KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ NÂNG CAO TÍNH ĐỘC LẬP CỦA ĐƠN VỊ ĐIỀU TIẾT ĐIỆN LỰC VÀ ĐƠN VỊ VẬN HÀNH HỆ THỐNG ĐIỆN, GIAO DỊCH THỊ TRƯỜNG ĐIỆN NHẰM THÚC ĐẨY THỊ TRƯỜNG ĐIỆN CẠNH TRANH

VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG TRUNG TÂM THÔNG TIN TƯ LIỆU --- KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ NÂNG CAO TÍNH ĐỘC LẬP CỦA ĐƠN VỊ ĐIỀU TIẾT ĐIỆN LỰC VÀ ĐƠN VỊ VẬN HÀNH HỆ THỐNG ĐIỆN,

VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG

TRUNG TÂM THÔNG TIN TƯ LIỆU

-

KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ NÂNG CAO TÍNH ĐỘC LẬP CỦA ĐƠN

VỊ ĐIỀU TIẾT ĐIỆN LỰC VÀ ĐƠN VỊ VẬN HÀNH HỆ THỐNG ĐIỆN,

GIAO DỊCH THỊ TRƯỜNG ĐIỆN NHẰM THÚC ĐẨY

THỊ TRƯỜNG ĐIỆN CẠNH TRANH

Phạm Thị Thanh Hồng

Ban Nghiên cứu Chính sách phát triển doanh nghiệp

Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương

1.1 Đơn vị điều tiết điện lực

Cơ quan điều tiết đóng một vai trò quan trọng giúp Chính phủ quản lý, giám sát các ngành, lĩnh vực thiết yếu trong nền kinh tế nhằm đạt được các mục tiêu kinh tế vĩ mô đã đề ra và đảm bảo sự công bằng và quyền lợi đối với người tiêu dùng

Đối với lĩnh vực điện, cơ quan điều tiết điện giúp cân bằng lợi ích của tất

cả các bên tham gia thị trường điện gồm: nhà sản xuất, nhà cung cấp, nhà cung cấp mạng lưới, nhà phân phối, và người tiêu dùng Cơ quan điều tiết thị trường điện chính là đơn vị bảo vệ lợi ích của những người mong muốn tham gia vào thị trường, những đối tượng mới tham gia thị trường, đã tham gia thị trường, bất kể là nhà cung cấp điện mong muốn bán sản phẩm của mình hay người sử dụng điện mong muốn tiếp cận với hệ thống điện công Bên cạnh các chức năng tương tự như các cơ quan điều tiết thị trường ở các lĩnh vực khác, cơ quan điều tiết thị trường điện phải đảm bảo một khuôn khổ pháp lý cho thị trường điện hoạt động hiệu quả

Đóng một vai trò quan trọng như vậy nhưng để cơ quan điều tiết hoạt động hiệu quả và đúng với chức năng của nó thì điều quan trọng là phải được giao đủ quyền giám sát và kiểm soát Việc điều tiết điện sẽ được thực hiện tốt hơn nếu tuân theo một quy trình điều tiết rõ ràng, theo đúng trình tự quy định, chứ không phải là sự giám sát phi chính thức và các mục tiêu phi thương mại thường được áp đặt lên các tổ chức công thuộc sở hữu nhà nước Để hướng tới thị trường điện cạnh tranh thì Chính phủ phải thu hút đáng kể đầu tư tư nhân,

và phải thiết lập sự điều tiết một cách bình đẳng, minh bạch và đáng tin cậy Thông thường cơ quan điều tiết điện lực thực hiện các nhiệm vụ chính sau:

- Theo dõi, quản lý các hoạt động của thị trường, phê duyệt hoặc sửa đổi các văn bản pháp lý về vận hành thị trường điện lực cạnh tranh và hướng dẫn thực hiện

- Nghiên cứu, đề xuất các giải pháp điều chỉnh quan hệ cung cầu và quản lý quá trình thực hiện cung cầu về điện

- Cấp, sửa đổi, bổ sung và thu hồi giấy phép hoạt động điện lực theo quy định

- Hướng dẫn điều kiện, trình tự, thủ tục ngừng cấp điện, cắt điện hoặc giảm mức tiêu thụ điện, điều kiện, trình tự, thủ tục đấu nối vào hệ thống điện quốc gia

- Nghiên cứu, xây dựng biểu giá điện và tổ chức thực hiện các cơ chế chính sách về giá điện

- Quy định khung giá phát điện, giá bán buôn điện, phê duyệt phí truyền tải, phân phối điện và các chi phí khác

- Theo dõi việc thực hiện kế hoạch và dự án đầu tư phát triển nguồn điện, lưới điện truyền tải, phân phối để đảm bảo phát triển phù hợp với quy hoạch phát triển điện lực đã được duyệt

- Xác định tỉ lệ công suất và tỉ lệ điện năng giữa hình thức mua bán thông qua hợp đồng có thời hạn và mua bán giao ngay với các cấp độ của thị trường điện lực

- Kiểm tra việc thực hiện biểu giá điện đã được phê duyệt

- Giải quyết khiếu nại và tranh chấp trên thị trường điện lực

1.2 Hệ thống vận hành hệ thống điện và điều tiết giao dịch thị trường điện (SMO)

Trong thị trường điện độc quyền cơ bản, chỉ cần có Đơn vị vận hành hệ thống điện (SO) thực hiện nhiệm vụ kỹ thuật, khớp nối giữa yêu cầu mua điện của người tiêu dùng và khả năng phát điện, truyền tải điện của nhà sản xuất điện Tuy nhiên, khi chuyển từ thị trường độc quyền sang thị trường cạnh tranh đòi hỏi phải có một tổ chức làm đầu mối để phối hợp giữa bên bán điện và bên mua điện trong quá trình mua bán điện giao ngay, thường được gọi là Đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện (MO)

1.2.1 Đơn vị vận hành hệ thống điện

Hệ thống điện bao gồm các phần tử cơ bản sau:

- Mạng lưới truyền tải gồm: Đường dây truyền tải; Biến áp; Các bộ tụ điện tĩnh, kháng điện

- Phụ tải

- Máy phát đồng bộ và các bộ phận liên hợp: Hệ thống kích từ, điều khiển,

Vận hành hệ thống điện là tập hợp các thao tác nhằm duy trì chế độ làm việc bình thường của hệ thống điện đáp ứng các yêu cầu chất lượng, tin cậy và kinh tế Các phần tử trong hệ thống điện có làm việc được tốt và tin cậy hay không phần lớn là do quá trình vận hành quyết định, khi vận hành các phần tử cần phải hoàn thành các nhiệm vụ để đảm bảo thực hiện tốt những yêu cầu cơ bản: (i) Đảm bảo cung cấp điện năng liên tục, tin cậy cho các hộ tiêu thụ và đảm bảo sự làm việc liên tục của thiết bị; (ii) Giữ được chất lượng điện năng cung cấp: tần số và điện áp của dòng điện phải luôn giữ trong giới hạn cho phép; (iii) Đáp ứng được đồ thị phụ tải hàng ngày một cách linh hoạt, cung cấp đầy đủ điện năng chất lượng cho mọi khách hàng; (iv) Đảm bảo được tính kinh

tế cao của thiết bị làm việc, đồ thị phụ tải phải được san bằng tốt nhất đến mức

có thể cho các phần tử Đảm bảo giá thành sản xuất, truyền tải và phân phối thấp nhất đến mức có thể

Ở các nước trên thế giới, khi xuất hiện một Hệ thống điện chung trong một khu vực hoặc trong cả nước, nghĩa là có sự kết nối giữa các nhà máy điện với nhau và giữa nhà máy điện với người tiêu dùng điện bằng hệ thống các đường dây tải điện và trạm biến áp, trạm bù, trạm cắt Việc làm này đòi hỏi phải có một tổ chức vận hành chuyên trách làm nhiệm vụ phối hợp và gắn kết giữa nhà sản xuất điện với người sử dụng điện bằng cách xây dựng phương thức vận hành và chỉ huy, điều khiển quá trình phát điện, truyền tải điện, tiêu thụ điện Theo đó, cơ cấu tổ chức vận hành của Hệ thống điện gồm:

- Vận hành Hệ thống điện chung (chỉ huy thao tác, điều khiển các nhà máy điện, lưới điện truyền tải); trực thuộc đơn vị vận hành Hệ thống điện chung có các đơn vị vận hành Hệ thống điện khu vực; vận hành Hệ thống điện bang hoặc vận hành Hệ thống điện miền (chỉ huy thao tác, điều khiển lưới điện truyền tải theo phân cấp của đơn vị vận hành Hệ thống điện chung)

- Vận hành lưới điện phân phối trực thuộc các đơn vị phân phối điện trên địa bàn tương đương cấp tỉnh, thành phố (chỉ huy thao tác, điều khiển lưới điện phân phối)

Các đơn vị vận hành Hệ thống điện quốc gia, khu vực, bang hoặc miền và lưới điện phân phối đều phải tuân thủ thống nhất các quy định về điều độ vận

hành Hệ thống điện; vận hành lưới điện phân phối phải thực hiện lệnh chỉ huy thao tác, điều khiển của Vận hành Hệ thống điện khu vực, vận hành Hệ thống điện bang hoặc vận hành Hệ thống điện miền; vận hành Hệ thống điện khu vực, vận hành Hệ thống điện bang hoặc vận hành Hệ thống điện miền phải tuân theo lệnh chỉ huy thao tác, điều khiển của vận hành Hệ thống điện chung Vận hành

Hệ thống điện các cấp đóng vai trò rất quan trọng trong việc đảm bảo cho Hệ thống điện vận hành an toàn, ổn định và kinh tế, do vậy luật điện lực của các nước quy định rất cụ thể về quyền và nghĩa vụ của từng cấp vận hành Hệ thống điện, mối quan hệ giữa các cấp với nhau, mối quan hệ giữa các cấp điều độ vận hành Hệ thống điện với nhà máy điện, Đơn vị truyền tải điện, Đơn vị phân phối điện, Đơn vị bán buôn, Đơn vị bán lẻ và người sử dụng điện Đơn vị vận hành

Hệ thống điện chủ yếu thực hiện quản lý vận hành Hệ thống điện trong phạm vi kinh tế - kỹ thuật, không can thiệp vào hoạt động kinh doanh điện

Vai trò chính của đơn vị vận hành Hệ thống điện trong thị trường bán buôn điện là cân bằng cung cầu và đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng và an toàn nhất định Trong thị trường bán buôn điện cạnh tranh, các luật lệ về vận hành hệ thống được quyết định bởi các thành phần tham gia thị trường và được xác định trong thoả thuận của nhiều bên

Do vậy, vai trò của đơn vị vận hành Hệ thống điện trở nên phức tạp hơn

do số lượng thành phần tham gia thị trường nhiều hơn Sẽ có một số lượng lớn hợp đồng mua bán điện song phương mà đơn vị vận hành Hệ thống điện phải tính đến khi lập kế hoạch và điều độ, và cơ quan này có thể phải cân bằng cung cầu với một lượng phát điện tương đối nhỏ mà lượng phát điện này được lập kế hoạch và điều độ trên cơ sở các mức giá do các Đơn vị phát điện đặt ra Chức năng chính của đơn vị vận hành Hệ thống điện là chỉ huy điều độ các nhà máy điện và vận hành hệ thống truyền tải điện để đảm bảo an ninh hệ thống điện và cung cấp điện liên tục

Đơn vị vận hành Hệ thống điện thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Điều độ các nhà máy điện trên kế hoạch phát điện giờ tới (do đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện cung cấp) và các yêu cầu đảm bảo an ninh hệ thống điện; Chỉ huy thao tác vận hành trên hệ thống truyền tải điện;

- Quản lý, điều độ các dịch vụ phụ trong thị trường điện;

- Đảm bảo cân bằng và an ninh hệ thống trong mọi thời điểm;

- Thực hiện dự báo phụ tải và điều phối công tác lập lịch sửa chữa nguồn điện và lưới điện;

- Thực hiện các nhiệm vụ liên quan tới quy hoạch và phát triển hệ thống điện theo quy định;

- Tham gia xây dựng các quy trình, thủ tục phục vụ công tác vận hành thị trường như: Quy định về chào giá, Quy định về truyền tải, Quy định về giám sát và các hành vi lũng đoạn thị trường,…

Trong thị trường bán buôn điện cạnh tranh, để đảm bảo vận hành hệ thống điện và thị trường điện thời gian thực đòi hỏi sự tồn tại của SO và MO SO và

MO hoạt động theo các chức năng khác nhau, tuy nhiên có quan hệ rất mật thiết với nhau, đó là:

- Hệ thống điện vừa phải đảm bảo vận hành an toàn, tin cậy vừa phải đảm bảo các nguyên tắc của thị trường tại bất kỳ một thời điểm nào

- Cả SO và MO đều sử dụng chung hệ thống giám sát và thu thập dữ liệu SCADA/EMS để phục vụ cho các mục tiêu của mình Các quyết định của SO

và MO có liên quan đến nhau

1.2.2 Đơn vị điều tiết giao dịch thị trường điện (MO)

Khi hình thành thị trường điên cạnh tranh ở khâu bán buôn, xuất hiện một đơn vị gọi là: MO hoạt động song song với SO MO có chức năng quản lý các giao dịch trong thị trường điện giao ngay MO không mua, bán điện nhưng hoạt động như là một cơ quan giao dịch, giống như sở giao dịch chứng khoán, nơi

mà các thành phần tham gia thị trường mua và bán điện MO thực hiện các nhiệm vụ chính sau:

- Tiếp nhận các bản chào giá từ các Đơn vị phát điện;

- Cập nhật các thông tin do SO cung cấp cần thiết cho công tác lập kế hoạch phát điện;

- Lập kế hoạch phát điện (ngày tới, giờ tới) và xác định giá thị trường;

- Xác nhận sản lượng mua bán điện thực tế, quản lý số liệu đo đếm phục

vụ công tác thanh toán;

- Thực hiện việc xác nhận khối lượng điện giao dịch theo hợp đồng mua bán điện và trên thị trường điện đối với các Đơn vị phát điện và các Đơn vị mua bán buôn điện;

- Giám sát hoạt động của thị trường điện, giám sát các thành viên thị trường trong việc tuân thủ các quy định về thị trường điện

1.3 Kinh nghiệm tổ chức hoạt động đơn vị điều tiết thị trường điện và

hệ thống vận hành hệ thống điện nhằm thúc đẩy thị trường điện cạnh tranh

1.3.1 Kinh nghiệm của Singapore

a/ Quá trình cải tổ ngành điện của Singapore bắt đầu tiến hành từ năm

1995, qua nhiều bước phát triển, cụ thể như sau:

- Tháng 10/1995: Thành lập Uỷ ban quản lý ngành điện và khí để chuẩn bị cho việc xây dựng thị trường điện

- Năm 1996: Bắt đầu thực hiện thiết kế thị trường Singapore Electricity Pool (SEP)

- Tháng 04/1998: Bắt đầu vận hành thị trường điện bán buôn SEP Trong

đó Công ty lưới điện quốc gia thực hiện chức năng vận hành thị trường và hệ thống điện

- Tháng 03/2000: Chính phủ thực hiện tiếp bước tái cơ cấu ngành điện, trong đó thực hiện tách sở hữu giữa đơn vị trực tiếp tham gia thị trường với các đơn vị không tham gia thị trường; thành lập đơn vị vận hành hệ thống điện độc lập và cho phép tự do hoá việc cạnh tranh trong bán lẻ điện

- Tháng 04/2001: Thành lập cơ quan điều tiết năng lượng EMA để thực hiện chức năng điều tiết về công nghiệp khí và điện

- Tháng 07/2001: Bắt đầu tự do hoá trong cạnh tranh bán lẻ điện, với 250 khách hàng có công suất tiêu thụ 2MW trở lên được quyền chọn đơn vị cung cấp điện

- Tháng 01/2003: Thành lập cơ quan vận hành thị trường điện NEMS, thực hiện chức năng vận hành thị trường bán buôn điện được thiết kế mới, trong đó các đơn vị phát điện chào giá cho mỗi chu kỳ giao dịch 30’ vào thị trường

- Tháng 06/2003: Thực hiện giai đoạn 1 của việc tự do trong cạnh tranh bán lẻ điện, trong đó các khách hàng có sản lượng điện bình quân hàng tháng từ 20.000 kWh trở lên tham gia thị trường

- Tháng 12/2003: Thực hiện giai đoạn 2 của việc tự do trong cạnh tranh bán lẻ điện, trong đó các khách hàng có sản lượng điện bình quân hàng tháng từ 10.000 kWh trở lên tham gia thị trường

- Tháng 01/2004: Áp dụng hợp đồng về sản lượng cam kết (vesting contract) để hạn chế việc lũng đoạn thị trường của các đơn vị phát điện lớn

- Tháng 03/2006: Hoàn thành giai đoạn 2 của việc tự do hoá thị trường bán lẻ điện, với 10.000 khách hàng lớn tham gia thị trường, chiếm 75% tổng sản lượng của toàn Singapore

- Tháng 03/2008: Bán phần vốn nhà nước do Tập đoàn Temasek quản lý tại Tuas Power cho Tập đoàn Huaneng Trung Quốc; Senoko Power chi Lion Consortium; PowerSeraya cho YTL Power

Hình 1 Cấu trúc ngành điện, chức năng của các đơn vị

● Cơ quan điều tiết thị trường năng lượng - EMA

Các chức năng nhiệm vụ chính của Cơ quan điều tiết thị trường năng lượng:

- Bảo đảm cung cấp điện năng ổn định, chất lượng với mức giá điện hợp lý cho khách hàng;

- Thực hiện chức năng điều tiết về kinh tế và kỹ thuật;

- Thúc đẩy nâng cao hiệu quả trong công nghiệp điện;

- Đưa ra khuôn khổ điều tiết về kinh tế trong công nghiệp điện, thúc đẩy sự cạnh tranh, minh bạch và hiệu quả, ngăn ngừa việc làm dụng vị thế độc quyền và quyền lực thị trường

Các Công ty phát điện

Công ty lưới điện

Công ty cung cấp

Khách hàng

Cơ quan điều tiết EMA

Điều tiết

Vận hành HTĐ

Vận hành

TT Không tham

gia TTĐ

Trực tiếp tham gia TTĐ

Điện năng

- Cơ quan vận hành hệ thống điện là một bộ phận trực thuộc Cơ quan điều tiết thị trường năng lượng (Ban vận hành hệ thống điện) thực hiện chức năng điều độ hệ thống, đảm bảo hệ thống điện vận hành ổn định, tin cậy

● Công ty vận hành thị trường điện - EMC

Chức năng nhiệm vụ chính của Công ty vận hành thị trường điện là:

- Điều hành giao dịch thị trường điện và đảm bảo cung cấp thông tin cho các đơn vị tham gia thị trường điện

- Thực hiện quản trị thị trường điện – Market Administration

- Thực hiện báo cáo đánh giá vận hành thị trường điện

Công ty vận hành thị trường điện là một công ty cổ phần, trong đó cơ quan điều tiết EMA sở hữu 51% và các đơn vị tham gia thị trường sở hữu 49% Công ty vận hành thị trường điện được cấp giấy phép hoạt trong trong

10 năm, thực hiện các chức năng lập lịch huy động và thanh toán trên thị trường

1.3.2 Kinh nghiệm của Thụy Điển

Hệ thống điện của Thụy Điển hiện nay có 350 công ty phát điện, 450 công

ty bán lẻ điện và 550 công ty phân phối tham gia vào thị trường điện

- Cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc thực hiện việc cải tổ ngành điện và phát triển thị trường điện là nền tảng có tính quyết định cho sự thành công của thị trường điện tại Thụy Điển

- Nguyên tắc cơ quan vận hành hệ thống trung lập với các đơn vị tham gia giao dịch mua bán điện là yếu tố trọng tâm cho việc phát triển thị trường điện Tại Thụy Điển, công ty SvK thực hiện chức năng vận hành hệ thống điện, đồng thời là đơn vị sở hữu hệ thống lưới truyền tải điện quốc gia (TSO) Thực tiễn phát triển thị trường tại Thụy Điển cho thấy mô hình TSO đảm bảo sự đồng bộ giữa các khâu quy hoạch, đầu tư và vận hành hệ thống lưới truyền tải

- Việc cải tổ ngành điện và phát triển thị trường điện được thực hiện không kèm theo các thay đổi lớn về mặt sở hữu Tuy đã được chia tách thành các đơn vị độc lập, nhưng phần lớn các công ty từ phát điện, quản lý lưới điện truyền tải, phân phối điện là các công ty 100% sở hữu của nhà nước trung ương hoặc của các chính quyền địa phương Việc tư hữu hoá hay cổ phần hoá các đơn vị điện lực không phải là công cụ hay mục tiêu của quá trình đổi mới ngành điện tại Thụy Điển Điểm mấu chốt là phải xây dựng đủ các cơ chế để tất

cả các đơn vị, không phụ thuộc vào hình thức sở hữu, hoạt động hoàn toàn bình đẳng với nhau

- Về tổ chức hoạt động cơ quan điều tiết điện lực

+ Cơ quan điều tiết có chức năng và thẩm quyền độc lập trong việc xây dựng và ban hành các quy định điều tiết là cơ sở đảm bảo thực hiện thị trường điện công bằng, minh bạch và tuân thử đúng pháp luật Hoạt động điều tiết điện lực tại Thụy Điển được coi trọng và ủng hộ rất cao về mặt chính trị

+ Các báo cáo cung cấp thông tin theo các quy định điều tiết và các quy định trong trong giấy phép của các đơn vị điện lực cho cơ quan điều tiết được thực hiện theo định kỳ, và được quản lý bằng các hệ thống cơ sở dự liệu tin học hiện đại và tiện lợi Điều này giúp cho cho hoạt động điều tiết đạt được hiệu quả tốt tại Thụy Điển

1.3.3 Kinh nghiệm của Úc

Quá trình tái cơ cấu ngành điện Úc bắt đầu được tiến hành từ năm

1991, bằng việc chia tách các khâu phát điện, truyền tải và phân phối Khi chưa thực hiện quá trình tái cơ cấu, tài sản các đơn vị trong ngành điện Úc đều thuộc

sở hữu của nhà nước Do nguồn than dồi dào nên nhiệt điện than chiếm một tỷ

lệ lớn trong khâu phát điện tại Úc Quá trình tái cơ cấu ở Úc được tiến hành đồng thời từ cấp bang và cấp Quốc gia Năm 1995 ngành điện Úc bắt đầu quá trình chuyển dịch theo mô hình tập đoàn và tư nhân hóa Các đơn vị truyền tải thuộc sở hữu nhà nước được hợp nhất thành Công ty truyền tải quốc gia duy nhất cùng với 1 Ủy ban quản lý lưới điện Quốc gia được thành lập Năm 1994,

Ủy ban quản lý lưới điện Quốc gia ban hành quy định “Tái cơ cấu ngành điện Úc”, quy định này đặt ra mục tiêu cho phát triển thị trường điện Úc sau này

Cơ cấu tổ chức cho hoạt động thị trường điện của Úc bao gồm: i) Hội đồng về năng lượng (cấp Bộ); ii) Uỷ ban Thị trường năng lượng; iii) Cơ quan Điều tiết năng lượng

Thị trường điện quốc gia Úc bắt đầu vận hành từ tháng 12 năm 1998 với các mục tiêu: tạo sự cạnh tranh, cho phép các khách hàng lựa chọn nhà cung cấp, cho phép tham gia nối lưới Các đơn vị tham gia thị trường điện NEM gồm có:

- Công ty quản lý thị trường điện (NEMMCO): có vai trò điều độ hệ thống và điều hành thị trường điện (SMO)

- Các công ty phát điện (Generators), có 15 công ty công ty phát điện

sở hữu trên 260 đơn vị phát điện Các nhà máy điện công suất đặt ≥ 30 MW đều phải tham gia thị trường

- Các công ty cung cấp dịch vụ lưới truyền tải (TNSP): có 5 công ty

- Các công ty cung cấp dịch vụ lưới phân phối (DNSP)

- Các khách hàng mua điện trên thị trường: bao gồm các công ty bán lẻ điện và các khách hàng sử dụng điện lớn

1.3.4 Thị trường điện tại New Zealand

Quá trình tái cơ cấu bắt đầu bằng đạo luật về các công ty cung cấp năng lượng (Energy Companies Act) và Luật điện lực (Electricity Act) vào năm

1992 Đầu tiên là các công ty phân phối điện được phân tách độc lập về tài chính đối với các công ty sở hữu lưới điện và xóa bỏ sự phân chia phạm vi hoạt động theo vùng địa lý

Năm 1993 thành lập công ty M-co để chuẩn bị cho thị trường bán buôn với vai trò MO, điều hành thị trường M-co được tư nhân hóa vào năm 1999 Năm 1994, thành lập công ty truyền tải điện quốc gia Transpower, được tách từ ECNZ Transpower là công ty sở hữu nhà nước và hoạt động độc lập với vai trò quản lý lưới truyền tải, điều hành hệ thống điện quốc gia (TSO) Năm 1996, thành lập công ty Contact Energy, tiếp nhận 28% nguồn điện và toàn bộ các hợp đồng khí đốt từ ECNZ Tháng 11/1996, thị trường bán buôn bắt đầu hoạt động, Contact Energy và ECNZ bắt đầu cạnh tranh

Năm 1998, Chính phủ New Zealand công bố đạo luật Tái cơ cấu ngành điện bao gồm các nội dung chính: tư nhân hóa Contact Energy; tách ECNZ thành 3 công ty sở hữu nhà nước; yêu cầu các công ty kinh doanh năng lượng tách bộ phận quản lý lưới điện và bộ phận bán lẻ hoàn toàn độc lập

Năm 1999, giải thể ECNZ, thành lập 3 công ty Mighty River Power Limited, Genesis Power Limited và Meridian Energy Limited sở hữu nhà nước Năm 2003, thành lập cơ quan điều tiết thị trường và chịu trách nhiệm điều tiết, quản lý ngành điện Electricity Commission

Thị trường điện New Zealand – NZEM là thị trường chào giá toàn phần (price based), cạnh tranh trong cả 3 khâu: phát điện, bán buôn và bán lẻ

Để đảm bảo tránh được các rủi ro do giá cả trên thị trường thay đổi quá lớn, thị trường điện New Zealand cho phép các bên mua và bán điện được mua bán điện qua các hợp đồng với giá được thỏa thuận trước Các hợp đồng này