nhiênăc ngănh ănhơnă

v nămƠăth c t đƣăx y ra trong vùng, và m căđ v t quá ranh gi i vùng quy

- M căđ s n có c a các ngu n l c, c v th ch l n tài chính,ăđ gi i quy t

đ c m c tiêu quy ho chăđƣăxácăđ nh

4.2 Xem xét và phân tích

Sauăkhiăđƣăth ng nh t v các m c tiêu phát tri n và ph m vi quy ho ch, thì ti păđóăc n xácăđ nh xem li u nh ng m cătiêuăbanăđ u này có th bi n thành

hi n th c hay không trong ph m vi vùng quy ho chăđƣăxácăđ nh

Có 3 y u t c n bao hàm trong s xemăxétănh ăv y Y u t đ u tiên là các ngu n tài nguyên bi n, ven bi năđ c phát tri năvƠăcácăđi u ki nămôiătr ng mà chúng t n t i trong đó;ăy u t th haiălƠăcácăđi u ki n kinh t xã h i và s phù

h p c a chúng trong phát tri n tài nguyên; và y u t th ba là b i c nh lu t pháp, th ch và hành chính mà ho tăđ ng phát tri n đ c ti n hành trong b i

c nhăđó

4.2.1 Các ngu n tài nguyên và Môi tr ng

27

i u c n thi t là ph iăxácăđ nhăđ c đ phong phú, s phân b , s năl ng

b n v ng c a ngu n tài nguyên bi n và ven bi năđ c phát tri n; m căđ s

d ng c a nh ng tài nguyên này; nh ngătácăđ ngămôiătr ng c a vi c s d ngăđóăvƠăcácătácăđ ng c a nh ng ho tăđ ng hi n t iăc ngănh ăt ngălaiălênătài nguyên

Ví d , vi căkéoăl iăđánhăb t các sinh v tăđáyănh tôm ch ng h n có th s h y

ho iăchínhămôiătr ng s ng c aătôm;ăđ ng th i ch tăl ng c a n c và tr m tích

mà tôm ph thu căvƠoăc ngăs b suy thoái và tr nên không thích h p n u các

ch t ô nhi măđ căđ vào t m t ngu n xa,ăngoƠiăn iăc ătrúăc aăloƠiătômăđ c phát tri n

4.2.2 Các đi u ki n kinh t xã h i

cóăđ c m t s phơnătíchăvƠăđánhăgiáăhoƠnăthi n tình hình c a m t vùng ven bi n nƠoăđóăc n ph iăxácăđ nhăvƠăđánhăgiáănh ng h n ch ho c nh ng

c ăh i kinh t xã h iăđang t n t i Các thí d v s th t b i trong quy ho ch tài nguyên ven bi năcóăliênăquanăđ n khía c nh xã h i có th tìm th y trên kh p th

gi i

4.2.3 Các đi u ki n lu t pháp, th ch và hành chính

Vi c qu n lý s phát tri n c a các tài nguyên ven bi n m t cách không

th aăđáng hi n nay là do vi c xây d ng lu tăpháp,ăcácăđi u l và th ch đ u d a trên nguyên t c cho r ng các đ iă d ngă vƠă ngu n tài nguyên c a nó là tài nguyên chung Nguyên t cănh ăth có th ch p nh năđ c vào các th k tr c

do s ng i th c hi năc ngănh ăcôngăngh lúcăđóăcònăh n ch Nh ngăthayăđ i

l n lao v dân s và công ngh ,ăđ c bi tătrongăvòngă100ăn măquaăđƣăd n đ n

vi c ph iăđ t l i câu h i cho nguyên t c trên và công nh n r ng, hi n nay vi c

h n ch ti p c n v i tài nguyên bi n là c n thi t.ă ángăti c là vi c phát tri n lu t pháp, các pháp ch và th ch đ thi hành các ki măsoátăđóălƠăkhôngătheoăk p v i

t căđ phát tri n vi c s d ng tài nguyên ven bi n

4.3 Các v n đ và các kh n ng l a ch n

Thông qua các phân tích v aăđ c mô t , có th xácăđ nhăxemăn iănƠoăs phát tri n các ngu n tài nguyên khác nhau là có th t ngăthích.ăVíăd , d ki n phát tri n m t khu b o t n bi n có th đ c ti n hành t i m t v trí mà không có nhăh ng t i s phát tri năđô th b i vì chúngăđ c cách xa m t kho ng nh t

đ nh.ăSongăc ngăcóăth nh n bi t các khu v c có kh n ngăxungăđ t Ví d , nh ă

d ki n phát tri n b n c ng l i tình c di n ra t i m t vùng ng p m nămƠăđ c

bi tălƠăn iă mănuôiătôm,ăvƠăvìăth vùng này có t m quan tr ng v ph ngădi n phát tri n kinh t c aăcácăch ngătrìnhăng ănghi p qu c gia

Theoă cáchă t ngă t , c cácă tácă đ ng tr c ti p và gián ti p c a vi c s

d ngămôiătr ng bi n hi nănayăđ u có th đ c phân tích nh măxácăđ nh nh ng

ng p m n

Ngoài vi căxácăđ nh các v năđ hi n t i c n gi i quy t,ăcácăb c kh iăđ u trong quá trìnhăc ngăs d năđ năxácăđ nh các kh n ngăl a ch n hay các chi n

l c thay th cho s phát tri n ngu n tài nguyên vùng ven bi n N u phát tri n

ng ănghi păkhôngăđ că uătiênătrong các m c tiêu phát tri năbanăđ u, song sau đó,ătrongăgiaiăđo năđánhăgiá,ăcácăđƠnăcáăđ c xác đ nhălƠăch aăđ c khai thác đángăk thìăđi u này có th d năđ n quy tăđ nh là bao g m c phát tri năng ănghi p trong các m cătiêuăt ngălai

4.4 Trình bày - xây d ng k ho ch

B c này trong quá trình kéo theo vi c t ng h p d li u, dùng các k t qu

c aăcácăb c t 1ăđ n 3 c aăquáătrìnhăđ th ng nh t v m t t ng th c ngănh ăchi ti t n i dung c a các k ho chăvƠăcácăch ngătrìnhăqu n lý vùng ven bi n

Trongăb cănƠyăcóăhaiăđ căđi m quan tr ng:

- Th nh t c n ph i có s ph n h i n i t i gi a các thành ph năc ăb n trongătrongăch ng trình quy ho ch Gi s m t m c tiêu phát tri n qu c gia là

"phát tri n ngu n tôm cá vì l i ích c a t t c m iăng i" song không phát tri n

du l ch d aăvƠoăn c ngoài b iăvìăđánhăgiáăban đ uăđƣăchoăth y ít có ti măn ngă

v khía c nh này; ho c b i vì lý do tôn giáo vƠăv năhoáăkhi n cho du l ch không

ph i là m i quan tâm l n N uănh ăsauăđóătrongăcácăb căphơnătíchăvƠăđánh giá

l i l ra r ngăcácăbƣiăcáăđƣăb khai thác g n t i m c gi i h n và có nh ng bãi

bi n r t h p d n có th t oănênăc ăs cho s phát tri n du l ch, thì qu c gia này

có th quy tăđ nhăthayăđ i h ng ho tăđ ngăvƠăđ uăt ătheoăcáchămƠăngƠnhăduă

l ch có th phát tri n trong ch ng m c công chúng có th ch p nh năđ c.ăNh ă

v y,ăc ăch ph n h i (feed back) tr nên quan tr ng cho m i y u t trong quá trình

29

- Th haiălƠăđ ng l c c a các m iăt ngătácăvƠăs đ ng lòng gi a m iăđ i

t ngăquanătơmăđ n vi c xây d ng các k ho ch hay chính sách cho vùng ven

bi n Nh ngăng iăh ng l i cu i cùng c a quá trình phát tri n ph i là công chúng, m c dù th c t hi n nay không ph iăluônăluônălƠănh ăv y.ăTrongăkhiăđ

xu t các chính sách qu c gia,ăcácăch ngătrìnhăvƠăk ho ch qu n lý vùng ven b cho các ho tăđ ng phát tri n t i m t đ aăđi m nh tăđ nhănƠoăđóăthìăcôngăchúngă

c n ph i là trung tâm c aăquáătrìnhăt ăv n Vì v y, vi c xây d ng s đ ng tâm

nh t trí v các m c tiêu chính sách, n i dung c aăcácăch ngătrình và tính thích

h p c a các k ho ch là m t ph n không th thi u trong quy ho ch thành công vùng ven b

4.5 Thông qua

M tă khiă chínhă sách,ă ch ngă trìnhă hayă k ho chă đƣă đ c so n th o, nó

th ng ph iăđ c thông qua b i m t th t c có tính chính th căđ có th đ aăvào th c hi n Th t c này có th là s tán thành chính th c c a m t s c ăquană

ch u trách nhi m c p qu n lý thích h p; là s thông qua v m t lu t pháp c p vùng ho c c p qu c gia; ho cătrongătr ng h p c a các k ho chăđ c thù cho

m t vùng mà các k ho chănƠyăđangătrongăquáătrìnhăl c duy t thì có th c n t i

s tán thành hay thông qua c a c ngăđ ng có liên quan Vi căđ m b o r ng có cácăc ch thích h p cho phép ph n h iăchoăgiaiăđo năđ xu t là r t quan tr ng

b i vì trong nhi u tr ng h p lu t pháp d ki n là có th ph i s aăđ i l i n u gi

d nh ănóămơuăthu n m t cách không c n thi t v i pháp lu t hi n hành Vì v y,

đi u quan tr ngălƠăđ raăđ c m t k ho ch hƠnhăđ ngătrongăđóăcóăđ aăraăcácăhƠnhăđ ng c n th c hi n; th i gian th c hi n và m t phân tích có tính phê bình

đ k ho ch có th thông qua và th c hi n

4.6 Th c thi

Trongă cácă b că đ ra k ho ch và thông qua c aă quáă trình,ă đi u quan

tr ngă lƠă l ng tr că đ că cácă chínhă sách,ă ch ngă trìnhă hayă k ho ch có th

đ c th căthiănh ăth nào trong b i c nh c a tình hình hi n t i.ă c bi t c n thi t nh ngăn iămƠăth ch m iăđ c hình thành ho c th ch đangăt n t i c n

ph i có s chuy năđ i quan tr ng.ăT ng t , s l ng tr c là quan tr ng trong

tr ng h p có pháp ch m iămƠăđi u này có th thay th ho c làm thayăđ i các

b lu t, các tiêu chu nămôiătr ng ho căcácăđ ngăh ng ch đ o hi n hành Trong c haiătr ng h p, th i gian th c thi là t i quan tr ng và có th đ c ti n hành v i quy mô l n d n sao cho s đi u ch nh l i hi n tr ng có th th c hi n song song ch không ph i tr ng i cho s phát tri n

4.6.1 Ch p hành k ho ch

30

ch ngătrìnhăđiăvƠoăho tăđ ng c n ph i ch p hành l ch trình c a các k

ho ch Vi c ch p hành l chătrìnhătrongătr ng h pănƠyăcóăngh aălƠăcácăt ch c

ph iăđ c th c hi n m t cách có hi u qu các k ho chătrongăch ngătrình

- T ch c v c ăquan:ăthi t l p c uătrúcăhƠnhăchínhăđ đ m b o cho vi c

qu n lý th ng nh t theo chi u ngang và chi u d c;

- T ch c v lu t pháp: các b lu t,ăcôngă c, ngh đ nh và các tiêu chu n

đ làm cho vi c qu n lý có th th c hi n;

- T ch c v tài chính: phân ph i kinh phí đ chi tr cho các chi tiêu trong quá trình

4.6.2 Quá trình ho t đ ng

Vi c v n hành ch ngătrìnhăQLTHVBăs đ c b tăđ uăđ đ tăđ c nh ng

k t qu mong mu n n u quá trình ho tăđ ng t t và thông su t Tuy nhiên, vi c

qu n lý m t quá trình ph c t pănh ăQLTHVB,ăkhôngăph i là m t nhi m v d dàng Các ph n h i trong quá trình quan tr căvƠăđánh giá có th d n t i nh ng thayăđ iătrongăch ngătrìnhăhi n hành và nh ng xung đ t v quy n l i có th

n y sinh nh ng v năđ khôngămongăđ i

4.6.3 Gi i quy t xung đ t

V năđ chính trong quá trình v n hành c aăQLTHVBăđóălƠăgi i quy t các xungăđ t v l i ích.ă có th gi i quy tăcácăxungăđ t này, c n ph i nh n rõ nguyên nhân và h u qu c a cácăxungăđ t, thi t l p m tăph ngăphápărõărƠngăđ cóăđ c quy tăđ nh và có kh n ngăng n ch năcácătácăđ ng tiêu c c b ng các

bi n pháp thích h p

Cácăxungăđ t có th b t ngu n theo "chi u d c", ví d x y ra gi a các bên

s d ng các m căđ khác nhau; ho c theo chi u ngang, ví d các bên s d ng cùng m căđ cácăl nhăv c khác nhau Ví d tr ng h p th nh tăđóălƠăs xungăđ t gi a chính quy n qu c gia, mu n thi t l p m t khu b o t n thiên nhiên trong chính sách qu c gia và c ngăđ ngăđ aăph ng, mu năđ uăt ăvƠoăvi c phát tri n công nghi păđ nâng cao thu nh păchoăng iădơnăđ aăph ng Ví d v

tr ng h p th haiălƠăxungăđ t gi a nh ngăng i khai thác cát t b bi năđ xây

d ng nhà c aătrongăvùngăđ t li n và nh ngăng i s ng g n b bi n, ph năđ i

vi c khai thác cát vì cho r ng vi c khai thác cát d năđ n m iăđeădo nhà c a c a

h do xói l b bi n

gi i quy t nh ngăxungăđ t l năh n,ăch ngătrìnhăQLTHVBăc n ph i

có m t h th ng hoà gi i M t h th ngănh ăv y có th t o ra m tăph ngăphápă

lu nărõărƠngăđ gi i quy tăcácăxungăđ tăvƠăđ aăraăcáchăgi i quy t Có th phân

bi t các th t c hành chính và pháp lu t Th t c hành chính d a vào s h p tác

31

t nguy n c a t t c bên.ă i v i m i m t xung đ t, m t th t c có th đ c

bi năđ i phù h p v i tình c nh c a nó Ví d đ i v i m t nhi m v khôngăl ng

tr c, m t h iăđ ng, hay m t t ch c khoa h c có th đ c thành l păđ tìm

ki m m t gi i pháp cho m t v năđ đ c thù M t chính sách đ i tho iăc ngăcóă

th thành l păđ t p h păcácăbênăxungăđ t l i v iănhauăvƠăđ cho h th o lu n

d i s lƣnhăđ o c a m tăng i hoà gi i Ti n trình hoà gi i có th b tăđ u khi không có kh n ngătìmăraăgi iăphápăquaăđƠm phán N u t t c đ u th t b i, th

t c lu t pháp ph iăđ c s d ngăđ b t bu c ph i tuân theo m t gi i pháp M t

th t cănh ăv y t n th i gian và ti n c a, vì v y nên tránh t i m c t iăđa

th c thi Ngoài ra, kho ng th i gian giánăđo n gi aăgiaiăđo năxácăđ nh và giai

đo n th c thi c aăquáătrìnhălƠăđ đ các tình hình môiătr ng, kinh t xã h i và

ho c th ch có th thayăđ i Cách t t nh tăđ chu n b cho tình hu ng có th

x yăraănh ăth là kh iăx ng và th c hi n m t qui trìnhăđánhăgiáăliênăt c các thƠnhăcôngăc ngănh ăth t b i c a các chính sách và các ho tăđ ng khi chúng

đ căđ aăvƠo th c hi n

S n ph m c aăb c quan tr căvƠăđánhăgiáălƠăkh n ngăđánhăgiáăs thành công hay th t b i chung c aăcácăchínhăsáchăhayăch ngătrình đƣăđ c thông qua Trênăc ăs c a các k t qu nƠy,ăđi u c n thi t là ph iăxácăđ nhăđ căhƠnhăđ ng

s a ch a nào là thích h p ho c ph iăđánh giá l i các m căđíchăbanăđ u c a bài

t p.ăN iănƠoăđòiăh i ph iăcóăhƠnhăđ ng s a ch a thì hành đ ng này c năđ c xác

đ nh và ti n hành trong khuôn kh c aăquáătrìnhăđƣăđ c v ch ra, đ c l ng vào vƠăđ căđánhăgiáăt iăb c thích h p.ăN iănƠoăđòiăh i ph i có s đánhăgiáăl i các

m cătiêuăbanăđ u thì c n ph i ti n hành b ng cách b tăđ u quá trình l i t đ u và điăqua đ yăđ cácăb cănh ătr căđó.ăVìăv y, đi u ch y u là các k t qu c a cácăb c quan tr c và đánhăgiáăph iăđ c ph n nh l iăvƠoătrongăcácăb cătr c đóăc a quá trình

4.7.1 Quan tr c

Ch ngătrìnhăquanătr c b tăđ uăngayăsauăkhiăch ngătrìnhăQLTHVBăđiăvào ho t đ ng Ti n trình quan tr căth ng xuyên thu th p thông tin t k t qu

c a vi căđánhăgiáăvƠăph n h i trongăcácăgiaiăđo n và có th d năđ năquanăđi m

là chính sách ph iăthayăđ i D ng quan tr c ph thu c ph n l n vào m c tiêu c a

ch ngătrình,ădoăv y c n ph i rõ ràng

32

M tăch ngătrìnhăquanătr c t t bao trùm toàn b khu v c liên quan và trong m t quãng th iăgianăkéoădƠi.ăNgơnăsáchăth ng gi i h n và c n nh n m nh

r ng t tă h nă lƠă cóă nhi u s li u (bao g m toàn b h th ng ven b ) dù ch t

l ng th p,ăh nălƠăm t ít s li u có ch tăl ng nh ngăch t p trung m t vài

đi m

Các d ng s li uăđ quan tr c là:

- Xã h i: t l sinh, s c kho , ch tăl ng cu c s ng,ầ

- Kinh t : thu nh p, s l ng công ty công nghi p, kh iăl ng chuyên ch gi a các vùng,ầ

- Sinh thái: s loƠiăđ ng, th c v t, s c kho c a qu n th , s con sinh ra,

- T nhiên: v trí c a vùng b , chi u sâu c a lòng sông, eo bi n,ăkíchăth c c a các đ n cát

Các d li u có th đ c s p x p,ăl uătr các vi n nghiên c u Trong

tr ng h pănƠy,ăb căđ u là t p h p các s li u này vào m t m iăđ có th s

d ngăđ đánhăgiá.ăN u s li uăch aăđ c s p x p,ăcácăch ngătrìnhăquanătr c

c năđ c thi t l p và th c hi n.ăSauăđó,ăph i t oăđi u ki n cho các nhà khoa h c

và các vi n nghiên c u c a h Các chuyên gia này có th đ c hu n luy n các

k n ngăthíchăh p.ăTrongăgiaiăđo n này, k thu t nh và vi n thám có vai trò quan tr ng do các k thu t này có kh n ngăcungăc p và x lý s li u ch t l ng cao mà giá thành l i r

4.7.2 ánh giá

Các s li u thu th păđ c s d ngăđ phơnătíchăđ đánhăgiáăk t qu c a

ch ngătrình QLTHVB hay gi i quy t các v năđ đ căxácăđ nh trong m c tiêu

c aăch ngătrình.ăN u đánhăgiáăd năđ n vi c s aăđ i vi c v n hành c aăch ngătrình QLTHVB, c n ph i xem xét l i các thông tin này hay các chính sách đ c

s aăđ i ph iăđ căđánhăgiáă m căcaoăh n

M t s m c tiêu có th đ căxácăđ nh là:

- Chính th c hoá các t ch c hành chính (ví d thành l păcácăc ăquan);

- Gi m thi u các hành vi có h i và th c hi năcácăhƠnhăđ ng phát tri n;

- Làm t tăh năcácăch th môiătr ng và xã h i;

- S d ng b n v ng tài nguyên và nâng cao ch tăl ng cu c s ng (ví d khai thác b n v ng tài nguyên thiên nhiên)

M c tiêu cao nh t (th t )ăcóăth khôngăđ tăđ c trong m t th i gian ng n

và có th khôngămongăđ iătrongăquáătrìnhăđánhăgiá l năđ u Có th phân bi t hai

d ngăđánhăgiá,ăắđánhăgiáăliên t c” đ có th c i thi n vi c qu n lý và các chính sách;ăắđánhăgiáăđ nh k " - ví d 2ăn măl n - là d ngăđánhăgiáăl năh năcóăth th c

33

hi năđ ch rõ cho c ngăđ ngăch ngătrìnhăđ c ho tăđ ng nh ăth nƠo.ă i u này có th đ tăđ c các h tr đ ch ngătrìnhăQLTHVBăđ c ti p t c

Hình 7:ăCácăb c c a quá trình qu n lý ven b

II QU N LÝ VÙNG NTTS D A VÀO C NGă NG

1 Khái ni m

1.1 Khái ni m qu n lý d a vào c ng đ ng

LƠăph ngăth c qu n lý ngu n l i c a các nông h , c ngăđ ngătrongăđóăcho phép h có th khai thác và s n xu t ngu n l i m t cách b n v ng (David Boyer, 2000): C th hóa trong vi c qu n lý vùng nuôi và b o v ngu n l i th y

s năchínhălƠăph ng th c qu n lý c ngăđ ng d a vào thôn, h p tác xã hay H i ngh cá, các t ch c xã h i khác tham gia vào qu nălỦ,ătrongăđóăcáănhơnăng ădơnă

đ c phép khai thác và s n xu t theo các quy t c mà c ngă đ ngă đ ra theo

h ng s d ng ngu n l i và phát tri n NTTS b n v ng

C ngăđ ng: Thu t ng c ngăđ ng có th hi u theo m t s ngh a.ăV m t

đ a lý, c ngăđ ng có th đ nhăngh aătheoăranhăgi i ngu n l i ho c chính tr xã

h iănh ăm t c ng đ ng c a cá nhân cùng chung m i quan tâm Ví d , c ngăđ ng

đ aălỦăth ng là m t t ch c chính tr lƠngăxƣă(đ năv hành chính đ a lý th p

nh t); m t c ngăđ ng xã h i có th là m tănhómăng ădơnăs d ng cùng lo iăng ă

c đánhăb t gi ng nhau ho c m t t ch c ng ădơn.ăM t c ngăđ ng không nh t thi t ph i là m t làng, và m t làng không nh t thi t m t c ngă đ ng V m t

ch măsócăc ngăkhông cho r ng m t c ngăđ ng là m tăđ năv đ ng nh t,ăth ng

34

s có các m i quan tâm khác nhau trong m t c ngăđ ng, d a trên gi i tính, giai

c p, s khác nhau v kinh t và dân t c G năđơy,ăthu t ng ắc ngăđ ng th c”ăhayắc ngăđ ng quy n l i”ăđƣăđ c áp d ng cho các c ngăđ ng ngh cá d a trên các y u t phiăđ aălỦ.ăT ngăt nh ăắc ngăđ ng xã h i”,ăđơyălƠăm tănhómăng ădân, nh ngăng i mà trong khi không s ng trong m t c ngăđ ngăđ aălỦăđ năl ,

s d ng công c gi ng nhau ho c m c tiêu loài cá gi ng nhau ho c cùng chung

m i quan tâm trong m t ngh cáăđ c tr Guieb, 2008)

ngă(SCAFI:ăR.S.ăRomeroyăvƠăR.ăRivera-Trong qu n lý c ngăđ ngăconăng i là thành ph n trung tâm, h quy t

đ nh và ki m soát m i ho tăđ ng c a chính c ngăđ ngămƠăn iăh sinh s ng B n thân c ngăđ ng đóngăvaiătròăđ nhăh ng qu nălỦ.ăTrongăđó,ătƠiănguyênălƠăc ăs ,

n n t ng cho vi c qu n lý và s d ng m t cách h p lý trong c ngăđ ng C ng

đ ngăng ădơnăthamă giaăcácăho t đ ngănh ăl p k ho ch, tri n khai k ho ch,

ch ngătrìnhăqu nălỦ,ăđánhăgiáăvi c qu n lý ngu n l i th yăsinhăvƠăcácăc ăh i khác trên nguyên t c có s đ ng thu n c a các bên liênăquanăđ nătƠiănguyên.ă i

v iăn căta,ăđ t và m tăn c là tài s n qu c gia và giao quy n s d ng cho các

t ch c, cá nhân m t cách h p pháp và chính các t ch c và cá nhân ph i có nhi m v và trách nhi m s d ng h p lý ngu n tài nguyên t nhiênăđó

Qu n lý tài nguyên thiên nhiên d a vào c ngăđ ng là m t khái ni m r ng vƠăđa ngh aătheoătínhă ng d ng c a nó trong th c ti n,ăđ c p s tham gia c a các c ngăđ ng có l i ích liên quan trong qu nălỦătƠiănguyênăđ tăvƠăn c, r ng và

đ ng v tăhoangădƣ,ăc ngănh ngu n l i th y s n.ăTheoăTrungătơmăN c và V sinh Qu c t (2003), khái ni m v s tham gia c a c ngăđ ng trong s d ng

n c l năđ uătiênăđ c gi i thi u chính th c t i H i ngh Th gi i v N căn mă

1977 Argentinaăchoăch ngătrìnhăqu c t th p k v cung c p n c s ch và v sinh trong nh ngăn mă1980.ăSauăđó,ăỦăt ng v qu nălỦăn c b i c ng đ ng và phi t p trung hóa trong c păn c ti p t căđ c th nghi m, c ng c và lan r ng trong th p k 1990,ăđ c bi t là cácăn căđangăphátătri n sau các s ki n H i ngh t ăv n toàn c u v n c s ch t ch c New Delhi (1990) và Tuyên b Dublin v n c và phát tri n b n v ng (1992) và H i ngh th ngăđ nh v Trái

đ t Rio de Janiero (1992) G n đơy,ăm t trong 6 tuyên b chính th c c a H i ngh qu c t v n c ng t CHLBă c(2001)ăđƣăxácănh n t m quan tr ng c a

qu n lý d a vào c ngăđ ng r ng: “Phi t p trung hóa là c t ệõi a ph ng ệà

n i đ chính sách qu c gia đáp ng nhu c u c a c ng đ ng”

Nguyên t c c t lõi c a qu nălỦătƠiănguyênăn c d a vào c ngăđ ng, dù t n

t i d i hình th c nào, v n là s tham gia c a c ngă đ ng trong vi c l p k

ho ch, v n hành, duy trì các ho tăđ ng s n xu t có s ki m soát c a c ngăđ ng

mà c ngăđ ng đ căh ng l i Theo Molle (2005), s tham gia này có th đ c

- Quy n l c: v iăt ăcáchăv aălƠăng i s d ng, v aălƠăng i qu n lý tài nguyênăn c, c ngăđ ng có quy n h păphápăđ ra nh ng quy tăđ nh liên quan

đ n ki m soát, v năhƠnhăvƠăduyătrìătƠiănguyênăn c và h th ng c păn căđiăkèm

- Ki m soát: c ngăđ ng có kh n ngăth c hi năvƠăxácăđ nhăđ c k t qu

t các quy tăđ nh c aămìnhăcóăliênăquanăđ n h th ng Khía c nhănƠyăchínhălƠăđ

c păđ n n ngăl c c a c ngăđ ng kh n ngăđóngăgópăv k thu t, nhân công và tƠiăchính,c ngănh ăs h tr v th ch c a c ngăđ ng trong quá trình l p k

ho ch, th c hi nvà duy trì tính b n v ng c a h th ng cung c păn c

Qu n lý n c d a vào c ng đ ng là m t quá trình có s tham gia, trong

Trao quy n b o t n h th ng sinh thái cho c ngăđ ng thông qua vi c s

d ng ngu n l i th y sinh đ aă ph ngăm t cách b n v ng Trong phát tri n nuôi tr ng th y s n b n v ng mà c th xây d ng các vùng nuôi tr ng th y s n

an toàn theo quy t c BMPăđƣăđ c kh iăx ng và th nghi m các vùng khác nhau Nam và Trung b và b căđ uăđƣăcóăk t qu ,ătuyănhiênăch aăh th ng hóa

c v ki n th c lý thuy t l n th c hƠnhăchoăng i dân áp d ng xây d ng vùng nuôiăanătoƠn,ăđòiăh i có m t quy trình và trình t xây d ng m t mô hình có kh thi v iăcácăvùngăc ădơnănghèoălƠăr t c n thi t, chính v yămôăhìnhăđ c bi u di n

nh ăsau:

c UBND xã, bên c nhă đóă vaiă tròă t đ i ngh nghi pă c ngă chi m t l quan

tr ngăh nă20%ătrongăcácăho tăđ ng s n xu t, tái s n xu t và c ngăđ ng

Vi c nghiên c u quá trình trao quy n qu n lý có s tham gia cho c ng

đ ngăđ a ph ng bao g m: T ng h p các ki n th c m i cho vi c hình thành các

gi i pháp qu n lý ngu n l i và xây d ng ni mătinăđ ti năđ n trao quy n qu n lý cho c ngăđ ng

- Ơoăt oănơngăcaoăn ngăl c cho c ngăđ ng:ă aăthông tin và ki n th c

t ng h p t nghiên c uăđ n c ngăđ ng

- Qu n lý ngu n l i:ă ánhăgiáăvi c s d ng ngu n l iăvƠăđ aăraăcácăgi i pháp qu nălỦăđƣăđ căxácăđ nh t quá trình nghiên c u

- C i thi n sinh k :ă aăd ng sinh k đ gi m áp l c khai thác ngu n l i

- Phát huy s đaăd ngăv năhóa

- Xây d ng m i liên k t và s ng h v i chính quy n: Xây d ng m i liên

k t v i các c ngăđ ng khác, chính quy n các c p

1.4 S gi ng và khác nhau gi a qu n lý d a vào c ng đ ng và đ ng qu n lý

+ Gi ng nhau:

37

- u có s tham gia qu n lý ngu n l i c a c ngăđ ng

- Có s tham gia, h tr c a chính quy n

+ Khác nhau:

B ng 3: So sánh s khác nhau gi aăđ ng qu n lý và qu n lý d a vào c ngăđ ng

II.ăPH NGăPHÁPăQU N LÝ D A VÀO C NGă NG

1 Khái ni m

nhă ngh aă ph ngă phápă qu n lý d a vào c ngă đ ng là m t quy trình trongăđó chínhăconăng iăđ c t oăc ăh i và ch u trách nhi măđ qu n lý nh ng ngu n l i c a chínhămình,ăxácăđ nh nhu c u, nguy n v ng và m c tiêu c a mình vƠăđ aăraăquy tăđ nh có nhăh ngăđ n b n thân

Ph ngăpháp qu n lý này là m tăph ngăphápăti p c n nh n m nh vào trách nhi m,ăngh aăv ,ăvƠăn ngăl c c a c ngăđ ngăliênăquanăđ n vi c qu n lý ngu n l i Nó v năd ămangătínhăti n hóa, tham gia, riêng bi t,ămôiătr ng, chính

tr , kinh t ,ăv năhóa xã h i và xem xét k thu t mà có nhăh ngăđ n c ngăđ ng

2 Vai trò c a nh ng thành ph n tham gia

- Vai trò c aăng ădơnătrongăqu n lý d a vào c ngăđ ng vùng nuôi tr ng

th y s n ph i là nh ng v năđ và quan tâm c a c ngăđ ng Kh n ngăhuyăđ ng

và ch đ o các ho tăđ ng qu n lý, tham gia nghiên c u, thu th p và phân tích d

li u, tham gia l p k ho ch, thi t k , th c hi n các ho tăđ ngăđ ng qu n lý H

c ngăcóăth đ aăraăcácăquy đ nhăvƠăđi u l d a vào c ngăđ ng và chính h ki m tra,ăđánhăgiáăhayăv năđ ngăđ thay đ i ho c phát tri n chính sách T đó,ăh thành l p phong trào v thamăgiaăvƠăthayăđ i c aănhơnădơnăvƠăc ădơnătrongăchínhă

c ngăđ ng c a h

- Vai trò c a chính quy năđ a ph ngăc ngăr t quan tr ngănh ăđ aăraălu t

đ cho phép và h p pháp hóa quy năđ t ch c, xây d ng và c ng c đ ng qu n

lý Chính quy năxácăđ nh hình th c, quy trình và s phân chia quy n h n c ng

đ ng trên tình hình c th c aăchínhăđ aăph ngăh Ngoài ra, quan tr ngăh năchính quy n có th cung c p h tr k thu t, tài chính thi t y u.ă ng th iăc ăquan chính quy năđ aăph ngăc ngăđ m b o trách nhi măđ ng qu n lý thông qua quan sát cách s p x p c aăđ aăph ngăvƠăgi i quy t l m d ng quy n l c,