Tích hợp kiến thức liên môn nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong hoạt động ngoại khóa ở trường THPT đặng thai mai năm học2015 2016

Bản thân là giáo viên bộ môn Ngữ văn kiêm Bí thư Đoàn trường, đứngtrước thực trạng nói trên, đặc biệt qua thực tế hoạt động ngoại khóa của đơn vị mà mình công tác, tôi mạnh dạn đề xuất s

A MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Dạy học tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục đang đượcquan tâm Thực hiện tích hợp trong dạy học sẽ mang lại rất nhiều lợi ích choviệc góp phần hình thành và phát triển các năng lực hành động, năng lực giảiquyết vấn đề cho học sinh

Trong thực tế ở các trường học hiện nay, việc dạy học theo hướng tíchhợp ở môn ít được quan tâm, đa số giáo viên ngại liên kết, tích hợp với nhữngnội dung liên quan từ bài học trước hoặc các bài học của môn học khác

Học luôn đi đôi với hành, nếu các em học sinh chỉ được dạy lí thuyếtsuông kết quả chỉ mang tính hàn lâm và khi thực hành rất bỡ ngỡ Vì vậy, đểcác em tiếp xúc với môi trường được hoạt động ngoại khóa, tự các em khámphá ra nhiều điều hay mà trong sách vở nhiều khi không có được

Đặc biệt, theo quan điểm của giáo dục hiện nay, học sinh là đối tượngtrung tâm Vì vậy dạy học tích hợp nói chung và tích hợp kiến thức liên mônvào hoạt động ngoại khóa nói riêng không chỉ giúp các em chiếm lĩnh kiếnthức mà còn phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong mọi hoạt độngcủa học sinh

Nhận thức rõ điều này nên trong hoạt động dạy và học ở trường THPT,hoạt động ngoại khóa đóng một vai trò quan trọng trong việc bổ trợ kiếnthức, bổ sung các kỹ năng và kinh nghiệm sống cho học sinh, giúp học sinhtrở thành những con người toàn diện Tuy nhiên, hoạt động này chưa thu hútđược số đông, chưa phát huy được tính tích cực, chủ động sáng tạo của họcsinh

Nguyên nhân là do hoạt động ngoại khoá ở trường phổ thông hiện nayvẫn chưa hấp dẫn và sinh động, quan niệm còn nặng về hoạt động nội khoá,nhẹ về ngoại khoá Hoạt động này thường được xem là một hoạt động giải trí.Phần lớn còn tổ chức theo hình thức một chương trình văn nghệ, thiếu nhấtquán về chủ đề, ít chú ý về mặt nội dung học tập bộ môn

Hơn nữa, giáo viên thường là những người luôn chú trọng công tácchuyên môn Vì thế, kinh nghiệm tổ chức hoạt động ngoại khoá còn hạn chế,nội dung và hình thức các buổi sinh hoạt ngoại khoá cứ lặp đi lặp lại, họcsinh nhàm chán, ít tham gia, hiệu quả các buổi hoạt động ngoại khóa chưacao

Cơ sở vật chất của một số trường phổ thông còn thiếu thốn, diện tíchnhỏ hẹp , chưa đáp ứng nhu cầu ngoại khoá, khiến không ít nhà trường đànhnói không với hoạt động ngoại khóa cho học sinh Dẫu biết rằng nhu cầu hoạtđộng ngoại khóa là vô cùng cấp thiết, học sinh rất thích thú

Bản thân là giáo viên bộ môn Ngữ văn kiêm Bí thư Đoàn trường, đứngtrước thực trạng nói trên, đặc biệt qua thực tế hoạt động ngoại khóa của đơn

vị mà mình công tác, tôi mạnh dạn đề xuất sáng kiến kinh nghiệm Tích hợp kiến thức liên môn phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong hoạt động ngoài khóa ở trường THPT Đặng Thai Mai năm học 2015-2016

2 Mục đích nghiên cứu: Tôi nghiên cứu đề tài này nhằm hướng tới mục

đích phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong hoạt động ngoại

khóa ở trường THPT nói chung và trường THPT Đặng Thai Mai nói riêng

3 Đối tượng nghiên cứu: Đề tài xoay quanh việc tích hợp kiến thức liên

môn góp phần phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong hoạt độngngoại khóa

4 Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện tốt đề tài này tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu hỗ trợ

- Phương pháp phát vấn, nêu vấn đề, đặt câu hỏi gợi mở

- Phương pháp tổ chức các hoạt động

- Áp dụng kinh nghiệm phương pháp mới trên lớp

- Kiểm tra đánh giá kết quả học sinh qua phiếu thăm do ý kiến

NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

tư duy – thực hành – vận dụng

Dạy học tích hợp, liên môn xuất phát từ yêu cầu của mục tiêu dạy

học phát triển năng lực học sinh, đòi hỏi phải tăng cường yêu cầu học sinh

vận dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn

Khi giải quyết một vấn đề trong thực tiễn, bao gồm cả tự nhiên và xã hội, đòihỏi học sinh phải vận dụng kiến thức tổng hợp, liên quan đến nhiều môn học

Vì vậy, dạy học cần phải tăng cường theo hướng tích hợp, liên môn như bạnhỏi

Dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có liên

quan vào quá trình dạy học các môn học như: tích hợp giáo dục đạo đức, lốisống; giáo dục pháp luật; giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới, biển,đảo; giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môi trường,

an toàn giao thông

Còn dạy học liên môn là phải xác định các nội dung kiến thức liên

quan đến hai hay nhiều môn học để dạy học, tránh việc học sinh phải học lạinhiều lần cùng một nội dung kiến thức ở các môn học khác nhau Đối vớinhững kiến thức liên môn nhưng có một môn học chiếm ưu thế thì có thể bốtrí dạy trong chương trình của môn đó và không dạy lại ở các môn khác.Trường hợp nội dung kiến thức có tính liên môn cao hơn thì sẽ tách ra thànhcác chủ đề liên môn để tổ chức dạy học riêng vào một thời điểm phù hợp,song song với quá trình dạy học các bộ môn liên quan

1.2 Vai trò của hoạt động ngoại khóa theo hướng tích hợp

Trong giáo dục học nói chung cũng như trong lí luận dạy học các mônhọc nói riêng, hoạt động ngoại khóa luôn luôn được đề cập như một hoạtđộng hết sức quan trọng Trong xu hướng đổi mới, nâng cao chất lượng giáodục, Bộ Giáo dục đã ban hành nhiều chỉ thị, văn bản liên quan đến việc đẩymạnh các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Nội dung của hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp đã được xác định trong Điều 26, Điều lệ Trường trunghọc cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học(Ban hành kèm theo Quyết định số 07/2007/QĐ-BGD ĐT ngày 02/04/2007của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) nêu: “Nhà trường phối hợp với các tổ

chức, cá nhân tham gia giáo dục ngoài nhà trường thực hiện các hoạt độnggiáo dục ngoài giờ lên lớp Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm cáchoạt động ngoại khóa về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao, antoàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục phápluật nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt đông vuichơi, tham quan du lịch, giao lưu văn hóa, giáo dục môi trường; các hoạtđộng xã hội, từ thiện phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh”[22,14] - Công tác ngoại khóa là một phần quan trọng, có mối quan hệ gắn bókhăng khít với chính khóa Ngoại khóa là một hoạt động bổ sung và nâng caochất lượng của chính khóa lên một bước Phạm vi một giờ lên lớp không chophép người dạy truyền đạt hết tất cả những vấn đề mà việc dạy học văn phảihướng đến Bên cạnh những khái niệm, những công thức, tri thức, việc dạyhọc cũng phải quan tâm đến quá trình hình thành và phát triển các kĩ năng,các quan hệ giao tiếp, các mối liên hệ gắn bó giữa người học với hiện thựccuộc sống, và việc này liên quan mật thiết đến hoạt động ngoại khóa.

2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Giới thiệu về trường THPT Đặng Thai Mai

Trường THPT Đặng Thai Mai được tọa lạc tại xã Quảng Bình, huyệnQuảng Xương, tỉnh Thanh Hóa, tiền thân là trường Bán công Đặng Thai Maithành lập năm 2001 Là một trong những trường có tuổi đời còn non trẻ (15năm) nên nhà trường gặp không ít những khó khăn: cơ sở vật chất nghèo nàn,tuyển sinh đầu vào thấp, đội ngũ giáo viên trẻ, kinh nghiệm giảng dạy chưanhiều Đứng trước những khó khăn đó, được sự quan tâm của các ban ngành,

sự nỗ lực của các thành viên trong nhà trường, những năm gần đây, trườngTHPT Đặng Thai Mai đã không ngừng lớn mạnh về quy mô trường lớp, độingũ giáo viên, trang thiết bị, cơ sở vật chất, phần nào đó đã đáp ứng được nhucầu dạy và học hiện nay

Chất lượng dạy và học ngày càng được nâng cao Nhà trường đangtừng bước khẳng định được vị trí của mình so với các trường trong huyệncũng như trong tỉnh Nhiều năm liền kết quả thi học sinh giỏi cấp tỉnh cácmôn văn hóa nhà trường được xếp trong top 30/104 trường THPT

Năm học 2015-2016, trường có 26 lớp với tổng số 942 học sinh Cơ sởvật chất đang dần dần được cải thiện phúc vụ đắc lực cho việc dạy và học.Với những nỗ lực không ngừng của thầy và trò, trong những năm qua, nhàtrường luôn nhận được Giấy khen, Bằng khen của các cấp ban ngành Đặcbiệt năm học 2014-2015, trường THPT Đặng Thai Mai đã được Ủy ban nhândân tỉnh tặng Cờ thi đua dành cho đơn vị dẫn đầu

2.2 Việc tổ chức HĐNK ở trường THPT Đặng Thai Mai

Để phát triển toàn diện nhân cách cho học sinh, song song với việctrang bị những kiến thức cơ bản, nhà trường đã tổ chức hoạt động ngoại khóanhằm tạo ra những sân chơi lành mạnh, bổ ích, vui vẻ sau những giờ họccăng thẳng Đặc biệt trong hoạt động ngoại khóa, các em luôn hào hứng tham

gia, từ đó góp phần một số kỹ năng như: sự tự tin, kỹ năng diễn xuất, kỹ nănghợp tác nhóm, kỹ năng thuyết trình…

Theo chủ đề hàng tháng, Ban hoạt động ngoài giờ lên lớp thường tổ chức các

trò chơi như: Rung chuông vàng; Hỏi xoáy đáp xoay; Ngoại khóa văn học dân gian; Đối mặt; Thiết kế và biểu diễn thời trang…

Mặc dù đạt đã được một số kết quả bước đầu, song hoạt động ngoạikhóa của trường tôi còn gặp nhiều khó khăn, hạn chế

Về phía học sinh: Một bộ phận học sinh có năng khiếu nhiệt tình thamgia nhưng đa phần các em còn rụt rè, chưa chủ động tích cực trong các tròchơi

Giáo viên thường là những người luôn chú trọng công tác chuyên môn,

vì thế, kinh nghiệm tổ chức hoạt động ngoại khoá còn hạn chế, nội dung vàhình thức các buổi sinh hoạt ngoại khoá cứ lặp đi lặp lại, học sinh nhàm chán,

ít tham gia, hiệu quả các buổi hoạt động ngoại khóa chưa cao

Nhà trường tuy có sự phát triển về quy mô, tuy nhiên do mới lên cônglập được 5 năm nên cơ sở vật chất còn nhiều thiếu thốn, hệ thống âm thanh,ánh sáng kém chất lượng ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả của các buổingoại khóa

2.3 Kết quả thăm dò tinh thần, thái độ của học sinh khi tham gia hoạt động ngoại khóa trước khi tích hợp liên môn

Chúng tôi khảo sát bằng phiếu thăm dò đối với 342 học sinh của nhàtrường, kết quả thu được cụ thể là:

Tiêu chí thích Rất Thích Thường Bình Không thích Nhàm chán Đề xuất khác

Một số học sinh đề xuất: nội dung hoạt động cần phong phú hơn; cầntích hợp kiến thức của nhiều bộ môn trong một hoạt động; cần giới hạn cácphần kiến thức theo chủ đề để các em chủ động hơn trong các hoạt động…

Xuất phát từ thực trạng trên, tôi đã mạnh dạn tích hợp kiến thức liênmôn vào hoạt động ngoại khóa

3 Các giải pháp đã sử dụng để tích hợp kiến thức liên môn trong hoạt động ngoại khóa

3.1 Xác định mục đích và hình thành ý tưởng cho hoạt động ngoại khóa

3.1.1 Xác định mục đích: Đây là khâu quan trọng định hướng cho mọi hoạtđộng Trước khi lựa chọn nội dung, hình thức của hoạt động cần trả lời câuhỏi “Tổ chức hoạt động này để làm gì ?”

- Kiến thức: Nắm vững kiến thức liên môn

- Kĩ năng: Các kĩ năng để thực hiện hoạt động ngoại khóa theo chủ đề nhấtđịnh

- Thái độ: Ý thức sáng tạo, nghiêm túc, hợp tác …

Hình thành ý tưởng cho hoạt động ngoại khóa liên môn là khâu khởi đầu

rất quan trọng Ý tưởng sẽ được hình thành từ cơ sở mang tính thực tiễn và khoa học Nghĩa là gắn với kế hoạch hoạt động chuyên môn của nhà trường trong năm học, nhu cầu học đi đôi với hành, được trải nghiệm của học sinh trong học tập Ý tưởng sẽ mở dần cho người thiết kế hoạt động ngoại khóa có

thể tích hợp được kiến thức của các môn học trong nhà trường nhằm giúp họcsinh vận dụng kiến thức đã học khi tham gia hoạt động ngoại khóa và giáoviên cũng kiểm tra đánh giá được lượng kiến thức các em chiếm lĩnh trongquá trình học

Trong hoạt động ngoại khóa Chắp cánh ước mơ, ý tưởng khai sinh

gắn liền với hoạt động dạy học tích hợp liên môn, chào mừng các hoạt động

kỉ niệm ngày hiến chương các nhà giáo, một sự kiện lớn trong năm và diễn ra

thường niên của ngành giáo dục Từ đây hình ảnh “người chắp cánh ước mơ –thầy cô” sẽ là chìa khóa, cơ sở hoàn toàn khoa học và có sức gợi mở đề ngườilàm chương trình ngoại khóa tích hợp được kiến thức liên môn Việc hìnhthành ý tưởng cần phát huy được trí tuệ, sự sáng tạo của giáo viên và họcsinh Có thể là giáo viên có ý tưởng hoặc gợi ý cho học sinh thảo luận hìnhthành ý tưởng

3.2 Lập kế hoạch hoạt động ngoại khóa tích hợp kiến thức liên môn

Để hoạt động ngoại khóa tiến hành có hiệu quả, người thiết kế chươngtrình cần căn cứ vào mục đích và ý tưởng tổ chức, vạch ra đường hướng để điđến đích Có thể nói, lập kế hoạch là khâu quan trọng, quyết định sự thành bạicủa hoạt động Việc lập kế hoạch cần tiến hành theo các bước sau:

3.2.1 Bám sát vào kế hoạch nhiệm vụ năm học của nhà trường để tham mưuvới Ban giám hiệu về kế hoạch tổ chức hoạt động ngoại khóa

3.2.2 Xác định thời gian, địa điểm, đối tượng tham gia

3.2.3 Phối hợp với giáo viên bộ môn để xác định nội dung cần tích hợp 3.2.4 Xây dựng nội dung hoạt động xoay quanh một chủ đề nhất định

3.2.5 Phân công nhiệm vụ chi tiết cho các đồng chí giáo viên phụ trách

3.2.6 Tìm nguồn tài chính để tổ chức thực hiện

Với cương vị là giáo viên thực hiện hoạt động ngoại khóa Chắp cánh

ước mơ, tôi đã bắt tay vào lập kế hoạch cụ thể.( Kế hoạch được thể hiện ở

phần Phụ lục, trang 13, 14)

Linh hồn của kế hoạch là tích hợp kiến thức liên môn vì vậy, tôi đã

động sự đóng góp trí tuệ của giáo viên bộ môn Họ là những người cố vấnchuyên môn đồng thời cũng là những người phụ trách các đội chơi của bakhối sẽ tham gia vào hoạt động ngoại khóa Đây là cơ hội để thầy trò giao lưu

về kiến thức cũng như tâm tư tình cảm, từ đó thầy, cô giáo và học sinh sẽ hiểunhau hơn, góp phần không nhỏ trong quá trình giảng dạy và học tập sau này.Phụ trách các đội chơi là 42 thầy cô của các bộ môn, được chia làm ba đội.Trong quá trình phân công nhiệm vụ, chúng tôi đã cố gắng sắp xếp để mỗi đội

có giáo viên của nhiều bộ môn cùng tham gia Sự cộng tác của các bộ môn

thể hiện rõ màu sắc của liên môn.Về phía học sinh: lựa chọn đội chơi là đối

tượng học sinh có thế mạnh về các môn tích hợp, học sinh tham gia chơi tìmhiểu về các phân môn tích hợp trong hoạt động ngoại khóa

Bên cạnh đó, để khuyến khích giáo viên và học sinh tham gia hoạtđộng ngoại khóa này, tôi đã tham mưu cho nhà trường hỗ trợ kinh phí cho cácđội chơi, trao phần thưởng cho những học sinh tham gia tích cực, hiệu quả

Như vậy, lập kế hoạch là khâu thực hiện hóa ý tưởng đã được hìnhthành, vừa phản ánh cái nhìn tổng thể những công việc sẽ làm vừa cụ thể hóanhững nội dung, phần việc sẽ tiến hành, ấn định được thời gian thực hiện Kếhoạch của hoạt động ngoại khóa đã được thực hiện thành công nhân dịp kỷniệm ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2016

3.3 Vận dụng kiến thức liên môn vào hoạt động ngoại khóa

3.3.1 Xác định phạm vi kiến thức dự định sẽ tích hợp

3.3.2 Xác định các hình thức của hoạt động ngoại khóa Căn cứ vào mụcđích, đối tượng, chủ đề mà lựa chọn các hình thức hoạt động cho phù hợp

như: sân khấu hóa, giải ô chữ, hùng biện, trò chơi Rung chuông vàng….

Trong hoạt động ngoại khóa Chắp cánh ước mơ, sau khi phân chia

giáo viên phụ trách các đội chơi, chúng tôi tiến hành họp bàn, nêu ý tưởng vàchủ đề hoạt động ngoại khóa Giáo viên bộ môn lựa chọn những phần, nhữngbài trong phân môn giảng dạy của mình để tích hợp vào chủ đề Đồng thời vớiviệc lựa chọn nội dung tích hợp, tôi cùng các giáo viên bộ môn thống nhất cáchình thức tích hợp sao cho phù hợp với đối tượng học sinh và đảm bảo tínhkhoa học của từng bộ môn

Cụ thể: Giáo biên bộ môn Giáo dục công dân thống nhất tích hợp kiến

thức các bài như Bài 13: Công dân với cộng đồng (Tiết 24, 25– GDCD 10); Bài 11: Một số phạm trù cơ bản của đạo đức (Tiết 20, 21– GDCD 10); Bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (Tiết 27, 28 – GDCD 10); Bài 16: Tự hoàn thiện bản thân (Tiết 31, 32– GDCD 10) Xây

dựng câu hỏi tình huống trong trò chơi dành cho khán giả Giáo viên bộ môn

Địa lý tích hợp kiến thức bài Vũ trụ Hệ mặt trời và Trái đất Hệ quả chuyển

động tự quay quanh trục của trái đất (Tiết 4 bài 5– Địa lý 10) để tích hợp vào

xây dựng vở kịch và hệ thống câu hỏi tích hợp

Giáo viên môn Lịch sử chọn phần Giáo dục nho giáo trong bài Xây

dựng và phát triển văn hóa dân tộc trong các thế kỉ X đến XV (Bài 20, tiết 26

– Lịch sử 10) để tích hợp vào phần giải ô chữ

Nội dung kiến thức tích hợp được thể hiện trong giáo án của bài học (Phụ lục- Tr…

Chương trình hoạt động ngoại khóa có ba phần chính Người làmchương trình đã cân nhắc, lựa chọn để tích hợp kiến thức phù hợp với từnghoạt động

+Tăng cường hiểu

biết của học sinh

+ Hình thức sân khấuhóa: diễn các vở kịch

đã được tập luyệnxoay quanh chủ đềngười thầy Kịch

Thầy đồ dạy chữ của

đội Hoa trạng nguyên

(Khối 12); Vết chân tròn của đội Sao khuê (Khối 11) và kịch Vũ trụ quanh ta của đội

Hoa hướng dương(Khối 10)

+ Hình thức câu hỏi

tự luận: nội dungxoay quanh 3 vở kịch

Ở hoạt động 1: Người chắp cánh ước mơ, từ yêu cầu tích hợp kiến thức

liên môn để sáng tác văn bản kịch, diễn xuất, người làm chương trình đã giúp

học sinh vận dụng kiến thức môn Ngữ văn 10 bài Tam đại con gà, Ngữ văn

11 bài Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc và Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ dân tộc thuộc Ngữ văn 12 để dàn dựng hai vở kịch tập trung

làm rõ vai trò của người thầy chắp cánh ước mơ cho học sinh của mình

Ngoài ra kiến thức về môn Địa lý, Tiếng Anh còn được lồng ghép trong sángtác vở kịch của học sinh khối 10

Kiến thức liên môn tiếp tục được vận dụng để trả lời 6 câu hỏi tronghoạt động này Bao gồm:

Bộ môn Ngữ văn gồm có truyện cười dân gian: Tam đại con gà (Tiết

23 – Ngữ văn 10, tập 1); Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc (Tiết 10, 11 – Ngữ văn 12, tập 1) Các câu hỏi tích hợp kiến thức

của bộ môn Ngữ văn bao gồm kiến thức Văn học dân gian, văn học trung đại,kiến thức lí luận văn học về thể loại văn học

Bộ môn Lịch sử: tích hợp kiến thức bài Truyền thống yêu nước của

dân tộc Việt Nam thời phong kiến (Tiết 34 bài 28 – Lịch sử 11)

Môn GDCD tích hợp kiến thức bài Lòng yêu nước (Tiết 27– GDCD

10); Công dân với cộng đồng (Tiết 24, 25– GDCD 10); Một số phạm trù cơ bản của đạo đức (Tiết 20, 21 – GDCD 10); Công dân với sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc (Tiết 27, 28– GDCD 10); Tự hoàn thiện bản thân (Tiết 31,

32 – GDCD 10)

Khi xem nội dung ba vở kịch và hệ thống câu hỏi (Phần Phụ lục,trang….) sẽ nhận ra rằng, người làm chương trình ngoại khóa đã chú trọngtích hợp kiến thức liên môn Văn, Sử, Địa, Giáo dục công dân cả ba khối lớp

10, 11, 12 Hoạt động 2

Tên hoạt

Các đơn vị kiến thức liên môn tích hợp

là về sự ra đời củatrường đại họcđầu tiên của ViệtNam

+ Rèn kỹ năngdiễn đạt lưu loát,

kỹ năng bấmchuông nhanh

+ Lĩnh vực giáodục

+ Các môn: Ngữvăn, Lịch sử, Địa

lí, Giáo dục côngdân

+ Xây dựng hệ thốngcâu hỏi tích hợp kiếnthức của các mônxoay quanh chủ đề

(Hình thức Giải ô chữ bí mật)

+ Học sinh của ba độichơi sẽ bấm chuôngnhanh trả lời câu hỏi

Trong hoạt động 2: Chúng em bay vào bầu trời mơ ước là sự nối tiếp

của hoạt động 1 Học sinh sẽ chiếm lĩnh kiến thức mà thầy cô đã truyền thụ

để bay vào bầu trời mơ ước của mình Với ý nghĩa đó, nội dung kiến thứctích hợp ở phần này là rất phong phú huy động kiến thức liên môn của cả bakhối lớp đã học và những hiểu biết về xã hội của học sinh

Về phía ba đội chơi, các em sẽ phải đối mặt với những ô chữ bí mật,

huy động kiến thức của các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân để lập mở từng ô (9 ô chữ) và giải được ô chữ chìa khóa của chương

trình

Về phía khán giả, các em học sinh cũng có cơ hội thể hiện sự hiểu biếtcủa mình về kiến thức liên môn được tích hợp trong chương trình bằng cáchtrả lời các câu hỏi của bài học đặt ra Đó là những câu hỏi kiến thức hoặc câuhỏi tình huống diễn ra trong quá trình học tập của các em Nội dung của cáccâu hỏi vẫn tiếp tục làm nổi bật vai trò của người thầy trong quá trình chắpcách ước mơ cho học sinh thân yêu của mình

Từ những ô chữ bí mật và hệ thống câu hỏi dành cho khán giả, tronghoạt động 2 này, người thiết kế chương trình đã khéo léo tích hợp được kiếnthức phong phú của các bộ môn và bám sát vào chủ đề của chương trình.

Môn Ngữ văn tích hợp kiến thức bài Một người Hà Nội của Nguyễn

Khải (Tiết 74 – Ngữ văn 12, tập 2); Hiền tài là nguyên khí của quốc gia của Thân Nhân Trung (Tiết 62 – Ngư văn 10, tập 2); Vịnh khoa thi hương của Trần Tế Xương (Tiết 11 – Ngữ văn 11, tập 1); Khái quát văn học dân gian Việt Nam (Tiết 4 – Ngư văn 10, tập 1)

Môn Lịch sử tích hợp kiến thức phần 1 Giáo dục nho học trong bài Sự

phát triển của văn hóa từ thế kỉ X đến thế kỉ XV (Tiết 26 bài 20 – Lịch sử 10); Trung Quốc thời phong kiến (Tiết 8 bài 5 - Lịch sử 10)

Môn Giáo dục công dân tích hợp kiến thức phần 2 Nghĩa vụ của

người thanh niên Việt Nam hiện nay trong bài Một số phạm trù cơ bản của đạo đức (Tiết 20, 21– GDCD 10); Tự hoàn thiện bản thân (Tiết 32 bài 16– GDCD 10); Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (Tiết 29 bài 14– GDCD 10); Công dân với cộng đồng (Tiết 30 bài 15– GDCD 10)

Môn Địa lý tích hợp kiến thức bài Vấn đề phát triển thương mại, du lịch (Tiết 34 bài 31 – Địa lý 12)Hoạt động 3

Tên hoạt

Các đơn vị kiến thức liên môn tích hợp

Cách thức tích hợp

Ước mơ

của em

+ Tăng cường sự hiểubiết về các vấn đềgiáo dục

+ Rèn cho các em kỹnăng hùng biện, tự tintrước đám đông

Kiến thức thuộc các môn: Ngữ văn, Lịch sử, Địalí

+ Giáo viên đưa racác nội dung xoayquanh chủ đề hoạtđộng

+ Học sinh bốcthăm và hùng biện

về nội dung đãchọn

Bay vào bầu trời mơ ước, mỗi học sinh có một ước mơ, hoài bão riêngcủa mình Để thực hiện được tinh thần này, người làm chương trình đã gắnkết những tấm gương đẹp về nghị lực, khát vọng, hoài bão thực hiện ước mơ

để từ đó các em noi gương và thắp sáng ước mơ của mình

Trong nội dung chủ đề được hùng biện của ba khối lớp, người thiết kếhoạt động này đưa ra chủ đề yêu cầu học sinh nhận thức về kiến thức khoahọc của các bộ môn Địa lý, Văn học qua các những tấm gương nhà thámhiểm Magienlan, Nguyễn Đình Chiểu Sau đó học sinh sẽ bày tỏ con đườngmình thực hiện ước mơ của bản thân Nghĩa là học sinh phải vận dụng kiếnthức liên môn bao gồm: Kiến thức tác phẩm văn học trung đại, văn học sử về

tác giả , nghị luận văn học Cụ thể là văn bản Hiền tài là nguyên khí của quốc

gia, Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc (Phần tác giả Nguyễn Đình Chiểu); Kiến thức

Địa lý để thực hiện các bài hùng biện này

Các chủ đề hùng biện

Chủ đề 1: Từ hành trình của nhà thám hiểm Magienllan đã khơi gợi cho

em điều gì khi thực hiện ước mơ của mình trong tương lai ?

Chủ đề 2: Nguyễn Đình Chiểu là tấm gương sáng ngời về hình ảnh mộtngười thầy mẫu mực, em noi gương những gì từ người thầy đất Nam bộ đểthắp sáng ước mơ của mình trong tương lai ?

Chủ đề 3: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”, em có suy nghĩ gì vềthông điệp của Thân Nhân Trung khi thực hiện ước mơ của mình trong tươnglai ?

3.4 Tổ chức thực hiện hoạt động ngoại khóa

3.4.1 Hướng dẫn học sinh nắm bắt yêu cầu của từng hoạt động trong chươngtrình ngoại khóa Các kĩ năng cần thiết để tham gia chương trình

3.4.2 Tổ chức cho học sinh tham gia hoạt động ngoại khóa

- Thầy, cô là người hướng dẫn, tổ chức các hoạt động và học sinh thực hiệntheo sự tổ chức hướng dẫn của thầy cô

Cụ thể trong hoạt động ngoại khóa “ Chắp cánh ước mơ”, người làmchương trình cùng với giáo viên bộ môn được phần công hướng dẫn học sinhthu thập tài liệu về ngày Hiến chương nhà giáo, các người thầy vĩ đại củaViệt Nam như Chu Văn An, Nguyễn Đình Chiều, Hồ Chí Minh… Hướngdẫn các em chọn các bài, các phần của môn sẽ tích hợp Chia nhóm học sinh

để tìm hiểu sâu từng mảng kiến thức để các em có thể chủ động trong quátrình hoạt động ngoại khóa

Trước khi tiến hành hoạt động, giáo viên phụ trách của các đội chơihướng dẫn học sinh thể lệ các phần chơi, cách thức trả lời các câu hỏi có liênquan đến chủ đề Đặc biệt các đội chơi sẽ được tập luyện các kỹ năng: Kỹnăng sử dụng các thiết bị khi tham gia trò chơi; kỹ năng thuyết trình; kỹ năngdiễn xuất; kỹ năng tạo lập văn bản…

Sau đó, giáo viên tổ chức hướng dẫn học sinh thực hiện ba hoạt độngchính của chương trình ngoại khóa

ước để tổ chức hoạt động ngoại khóa Tuy nhiên, tùy theo mức độ, quy

mô và chủ đề hoạt động, ban tổ chức sẽ linh hoạt trong các nội dung hoạtđộng đảm được mục đích, yêu cầu đã đặt ra

4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

Sau khi tích hợp kiến thức liên môn vào hoạt động ngoại khóa theo chủ

đề, tôi tiến hành khảo sát theo phiếu thăm dò đối với 342 học sinh và đượckết quả như sau:

Tiêu chí thích Rất Thích thích Hơi thường Bình Không thích Đề xuất khác

Tỉ lệ = 38% 130 hs = 46,6% 159 hs = 9% 31 hs = 6% 21hs = 0.4% 1 hs = 0% 0 hs

Đa số các em hăng hái, sôi nổi, có hứng thú với hoạt động ngoại khóa,

chính vì thế số lượng học sinh yêu thích và cảm thấy mỗi ngày đến trường là một ngày vui chiếm 93,6%

Tôi nhận thấy rằng: Mỗi hoạt động mang lại những lợi ích khác nhausong đều có điểm chung là rèn luyện một số kỹ năng và hoàn thiện nhân cáchcho học sinh

Tích hợp kiến thức liên môn vào hoạt động ngoại khóa bước đầu thu

được những kết quả tốt đẹp, học sinh đã được tham gia vào các hoạt động, đãđược trải nghiệm rèn luyện bản thân giúp các em năng động, sáng tạo, tự tin,hòa đồng và nâng cao năng lực thể chất cũng như năng lực tinh thần, giúp các

em phát huy khả năng của mình Chính vì vậy, những hoạt động này nhậnđược sự ủng hộ, tin tưởng của phụ huynh

Từ số liệu trên, ta thấy vẫn có một số ít các em học sinh ( 6,4%) chưa

có hứng thú với các hoạt động ngoại khóa, điều đó có nghĩa chúng tôi cầnphải nỗ lực hơn, đa dạng hơn các nội dung tích hợp trong hoạt động để thuhút 100% các em tham gia

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1 Kết luận

Hoạt động ngoại khóa khi chưa tích hợp kiến thức liên môn

Tiêu chí thích Rất Thích Thường Bình Không thích Nhàm chán Đề xuất khác

18 hs

= 5%

4 hs

= 2%

Sau khi đã tích hợp kiến thức liên môn trong hoạt động ngoại khóa

Tiêu chí thích Rất Thích thích Hơi thường Bình Không thích Đề xuất khác

1 hs

= 0.4%

0 hs

= 0%

Đối sánh giữa hai bảng số liệu ta thấy, số lượng học sinh có hứng thú

và yêu thích hoạt động ngoại khóa đã tăng từ 52% lên 93,6% Các em thực sự

đã bị thu hút bởi sức hấp dẫn và lí thú của hoạt động

Từ kết quả trên, tôi thấy rằng: Việc Tích hợp kiến thức liên môn trong hoạt động ngoại khóa thực sự đã tạo được động lực học tập, lao động và rèn

luyện đạo đức ở học sinh, mang lại nhiều lợi ích cho các em, một trong số đó

là xả stress, mang lại sự thoải mái

Ngày ngày đến trường với những tiết học cứ lặp đi lặp lại sẽ khiến các

em căng thẳng và chán nản Thậm chí, nhiều em rất lười đến trường vì muốnngủ nướng, ở nhà chơi Vì vậy việc thường xuyên tổ chức các hoạt độngngoại khóa tích hợp kiến thức liên môn là biện pháp để giúp các em giảm bớtcăng thẳng, mệt mỏi, có động lực đến trường

Việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa có tích hợp kiến thức liên môn

đã góp phần giáo dục đạo đức, phát triển năng lực, bồi dưỡng năng khiếu,phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của học sinh Chính vì vậy, nhàtrường luôn khuyến khích chúng tôi đa dạng hóa các hoạt động ngoài giờ đểtạo ra các tiết học sinh động, gắn liền với thực tế, giúp học sinh có thêm niềmvui, hứng thú khi đến trường

Việc Tích hợp kiến thức liên môn vào hoạt động ngoại khóa chắc chắn

sẽ tiếp tục đem lại sân chơi bổ ích, lí thú cho học sinh trường THPT ĐặngThai Mai những năm tiếp theo Tôi cũng hi vọng rằng, đề tài của mình cũng

sẽ giúp ích cho những trường còn gặp khó khăn về vấn đề tổ chức hoạt độngngoại khóa

2 Kiến nghị

Thực tiễn đòi hỏi nhà trường cần thành lập các câu lạc bộ, nhất là cáccâu lạc bộ chuyên môn của từng tổ để thu hút học sinh tham gia Qua đó họcsinh có thể khám phá năng lực bản thân trong nhiều môn, nhiều lĩnh vực vàsau đó chọn cho mình môn yêu thích

Ngoài hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được tiến hành theo từngtháng trong năm, Bộ GDĐT nên gộp những hoạt động nhỏ lẻ vào phân phốichương trình thành một hoạt động lớn và đặc biệt hoạt động này cần đượcxem là một hoạt động thường niên, nằm trong sự quản lý chuyên môn ở nhàtrường phổ thông Có như vậy, hoạt động ngoại khoá trong trường phổ thôngmới được duy trì một cách thường xuyên và có hiệu quả.

Cần rèn luyện cho đội ngũ giáo viên tiếp cận cách thức tổ chức ngoạikhóa và tổ chức hội nghị, họp bàn để đem lại hiệu quả cao

Đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị trong nhà trường để đáp ứngnhu cầu của hoạt động ngoại khóa

TÀI LIỆU THAM KHẢO

- Sách giáo khoa Ngữ văn 10, tập 1, Nxb Giáo dục Việt Nam, 2008

- Sách giáo khoa Ngữ văn 11, tập 1, Nxb Giáo dục Việt Nam, 2008

- Sách giáo khoa Ngữ văn 12, tập 1& 2, Nxb Giáo dục Việt Nam, 2008

- Sách giáo khoa Giáo dục công dân 10, Nxb Giáo dục Việt Nam, 2009

- Sách giáo khoa Lịch sử 10, 11, Nxb Giáo dục Việt Nam, 2010

- Sách giáo khoa Địa lý 10, 12, Nxb Giáo dục Việt Nam, 2010

PHỤ LỤC

KẾ HOẠCH HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN

Chủ để “CHẮP CÁNH ƯỚC MƠ”

1 Mục đích:

- Phát huy tinh thần sáng tạo, phối hợp giữa các bộ môn theo hướng dạy học tích hợp liên môn đối với cán bộ giáo viên

- Giáo dục truyền thống tôn sư trọng đạo, truyền thống của trường THPT

Đặng Thai Mai cho học sinh nhà trường

- Phát huy ý thức trách nhiệm của học sinh trong việc giữ gìn và xây dựng

truyền thống tôn sư trọng đạo cao đẹp của dân tộc và truyền thống của mái

trường THPT Đặng Thai Mai trong quá trình học tập

2 Thời gian, địa điểm, đối tượng tham gia

- Thời gian: 7h30, ngày 16 tháng 11 năm 2015

- Địa điểm: Sân trường

- Đối tượng tham gia:

+ Toàn thể cán bộ giáo viên nhà trường

+ Học sinh cả ba khối: 10, 11, 12

3 Nội dung hoạt động:

- Hoạt động 1: Văn nghệ chào mừng; tuyên bố lí do, giới thiệu đại biểu và

chương trình hoạt động ngoại khóa

(Dự kiến 3 tiết mục văn nghệ - Đoàn trường phụ trách)

- Hoạt động 2: Người chắp cánh ước mơ

+ Hình thức: Sân khấu hóa

+ Chủ đề: Về thầy cô, mái trường (Kề về những người thầy nổi tiếng: Chủ

tịch Hồ Chí Minh, Nguyễn Đình Chiểu, Chu Văn An )

+ Đối tượng: ba đội chơi đến từ ba khối (Phải đặt tên đội)

Lưu ý: Sau mỗi vở kịch, các đội chơi đưa ra hai câu hỏi liên quan đến nội

dung vở kịch của mình để các đội chơi khác trả lời

- Hoạt động 3: Chúng em bay vào bầu trời ước mơ

+ Ba đội chơi trả lời câu hỏi (Bấm chuông nhanh) Giải ô chữ

+ Nội dung: Hiểu biết về chủ đề gắn kết với hoạt động về thầy cô, mái trường

Đặng Thai Mai, lĩnh vực giáo dục, lịch sử ngày 20- 11…

- Hoạt động 4: Phần thi dành cho khán giả

Khán giả trả lời câu hỏi liên quan đến chủ đề, về các tình huống sư phạm diễn

ra hàng ngày Mỗi câu trả lời đúng sẽ nhận một phần quà của ban tổ chức

- Hoạt động 5: Uớc mơ của

+ Ba đội chơi cở đại diện hùng biện về một vấn đề cho trước

+ Nội dung: Xoay quanh chủ đề của hoạt động

+ Thời gian: Không quá 5 phút

4 Cơ cấu giải thưởng:

- 01 giải Nhì: 1.500.000

- 01 giải Ba: 1.000.000

5 Ban giám khảo, thư kí

- Giám khảo: Đ/c Nguyễn Ngọc Hồng; Mai Thị Hương; Trần Văn Tuấn

- Thư kí: Đ/c Hoàng Thị Mai

6 Tổ chức thực hiện:

- Nhà trường hỗ trợ mỗi đội chơi 2.000.000đ

- Ban chuyên môn nhà trường sẽ phân công cụ thể các đồng chí giáo viên phụ

trách các đội chơi của 3 khối

- Các tổ, nhóm chuyên môn đã được phân công câu hỏi nạp về đồng chí Dung

(văn) vào ngày 05/11/2015 để ban nội dung biên soạn câu hỏi

- Phân công phụ trách đội chơi

Trịnh Thị Hằng Trưởng ban Nguyễn B Thủy Trưởng ban Lê Thanh Thủy Trưởng ban

Vũ Hồng Duyên Phó ban Nguyễn Thị Hà Phó ban Lê Thị Hòa Phó ban

Nguyễn Thị Nam Ban viên Trần Thị Hậu Ban viên Nguyễn Thị Dung Ban viên

Phạm H Duyên Ban viên Nguyễn Lê Anh Ban viên Đặng Văn Bích Ban viên

Nguyễn Hữu Hội Ban viên Nguyễn Lan Anh Ban viên Lê Đình Thuận Ban viên

Nhữ Thị Thanh Ban viên Vũ Thị Trọng Ban viên Vũ Đình Hùng Ban viên

Nguyễn H Quang Ban viên Đỗ Thị Mai Ban viên Vương Huy Liệu Ban viên

Nguyễn Tất Đảm Ban viên Cao Thị Hảo Ban viên Bùi Thị Hợp Ban viên

Trần Chung Anh Ban viên Phạm Thị Thủy Ban viên Nguyễn M.Thành Ban viên

Lại Duy Tám Ban viên Vũ Trọng Cường Ban viên Nguyễn Thị Hằng Ban viên

Lê Thị Chinh Ban viên Đào Thị Hồng Ban viên Phạm Thị Hiền Ban viên

Trên đây là kế hoạch tổ chức hoạt động ngoại khóa với chủ đề Chắp

cánh ước mơ, để nghị các đồng chí có tên, các đồng chí giáo viên chủ nhiệm

phối hợp thực hiện

BAN TỔ CHỨC

CHƯƠNG TRÌNH HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA “ CHẮP CÁNH ƯỚC MƠ”

I – MỤC TIÊU DẠY HỌC

1 Kiến thức: trang bị cho học sinh kiến thức về:

- Truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc Việt Nam

- Truyền thống của mái trường THPT Đặng Thai Mai

- Trách nhiệm của học sinh với truyền thống cao đẹp của dân tộc

2 Kĩ năng: Rèn luyện cho học sinh các kĩ năng

- Tam đại con gà

- Hiền tài là nguyên khí quốc gia

* Lớp 11:

-Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc

- Vịnh khoa thi hương

- Một số thể loại văn học

* Lớp 12:

- Tác gia Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh

- Nghị luận về một tư tưởng đạo lí

- Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ dân tộc

- Ca dao, tục ngữ về thầy cô, bạn bè và mái trường

* Lớp 10: Vũ trụ Hệ mặt trời và trái đất (Tiết)

* Lớp 12: Vấn đề phát triển thương mại, du lịch (Tiết 34 bài 31)

c Môn Lịch sử

* Lớp 10: Sự phát triển của văn hóa từ thế kỉ X đến thế kỉ XV (Tiết ); Phong kiến Trung Quốc (Tiết )

* Lớp 11: Lòng yêu nước của dân tộc Việt Nam

d Môn Giáo dục công dân 10: Một số phạm trù cơ bản của đạo đức (Tiết –);

Tự hoàn thiện bản thân (Tiết 32 bài 16); Công dân với sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc (Tiết 29 bài 14); Công dân với cộng đồng (Tiết 30 bài 15)

III – PHƯƠNG PHÁP

- Phương pháp thảo luận nhóm kết hợp với làm việc độc lập

- Phương pháp nêu vấn đề, giải quyết vấn đề

- Kết hợp phương pháp trực quan tìm tòi phát hiện kiến thức

- Phương pháp kiểm tra - đánh giá

IV- TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

HOẠT ĐỘNG 1: Tuyên bố lí do, giới thiệu đại biểu và chương trình

Thời gian: 20 phút

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

- Ổn định tổ chức

- Tuyên bố lí do,giới thiệu

đại biểu, Ban giám khảo

và chương trình ngoại

khóa

- Chương trình văn nghệ

chào mừng

- MC giới thiệu đội chơi,

mời ba đội chơi ra mắt

khán giả

+Đội: Hoa Trạng Nguyên

+ Đội: Sao Khuê

+ Đội: Hướng Dương

- Học sinh toàn trường ổn định chỗ ngồi,trật tự

-Học sinh hát về thầy cô

và mái trường

- Ba đội chơi lên sân khấu lần lượt giới thiệu đội của mình và về vị trí của ban

tổ chức đã sắp xếp

HOẠT ĐỘNG 2: Người chắp cánh ước mơ ( Thời gian: 30 phút)

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

- GV thông qua thể lệ

vòng thi thứ nhất ( Phụ

lục kèm theo)

- Gv lần lượt đưa ba câu

hỏi cho 3 đội chơi trả lời(

Câu hỏi kèm đáp án phần

phụ lục)

- GV nhận xét phần trả lời

của từng đội chơi và kết

luận điểm số đạt được của

- Ba đội diễn ba màn kịch

- Ba đội nắm thể lệ vòng thi 1

- Các thành viên trong đội trao đổi, thảo luận nhanh chóng đưa ra đáp án chung, bấm chuông giành quyền trả lời

- Chủ đề : Thầy cô và mái trường và lĩnh vực giáo dục

1 Diễn kịcha.Nội dung vở kịch 1: Thầy đồ dạy chữ

b Nội dung vở kịch 2: Người thầy

c.Nội dung vở kịch 3:Cuộc thi của các sao