SKKN “Một số biện pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4 ”

Giáo dục bậc tiểu học là một khoa học giáo dục khó nhất. Nó là nền móng đầu tiên để giúp con người tồn tại và phát triển, đặc biệt là môn Tiếng Việt có vị trí quan trọng trong tất cả các môn ở trường, nó hình thành khả năng giao tiếp, là cơ sở để phát triển tư duy cho trẻ để tiếp thu các môn học khác.Tiếng Việt ở tiểu học gồm nhiều phân môn: Tập đọc, Học thuộc lòng, Luyện từ và câu, Kể chuyện, Tập làm văn, Chính tả, Tập viết... Mỗi môn đều có một chức năng, khi dạy tiếng Việt cho học sinh đồng thời cũng chuẩn bị vốn tri thức cho học sinh khi học văn. Phân môn Tập đọc là môn học mang tính chất tổng hợp vì ngoài nhiệm vụ dạy học nó còn có nhiệm vụ trau dồi kiến thức về Tiếng Việt cho học sinh (về phát âm, từ ngữ, câu văn...) kiến thức bước đầu về văn học, đời sống và giáo dục tình cảm thẩm mỹ. Môn Tập đọc ở tiểu học nói chung và ở lớp 4 nói riêng đặt ra một nhiệm vụ quan trọng. Trong các giờ Tập đọc học sinh biết đọc diễn cảm bài văn, bài thơ đã tạo cho các em sự say mê hứng thú và để lại một vốn văn học đáng kể cho trẻ em. Cũng thông qua các bài văn, các em được hiểu thêm về các vùng miền của đất nước, hiểu được công sức của các tầng lớp nhân dân đang ra sức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hiểu được các truyền thống quý báu của dân tộc.Phân môn Tập đọc có tác dụng mạnh mẽ trong giáo dục, học sinh yêu cái đẹp, rung cảm trước cái đẹp trong thiên nhiên, cái đẹp trong xã hội, cái đẹp trong văn chương. Môn này có thể rèn luyện cho học sinh tư duy trừu tượng và cả tư duy logic. Giờ Tập đọc bên cạnh việc dẫn dắt học sinh và cho học sinh tìm nội dung, ý nghĩa của bài để phát triển óc tổng hợp, tìm bố cục để phát triển óc phân tích. Ngoài ra học sinh còn được rèn luyện óc tưởng tượng, phán đoán, ghi nhớ.Môn Tập đọc không chỉ có nhiệm vụ trên mà còn kết hợp chặt chẽ với chương trình Tiếng việt. Qua các bài văn chọn lọc học sinh vừa cảm thụ được cái hay, cái đẹp vừa học được cách sử dụng từ chính xác, cách đặt câu gọn gàng sinh động, được luyện về ngữ âm, chính tả, tập làm văn.Nhận thức được tầm quan trọng đặc biệt của phân môn Tập đọc nói chung và việc rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4 nói riêng trong giờ Tập đọc, để có kết quả cao mỗi giáo viên phải nhận thức rõ và có phương pháp giảng dạy phù hợp. Phân môn Tập đọc lớp 4 tiếp tục củng cố nâng cao kĩ năng đọc thầm đã được hình thành ở lớp dưới, tăng cường tốc độ đọc, biết đọc lướt để chọn thông tin nhanh, bước đầu biết đoc diễn cảm. Tuy nhiên hiện tại học sinh lớp 4 đọc chưa như mong muốn. Các em chưa nắm chắc công cụ để lĩnh hội tri thức, tư tưởng, tình cảm của người khác chứa đựng trong văn bản được đọc. Bên cạnh một số ít học sinh học chậm đọc bài chưa trôi chảy còn lại đa số các em chỉ đọc bình thường đơn điệu không diễn cảm và còn sai một số âm chuẩn. Các em cho rằng chỉ hiểu và đọc trôi chảy là được. Giáo viên khi dạy Tập đọc là hướng dẫn như thế nào để các em phát âm chuẩn, đọc bài hay và diễn cảm.

Đề tài

“Một số biện pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4 ” A.ĐẶT VẤN ĐỀ:

I Lí do chọn đề tài:

Giáo dục bậc tiểu học là một khoa học giáo dục khó nhất Nó là nền móng đầu tiên

để giúp con người tồn tại và phát triển, đặc biệt là môn Tiếng Việt có vị trí quan trọng trong tất cả các môn ở trường, nó hình thành khả năng giao tiếp, là cơ sở để phát triển tư duy cho trẻ để tiếp thu các môn học khác

Tiếng Việt ở tiểu học gồm nhiều phân môn: Tập đọc, Học thuộc lòng, Luyện từ và câu, Kể chuyện, Tập làm văn, Chính tả, Tập viết Mỗi môn đều có một chức năng, khi dạy tiếng Việt cho học sinh đồng thời cũng chuẩn bị vốn tri thức cho học sinh khi học văn

Phân môn Tập đọc là môn học mang tính chất tổng hợp vì ngoài nhiệm vụ dạy học

nó còn có nhiệm vụ trau dồi kiến thức về Tiếng Việt cho học sinh (về phát âm, từ ngữ, câu văn ) kiến thức bước đầu về văn học, đời sống và giáo dục tình cảm thẩm mỹ Môn Tập đọc ở tiểu học nói chung và ở lớp 4 nói riêng đặt ra một nhiệm vụ quan trọng Trong các giờ Tập đọc học sinh biết đọc diễn cảm bài văn, bài thơ đã tạo cho các em sự say mê hứng thú và để lại một vốn văn học đáng kể cho trẻ em Cũng thông qua các bài văn, các

em được hiểu thêm về các vùng miền của đất nước, hiểu được công sức của các tầng lớp nhân dân đang ra sức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hiểu được các truyền thống quý báu của dân tộc

Phân môn Tập đọc có tác dụng mạnh mẽ trong giáo dục, học sinh yêu cái đẹp, rung cảm trước cái đẹp trong thiên nhiên, cái đẹp trong xã hội, cái đẹp trong văn chương Môn này có thể rèn luyện cho học sinh tư duy trừu tượng và cả tư duy logic Giờ Tập đọc bên cạnh việc dẫn dắt học sinh và cho học sinh tìm nội dung, ý nghĩa của bài để phát triển óc tổng hợp, tìm bố cục để phát triển óc phân tích Ngoài ra học sinh còn được rèn luyện óc tưởng tượng, phán đoán, ghi nhớ

Môn Tập đọc không chỉ có nhiệm vụ trên mà còn kết hợp chặt chẽ với chương trình Tiếng việt Qua các bài văn chọn lọc học sinh vừa cảm thụ được cái hay, cái đẹp vừa học được cách sử dụng từ chính xác, cách đặt câu gọn gàng sinh động, được luyện về ngữ

âm, chính tả, tập làm văn

Nhận thức được tầm quan trọng đặc biệt của phân môn Tập đọc nói chung và việc rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4 nói riêng trong giờ Tập đọc, để có kết quả cao mỗi giáo viên phải nhận thức rõ và có phương pháp giảng dạy phù hợp

Phân môn Tập đọc lớp 4 tiếp tục củng cố nâng cao kĩ năng đọc thầm đã được hình thành ở lớp dưới, tăng cường tốc độ đọc, biết đọc lướt để chọn thông tin nhanh, bước đầu biết đoc diễn cảm

Tuy nhiên hiện tại học sinh lớp 4 đọc chưa như mong muốn Các em chưa nắm chắc công cụ để lĩnh hội tri thức, tư tưởng, tình cảm của người khác chứa đựng trong văn bản được đọc Bên cạnh một số ít học sinh học chậm đọc bài chưa trôi chảy còn lại đa số các em chỉ đọc bình thường đơn điệu không diễn cảm và còn sai một số âm chuẩn Các

em cho rằng chỉ hiểu và đọc trôi chảy là được Giáo viên khi dạy Tập đọc là hướng dẫn như thế nào để các em phát âm chuẩn, đọc bài hay và diễn cảm

Trong quá trình dạy Tập đọc lớp 4, tôi nhận thấy chất lượng đọc diễn cảm của học sinh lớp 4 nói chung và của lớp tôi nói riêng còn chưa đạt như mong muốn Đặc biệt ngày nay xã hội ta ngày càng phát triển thì nhu cầu đòi hỏi về tri thức con người ngày càng cao, trong đó ngôn ngữ nói và viết là vô cùng cần thiết cho mỗi người Mỗi thành công không phải tự nhiên mà có được mà phải trải qua một quá trình rèn luyện kiên trì ngay từ đầu

Để góp phần khắc phục tình trạng trên, giúp học sinh học tiết Tập đọc đúng mục tiêu, tôi

quyết định chọn đề tài “ Một số biện pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4 ” để

nghiên cứu

1.Mục đích đề tài:

Góp phần nâng cao hiệu quả tiết dạy môn Tập đọc, rèn kĩ năng cảm thụ nội dung của bài Tập đọc, giúp cho các em đọc hay hơn, diễn cảm hơn

a Đối tượng nghiên cứu:

Tập thể học sinh lớp 4D ( 25 học sinh ) trường Tiểu học Ninh Lộc

b Cơ sở nghiên cứu:

Học sinh tiểu học hồn nhiên, ngây thơ, trong sáng, hiếu động, tò mò, thích hoạt động, khám phá thường độc lập, tự lực làm việc theo hứng thú của mình Thầy cô là hình tượng mẫu mực được trẻ tôn sùng nhất, mọi điều trẻ đều nhất nhất nghe theo, sự phát triển nhân cách của học sinh tiểu học phụ thuộc phần lớn vào quá trình dạy học và giáo dục của thầy cô trong nhà trường tiểu học Dạy Tập đọc cho học sinh bước đầu đem đến

sự vận động khoa học cho não bộ và các cơ quan phát âm, ngôn ngữ đem đến những tinh hoa văn hóa trong tâm hồn trẻ, rèn kĩ năng đọc, hiểu, cảm thụ văn học, rèn luyện tình cảm đạo đức, ý chí, ý thức hành động đúng cho trẻ, phát tiển khả năng học tập các môn học khác, là điều kiện phát triển toàn diện cho học sinh tiểu học

Nhân cách học sinh phát triển đúng đắn hay lệch lạc phụ thuộc vào quá trình giáo dục của người thầy mà trong đó phương tiện nghe, nói, đọc, viết có được nhờ học môn Tập đọc

Dạy tập đọc cho học sinh tiểu học là dạy cho học sinh biết đọc đúng tiếng, từ, câu, chữ, hiểu nội dung rồi đọc đúng ngữ điệu, nhịp điệu, diễn cảm, cảm nhận được ý nghĩa tình cảm, có cảm xúc, , biết tư duy, tưởng tượng, hình thành ý thức tốt đẹp trong tâm hồn

và hành động đẹp cho học sinh tiểu học

Dạy Tập đọc đặc biệt là dạy đọc diễn cảm cho học sinh tiểu học đòi hỏi người thầy, người cô phải có phương pháp dạy học phù hợp với tâm lý của học sinh tiểu học Vì vậy nên em chọn một số biện pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4

c Nhiệm vụ nghiên cứu:

Nhiệm vụ của rèn đọc diễn cảm cho học sinh là hình thành năng lực đọc cho học sinh Năng lực đó được thể hiện ở bốn yêu cầu: đọc đúng, đọc nhanh, đọc có ý thức ( đọc hiểu ) và đọc hay ( đọc diễn cảm ) Cần phải hiểu, kĩ năng đọc có nhiều mức độ khác nhau

2 Phương pháp

a Các phương pháp nghiên cứu:

- Nghiên cứu lí luận

- Điều tra, khảo sát thu thập và xử lí số liệu

- Thống kê số liệu

- Tổng kết nghiên cứu

b Giới hạn của đề tài:

Nghiên cứu một số biện pháp rèn đọc diễn cảm trong phân môm Tập đọc cho học sinh lớp

4 trường Tiểu học Ninh Lộc.

II Thực trạng:

1.Thuận lợi:

Chương trình sách giáo khoa Tiếng Việt 4 có nội dung phong phú hấp dẫn Mỗi bài là một tác phẩm hay đoạn trích Phần tìm hiểu bài gồm những câu hỏi giúp học sinh hiểu giá trị nghệ thuật, còn có yêu cầu học thuộc lòng thuận lợi cho người dạy và người học

Bản thân yêu nghề luôn tìm tòi học hỏi ở đồng nghiệp Đặc biệt là sự quan tâm của cấp lãnh đạo

Lớp có một số học sinh có giọng đọc khá truyền cảm

2.Khó khăn:

Qua giảng dạy và dự giờ một số lớp, tôi thấy học sinh thực hiện phần đọc diễn cảm chưa tốt Đa số các em đọc đều đều chưa đúng giọng của bài, chưa thay đổi giọng đọc ở từng đoạn để phù hợp với nội dung tâm trạng nhân vật

3.Thực trạng :

Từ khi tôi được trực tiếp giảng dạy các em học sinh lớp 4, cũng như quá trình quan sát,

dự giờ việc dạy và học của thầy và trò, của các đồng nghiệp trong thời gian qua tôi thấy

có những nhận xét sau:

Về người dạy học: Giáo viên khá tôn trọng phương pháp học mới: “Thầy thiết kế, trò thi công” lấy học sinh làm trung tâm Giáo viên cố gắng tìm tòi nghiên cứu để giảng dạy

phân môn Tập đọc Tuy nhiên giáo viên chỉ coi trọng một vấn đề đọc thành tiếng to, rõ hoặc có hướng dẫn đọc diễn cảm nhưng chỉ lướt qua , rèn đọc diễn cảm cho học sinh còn ít

Về người học: Học sinh đã biết đọc thành tiếng bài văn, bài thơ, đã để ý và đọc đúng

các phụ âm khó Nhưng đọc hiểu nắm nội dung bài còn rất ít do vậy chưa nêu được ý chính của bài mà phải nhờ sự gợi ý của giáo viên, đọc diễn cảm toàn bài văn chưa tốt Khi đọc ở các dấu phẩy, dấu chấm còn ngừng nghỉ chưa hợp lí còn tùy hứng, chưa đọc đúng giọng câu hỏi, câu cảm, câu khiến

Qua điều tra khảo sát chất lượng học sinh ngay từ đầu năm học tôi đều thấy số lượng học sinh đã biết đọc diễn cảm bài văn, bài thơ rất ít Cụ thể điều tra chất lượng đọc của học sinh lớp 4D đầu năm học 2015 -2016, tôi có số liệu cụ thể như sau:

Tổng số học sinh Đọc nhỏ, ấp úng Đọc to, rõ, lưu loát Đọc diễn cảm

Trước thực trạng đó, tôi đã phân tích và tự đặt ra cho mình câu hỏi: phải làm gì? làm như thế nào? để khắc phục tình trạng đó và nâng cao chất lượng đọc diễn cảm cho học sinh Qua quá trình nghiên cứu tôi đã tiến hành sử dụng phối hợp nhiều phương pháp nghiên cứu đó là: Phương pháp điều tra, phương pháp đối chứng và phương pháp tổng quát Phương pháp điều tra không chỉ dừng lại ở điều tra thực trạng mà phải điều tra từng giai đoạn trong suốt năm học, ở mỗi giai đoạn tôi đều lấy kết quả đã đạt được để đối chứng với kết quả giai đoạn trước, với kết quả năm trước và cuối cùng đi tổng hợp số liệu

và rút ra bài học kinh nghiệm

Từ yêu cầu thực tiễn của việc dạy Tập đọc nói chung và rèn luyện kỹ năng nói cho học sinh lớp 4, tôi đã tự đặt cho mình phải nhận thức đầy đủ tầm quan trọng, yêu cầu của

bộ môn, đặc biệt về nội dung và phương pháp rèn kĩ năng đọc diễn cảm để đáp ứng với yêu cầu đề ra

Trong giảng dạy phân môn Tập đọc, qua nhiều năm gần đây, tôi đã tích cực nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm giảng dạy, cách truyền thụ kiến thức, đặc biệt là việc rèn luyện

kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh Muốn rèn cho học sinh đọc diễn cảm tốt, trước hết trong mọi giờ tập đọc giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách phát âm chuẩn, đọc đúng đắn, có ý thức, trôi chảy, sau đó mới yêu cầu học sinh đọc diễn cảm Trong phương pháp dạy học những yêu cầu đó gọi là chất lượng đọc được thể hiện đồng thời và chi phối lẫn nhau Tính đúng đắn sẽ nâng cao tốc độ đọc và cho phép đọc có ý thức hơn Nếu không hiểu cái đang đọc thì không thể đọc lưu loát và diễn cảm được

Đọc diễn cảm thể hiện ở kĩ năng dùng ngữ điệu, biết nghỉ hơi ở dấu chấm, ngắt hơi

ở dấu phẩy, hoặc chỗ cần tách ý, biết đọc liền các tiếng trong từ ghép, từ láy hoặc cụm từ

cố định Ngoài ra cần biết đọc đúng giọng câu kể, câu hỏi biết phân biệt giọng người dẫn chuyện với từng tuyến nhân vật có tính cách khác nhau Đọc diễn cảm là biểu hiện cao của đọc có ý thức và chỉ thực hiện đựơc trên cơ sở đọc đúng và đọc nhanh Do vậy dù đọc

ở mức độ nào cũng phải yêu cầu phát âm đúng song cũng không nên qua nhấn mạnh ở các phụ âm: tr – ch; r – gi; n – l; s – x làm giọng đọc mất tự nhiên

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lí luận :

Trong việc dạy tiếng mẹ đẻ cho học sinh đọc và hiểu được nội dung bài thì môn Tập đọc có vai trò thật quan trọng Môn Tập đọc giúp các em có kĩ năng nghe tốt, đọc thông, viết thạo, đọc đúng còn giúp các em hiểu được nội dung văn bản Đọc diễn cảm giúp các em cảm thụ được những cái hay, cái đẹp của nghệ thuật văn chương Ngoài ra môn tập đọc còn có tác dụng rất to lớn trong việc giáo dục tình cảm cho học sinh của lứa tuổi tiểu học Qua phân môn tập đọc các em được tiếp xúc với những bài văn, bài thơ hay chọn lọc dạy trong chương trình Học sinh được tiếp xúc với thế giới muôn hình, muôn vẻ

ở xung quanh qua nghệ thuật ngôn từ Từ đó làm cho học sinh cảm nhận được vẻ tinh túy của thế giới đó bằng ngôn ngữ Tiếng Việt Tuy nhiên do đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi của các em chưa thể cảm nhận hết hoặc có cảm nhận cũng không thể diễn đạt tốt vì vốn ngôn ngữ của các em còn quá đơn giản, ít ỏi và chưa phong phú Nên quá trình dạy Tập đọc

để cho các em đọc đúng đã là khó, để các em đọc diễn cảm được nội dung còn khó khăn gấp nhiều lần

Mặt khác, yêu cầu của phân môn Tập đọc lớp 4 là:

- Củng cố, phát triển kĩ năng đọc trơn, đọc thầm đã được hình thành ở các lớp 1, 2, 3; tăng cường tốc độ đọc, biết đọc lướt để chọn thông tin nhanh; bước đầu biết đọc diễn cảm

- Phát triển kĩ năng đọc- hiểu lên mức cao hơn: Nắm và vận dụng được một số khái niệm nhớ đề tài, cốt truyện, nhân vật, tính cách,…để hiểu ý nghĩa của bài và phát hiện một vài giá trị nghệ thuật trong các bài văn, thơ ( yêu cầu trọng tâm)

-Mở rộng vốn hiểu biết về tự nhiên, xã hội và con người để góp phần hình thành nhân cách của con người mới

Như vây, để đạt được các yêu cầu trên và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh đòi hỏi mõi giáo viên cần

đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy học sao cho “ Nhẹ nhàng, chất lượng, hiệu quả”

Để đạt được những yêu cầu trên tôi đã tiến hành các biện pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh như sau:

II Các giải pháp, biện pháp thực hiện:

1 Biện pháp 1: Phân loại học sinh

Sau khi nhận lớp, tôi đã ổn định tổ chức lớp Qua tìm hiểu điều tra để nắm chắc đối tượng học sinh và lựa chọn, đặc biệt là về kĩ năng đọc và phân loại học sinh theo ba đối tượng:

Đối tượng 1: Học sinh biết đọc diễn cảm

Đối tượng 2: Học sinh mới chỉ biết đọc to, rõ, lưu loát

Đối tượng 3: Học sinh đọc nhỏ, ấp úng

Dựa vào đó, tôi đã sắp xếp chỗ cho học sinh những em đọc nhỏ, ấp úng ngồi cạnh những em đọc to, rõ, lưu loát, đọc tốt để đôi bạn cùng tiến Tôi tiến hành công việc tiếp theo là giới thiệu cấu tạo chương trình môn Tập đọc để các em nắm được các chủ đề chính trong từng học kì và cả năm học Đồng thời nêu tầm quan trọng, yêu cầu cơ bản về

việc rèn luyện kỹ năng đọc diễn cảm giúp các em cảm thụ bài văn, bài thơ của từng chủ

đề Hướng dẫn mỗi em đóng một quyển sổ để ghi những câu, những đoạn, bài văn, bài thơ hay có giá trị về nội dung và nghệ thuật

2 Biện pháp 2: Luyện đọc đúng:

a Khái niệm: Đọc đúng là tái hiện mặt âm thanh bài đọc một cách chính xác, đọc

không thừa, không thiếu, không sót âm, vần, tiếng, nghỉ ngắt hơi đúng chỗ

b.Biện pháp:

- Chú ý phát hiện những từ học sinh đọc sai Giáo viên ghi bảng yêu cầu học sinh đọc lại Nếu học sinh đó đọc không đúng, yêu cầu học sinh khác đọc rồi học sinh đó đọc lại

Vd: Chai rượu, con hươu, đêm khuya…

- Giáo viên chú ý cho học sinh đọc đúng thanh hỏi, thanh ngã….Giải thích từ khó để học sinh hiểu điều mình đọc

- Hướng dẫn học sinh đọc ngắt nghỉ hơi đúng, nghỉ ít ở dấu phẩy, nghỉ lâu ở dáu chấm Dựa vào quan hệ ngữ pháp để xác định cách ngắt nhịp câu

Vd: Mấy sợi dây còn vắt ngang qua / mỗi lúc một mảnh dần / rồi đứt hẳn

3 Biện pháp 3: Luyện đọc lưu loát:

a Khái niệm: Đọc lưu loát là nói đến đọc về mặt tốc độ, không ê- a, ngắt nghỉ Tốc độ

đọc nhanh chỉ thực hiện khi đã đọc đúng 120 tiếng/ phút

b Biện pháp:

- Giáo viên hướng dẫn học sinh làm chủ tốc độ bằng cách đọc mẫu Học sinh đọc thầm theo Học sinh đọc thầm nối tiếp có sự kiểm tra của giáo viên và các bạn để điều chỉnh tốc độ

- Để thực hiện được yêu cầu này, giáo viên cần cho học sinh đọc trước ở nhà nhiều lần

- Hướng dẫn học sinh đọc đúng ngữ điệu, lên giọng ở câu hỏi, hạ giọng ở câu kể…làm nền tảng cho đọc diễn cảm

4 Biện pháp 4: Luyện đọc hiểu ( đọc có ý thức )

a Khái niệm: Là đọc hiểu nội dung bài văn, bài thơ Hiểu nghĩa từ, cụm từ, câu, đoạn…toàn bộ những gì đọc được

b Biện pháp:

- Mỗi bài Tập đọc có nội dung, ý nghĩa, khác nhau nên nhất thiết cần đọc nắm được nội dung để lựa chọn giọng đọc phù hợp

- Cho học sinh đọc thầm, giao nhiệm vụ cho học sinh để kiểm tra việc đọc hiểu

Vd: Đọc thầm để trả lời câu hỏi theo nội dung từng đoạn

5 Biện pháp 5: Luyện đọc diễn cảm:

a Khái niệm: Là đọc thể hiện kĩ năng làm chủ ngữ điệu, chỗ ngừng giọng, cường độ giọng… biểu đạt đúng ý nghĩa và tình cảm của tác giả gởi gấm trong bài đọc

b Biện pháp:

- Giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh tham gia vào việc tìm giọng đọc cho bài

Vd: Đối với những bài văn miêu tả thì giọng đọc như thế nào ? Văn kể chuyện thì sao ? Những bài thơ thì giọng đọc như thế nào ?

-Để đọc diễn cảm thì người đọc cần phải làm chủ chỗ ngắt giọng, làm chủ tốc độ đọc, làm chủ cường độ đọc ( to, nhỏ, nhấn giọng hay không) và làm chủ ngữ điệu

( độ cao, lên giọng hay hạ giọng ) Thể hiện sắc thái tình cảm khi đọc

-Tổ chức các hình thức thi đọc diễn cảm, đọc phân vai, đóng kịch…đối với các tác phẩm

có nhiều lời hội thoại

Ví dụ: Bài “ Người ăn xin” TV 4/ SGK 30

*Cậu bé: “Ông đừng giận cháu, cháu không có gì cho ông cả” ( giọng đọc thương xót ông lão một cách chân thành)

*Ông lão: “Cháu ơi, cảm ơn cháu !” (giọng đọc xúc động trầm ấm của người cao tuổi)

Ví dụ: Bài Tập đọc “ Ga- vrốt ngoài chiến lũy”

Khi đọc đoạn miêu tả chi tiết thể hiện lòng dũng cảm của Ga- vrốt , giáo viên lưu ý học sinh sự thay đổi giọng đọc như sau :

“ - Cậu làm trò gì đấy ? - Cuốc - phây - rắc hỏi ( Câu hỏi thể hiện sự ngạc nhiên ) -Em nhặt cho đầy giỏ đây !( Câu cảm thể hiện sự bình tĩnh )

-Cậu không thấy đạn réo à ?( Câu hỏi như nhắc nhở Ga- vrốt không được liều

mình)

Ga - vrốt trả lời :

-Có chứ nó rơi như mưa ấy Nhưng làm sao nào ?( Khi đọc lên giọng ở câu hỏi thể hiện

sự hồn nhiên )

Cuốc- phây- rắc thét lên

-Vào ngay !( Câu khiến thể hiện sự đề nghị , mệnh lệnh kèm sự lo lắng )

-Tí ti thôi ! - Ga - vrốt nói ( thể hiện sự tinh nghịnh )

Trong đoạn đọc diễn cảm tôi cũng lưu ý học sinh: Đối với bài văn xuôi ngoài việc đọc tốt các câu chúng ta còn phải biết ngắt hơi ở chỗ không có dấu câu nhưng chỗ đó là chỗ tách ý

Ví dụ : Bài Tập đọc : “ Khuất phục tên cướp biển”

Trong bài đọc có 2 nhân vật chính là Bác sĩ Ly - một người nhân hậu , điềm đạm nhưng nghiêm nghị , cương quyết và tên cướp biển - chúa tàu hung hãn , dữ tợn

Trước khi học sinh đọc diễn cảm, tôi yêu cầu các em cần tìm hiểu bài thật kĩ Khi

đó HS đọc lời nhân vật sẽ phân biệt được giọng đọc dựa vào tính cách nhân vật ( người tốt , người xấu )

Trong bài cùng là câu hỏi nhưng trong đoạn đối thoại sau, tính cách của hai nhân vật thể hiện khác nhau hoàn toàn

“…

Chúa tàu trừng mắt nhìn Bác sĩ , quát :

- Có câm mồm không ? ( đọc giọng thể hiện sự hung hãn của tên cướp khi đập tay

xuống bàn quát Bác sĩ Ly)

Bác sĩ điềm tĩnh hỏi :

- Anh bảo tôi phải không ?( giọng tự tin , điềm tĩnh nhưng hết sức nghiêm nghị ) Khi tên chúa tàu cục cằn bảo “phải”, bác sĩ nói :

- Anh cứ uống rượu mãi như thế thì đến phải tống anh đi nơi khác

Cơn giận của tên cướp thật dữ dội Hắn đứng phắt dậy, rút soạt dao ra, lăm lăm chực đâm Bác sĩ Ly vẫn dõng dạc và quả quyết :

- Nếu anh không cất dao, tôi quyết làm cho anh bị treo cổ trong phiên tòa sắp tới.

( giọng đọc bình tĩnh, cương quyết bảo vệ lẽ phải )

III Hiệu quả:

Qua quá trình giảng dạy, nhờ đã kiên trì bên bỉ áp dụng những biện pháp rèn đọc như đã nêu trên Tôi đã tiến hành khảo sát Lớp 4D năm học 2015- 2016 và có số liệu như sau:

Lớp 4D: Sĩ số: 25 h c sinhọc sinh

Thời gian Đọc nhỏ, ấp úng Đọc to, rõ, lưu loát Đọc diễn cảm

Qua kết quả khảo sát và số liệu ghi chép tôi rất phấn khởi thấy trong các giờ tập đọc học sinh say mê học và lớp học sôi nổi, kỹ năng đọc diễn cảm được nâng cao rõ rệt

Có nhiều em đầu năm học đọc nhỏ , chưa trôi chảy, đến giữa học kì 2 các em đã đọc to, rõ ràng, lưu loát hơn Những em học chậm tiến bộ đã đọc diễn cảm bài văn theo đúng yêu cầu đề ra Tuy kết quả chưa được mỹ mãn như ý, nhưng đó cũng là thành công bước đầu

nghiên cứu, mày mò tìm ra biện pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh của mình Vì vậy tôi tiếp tục nghiên cứu và áp dụng cho năm học 2016- 2017 và đạt được kết quả như sau:

Thời gian Đọc nhỏ, ấp úng Đọc to, rõ, lưu loát Đọc diễn cảm

C KẾT LUẬN:

I PHẠM VI ỨNG DỤNG

Đề tài này áp dụng trong phạm vi nhà trường

II Ý NGHĨA

Trên đây là một vài phương pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4, để đạt được

những kết quả trên tôi tự rút ra một số ý như sau:

Muốn rèn cho học sinh đọc diễn cảm tốt trước hết người giáo viên phải có nghiệp

vụ sư phạm tốt, đặc biệt đọc mẫu của thầy, cô giáo phải chuẩn, hay, có sức cuốn hút học sinh vì trong khâu rèn đọc thì việc đọc mẫu của thầy cô giáo có ảnh hưởng rất lớn đối với học sinh Các em sẽ theo dõi lắng nghe thầy, cô đọc và coi đó là chuẩn mực để bắt chước

để so sánh đánh giá với giọng đọc của mình Chính vì vậy thầy cô cũng phải có sự chuẩn

bị chu đáo, mỗi từ ngữ cô đọc, nói đều phải chuẩn mực

Giáo viên phải nắm chắc đối tượng học sinh để có những biện pháp dạy học đạt kết quả cao nhất nhằm phát huy hết tính tích cực trong học tập, tổ chức điều khiển khéo léo gây bầu không khí sôi nổi kích thích hứng thú học tập và nâng cao ý thức tự giác của học sinh

Giáo viên cần phải tìm hiểu chắc nội dung cơ bản của chương trình sách giáo khoa, sách hướng dẫn, sách soạn bài để học sinh nắm vững nội dung bài, hướng dẫn rõ cách đọc từng đoạn văn, đoạn thơ cho học sinh hiểu Thực tế cho thấy sách giáo khoa Tiếng việt, sách soạn bài và sách hướng dẫn phải thừa nhận là có nhiều ưu điểm nổi bật Tìm hiểu phần hướng dẫn chung trong sách đa số giáo viên đã nắm được cơ bản của phương pháp giảng dạy mới song đi sâu vào từng bài cụ thể thì sự lúng túng và vấp váp lại không ít Do vậy nắm vững sách, hiểu ý đồ của người biên soạn là quan trọng song chưa đủ còn đòi hỏi đến vai trò chủ động sáng tạo và ứng xử linh hoạt đối với từng đối tượng học sinh khác nhau mới đem lại hiệu quả cao

Giáo viên giàu lòng yêu nghề mến trẻ, nhiệt tình gương mẫu trong phương pháp soạn giảng, phát hiện kịp thời đọc sai, đọc ngọng trong học sinh Giáo viên phải kiên trì uốn nắn, sửa chữa cách phát âm sai cho học sinh thật tận tình chu đáo

Giảm bớt hoặc sửa lại câu hỏi cho sát với từng đối tượng học sinh, tránh giảng triền miên, nói nhiều, viết nhiều trong khi học sinh đọc còn chưa đạt yêu cầu

Luôn động viên khuyến khích học sinh khi các em có tiến bộ Rèn cho các em đọc trước đám đông, tổ chức thi kể chuyện, ngâm thơ, đọc diễn cảm trong lớp, trong trường vào những ngày sinh hoạt tập thể, kỷ niệm ngày lễ lớn Yêu cầu mỗi học sinh phải có quyển sổ ghi chép để chép những câu thơ, câu văn, bài thơ, bài văn hay dưới sự hướng dẫn của giáo viên

Phối hợp nhịp nhàng về chương trình môn Tập đọc với các môn học khác như: Tập làm văn, kể chuyện

Trên đây là một số suy nghĩ và việc làm cụ thể của tôi về vấn đề rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4 Trường Tiểu học Ninh Lộc

Ninh Lộc , ngày 10 tháng 5 năm 2017

Người viết

MỤC LỤC