Bài 4. Nguồn gốc vận động, phát triển của sự vật và hiện tượng

Khi rao bán Mâu, anh ta rao rằng: Mâu đây Mâu đây, ai mua Mâu đi, Mâu của tôi rất chắc, không gì đâm thủng được!. Kể từ đó, Mâu và Thuẫn được dùng để chỉ những khuynh hướng, đặc điểm, t

Bài 4

Nguồn gốc vận động, phát triển

của sự vật hiện tượng

1 Thế nào là mâu thuẫn.

Nguồn gốc của từ Mâu Thuẫn.

Vào thời Xuân thu- Chiến quốc của Trung Quốc cổ đại, có một người

vừa bán Mâu( Khiên) lại vừa bán Thuẫn( giáo)

Khi rao bán Mâu, anh ta rao rằng:

Mâu đây Mâu đây, ai mua Mâu đi, Mâu của tôi rất chắc, không gì đâm

thủng được!

Lát sau, khi rao bán Thuẫn, anh ta lại rao rằng:

Thuẫn đây Thuẫn đây, ai mua Thuẫn đi, Thuẫn của tôi rất sắc, đâm gì

cũng thủng!

Kể từ đó, Mâu và Thuẫn được dùng để chỉ những khuynh hướng, đặc

điểm, tính chất trái ngược nhau của sự vật hiện tượng

Hãy lấy những ví dụ

về mâu thuẫn mà em biết

trong cuộc sống?

To

và nhỏ

Đêm

Hãy theo dõi tình huống sau:

Bạn Nam và bạn Hằng tranh cãi nhau rất hăng vì bạn Nam

cứ mải chơi không chịu học Nam nói: Phải chơi cho

đầu óc thoải mái thì mới học được.Nhưng bạn Hằng thì muốn Nam phải tập trung học tập vì theo bạn, học xong

đã rồi chơi cũng chưa muộn, với lại như thế sẽ không

bị mẹ mắng.Hai bạn cãi nhau rất hăng, không ai chịu ai cả.

? Giữa hai bạn đang xảy ra vấn đề gì vậy? Nếu thiếu ý kiến

của bạn Nam thì ý kiến của bạn Hằng có tồn tại được không?

Vì sao?

Theo quan niệm thông thường, mâu thuẫn được hiểu như thế nào?

Trong mâu thuẫn thông thường, nếu thiếu đi một mặt đối lập thì mặt kia

có tồn tại được không?

- Quan niệm thông thường:

mâu thuẫn là trạng thái xung đột, chống đối nhau.

Hãy theo dõi các ví dụ sau:

Mỗi nguyên tử có hai mặt : điện tích (+) và điện tích (-)

Các nguyên tử

có thể thiếu hạt điện tích âm hoặc dương được không?

Xã hội phong kiến có 2 giai cấp: địa chủ và nông dân

><

><

Xã hội phong kiến

có thể thiếu giai cấp địa chủ hoặc nông dân được không?

Nền kinh tế có hai mặt: sản xuất và tiêu dùng

Nền kinh tế

có thể thiếu sản xuất hoặc tiêu dùng được không?

Nền kinh tế có hai mặt: ổn định- khủng hoảng

Em có nhận xét gì

về những mâu thuẫn trên?

Nhận xét:

Mỗi mâu thuẫn đều bao gồm hai mặt đối lập nhau.

Hai mặt đó ràng buộc, tác động

và đấu tranh với nhau.

Vậy, em hiểu thế nào

là mâu thuẫn triết học?

Điểm khác biệt giữa mâu thuẫn triết học

và mâu thuẫn thông thường là gì?

Mâu thuẫn là một chỉnh thể, trong đó hai mặt đối lập vừa thống nhất lại vừa

đấu tranh với nhau.

a Mặt đối lập của mâu thuẫn.

Hãy theo dõi các ví dụ sau:

Xã hội có áp bức giai cấp tồn tại những mặt đối lập sau:

Xã hội chiếm hữu nô lệ: giai cấp chủ nô >< giai cấp nô lệ.

Xã hội phong kiến: giai cấp đại chủ PK >< giai cấp nông dân

Xã hội Tư bản: giai cấp tư sản >< giai cấp vô sản

? Các mặt đối lập phát triển theo khuynh hướng nào? Nếu ta lấy

giai cấp chủ nô ghép với giai cấp vô sản có được không?

Tại sao?

Hiểu thế nào là mặt đối lập? Cho

ví dụ?

hướng, tính chất, đặc điểm …trái ngược

nhưng ràng buộc lẫn nhau trong mỗi sự vật hiện tượng.

VD: Nền kinh tế: sản xuất >< tiêu dùng

b Sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập.

Sự thống nhất giữa các mặt đối lập được biểu hiện như thế nào?

Điều gì sẽ xảy ra nếu ta bỏ đi một mặt đối lập trong mỗi

sự vật hiện tượng?

- Trong mỗi mâu thuẫn, hai mặt đối lập luôn gắn bó với nhau, làm tiền đề tồn tại cho nhau, tạo thành sự thống nhất

giữa các mặt đối lập.

VD: có quá trình đồng hoá thì quá trình dị hoá mới thực hiện được

và ngược lại…hai quá trình này liên hệ gắn bó với nhau, không ngừng thay thế nhau tạo nên quá trình trao đổi chất của sinh vật.

Mặt khác, các mặt đối lập luôn vận động theo xu hướng nào?

Cho ví dụ minh hoạ?

- Mặt khác, hai mặt đối lập này luôn tác động, bài trừ,

gạt bỏ nhau, tạo nên sự đấu tranh giữa các mặt đối lập.

VD: sự đấu tranh của giai cấp bị trị chống lại giai cấp thống trị.

Nhân dân khởi nghĩa chống phong kiến áp bức, bóc lột Giai cấp địa chủ, phong kiến bóc lột, đàn áp hết sức dã man

a Con giun xéo lắm cũng quằn

b Trong họa có phúc, trong phúc có họa

c Khẩu phật tâm xà

d Dĩ hoà vi quý

e Vỏ quýt giày có móng tay nhọn

g Xanh vỏ đỏ lòng

h Mền nắn rắn buông

i Tình trong như đã mặt ngoài còn e

k Cao nhân tất hữu cao nhân trị

l Lạt mềm buộc chặt.

Những câu nào sau đây có ý nói về mâu thuẫn (khoanh tròn đáp án đúng, có giải thích sơ lược)

BÀI TẬP