Bài 10. Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê (Hồi hương ngẫu thư)

Đọc- chú thích Phiên âm Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi, Hương âm vô cải, mấn mao tồi.. Dịch nghĩa Rời nhà từ lúc còn trẻ, già mới quay về, Giọng quê không đổi, nhưng tóc mai đã rụng

I Giới thiệu chung

1 Tác giả

- Hạ Tri Chương (659- 744)

- Quê: Vĩnh Hưng, Việt Châu (Tiêu Sơn, Chiết Giang, Trung Quốc ngày nay)

- Năm 695 đỗ tiến sĩ và làm quan trên 50 năm ở kinh đô Trường An

- Năm 744, ông từ quan và trở về quê hương

- Ông để lại cho đời khoảng

20 bài thơ

- Sáng tác năm 744

khi tác giả vừa đặt

chân về quê hương

sau bao năm xa cách.

- Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt đường luật (thể thơ lục bát).

2 Tác phẩm

Tiết 38: Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới

về quê

Hạ Tri Chương II Đọc – hiểu văn bản

1 Đọc- chú thích

Phiên âm

Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,

Hương âm vô cải, mấn mao tồi.

Nhi đồng tương kiến, bất tương thức

Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?

Dịch nghĩa

Rời nhà từ lúc còn trẻ, già mới quay về,

Giọng quê không đổi, nhưng tóc mai đã rụng

Trẻ con gặp mặt, không quen biết,

Cười hỏi: Khách ở nơi nào đến?

1 Đọc- chú thích

Dịch thơ

Khi đi trẻ, lúc về già

Giọng quê vẫn thế, tóc đà khác bao.

Trẻ con nhìn lạ không chào

Hỏi rằng: Khách ở chốn nào lại chơi?

( Phạm Sĩ Vĩ dịch)

Trẻ đi, già trở lại nhà,

Giọng quê không đổi, sương pha mái đầu Gặp nhau mà chẳng biết nhau

Trẻ cười hỏi: Khách từ đâu đến làng?

(Trần Trọng San dịch)

II Đọc- hiểu văn bản

3 Phân tích

a Hai câu thơ đầu.

Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,

Hương âm vô cải, mấn mao tồi.

( Khi đi trẻ, lúc về già

Giọng quê vẫn thế, tóc đà khác bao)

Trẻ đi, già trở lại nhà

Giọng quê không đổi, sương pha mái đầu)

*Yêu cầu :

Tổ 1 : Hai câu đầu nói về sự việc gì?

Tổ 2 : Nêu những nét thay đổi và không thay đổi của tác giả ?

Tổ 3 : Nhận xét về tình yêu quê của tác giả ?

Tổ 4 : Nêu nghệ thuật nổi bật ở hai câu đầu?

* Hình thức : thảo luận theo bàn

* Thời gian : 3 phút

* Gọi bất kỳ HS trả lời

* Các nhóm khác nhận xét.

II Đọc- hiểu văn bản

3 Phân tích

a Hai câu đầu

Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi, Hương âm vô cải, mấn mao tồi.

- Khái quát ngắn gọn quãng thời gian xa quê, làm nổi bật sự thay đổi về tuổi tác và hình dáng của nhà thơ.

-Tình yêu quê hương , gia đình bền chặt, đậm đà,

thắm thiết.

Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,

Hương âm vô cải, mấn mao tồi.

+ Hương âm >< mấn mao

+ Vô cải >< tồi

3 Phân tích

a Hai câu đầu

Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,

Hương âm vô cải, mấn mao tồi.

Tấm lòng son sắt, thủy chung, sự gắn bó thiết tha của tác giả đối với quê hương

3 Phân tích

b Hai câu cuối

Nhi đồng tương kiến, bất tương thức, Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai ?

Dịch thơ

Trẻ con nhìn lạ không chào

Hỏi rằng: Khách ở chốn nào lại chơi?

( Phạm Sĩ Vĩ dịch )

Gặp nhau mà chẳng biết nhau

Trẻ cười hỏi: Khách từ đâu đến làng?

(Trần Trọng San dịch)

Tổ 1 : Khi về đến quê người đầu tiên tác giả gặp

là ai? Họ có thái độ và cử chỉ như thế nào?

Tổ 2 : Trước thái độ và cử chỉ ấy, tâm trạng của tác giả ra sao?

Tổ 3 : Nêu nghệ thuật nổi bật ở hai câu cuối?

Tổ 4 : Vậy qua hai câu thơ cuối,

em có nhận xét gì về tấm lòng

của nhà thơ đối với quê hương?

3 Phân tích

b Hai câu cuối

Sự ngỡ ngàng, xót xa của tác giả khi bị coi là khách lạ ngay trên mảnh đất quê hương.

Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,

Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai ?

III Tổng kết

Tình yêu quê hương thắm thiết của một người sống

xa quê lâu ngày, trong khoảnh khắc vừa mới đặt

GHI NHỚ

Bài thơ biểu hiện một cách chân thực mà sâu sắc, hóm hỉnh mà ngậm ngùi tình yêu quê hương thắm thiết của một người sống xa quê lâu ngày, trong khoảnh khắc vừa mới đặt chân trở về quê

cũ.

So sánh điểm giống nhau và khác nhau về chủ đề và phương thức biểu đạt của hai bài thơ: “Tĩnh dạ tứ” và “Hồi hương ngẫu thư”.

a Giống nhau:

- Chủ đề: tình yêu quê hương sâu nặng

- Phương thức biểu đạt: biểu cảm

b Khác nhau

- Cách thức thể hiện chủ đề :

+ Bài “Tĩnh dạ tứ”: thể hiện tình yêu quê khi đang sống

trên đất khách quê người

+ Bài “Hồi hương ngẫu thư”: thể hiện tình yêu quê ngay

trên mảnh đất quê hương mình

- Phương thức biểu cảm :

+ Bài “Tĩnh dạ tứ”: biểu cảm trực tiếp

+ Bài “ Hồi hương ngẫu thư”: biểu cảm gián tiếp

Dặn dò về nhà :

- Học thuộc phần phiên âm và dịch thơ.

- Nắm nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP

- Soạn bài"Bài ca nhà tranh bị gió thu phá“

1.Tìm hiểu về nhà thơ Đỗ Phủ và hoàn cảnh sáng tác bài thơ.

2 Tìm hiểu giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo của bài thơ.

3 Nghệ thuật đặc sắc của bài thơ.