Tiểu Luận THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN BẠO HÀNH PHỤ NỮ ở VN

Chúng tôi đã đúc kết nên bài viết này với mong muốn đóng góp một phần nhỏ của mình để mọi người hiểu hơn về Thực trạng phức tạp, hậu quả nguy hiểm và những nguyên nhân chủ yếu của vấn đề

THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA NẠN BẠO HÀNH PHỤ NỮ TRONG GIA ĐÌNH Ở VIỆT NAM

Tóm tắt

Gia đình là một nhân tố vô cùng quan trọng để hình thành và xây dựng nên một xã hội phát triển Vì thế, gia đình và các vấn đề xoay quanh gia đình là một đề tài được xã hội chú ý quan tâm nhất Qua việc tìm hiểu và phân tích các tài liệu đã có trước về một vấn đề của gia đình là nạn “Bạo hành phụ

nữ trong gia đình ở Việt Nam” Chúng tôi đã đúc kết nên bài viết này với mong muốn đóng góp một phần nhỏ của mình để mọi người hiểu hơn về Thực trạng phức tạp, hậu quả nguy hiểm và những nguyên nhân chủ yếu của vấn đề Bạo hành phụ nữ trong gia đình ở Việt Nam Để rồi thông qua

đó, chúng ta cùng với xã hội sẽ tìm ra, đề xuất các giải pháp để ngăn chặn, hạn chế, giải quyết và từ đó đi đến xoá bỏ nạn vấn nạn này trong đời sống

xã hội.

Từ khóa: Gia đình; bạo hành phụ nữ; thực trạng; nguyên nhân

1 Giới thiệu:

Trong sự phát triển về mọi mặt xã hội hiện nay thì chất lượng cuộc sống, trình độ dân trí của con người ngày càng được nâng cao, đặc biệt là vấn đề bình đẳng về giới ngày càng được chú ý phát triển Tuy nhiên, bên cạnh đó, không thể tránh khỏi các vấn nạn xã hội vẫn còn xảy ra đang ngày càng có xu hướng gia tăng và tính chất ngày càng phức tạp Điển hình là các vấn đề về nạn bạo lực gia đình

Gia đình có ý nghĩa và vai trò vô cùng đặc biệt đối với cuộc đời mỗi con người Gia đình chính là cội nguồn sinh dưỡng hạnh phúc đầu tiên của con người, là điểm tựa, là chỗ dựa vững chắc cho cuộc đời mỗi người

Bạo lực trong gia đình có thể diễn ra dưới nhiều hình thức và giữa các thành viên khác nhau trong gia đình, nhưng trong khuôn khổ bài viết này chúng tôi chỉ xin đề cập đến hiện tượng là bạo hành đối với người phụ nữ Sinh ra với thân phận phụ nữ, ai không mong gặp được người chồng yêu thương mình Cuộc sống gia đình hạnh phúc luôn là niềm ước ao của tất

cả phụ nữ Và khi lập gia đình, những người phụ nữ ấy vẫn luôn mong ước niềm hạnh phúc sẽ dần lớn theo năm tháng, nhưng có ngờ đâu nó lại trở thành địa ngục trần gian Bạo lực gia đình - ấy là tình cảnh chung của biết bao chị em phụ nữ đang phải gánh chịu

Bạo hành đối với người phụ nữ được coi là dạng bạo lực gia đình điển hình và nhận được rất nhiều sự quan tâm, lo lắng của thế giới nói chung và của Việt Nam nói riêng

Trong bài viết này chúng tôi sử dụng phương pháp Phân tích tài liệu thứ cấp Dữ liệu phân tích là một số bài nghiên cứu, bài báo khoa học đã

được công bố liên quan đến vấn đề mà chúng tôi đã đề cập

Câu hỏi nghiên cứu chính của chúng tôi trong bài viết này là: “Thực trạng và nguyên nhân chính, hậu quả của vấn đề Bạo hành phụ nữ trong gia đình ở Việt Nam và đâu sẽ là những giải pháp thích hợp và mang lại tính thực tế nhất cho vấn nạn này?”

2 Cơ sở lý luận

2.1 Khái niệm ‘‘Gia đình’’

Có rất nhiều khái niệm về gia đình, nhưng qua quá trình tìm hiểu các tài liệu, chúng tôi nhận thấy rằng các nhà nghiên cứu đều thống nhất gia đình là một thiết chế xã hội, dựa trên hai mối quan hệ cơ bản là hôn nhân (chồng-vợ) và huyết thống (cha-mẹ-con)

Gia đình là: “Một thiết chế xã hội đặc biệt liên kết con người lại với

nhau nhằm thực hiện việc duy trì nòi giống và chăm sóc con cái Các mối quan hệ gia đình còn gọi là mối quan hệ họ hàng Đó là sự liên kết, ít nhất là giữa hai người trên cơ sở huyết thống, hôn nhân và việc nhận con nuôi Những người này có thể sống chung hoặc khác mái nhà” (Quý, 2011)

Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2010 định nghĩa: “Gia đình

là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc do quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các nghĩa vụ và quyền giữa họ

với nhau theo qui định của Luật này” (Chương 1- Điều 8- Khoản 10-Những qui định chung)

Trên thế giới có nhiều nền văn hóa khác nhau, nhiều lối sống khác nhau, nên từ đó cũng có nhiều hình thức và cấu trúc gia đình khác nhau Rất khó có thể đưa ra một khái niệm chung và hoàn hảo Dù theo cách tiếp cận nào, thì gia đình vẫn sẽ là một thuật ngữ đa nghĩa

2.2 Khái niệm “Bạo lực gia đình”

Theo Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc thì Bạo lực gia đình: “Bao gồm bất

kỳ một hành động bạo lực dựa trên cơ sở giới nào dẫn đến, hoặc có khả năng

dẫn đến những tổn hại về thân thể, tình dục hay tâm lý, hay những đau khổ của phụ nữ, bao gồm cả sự đe dọa có những hành động như vậy, sự cưỡng bức hay tước đoạt một cách tùy tiện sự tự do, dù nó xảy ra nơi công cộng hay cuộc sống riêng tư”

Ở Việt Nam Luật phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 định nghĩa:

“Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với các thành viên khác trong gia đình”

Theo Luật phòng, chống bạo lực gia đình (có hiệu lực từ ngày 1-7-2008), những hành vi sau đây bị xem là hành vi bạo lực gia đình:

1 Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khoẻ, tính mạng;

2 Lăng mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm;

3 Cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý gây hậu quả nghiêm trọng;

4 Ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình giữa ông, bà và cháu; giữa cha, mẹ và con; giữa vợ và chồng; giữa anh, chị, em với nhau;

5 Cưỡng ép quan hệ tình dục;

6 Cưỡng ép tảo hôn; cưỡng ép kết hôn, ly hôn hoặc cản trở hôn nhân

tự nguyện, tiến bộ;

7 Chiếm đoạt, huỷ hoại, đập phá hoặc có hành vi khác cố ý làm hư hỏng tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình hoặc tài sản chung của các thành viên gia đình;

8 Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chính quá khả năng của họ; kiểm soát thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo

ra tình trạng phụ thuộc về tài chính;

9 Có hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở

3 Một số khía cạnh thực tế về vấn đề bạo hành phụ nữ trong gia đình ở Việt Nam

Ở phần nội dung này, chúng tôi dựa trên việc phân tích các thông tin

mà chúng tôi tìm hiểu được từ một số bài báo đăng tải trên báo chí và một số

bài viết khoa học liên quan đến vấn đề bạo hành phụ nữ trong gia đình ở

Việt Nam, để từ đó tìm hiểu các nguyên nhân và xây dựng các giải pháp nhằm ngăn chặn và hạn chế vấn đề này trong đời sống xã hội

Ở Việt Nam, theo “Nghiên cứu quốc gia về Bạo lực Gia đình đối với phụ

nữ ở Việt Nam” được Tổng cục Thống kê (GSO) và Liên Hợp Quốc (UN) tại Việt Nam công bố ngày 25 tháng 11 năm 2010 thì “Cứ ba phụ nữ có gia đình

hoặc đã từng có gia đình thì có một người (34%) cho biết họ đã từng bị chồng mình bạo hành thể xác hoặc tình dục Số phụ nữ có hoặc từng có gia đình hiện đang phải chịu một trong hai hình thức bạo hành này chiếm 9% Nếu xem xét đến cả ba hình thức bạo hành chính trong đời sống vợ chồng: thể xác, tình dục và tinh thần, thì có hơn một nửa (58%) phụ nữ Việt Nam cho biết đã từng là nạn nhân của ít nhất một hình thức bạo lực gia đình

kể trên Các kết quả nghiên cứu cũng cho thấy khả năng phụ nữ bị chồng mình lạm dụng tình dục nhiều hơn gấp ba lần so với khả năng họ bị người khác lạm dụng

Cuộc nghiên cứu này đã tiến hành phỏng vấn 4.838 phụ nữ từ 18 đến

60 tuổi, đại diện cho nữ giới thuộc độ tuổi này ở Việt Nam 90 cuộc phỏng vấn chuyên sâu và 4 cuộc thảo luận nhóm cũng đã được tiến hành tại Hà Nội, Huế và BếnTre Phương pháp nghiên cứu hoàn toàn giống với phương pháp

đã được sử dụng cho Nghiên cứu Đa quốc gia của Tổ chức Y tế Thế giới về Sức khỏe Phụ nữ và Bạo lực Gia đình, bao gồm một phiếu điều tra chuẩn đã được thử nghiệm, và một phương pháp đảm bảo so sánh được các số liệu của nghiên cứu với các số liệu tại các bối cảnh khác”

Một điều tra khác ở 8 tỉnh Hội liên hiệp Phụ Nữ vào năm 2008, có 23%

số gia đình được hỏi có hành vi bạo hành về thể chất, 30% số gia đình có bạo lực về tình dục và 25% số gia đình được hỏi có hành vi bạo lực về tinh thần trong đó phụ nữ là nạn nhân chiếm 97% (Mai,

Đã có loạt các bài báo đăng trên các phương tiện truyền thông đại chúng, gây ra sự bức xúc và phẫn nộ của các thành viên trong xã hội về sự gia tăng của vấn đề bạo lực gia đình Chúng ta có thể liệt kê một số bài báo sau đây:

“Xót xa người vợ tự thiêu vì bị chồng bạo hành hơn 5 năm” (Thứ Bảy, ngày

28/03/2015 00:09 AM) Sống với nhau hơn 5 năm là khoảng thời gian chị Đỗ Thị Tình (28 tuổi, thôn Lâm Lộc Bắc, xã Tịnh Hà, huyện Sơn Tịnh, Quảng Ngãi) phải chịu cảnh đòn roi, đánh đập tàn nhẫn của người chồng vũ phu (tên Bình) Chị Tình nói: “Sau khi xây được căn nhà, ở với nhau thời gian rồi tôi sinh hạ đứa con gái đầu lòng thì tính tình anh ấy thay đổi hẳn Anh không còn chăm chỉ làm ăn mà bắt đầu rượu chè, về nhà là chửi bới, đánh đập tôi Thương con, tôi im lặng, nghĩ anh cũng vì rượu chè vào mà không điều khiển được hành vi, nào ngờ sau đó, không uống rượu bia vẫn hằn học, đánh đập tôi dã man…”

Sau đó, chị Tình có đứa con thứ hai, Bình vẫn đánh chị Tình đến mức

bị động thai Không dám về nhà cha mẹ, chị Tình cứ trốn ngoài nghĩa địa Hàng xóm sống gần nhà biết chuyện trình báo chính quyền địa phương đến khuyên can, hoà giải nhưng sau đó Bình lại đánh chị Tình càng nặng tay hơn Được gia đình ngoại khuyên can, chị Tình cũng muốn đưa sự việc ra pháp luật nhưng nghĩ cho con cái còn nhỏ dại, cần tổ ấm gia đình nên chị Tình không trình báo Đỉnh điểm là vào ngày 19/3, chị Tình uất ức tự thiêu bằng xăng làm bản thân bị bỏng nặng khiến người dân địa phương không khỏi bàng hoàng, xót xa.

Hay bài báo “Chồng đè vợ xuống đất rồi tưới nước sôi vào lỗ tai” (Thứ Hai, ngày 22/08/2016 11:24 AM) gây nhiều hoang mang cho xã hội trong thời

gian vừa qua: Nhiều lần đánh vợ bầm dập nhưng không ai xử lý, người đàn ông 54 tuổi đã nắm tóc vợ đè nghiến xuống đất rồi tưới bình nước sôi lên đầu khiến nạn nhân phỏng nặng phần đầu, cổ và lưng Theo thông tin từ Bệnh viện Cái Bè, nạn nhân Nguyễn Thị Hồng Lệ nhập viện vào sáng 21/8 trong tình trạng bị bỏng nước sôi từ đầu, cổ và lưng Nặng nhất là vết thương ở tai bên trái, nạn nhân không nghe được vì bị chế nước sôi trực tiếp vào tai rồi nước sôi chảy tràn ra ngoài

Biết chồng thích uống trà, bà Lệ đã chuẩn bị sẵn một bình nước sôi để pha trà Ông Ro vừa thức dậy thì chửi mắng, sau đó xông vào đánh bà Những người hàng xóm chạy qua can ngăn thì ông xách bình nước sôi đòi tạt Hàng xóm vừa né ra thì ông Ro vật vợ ngã ra đất Một tay ông túm tóc, một tay ông cầm bình nước sôi đổ thẳng vào lỗ tai, tưới lên đầu, cổ và lưng đến hết bình nước mới buông ra Thực hiện xong hành vi, ông Ro thản nhiên bỏ

đi Bà Lệ được các con và hàng xóm đưa đi cấp cứu.

Đó là những bài báo ược đăng tải trên báo Eva.vn… gây cho xã hội nhiều

hoang mang, bất bình tột độ về việc bạo hành đối với số phận người phụ nữ trong gia đình hiện nay

* Hậu quả nguy hiểm

Theo bài viết nghiên cứu của Đỗ Thị Thuỳ Linh, khoa: K56- Xã hội học Đại học Quốc gia Hà Nội- Khoa Học Xã Hội và Nhân văn thì bạo lực gia đình gây ra các hậu quả

Thứ nhất, bạo lực gia đình gây ảnh hưởng trực tiếp tới nạn nhân:

Những người vợ- là những nạn nhân chủ yếu của nạn bạo lưc gia đình không chỉ phải đối phó với các chấn thương đặc thù, nỗi sợ hãi lại bị tấn công bởi một kẻ quen biết mà còn phải đối phó với tính phức tạp của mối quan hệ thân tình với kẻ hành hung mình Nhiều kẻ hành hung tin rằng họ có quyền

sử dụng các chiến thuật để kiểm soát nạn nhân của mình, điều này tuy sai

về mặt pháp luật nhưng lại được xã hội ủng hộ Không giống nạn nhân của bạo lực gia đình do người lạ, nạn nhân của bạo lực gia đình phải đối mặt với rào cản xã hội để có thể cách ly với kẻ hành hung cũng như bị những cản trở trong việc tự bảo vệ mình Mặt khác, bạo lực gia đình ảnh hưởng tới sức khỏe thể chất, sức khỏe tâm thần cũng như hạnh phúc của nạn nhân

Thứ hai, bạo lực gia đình rất khó kiểm soát, người ta chỉ có thể thống

kê được những trường hợp đã có sự can thiệp của các cơ quan, chính quyền Người đánh vợ vì nghĩ vợ mình mình đánh đó là chuyện riêng của gia đình không liên quan tới ai, không ai có quyền can thiệp Người vợ thường có tâm lí xấu hổ, không muốn gia đình họ hàng biết chuyện nên thường che giấu Điều đó làm bạo lực càng trở nên thường xuyên và nghiêm trọng

Nghiên cứu quốc gia cho thấy sức khỏe của phụ nữ từng bị bạo lực về thể xác và tình dục thường yếu hơn so với phụ nữ chưa từng bị bạo lực Phụ

nữ bị bạo lực gia đình thường gặp khó khăn trong việc đi lại, thực hiện các hoạt động hàng ngày, chịu đau đớn, suy giảm trí nhớ, luôn buồn rầu và

có ý nghĩ tự sát, đối với phụ nữ mang thai thì khả năng sảy thai, thai chết lưu hoặc nạo phá thai cũng là khó tránh

Thứ ba, bạo lực gia đình ảnh hưởng tới kinh tế gia đình, khiến các mối

quan hệ trong gia đình rạn nứt, ảnh hưởng tới tâm lí hững thành viên khác trong gia đình mà đặc biệt là trẻ em, làm giảm đi giá trị các điều kiện sống

Kết quả Nghiên cứu quốc gia chỉ ra rằng phụ nữ có con từ 6 đến 11 tuổi và đã từng bị chồng bạo hành cho biết con của họ có những vấn đề về hành vi (thường xuyên bị ác mộng, mút tay, đái dầm, quá nhút nhát hoặc quá hung hăng) và gặp khó khăn trong việc học tập ở trường hơn so với những đứa trẻ sống trong gia đình không có bạo lực

Thứ tư, bạo lực gia đình làm giảm sự đóng góp của nạn nhân cho xã

hội tăng áp lực cho hệ thống y tế

Thứ năm, là hậu quả đối với chính người gây ra bạo lực, họ sẽ phải chịu

những chế tài hành chính hoặc hình sự vì chính những hành vi vi phạm

do họ gây ra

Tóm lại, bạo lực gia đình nguy hiểm hơn những hệ quả khác mà bất

bình đẳng giới để lại như bất bình đẳng trong giáo dục, kinh tế bởi nó không chỉ ảnh hưởng đến nạn nhân mà còn ảnh hưởng đến các thành viên khác trong gia đình, đặc biệt là trẻ em

4 Các nguyên nhân đến vấn đề bạo hành phụ nữ trong gia đình ở Việt Nam

Theo bài viết “Bạo lực gia đình và hệ quả xã hội của nó”(19/7/2014)

của ThS Nguyễn Thị Hồng Thủy, Trường Đại Học Văn Hiến thì một số

nguyên nhân gây ra tình trạng bạo lực trong gia đình có các nguyên nhân sau:

Thứ nhất, nguyên nhân về ý thức và thói quen bạo lực của người chồng.

Sự ảnh hưởng của nền văn hóa phong kiến với những quan niệm mang đậm màu sắc định kiến giới thể hiện trong đời sống xã hội Để thể hiện mình là người nắm quyền lãnh đạo, thể hiện uy quyền đối với vợ con, rất nhiều người chồng đã sử dụng bạo lực đối với vợ của mình ở nhiều mức độ khác nhau khi xảy ra mâu thuẫn trong gia đình

Thứ hai, nguyên nhân về ý thức và thói quen cam chịu của người vợ.

Nhận thức của chính bản thân người vợ bị chồng bạo hành còn hạn chế, thiếu thẳng thắn, còn cam chịu, không tố giác, đấu tranh chống lại sự bạo lực của người vợ lại là sự tiếp tay cho nạn bạo lực có cơ hội cơ hội tồn tại và gia tăng

Thứ ba, nguyên nhân về mặt xã hội do tình trạng bất bình đẳng giới còn

tồn tại trong gia đình và ngoài xã hội Chính sự bất bình đẳng sâu sắc trong quan hệ giới và tư tưởng trọng nam khinh nữ là nguyên nhân sâu xa và xuyên suốt các vụ bạo lực trong gia đình Trong rất nhiều gia đình, sự phân công vị thế và vai trò của người phụ nữ vẫn còn mang tính truyền thống Người phụ nữ không có quyền quyết định và tiếng nói trong gia đình, vì vậy,

họ luôn là nạn nhân của nạn bạo lực gia đình do người chồng gây ra khi có mâu thuẫn hay xung đột

Thứ tư, nguyên nhân về mặt quản lý nhà nước Có thể nói các cấp chính

quyền từ trung ương đến địa phương do chưa xây dựng được phương án điều tra thực trạng bạo lực gia đình một cách đồng bộ và sâu rộng nên chưa có các kế hoạch và giải pháp cụ thể Hình thức đưa ra để giảm bớt bạo lực gia đình hiện nay chủ yếu tập trung vào công tác tuyên truyền giáo dục Ngoài

ra, còn rất nhiều thành viên trong xã hội quan niệm bạo lực gia đình là chuyện riêng của từng gia đình, vì vậy mà việc xử lý và phát hiện nhằm ngăn chặn bạo lực xảy ra vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn và bất cập

5 Một số giải pháp

Bạo lực gia đình là một vấn đề nhạy cảm, phức tạp, gắn liền với truyền thống, văn hóa, phong tục, tập quán của mỗi địa phương và nhận thức, suy nghĩ của người dân

Do vậy công tác phòng, chống bạo lực gia đình không chỉ bao gồm việc áp dụng và thực thi pháp luật mà còn phải gắn liền với việc thực hiện bình đẳng giới và công tác xây dựng gia đình văn hóa, hạnh phúc; không chỉ bao gồm việc điều tra, xử lý trách nhiệm người gây bạo lực mà còn phải trợ giúp có hiệu quả đối với nạn nhân của bạo lực gia đình

Vì vậy chúng ta cần phải thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó cần tập trung một số giải pháp sau:

Thứ nhất: Phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình; vai trò của họ

hàng, dòng họ Bởi đây là truyền thống văn hoá của dân tộc sẽ có ảnh hưởng không nhỏ đến việc duy trì sự ổn định, đoàn kết và êm ấm trong đời sống gia đình; làm tốt công tác hòa giải mâu thuẫn, tranh chấp giữa các thành viên gia đình;

Ngăn chặn kịp thời và bảo vệ, hỗ trợ nạn nhân của Bạo lực gia đình; Cần trang bị cho nạn nhân vũ khí để tự bảo vệ như: nghề nghiệp để độc lập

về tài chính, trình độ học vấn, ý thức vươn lên làm chủ bản thân và gia đình, kiến thức giữ gìn hạnh phúc gia đình, nuôi dạy con cái

Thứ hai: Đẩy mạnh thực hiện phong trào xây dựng gia đình văn hóa,

nếp sống văn minh; cần quan tâm xây dựng gia đình văn hoá, làng văn hoá trong đó đưa tiêu chí không có bạo lực gia đình, không lạm dụng rượu bia, không có tệ nạn cờ bạc, ma tuý để công nhận gia đình văn hóa

Tăng cường hơn nữa công tác thông tin, tuyên truyền Luật Phòng chống Bạo lực gia đình , Luật Bình đẳng giới nhằm nâng cao nhận thức tiến tới chuyển đổi hành vi của các tầng lớp nhân dân về Bạo lực gia đình

Cần coi đây là biện pháp chủ yếu để nâng cao ý thức tự giác chấp hành luật, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng sử dụng các quy định của pháp luật để tự bảo vệ cho những nạn nhân tiềm năng, nâng cao tính tích cực xã hội của cộng đồng trong Phòng chống Bạo lực gia đình

Giáo dục bình đẳng giới phải được thực hiện ngay từ trong gia đình đến nhà trường và xã hội để định hình nhận thức Phải nâng cao nhận thức của cả hai giới về quyền và nghĩa vụ của họ trong mối quan hệ với các thành viên trong gia đình

Thứ ba: Phải xử lý nghiêm người có hành vi Bạo lực gia đình theo

đúng quy định của Nghị định số: 110/2009/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng chống bạo lực gia đình Thực hiện việc lồng ghép chương trình phòng chống bạo lực gia đình, bình đẳng giới