Bài thu hoạch module quản lý bệnh viện và module kinh tế y tế YHGĐ

Trong giới hạn bài viết em sẽ cố gắng nêu bật lên những vấn đề cốt lỗi, tiêu biểunhất trong nội dung này dẫn chứng bằng cái bài báo cụ thể, phân tích tầm quan trọng củaY học gia đình tro

i

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH

Tp HCM, 08/2017

LỜI CẢM ƠN

Trước hết em xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến các thầy, các côtrong bộ môn Quản lý bệnh viện và bộ mô Kinh tế y tế Khoa Y - Đại học quốc gia TP.HồChí Minh trong thời gian qua đã tận tình hướng dẫn chúng em trong môn học Các thầy,các cô không chỉ cung cấp kiến thức, những vấn đề mới nhất, tiến bộ nhất cả ở trongnước và quốc tế mà còn giúp chúng em nêu bật lên các vấn đề nổi cộm trong vấn đề Quản

lý bệnh viện và Kinh tế y tế nước ta hiện nay Không dừng lại chỉ về chuyên môn, cácthầy, các cô còn là những người truyền ngọn lửa đam mê đến với chúng em, để chúng emsống và học tập hết mình với niềm đam mê được xây dựng trên nền tảng ấy

Với lòng biết ơn sâu sắc, em cũng xin gửi lời cảm ơn đến thầy Nguyễn Thế Dũng,người chủ nhiệm bộ môn tận tình cũng như là người thầy đã không tiếc thời gian, côngsức để đứng lớp giảng dạy, hướng dẫn chúng em từng chút từng chút một, từ những vấn

đề to lớn nhất đến những vấn đề chi tiết nhất của môn học, của cuộc đời hành nghề y

iii

Em xin gửi lời cảm ơn đến thầy Nguyễn Thanh Hiệp đã rất tâm huyết giảng dạycho chúng em chủ đề rất hấp dẫn là Y học gia đình, chính những với những kiến thức và

sự tâm huyết của thầy đã thúc đẩy em chọn đề tài này

Em xin gửi lời cảm ơn đến Ban Giám Đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới đã tạo điềukiện, hỗ trợ cho chúng em nơi học tập vừa khang trang vừa có chút gì đó liên kết, gần gũihơn với môn học

Cuối cùng em xin gửi lời cám ơn đến Ban Chủ nhiệm Khoa Y - Đại học quốc giaTP.Hồ Chí Minh và Ban điều phối module đã thiết kế chương trình, môn học này Bởi lẽnhững kiến thức chúng em thu thập được từ đây không chỉ đơn giản là lý thuyết suông

mà chúng còn là hành trang quý báu trong suốt cuộc đời hành nghề y của mình, với mụcđích cuối cùng là để nâng cao chất lượng y tế nói chung và hướng đến sự nghiệp chămsóc sức khỏe cho toàn xã hội phát triển bền vững

Với vốn kiến thức bản thân còn hạn chế và nhận thức chưa đạt đến độ sâu sắc nhấtđịnh, chắc chắn khó tránh khỏi những thiếu sót trong quá trình làm bài thu hoạch này.Kính mong nhận được sự cảm thông cùng những ý kiến đóng góp quý báu từ các thầy,các cô

Trân trọng

TP HCM, ngày 05 tháng 08 năm 2017

Chu Quang Giang

iv

Trong giới hạn bài viết em sẽ cố gắng nêu bật lên những vấn đề cốt lỗi, tiêu biểunhất trong nội dung này dẫn chứng bằng cái bài báo cụ thể, phân tích tầm quan trọng của

Y học gia đình trong hệ thống chăm sóc sức khỏe của nhân dân Từng trường hợp, tìmcách lý giải, tìm ra nguyên nhân vì sao như vậy Có các yếu tố nào ảnh hưởng, tác độngđến hay không? Nếu có thì những yếu tố nào có thể can thiệp được, khắc phục được để từ

đó tìm ra và nêu lên ý kiến của bản thân em về giải pháp cho các vấn đề nêu trên

v

42.3/ Vai trò và lợi ích của YHGĐ

3.2/ Góc nhìn của xã hội nước ta đối với YHGĐ trong công tác

Tài liệu tham khảo 20

http://suckhoedoisong.vn/loi-ich-thiet-thuc-tu-bac-si-13

vii

DANH SÁCH BẢNG BIỂU

Danh sách bảng biểu

viii

DANH SÁCH CÁC THUẬT NGỮ VIẾT TẮT

CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU

Y học gia đình là một chuyên ngành Y khoa ra đời trong thập niên 60 của thế kỷ trước Chuyên khoa đó tạo ra BS gia đình chủ yếu thực hành ở phòng khám ngoại trú ở các tuyến Y tế cơ sở trong mạng lưới Y tế Thế giới Hoàn cảnh ra đời Y học gia đình: Tại các quốc gia đã phát triển, vì lý do kinh tế, hầu hết việc chăm sóc sức khoẻ các bệnh mạn tính như: tiểu đường, cao huyết áp, hen suyễn, đã chuyển từ phòng bệnh nội trú ra phòng khám ngoại trú với các phác đồ điều trị được xây dựng nhằm phân cấp các bước điều trị rõ ràng với sự phối hợp của các chuyên khoa liên quan

Trong xu hướng phát triển của công tác chăm sóc sức khỏe tại nhiều quốc gia phát triển trên thế giới, YHGĐ đã sớm được áp dụng và triển khai, điển hình như Hoa Kì, Anh, Bỉ, Nhật, Cuba… YHGĐ đã đóng góp tích cực vào hệ thống chăm sóc sức của các nước trên trên nhiều phương diện Như một xu hướng tất yếu, khi đã nhìn thấy được những lợi ích thiết thực, Hệ thống Y tế Việt Nam cung đang cố gắng đẩy mạnh hệ thống YHGĐ vào công tác chăm sóc sức khỏe nước ta

Vậy YHGĐ đã thật sự có một chỗ đứng vững chắc trong hệ thống chăm sóc sức khỏe ở nước ta? Các tỉnh thành, quận, huyện đã áp dụng tối đa lợi ích của BS gia đình tại địa phương Những mặt nào còn hạn chế trong chiến lược áp dụng YHGĐ tại nước ta hiện nay Đây vẫn còn là một trăn trở của ngành Y tế nói chung, trong việc nâng cao sức khỏe cho toàn dân

x

CHƯƠNG II: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT

2.1/ Định nghĩa YHGĐ:

 Y học gia đình (tiếng Anh: Family medicine (FM), ở châu Âu: general practice

(GP) (y học tổng quát)) là một ngành y học cung cấp dịch vụ y tế cho mọi người

và mọi lứa tuổi.[1]Đây là một ngành của nền y tế căn bản cung cấp dịch vụ y tế liêntục và tổng quát cho các cá nhân, gia đình đủ mọi lứa tuổi, giới tính, bệnh tật và các bộ phận của cơ thể Dịch vụ này tập trung vào thông tin về bệnh nhân dựa vào bối cảnh trong gia đình và xã hội, với mục đích ngăn ngừa dịch bệnh và nâng cao sức khỏe

https://vi.wikipedia.org/wiki/Y_h%E1%BB%8Dc_gia_%C4%91%C3%ACnh

YHGĐ là 1 chuyên khoa y học cung cấp kiến thức và thực hành cho CSSK cá

nhân và gia đình một cách liên tục và toàn diện

YHGĐ là 1 chuyên khoa rộng lồng ghép của các khoa học sinh học, lâm sàng và hành vi

BSGĐ là BS chuyên khoa có kiến thức tổng quát, chăm sóc, bảo vệ sức khỏe toàn diện, liên tục, cho cá nhân, gia đình và cộng đồng xung quanh phòng khám của mình BSGĐ chăm sóc ban đầu, chuyển bệnh nhân đến BS chuyên khoa khác khi cần thiết, và

có đầy đủ hồ sơ sức khỏe của từng BN

Phạm vi thực hành của thầy thuốc YHGĐ bao gồm mọi lứa tuổi, các giới, tất cả các

cơ quan trong cơ thể và mọi bệnh tật

xi

Chuyên khoa YHGĐ là kết quả của sự tiến triển và nâng cấp của thực hành đa khoa

và được định nghĩa trong bối cảnh gia đình

YHGĐ phục vụ chăm sóc KCB ngoại trú tại tuyến cơ sở và có thể hiểu là CK đa khoa

Các chuyên khoa khác phát triển theo hướng đi sâu vào chuyên môn YHGĐ theo

hướng thực hành ngoại trú và mang tính cá nhân, gia đình và cộng đồng của mọi CK

đưa v vào chuyên khoa mình

2.2/ Những nguyên lí YHGĐ:

Sáu nguyên lí của YHGĐ

1 Chăm sóc ban đầu, tổng quát, toàn diện

 Dễ tiếp cận

 Gần gũi và luôn sẵn sàng

 Xử trí cấp cứu ban đầu

 Đa chuyên khoa

 Đáp ứng đa số các tình huống

 Tự đào tạo liên tục theo đòi hỏi

 Thực hành trong những môi trường khác nhau

 Bị bó buộc trong điều kiện trang thiết bị nhất định

KIẾN THỨC Y HỌC VÀ PHẠM VI HOẠT ĐỘNG CỦA BSGĐ

xii

xiii

CÁC MẶT BỆNH ĐƯỢC CHĂM SÓC BỞI BÁC SĨ GIA ĐÌNH TẠI CỘNG HÒA PHÁP

16.00

13.68

4.93

3.34

Chăm sóc toàn diện :

 Chăm sóc hướng bệnh nhân

 Sinh học – tâm lý – xã hội

 Tiếp cận hướng bệnh nhân trong gia đình và môi trường của họ

 Xử lý đồng thời tất cả các vấn đề sức khỏe

 Lượng giá những nguyên nhân và hậu quả tâm lý, xã hội

xiv

 Lưu ý đến mối tương quan lợi ích / nguy cơ

2 Chăm sóc liên tục

 Từ khi sinh ra đến khi qua đời

 Chăm sóc thường xuyên

 Bệnh sử : lịch sử liên tục về bệnh lý của bệnh nhân

 Theo dõi lâu dài: các bệnh lý mạn tính

 Hồ sơ bệnh án YHGĐ

 Đồng hành cùng bệnh nhân

3 Chăm sóc phối hợp:

 Tư vấn cho bệnh nhân

 Tổng hợp thông tin ở mức độ cá nhân và cộng đồng

5 Hướng cộng dồng

 Tư vấn cho bệnh nhân

 Tổng hợp thông tin ở mức độ cá nhân và cộng đồng

2.3/ / Vai trò và lợi ích của YHGĐ:

Trưởng đại diện Phái đoàn Vương quốc Bỉ thăm và làm việc với Bộ trưởng BYT Việt Nam 10/4/2013- Wallonie C Bourgoignie: “Y học gia đình sẽ nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, giúp giảm tải bệnh viện”

“Trong bối cảnh quá tải bệnh viện trầm trọng hiện nay, YHGĐ là một trong những giảipháp tối ưu YHGĐ sẽ giúp người dân không phải ngay lập tức đến bệnh viện lớn khimắc các bệnh nhẹ hoặc triệu chứng thông thường Bệnh viện chỉ nên dành cho trườnghợp cấp cứu hoặc bệnh nặng Mặt khác, đối với các bệnh lý chuyên khoa, bác sĩ gia đình

sẽ tư vấn giúp bệnh nhân đến bác sĩ chuyên khoa phù hợp Bác sĩ gia đình không chỉ giúp

xvi

bệnh nhân có thể gặp đúng bác sĩ chuyên khoa mà còn giúp bệnh viện tiết kiệm thời gianchẩn bệnh bởi khi tiếp nhận bệnh nhân từ bác sĩ gia đình, bác sĩ chuyên khoa đã có đầy

đủ hồ sơ bệnh lý Như vậy, bệnh nhân luôn có một bác sĩ hiểu tương đối toàn diện về lịch

sử bệnh lý của mình, tư vấn giới thiệu bác sĩ chuyên khoa cũng như bệnh viện phù hợptrong trường hợp bệnh nặng Bác sĩ chuyên khoa sẽ có hồ sơ lịch sử bệnh lý đầy đủ củabệnh nhân nên tiết kiệm được thời gian chẩn bệnh Bệnh nhân sẽ được xử lý nhanh, kịpthời Như vậy, cả bệnh nhân và bác sĩ chuyên khoa đều có lợi khi tận dụng được ưu thếcủa bác sĩ gia đình

Mặt khác, khi đến bệnh viện, bệnh nhân luôn phải tuân theo một phác đồ điều trị củabệnh viện, hệ quả là chi phí sẽ cao khi bệnh mới ở mức nhẹ, chưa cần áp dụng đến phác

đồ phức tạp Điều đó kéo theo sự lãng phí chi phí xã hội cũng như chi phí bảo hiểm y tế.” Vai trò và lợi ích của YHGĐ

1 Kết cục về sức khỏe tốt hơn

2 Chi phí thấp hơn

3 Giảm sự bất công

xvii

Study Design: Ecological cross-sectional design for 4 selected years (1980, 1985, 1990,

1995), and incorporating 5-year time-lagged independent variables The main outcome measure is age-standardized, all-cause mortality per 100,000 population in all 50 US states in all 4 time periods

Tăng 1 Bác sĩ chăm sóc ban đầu/ 10.000 dân

Tăng 0,67 năm sống còn (t=3,531; p<0,001).

Phân biệt giàu nghèo làm giảm 0,26 năm sống còn (t= -2,921; p<0,01).

So sánh 5 tỷ suất tử vong (toàn bộ, ung thư, tim mạch, đột quị, trẻ em):

 BS gia đình giảm tỷ lệ tử vong (28 phân tích)

 BS chuyên khoa tỷ lệ tử vong cao (25 phân tích)

xviii

Tỷ lệ BS chuyên khoa || tỷ lệ tử vong cao

Một cuộc khảo sát trên toàn nước Mỹ của tác giả Franks và cộng sự cho thấy, những người báo cáo được bác sĩ gia đình chăm sóc sức khỏe thì cảm thấy được quan tâm nhiều hơn và có tỉ lệ tử vong sau 5 năm thấp hơn những người được bác sĩ chuyên khoa chăm sóc (sau khi đã kiểm soát những khác biệt ban đầu về tình trạng sức khỏe, đặc điểm nhân khẩu học, tình trạng bảo hiểm y tế, nhận thức về sức khỏe, chẩn đoán bệnh ban đầu và tình trạng hút thuốc lá) Tác giả chứng minh bác sĩ gia đình giúp làm giảm 19% nguy cơ

tử vong và giảm 33% giá thành chăm sóc

2.Chi phí thấp hơn

Care for illnesses common in the population, for example, community-acquired

pneumonia, was more expensive if provided by specialists than if provided by

generalists, with no difference in outcomes

(Rosser 1996; Whittle et al 1998)

International comparisons of primary care showed that those countries with weaker

primary care had significantly higher costs (r = 61, p < 001).

(Starfield and Shi 2002)

3 Giảm sự bất công trong chăm sóc sức khóc

Ở Mỹ:

Tăng 1 bác sĩ chăm sóc ban đầu: giảm 1,44 ca tử vong/10.000 dân

Tỉ lệ tử vong này giảm ở dân Mỹ gốc Châu Phi nhiều hơn ở dân da trắng

xix

Mô hình BSGĐ đã được phát triển và nhân rộng ở nhiều nước trên thế giới từ thế kỉ XX Hiệp hội Bác sĩ gia đình toàn cầu( WONCA) dã được thành lập năm 1972 và đến nay đã

có gần 100 quôc gia thành viên Hiện nay mô hình bác sĩ gia đình đã được phát triển rôngrãi không chỉ ở các nước phát triển như Hoa Kì, Anh, Pháp, Australia, Canada mà còn cả

ở các nước đang phát triển như Philippines, Malaysia, đặc biệt Cuba là quốc gia được coi

là một thành viên mẫu về phát triển mô hình bác sĩ gia đình ở các nước đang phát triển

2.4/ Điều kiện phát triển hệ thống YHGĐ

Để phát triển hệ thống YHGĐ cần có sự quyết tâm, phối hợp của cả hệ thống trung ương đến địa phương

xx

Chính phủ

UBND Tỉnh, TP

BYT SYT

+ Cơ chế phù hợp để phát triển mạng lưới BSGĐ tại y tế cơ sở, đặc biệt tại TYT*

+ Thúc đẩy BHYT toàn dân

2 Kinh phí:

+ Ngân sách phân bố hợp lý ưu tiên đầu tư phát triển y tế cơ sở

+ Định giá KCB và thanh toán hợp lý giữa khám CK và BSGĐ, cũng như giữa các tuyến

Điều kiện phát triển mô hình BSGĐ tại TYT

xxi

- Nhân lực chuyên trách PK BSGĐ được đào tạo và có lịch khám cố định

- Được tăng cường nhân sự để đảm bảo hoạt động khác của TYT

- BHYT ký trực tiếp với TYT, PK BSGĐ

- Danh mục thuốc phù hợp với quy mô hoạt động PK BSGĐ

- Hỗ trợ xét nghiệm, CĐHA

- Hỗ trợ chuyển tuyến

- Được hỗ trợ chuyên môn và đào tạo liên tục

- Được hỗ trợ công cụ quản lý hồ sơ sức khỏe

- Giá dịch vụ phù hợp

- Được sử dụng tối đa cơ sở TYT

- Phát triển quy mô như phòng khám đa khoa

CHƯƠNG III: THỰC TRẠNG

3.1/ Góc nhìn của xã hội nước ta đối với YHGĐ trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân và Thực trạng của YHGĐ tại Việt Nam trong giai đoạn những năm gần đây:

 Hiện nay, YHGĐ đang được BYT quan tâm phát triển rộng nhằm nâng cao chấtlượng phục vụ chăm sóc sức khỏe cho nhân dân

xxii

Bộ Y tế phê duyệt Đề án Xây dựng và Phát triển mô hình phòng khám bác sĩ gia đình 2013-2020 với mục tiêu xây dựng và phát triển mô hình phòng khám bác

sĩ gia đình trong hệ thống y tế Việt Nam nhằm cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản, toàn diện, liên tục và thuận lợi cho cá nhân, gia đình và cộng đồng, góp phần giảm tải bệnh viện Giai đoạn từ năm 2013-2015: Thí điểm tại

8 tỉnh, thành phố gồm: Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Cần Thơ, Thái Nguyên, Thừa Thiên Huế, Khánh Hòa và Tiền Giang Giai đoạn năm 2016-

2020 sẽ nhân rộng mô hình trên toàn quốc

BYT cũng chú trọng việc hợp tác để tiếp tục phát triển hơn nữa mô hình

YHGĐ - Ngày 10/4/2013, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến tiếp ông R.Demotte, Thủ hiến Vùng Wallonie, Vương quốc Bỉ bàn về việc tiếp tục phát triển Dự án Y học gia đình tại Việt Nam

http://suckhoedoisong.vn/viet-nam-day-manh-y-hoc-gia-dinh-n61126.html

 Người dân dần dần nhận thấy lợi ích từ BSGĐ

Là một trong những tỉnh thực hiện Đề án thí điểm mô hình Bác sĩ gia đình(BSGĐ), trong giai đoạn 2013 - 2015, tỉnh Thừa Thiên Huế đã thực hiện vàxây dựng được 5 mô hình phòng khám BSGĐ trong hệ thống y tế thuộc Sở Y tếtại 3 vị trí địa lý đặc thù của địa phương đó là miền núi, đồng bằng và vùng venbiển Kết quả cho thấy, mô hình BSGĐ đã bước đầu tạo được lòng tin trongcộng đồng, nhờ đó đã đem lại lợi ích thiết thực cho mỗi cá nhân, hộ gia đình

xxiii

xxiv

như cha chị có cuộc sống ổn định hơn, giúp hòa nhập hơn với cộng đồng Đượcbiết bên cạnh việc quản lý KCB CSSK tại nhà, phòng khám BSGĐ thực hiệncông tác phục hồi chức năng cho 23 người bị khuyết tật về vận động tâm thầntại phòng khám BSGĐ.

ta cần có thời gian để đào tạo nhân lực, xây dựng hệ thống YHGH bền vững, để ngườidân quen hơn với hệ thống tương này tương đối mới mẻ ở nước ta

4.2/ Kiến nghị:

sức khỏe toàn dân

Phó giáo sư Phạm Lê Tuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết Việt Nam đang chịu gánh nặng

mô hình bệnh tật kép với các bệnh lây nhiễm lưu hành và diễn biến phức tạp, các bệnh không lây nhiễm gia tăng nhanh, tình trạng già hóa dân số Năng lực cung ứng dịch vụ

xxv

các tuyến, nhất là các tuyến y tế cơ sở còn hạn chế, dẫn đến tình trạng quá tải tại một số bệnh viện trung ương, tuyến cuối, chuyên khoa

"Định hướng của y tế Việt trong thời gian tới là phát triển hệ thống y tế bền vững, hướng tới bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân", Thứ trưởng chia sẻ Song song phát triển y tế chuyên sâu, kỹ thuật cao, hiện đại cần phát triển y tế cơ sở để người dân được tiếp cận các dịch vụ y tế cơ bản, có chất lượng ngay tại nơi sinh sống Bộ Y tế đã ban hành quyết định phê duyệt kế hoạch nhân rộng và phát triển mô hình bác sĩ gia đình tại Việt Nam giai đoạn 2016-2020

Theo bác sĩ Nguyễn Thế Dũng, Phó chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Y tế Việt Nam, nguyên giám đốc Sở Y tế TP HCM, bệnh viện cần phải được trả về đúng vị trí, vai trò của nó Đây không còn là nơi điều trị “sổ mũi nhức đầu” mà phải theo xu thế giảm số lượng, tăng chất lượng giường bệnh, rút ngắn ngày điều trị, giảm ngày tái nhập viện, tăngđiều trị ngoại trú, trong ngày Điều này đáp ứng đúng nhu cầu, tâm lý người dân là không

ai bệnh mà muốn nhập viện vừa bất tiện vừa tốn kém

"Bác sĩ gia đình chăm sóc người bệnh từ trong bụng mẹ cho đến lúc qua đời và quan trọng hơn là không để xảy ra bệnh tật cho thân chủ của mình", bác sĩ Dũng nhấn mạnh Muốn chăm sóc tốt như vậy cho thân chủ, bác sĩ còn phải chăm sóc cho tất cả thành viên của gia đình họ vì bệnh tật quan hệ chặt chẽ với các yếu tố di truyền, dịch tễ Tổ chức bác

sĩ gia đình là mạng lưới nối kết toàn bộ hệ thống của ngành y tế mới không lọt bệnh, không lọt dịch

Theo bác sĩ Dũng, phải xây dựng trạm y tế xã phường làm mắc lưới đầu tiên cơ bản kết nối các phòng khám bác sĩ gia đình tại địa bàn dân cư Bác sĩ gia đình thật sự là bác sĩ của dân, gần dân Đây là mối quan hệ thân thương, tôn trọng lẫn nhau Bác sĩ gia đình hành nghề tự do, hành nghề tư nhân, thực hiện xã hội hóa hoạt động y tế Không nhà nước hóa bác sĩ gia đình mà nhà nước có trách nhiệm hỗ trợ bằng chế độ, chính sách thiếtthực cho bác sĩ gia đình ở vùng sâu, vùng xa, nơi còn nhiều khó khăn

xxvi