Sử dụng phương pháp “thảo luận nhóm” để dạy nội dung lí thuyết môn GDQP AN giúp học sinh hứng thú hơn trong học tập

Trải qua gần mười năm giảng dạy môn học này, bản thân tôi cũng như các đồng nghiệp đã có nhiều cố gắng luôn tìm cách đổi mới về phương pháp giảng dạy để cải thiện nhằm nâng cao chất lượn

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CẤP SỞ GD&ĐT XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN

17

I MỞ ĐẦU:

1 Lý do chọn đề tài:

Giáo dục quốc phòng - An ninh (GDQP-AN) là một bộ phận của nền giáo dục quốc dân, việc giáo dục phồ cập và tăng cường QPAN là nhiệm vụ chung của Đảng, Nhà nước và của toàn xã hội, phải được chỉ đạo, tổ chức thực hiện chặt chẽ, thống nhất từ trung ương đến địa phương, các hình thức phù hợp với từng đối tượng Đăc biệt chú trọng giáo dục lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, lịch sử truyền thống

của Đảng và dân tộc, ý thức sống và làm việc theo pháp luật, trong đó xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN là nhiệm vụ của mọi công dân [1] (Trích chỉ thị 12/CT/TW của Bộ chính trị - BCH TW Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 3/5/2007) GDQP-AN là một môn học bao gồm nhiều kiến thức về khoa học xã hội, nhân văn, khoa học tự nhiên lẫn khoa học kĩ thuật quân sự Là một môn học không chỉ trang bị những vấn đề cơ bản về đường lối quân sự của Đảng, tư duy về QP-AN và kiến thức quân sự cần thiết mà còn rèn luyện, bồi dưỡng nhân cách sống con người CNXH Tuy nhiên, đây là một môn học nằm trong nhóm môn học có tỉ lệ lí thuyết chiếm trên 60% chương trình môn học Chính vì lí do đó, cùng với những nhận thức non nớt của học sinh, các em thường dành nhiều thời gian cho các môn học mà các em cho là quan trọng hơn, có thể thi THPT Quốc gia… (VD: Văn,Toán, lí, hóa, anh văn….) mà xem nhẹ môn GDQP-AN, các em thường không học bài cũ trước khi đến lớp hoặc ít khi đọc trước bài mới, dẫn đến kết quả học tập chưa cao và chưa nhận thức hết tầm quan trọng của môn học Trải qua gần mười năm giảng dạy môn học này, bản thân tôi cũng như các đồng nghiệp đã có nhiều cố gắng luôn tìm cách đổi mới về phương pháp giảng dạy để cải thiện nhằm nâng cao chất lượng và kết quả học tập cho học sinh như: ứng dụng Công nghệ thông tin đưa phim, ảnh tư liệu vào giảng dạy, sử dụng giáo án điện tử, viết bài thu hoạch cá nhân, thảo luận nhóm….Trong các phương pháp kể trên, qua một thời gian dài áp dụng tôi nhận thấy rằng phương pháp “ Thảo luận nhóm” không chỉ mang lại hiệu quả cao trong học tập, giúp các em có thể ghi nhớ kiến thức ngay trên lớp mà còn giúp các em phát huy được sức mạnh tập thể, nâng cao khả năng giao tiếp, khả năng làm việc của cá nhân ….đồng thời giảm bớt thời gian để học bài cũ ở nhà Từ đó giúp các em

có hứng thú với môn học, mang lại kết quả giáo dục cao hơn Trên cơ sở đó, tôi đã

chọn đề tài: Sử dụng phương pháp “Thảo luận nhóm” để dạy nội dung lí thuyết môn GDQP-AN giúp học sinh hứng thú hơn trong học tập.

2 Mục đích nghiên cứu:

- Thảo luận nhóm tạo cơ hội tối đa cho mọi thành viên trong nhóm được bộc lộ sự hiểu biết của mình, giúp học sinh phát triển khả năng tư duy và diễn đạt (điều này đặc biệt có ích với học sinh nhút nhát và còn nhiều hạn chế của trường)

- Tạo cơ hội cho mọi thành viên trong nhóm học hỏi lẫn nhau, tập lắng nghe ý kiến của người khác một cách kiên nhẫn, lịch sự, tập đánh giá ý kiến người khác một cách độc lập

- Giảm bớt tính chủ quan, phiến diện, tăng tính khách quan khoa học trong kiến thức của học sinh

- Hình thành thói quen tương tác trong học tập, tăng năng lực hợp tác và không khí hiểu biết, đoàn kết, tin cậy lẫn nhau

- Kích thích thi đua giữa các thành viên trong nhóm

- Cải thiện mối quan hệ thầy - trò, trò - trò Giáo viên có thông tin phản hồi từ học sinh để điều chỉnh việc dạy của thầy, việc học của trò đồng thời tăng cường mối giao cảm thầy trò, khiến cho giờ học trở nên sinh động, hấp dẫn hơn

3 Đối tượng nghiên cứu.

Đối tượng là học sinh trường THPT Đặng Thai Mai Huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa Tập trung chủ yếu vào việc thảo luận hệ thống câu hỏi lý thuyết cụ thể nằm trong chương trình môn học làm rõ trọng tâm của bài đồng thời làm sinh động giờ học, giúp học sinh hiểu rõ nội dung của bài, khơi dậy tình yêu quê hương đất

nước tạo hứng thú cho học sinh, đồng thời nâng cao kết quả học tập lí thuyết môn GDQPAN bằng phương pháp “thảo luận nhóm”

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích tổng hợp thu thập tài liệu

- Phương pháp thuyết trình gồm 3 bước:

+ Đặt vấn đề Nêu vấn đề ở dạng khái quát, nhằm định hướng gây sự chú ý cho người học

+ Phát biểu vấn đề Để cụ thể hóa, khoanh phạm vi nghiên cứu trong một thời lượng nhất định

+ Giải quyết vấn đề Trình bày nội dung của vấn đề theo hai kiểu logic quy nạp hoặc diễn giải

- Khảo sát đánh giá nhận thức của học sinh về các nội dung của bài học

- Phương pháp chọn “thủ lĩnh” để điều hành và quản lí hoạt động của nhóm

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.

1.Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Thảo luận nhóm là gì? Theo tác giả Phan Trọng Ngọ:“Thảo luận nhóm là phương pháp trong đó nhóm lớn (lớp học) được chia thành những nhóm nhỏ để tất

cả các thành viên trong lớp đều được làm việc và thảo luận về một chủ đề cụ thể và đưa ra ý kiến chung của nhóm mình về vấn đề đó Phương pháp này có mầm mống

từ những năm 70 của thế kỷ XX, ở trường đại học sư phạm của một số nước tiên tiến, bắt đầu từ môn học “Năng động tập thể” (Group dynanies)- một môn học dạy cho sinh viên kỹ năng làm việc tập thể Dần dần, môn học này chuyên rèn luyện kỹ năng làm việc theo nhóm, từ đó hình thành nên phương pháp thảo luận nhóm trong dạy học ở tất cả các cấp học Ở Việt Nam, phương pháp này được áp dụng rộng rãi trong dạy học từ những năm cuối thế kỷ XX, đầu thế kỷ XXI [2]

“Thảo luận nhóm” là một hình thức học tập mang tính hợp tác nhằm nâng cao chất lượng của học sinh – học sinh đóng vai trò chủ động, giảm bớt đi phương pháp học tập trước đây, đó là: phấn trắng – bảng đen; thầy đọc - trò chép; thầy giảng – trò nghe….giúp cho người học chiếm lĩnh tri thức chứ không phải lĩnh hội tri thức Học sinh có cơ hội giao lưu, trao đổi, thảo luận với nhau để đạt được kết quả cao trong học tập về nhiều mặt Theo cách học này, học sinh được tạo cơ hội tự dặt câu hỏi, thảo luận, trình bày quan điềm của cá nhân và cùng hợp tác trao đổi kiến thức.Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả của việc học nhóm, giáo viên là người đóng vai trò rất quan trọng trong việc cung cấp nền tảng kiến thức cho học sinh, phải khơi gợi được hứng thú của học sinh bằng cách chọn những chủ đề tương ứng với trình độ của các

em, đưa ra những câu hỏi hoặc những vấn đề để học sinh tư duy một cách sâu sắc hơn Bên cạnh đó, quá trình cộng tác phải được sắp xếp để đảm bảo các thành viên trong nhóm đều phải tham gia một cách tích cực

Thanh Hóa là một trong những tỉnh luôn đi đầu trong công tác giáo dục quốc phòng, an ninh áp dụng mô hình học rải theo thời khóa biểu thay thế cho học tập trung trước đây, đồng thời cứ hai năm một lần sở GD&ĐT tổ chức thi hội thao giáo dục quốc phòng - an ninh vào dịp tháng 12 nhân kỉ niệm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam và ngày hội quốc phòng toàn dân, nhằm kiểm tra đánh giá chất lượng dạy và học của các trường phổ thông trên địa bàn toàn tỉnh

Đối với môn học GDQP-AN là môn học vừa kết hợp hai nội dung lý thuyết và nội dung thực hành, tuy nhiên nội dung lý thuyết được phân phối ở khối 10 là 21 tiết; khối 11 là 17 tiết; khối 12 là 24 chiếm 59.04% so với thực hành

- Nhìn chung nội dung lý thuyết trong chương trình GDQP-AN đều là những bài lý thuyết khó lại thêm tâm lí học sinh không thích môn học Để học sinh hiểu bài, say

mê, hứng thú trong học tập đòi hỏi giáo viên phải nghiên cứu, tìm hiểu, đưa ra được hình ảnh minh họa, nhân chứng, tư liệu trong một giờ học, một bài học để truyền tải đến học sinh là một việc hết sức quan trọng trong việc giúp học sinh hiểu bài, đồng thời tạo hứng thú, hình thành trong học sinh tình cảm, thái độ đúng đắn trong việc học tập bộ môn quốc phòng an ninh, giúp học sinh dễ nhớ, hiểu bài và đặc biệt là hứng thú với môn học là vô cùng cần thiết

2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

2.1 thuận lợi.

2.1.1 Đối với giáo viên:

- Trường THPT Đặng Thai Mai hiện có 02 giáo viên đã được đào tạo lớp ngắn hạn

06 tháng môn GDQP-AN và được phân công chuyên trách dạy bộ môn GDQP-AN của nhà trường Được sự quan tâm của lãnh đạo Sở Giáo dục, hàng năm, sở đều tổ chức các khóa học bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn cho giáo viên

- Nhìn chung giáo viên bộ môn GDQP-AN đều đã có những nhận thức tích cực, luôn muốn tìm tòi học hỏi để làm sao giờ dạy của mình đạt hiệu quả cao Chính vì vậy, trong thời gian vừa qua giáo viên nhà trường nói chung và giáo viên dạy bô môn GDQPAN nói riêng đã áp dụng rất nhiều phương pháp mới vào giảng dạy để nâng cao hứng thú và kết quả học tập cho học sinh Cụ thể như: Ứng dụng Công nghệ thông tin vào giảng dạy, thiết kế bài giảng bằng giáo án điện tử, phương pháp trình chiếu phim ảnh tư liệu sống động, kết hợp nhuần nhuyễn và sử dụng hiệu quả các thiết bị vào giảng day, kết hợp phương pháp truyền thống với ứng dụng CNTT, hướng dẫn cho học sinh “thảo luận nhóm” một cách tích cực đã mang lại kết quả khả quan

2.1.2 Đối với học sinh:

- Đa số học sinh đều có thái độ tích cực, tham gia thảo luận nhóm đã mang lại hiệu quả cao trong quá trình chiếm lĩnh kiến thức

- Những học sinh yếu kém đã và đang cố gắng nắm bắt các kiến thức trọng tâm cơ bản thông qua hoạt động thảo luận nhóm, các em đã mạnh dạn hơn khi tham gia trả lời các câu hỏi của giáo viên, hòa đồng và đoàn kết hơn với các bạn trong lớp, phát huy được sức mạnh tập thể, nâng cao khả năng giao tiếp, khả năng làm việc của cá nhân…

2.2 Khó khăn:

2.2.1 Đối với giáo viên:

- Giáo viên chưa gây được hứng thú cho học sinh khi bắt đầu tiết học mới, chưa có phần dẫn dắt vào bài hoặc chưa gây được sự tập trung chú ý bài học của học sinh ngay từ hoạt động đầu tiên

- Giáo viên chỉ nêu ra câu hỏi mà chưa định hướng cho học sinh cách trả lời câu hỏi như thế nào

- Khi giáo viên đặt câu hỏi thì phần lớn các em học sinh khá giỏi dơ tay trả lời, chưa có câu hỏi dành cho đối tượng yếu kém Cho nên học sinh yếu kém ít được

chú ý và không được tham gia hoạt động Từ đó, làm cho các em càng thêm tự ti về năng lực của mình và các em cảm thấy chán môn học

2.2.2 Đối với học sinh:

- Học sinh còn lười và chưa có sự say mê đối với môn học, một số bộ phận học sinh không học bài cũ và đọc bài mới trước khi đến lớp, trên lớp học thì thiếu tập trung không chú ý, không có tinh thần phát biểu xây dựng bài

- Học sinh chỉ có thể trả lời những câu hỏi dễ, đơn giản qua việc nhìn và đọc trong sách giáo khoa chưa có sự độc lập về tư duy Đối với những câu hỏi mang tính suy luận, giải thích, phân tích… thì học sinh trả lời chung chung chưa sát với nội dung yêu cầu của câu hỏi

2.3 Khảo sát điều tra thực tế trước khi áp dụng đổi mới phương pháp:

Việc điều tra thông qua các câu hỏi khảo sát nhận thức và câu hỏi kiểm tra ý thức

ở cả 3 khối lớp 10,11,12 Kết quả điều tra như sau:

- BẢNG 1: Điều tra hứng thú học tập của các em đối với môn GDQPAN ở cả 3

khối lớp mỗi khối 01 lớp cụ thể như sau:

Lớp

Sĩ

số

HS

Em cho biết cảm nghĩ của mình khi học môn GDQP-AN?

số

số lượng %

số lượng % số lượng %

- BẢNG 2: Điều tra mức độ học bài cũ môn GDQP-AN trước khi đến lớp của học

sinh ở cả 3 khối lớp mỗi khối 01 lớp cụ thể như sau:

Lớp

Sĩ

số

HS

Em đã thực hiện việc học bài cũ và đọc bài ở nhà như thế nào?

Em học kĩ, học thuộc

Em học thường xuyên

Thỉnh thoảng em

có học, có đọc

Em ngại nên không học

số lượng % số lượng % số lượng % số lượng %

- BẢNG 3: Thống kê chất lượng môn học trước khi áp dụng phương pháp "Thảo

luận nhóm" của 02 năm học trước đó(từ năm học 2013-2014; 2014-2015)

Xếp loại

- Nhìn vào bảng khảo sát ta thấy tỉ lệ học sinh yêu thích học môn GDQP-AN rất ít cho nên việc chủ động tự học bài trước khi đến lớp của các em cũng không nhiều dẫn đến kết quả học tập cuối năm cũng không cao

3 Các biện pháp, giải quyết vấn đề:

3.1 Biện pháp thực hiện:

- Đối tượng người học (đặc điểm tâm sinh lí, kiến thức, kinh nghiệm học tập)

Từ kết quả khảo sát điều tra trên để đánh giá nhận thức và kết quả học tập của các em, tôi đã tiến hành một số phương pháp nhằm nâng cao hứng thú và kết quả học tập như: Ứng dụng công nghệ thông tin đưa hình ảnh vào bài giảng, Phương pháp trình chiếu, viết bài thu hoạch, thảo luận nhóm … Trong các phương pháp nêu trên tôi nhận thấy phương pháp “ Thảo luận nhóm” mang lại hiệu quả giáo dục toàn diện hơn so với các phương pháp khác Với những câu hỏi khó, những tình huống chưa giải quyết, cá nhân các em có thể đưa ra thảo luận trong nhóm để thống nhất ý kiến Thảo luận nhóm là phương pháp thể hiện rõ nhất sự đổi mới trong phương pháp dạy học, lấy học sinh làm trung tâm Giúp cho học sinh mở rộng kiến thức, phát triển được tư duy khoa học,phát triển kĩ năng nói, giao tiếp tranh luận Tuy nhiên khi tiến hành phương pháp này còn gặp phải một số hạn chế như sau:

- Thứ nhất: Để giúp học sinh làm quen với cách học mới, giúp các em chủ động, tự

tin, dám nêu ra quan điểm của mình chúng ta cần phải trải qua một thời gian để các

em thích ứng Trong những tiết học đầu tiên chúng ta không nên áp dụng phương pháp này ngay, vì làm như thế các em sẽ bỡ ngỡ dẫn đến nhiều trở ngại trong quá trình học tập, không thu được kết quả như mong muốn Chúng ta có thể làm theo cách sau để tạo cho các em thói quen độc lập, tư duy và làm bài theo hiểu biết của

cá nhân

Do học sinh chưa quen với cách học mới, các em thụ động, thiếu tự tin, không dám nêu ra quan điểm của mình và đây chính là một trở ngại lớn nhất khi đua phương pháp này vào giảng dạy

- Thứ hai: Là khi phân chia nhóm để thảo luận Giáo viên phải phân chia như thế

nào cho hợp lí, chọn cử ai là thủ lĩnh nhóm để nhóm học tập có hiệu quả Tôi đã sử dụng phương pháp sau để chọn ra thủ lĩnh nhóm đạt yêu cầu: Chúng ta chia thành 4 nhóm theo 4 tổ của lớp, mỗi tổ có 3 bàn học, giáo viên đưa ra một câu hỏi về kiến thức môn học hoặc kiến thức xã hội, yêu cầu mỗi bàn học thảo luận để tìm ra đáp

án, giáo viên cho thời gian đủ để quan sát hoạt động của các em Từ hoạt động này chúng ta sẽ chọn ra một em nổi trội trong bàn có khả năng lãnh đạo, thuyết trình Như thế mỗi bàn chúng ta sẽ chọn được một em học sinh Mỗi tổ ta sẽ có 3 học sinh

để tiếp tục lựa chọn nhóm trưởng bằng cách vừa nêu trên Tiếp tục cho 3 em trong

tổ vừa chọn ngồi lại cùng một bàn và giáo viên đặt câu hỏi để các em trao đổi thảo luận trả lời đáp án Trong 3 em này chúng ta sẽ chọn một em được nhóm bầu lên để thuyết trình nội dung hoặc em nào có tinh thần xung phong để bầu làm nhóm trưởng Nhóm trưởng có nhiệm vụ điều hành Phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm Tập trung thảo luận câu hỏi em phải làm gì để xây dựng và quản

li, bảo vệ biên giới quốc gia (giáo viên định hướng cho các em viết bài thu hoạch) Đây là một khâu quan trọng để thay đổi phương pháp trong dạy và học Nó cung cấp những kiến thức cơ bản về kỹ năng làm việc, giao tiếp trong nhóm, là những viên gạch đầu tiên để thực hiện thành công phương pháp “ thảo luận nhóm”

- Thứ ba: Làm cách nào để tất cả các thành viên trong nhóm đều phải có tinh thần

trách nhiệm trong công việc, tránh trường hợp ỷ lại vào nhóm Để làm tốt điều này, cần có sự phối hợp tốt giữa nhóm trưởng, cán sự lớp và giáo viên Đánh giá trực tiếp vào kết quả, ý thức của từng nhóm là điều thực sự cần trong giai đoạn đầu Ở đây ta

áp dụng chính sách thưởng phạt trong thảo luận: Qua những cách này chúng ta đã dần giúp cho các em chủ động, tự tin làm quen với cách học mới và đã dần loại bỏ

đi một trở ngại lớn khi bắt đầu tiến hành phương pháp “ Thảo luận nhóm”

Để khích lệ tinh thần học tập giáo viên nên thưởng cho những học sinh tham gia sôi nổi, nhiệt tình, có ý thức cao trong hoạt động của nhóm và trong quá trình học tập bằng cách cho điểm kiểm tra thường xuyên hoặc cộng điểm ưu tiên và có hình thức phạt những em mất trật tự, không tham gia thảo luận, làm việc hoặc nói chuyện riêng… bằng cách nhắc nhở, cảnh cáo, viết kiểm điểm hoặc trừ điểm…

- Để áp dụng tốt phương pháp này ta cần giải quyết được các mặt hạn chế nêu trên bằng những biện pháp sau

3.1.1 Lựa chọn chủ đề thảo luận:

Làm cách nào để tất cả các thành viên trong nhóm đều phải có tinh thần trách nhiệm trong công việc, tránh trường hợp ỷ lại vào nhóm

- VD1: Ở chương trình lớp 10 Bài 1: Truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam Phần I – Lịch sử đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam Giáo

viên nêu câu hỏi: Bằng những kiến thức lịch sử đã học, em hãy lập dàn ý về

“Lịch sử đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam” [3]Cho các em đọc bài và

yêu cầu mỗi em lập dàn ý trong thời gian do giáo viên quy định Giáo viên quan sát hoạt động của học sinh, nhận xét và kiểm tra bài làm của một số em Sau đó giúp các em hệ thống lại nội dung của bài Hoặc cho các em viết bài thu hoạch:

- Ví dụ2: Ở Khối lớp 11 Bài 3: Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biện giới quốc gia Phần III: Bảo vệ Biên giới quốc gia nước CHXHCN Việt Nam, mục 2 c.Trách

nhiệm của công dân: Trong phần này giáo viên đặt câu hỏi như sau: Là một công dân của nước CHXHCN Việt Nam bản thân em phải làm gì để xây dựng và quản

li, bảo vệ biên giới quốc gia?[4] (GV định hướng cho các em viết bài thu hoạch)

Qua những cách này chúng ta đã dần giúp cho các em chủ động, tự tin làm quen với cách học mới và đã dần loại bỏ đi một trở ngại lớn khi bắt đầu tiến hành phương pháp “Thảo luận nhóm”

Chủ đề thảo luận phải là những nội dung cơ bản, trọng tâm, đồng thời là những

tình huống có vấn đề, hấp dẫn, buộc học sinh phải tư duy Ví dụ: “Hãy thảo luận

để chứng minh Dân tộc ta chiến đấu và chiến thắng giặc ngoại xâm không chỉ bằng tinh thần chiến đấu dũng cảm, hi sinh vì Tổ quốc mà còn bằng trí thông minh sáng tạo, bằng nghệ thuật quân sự độc đáo” [5] (GDQP, AN lớp 10).

Theo cách này, học sinh được tạo cơ hội tự đặt câu hỏi, thảo luận, trình bày quan điểm, và thực hiện học hợp tác Để có thể phát huy được những lợi ích của việc học nhóm, giáo viên phải cung cấp nền tảng cho học sinh Do đó, giáo viên phải khơi gợi hứng thú học sinh bằng cách chọn những chủ đề thảo luận tương ứng với trình

độ của học sinh, hoặc đặt câu hỏi đưa ra vấn đề dẫn dắt học sinh đạt đến mức độ tư duy sâu sắc hơn Bên cạnh đó, quá trình cộng tác cũng phải được sắp xếp để đảm

bảo tất cả các thành viên trong nhóm tham gia một cách tích cực

3.1.2 Lựa chọn phương pháp , Nội dung và câu hỏi cho học sinh thảo luận.

Thông thường việc tổ chức thảo luận nhóm trên lớp được tiến hành theo các bước như sau:

Bước 1:

- Chia nhóm, quy định thời gian thảo luận

Bước 2:

- Giao nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm

Lắng nghe và nhận nhiệm vụ

Bước 3:

- Điều khiển, hỗ trợ các nhóm thảo luận

Các nhóm thảo luận dưới sự điều khiển của nhóm trưởng

Bước 4:

- Tổ chức báo cáo kết quả thực hiện

Đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận Các nhóm khác bổ sung Bước 5: Giáo viên nhận xét và kết luận

- Dựa vào phương pháp trên tôi ra câu hỏi và hướng dẫn để cho học sinh thảo luận nhóm như sau:

- Ví dụ: Ở lớp 11 Bài 2: Luật nghĩa vụ quân sự và trách nhiệm của học sinh

Phần II, mục 3: Trách nhiệm của học sinh Giáo viên nêu câu hỏi: Em hãy trình bày trách nhiệm của học sinh trong việc thực hiện Luật nghĩa vụ quân sự (NVQS) [6] Giáo viên định hướng cho các em về trách nhiệm của bản thân đối với

việc thực hiện luận NVQS Cho các em trao đổi thảo luận và trình bày kết quả

- Bài 3: Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia GV nêu câu hỏi: Là công dân của nước CHXHCN Việt Nam bản thân em có trách nhiệm như thế nào trong xây dựng và quản lí, bảo vệ biên giới quốc gia [7] Cho các em thảo luận rồi

trình bày

- Ví dụ: Ở lớp 12 Bài 2: Một số hiểu biết về nền Quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân Giáo viên cho các em thảo luận về những biện pháp chủ yếu để

xây dựng nền QPTD-ANND vững mạnh trong giai đoạn hiện nay và trách nhiệm của học sinh trong xây dựng nền QPTD-ANND [8]

3.1.3 Chia nhóm và chọn nhóm trưởng:

Chia lớp thành 4 nhóm, 8 - 10 thành viên/nhóm theo những tiêu chí như sau: Mỗi nhóm đều có những cán sự lớp "cứng”, là những thủ lĩnh nhóm đầu tiên Chia các nhóm đồng đều theo tỷ lệ học lực: có bạn khá, có bạn chưa khá Chia nhóm đồng đều theo tỷ lệ rèn luyện, tương tự học lực Tỷ lệ nam nữ tương đương với tỷ lệ nam nữ của lớp 50:50 Xây dựng quy định cho nhóm Với cách chia nhóm như thế này, các nhóm đồng đều nhau nên dễ dàng hơn trong quản lý, đặc biệt, có một số cán sự lớp ở mỗi nhóm là hạt nhân để phát triển nhóm Tuy vậy, theo đánh giá khách quan của các Thầy, Cô giáo, kỹ năng làm việc nhóm của học sinh hầu như là không có Tuy có được thầy cô giáo phổ biến nhưng không rõ ràng và đầy đủ vì còn hạn chế nhiều về thời gian và trình độ Đây là một "khâu” quan trọng nếu muốn làm tốt sự thay đổi trong dạy và học Nó cung cấp những kiến thức cơ bản về kỹ năng làm việc, giao tiếp trong nhóm, là những viên gạch nền tảng đầu tiên để xây dựng nên thành công của thảo luận nhóm

Thủ lĩnh nhóm sẽ phải biết năng lực, thế mạnh của các thành viên Nhận một đề tài, phân chia theo cách: - Ai viết đề cương? Làm bảng phân công công việc Hầu hết là nhóm trưởng - Ai tìm tài liệu? - Ai xử lý tài liệu? - Ai viết bài? - Ai phản biện lại bài viết, tài liệu của nhóm? Ai chuẩn bị câu hỏi, phản biện nhóm khác

Ai thư ký?

3.1.4 Giao nhiệm vụ cho nhóm:

Giáo viên nêu nhiệm vụ rõ ràng, ngắn gọn, xác định thời gian, hướng dẫn cách thức thảo luận Thông thường, thời gian thảo luận trung bình là 5- 7 phút

3.1.5 Làm việc theo nhóm:

Sau khi chia nhóm, mỗi nhóm sẽ bốc thăm để chọn nhóm trưởng, thư ký hoặc tự bầu ra nhóm trưởng giáo viên có thể chỉ định nhóm trưởng, thư ký luân phiên để khắc phục tình trạng có học sinh chuyên trách nhiệm vụ này Trong khi học sinh thảo luận, giáo viên đi tới các nhóm, quan sát, gợi ý, giúp đỡ học sinh thảo luận nếu thấy cần thiết và nhắc nhở học sinh không nói chuyện, chơi, làm việc riêng Sau khi thảo luận, đại diện các nhóm lên trình bày học sinh quan sát, bổ sung

3.1.6 Tổng kết:

Giáo viên với vai trò trọng tài chốt lại những nội dung cơ bản, khen thưởng những nhóm thảo luận tốt, động viên, khuyến khích để tạo hứng thú cho học sinh Chính sách thưởng phạt trong thảo luận Thưởng cho những học sinh tham gia sôi nổi, nhiệt tình bằng cách đặt câu hỏi hay

3.2 Các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức về môn học GDQP - AN.

3.2.1.Giải pháp 1: Nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên.

Làm chuyển biến nhận thức của đội ngũ giáo viên Bởi lẽ, họ là người trực tiếp giáo dục, quán triệt và giao nhiệm vụ cho học sinh Chính sự chuyển biến trong nhận thức về công tác GDQP-AN của giáo viên có ảnh hưởng rất lớn tới nhận thức của học sinh

Nội dung giáo dục quán triệt tập trung vào đường lối, quan điểm của Đảng; các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước về công tác GDQP-AN trong giai đoạn mới hiện nay, như: Chỉ thị số 12-CT/TW ngày 3/5/2007 của Bộ chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục quốc phòng, an ninh trong tình hình mới, [9] Nghị định số 116/2007/NĐ-CP ngày 10/7/2007 của Chính phủ về AN, các văn bản quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về

GDQP-AN và những yêu cầu mà học sinh cần đạt được khi học tập tại nhà trường [10]

3.2.2 Giải pháp 2: Công tác đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên.

Thường xuyên làm tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nâng cao chất lượng cho đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy, đây là yếu tố cơ bản để nâng cao chất lượng môn học GDQP-AN

3.2.3 Giải pháp 3: Đổi mới phương pháp và hình thức giảng dạy

Giáo viên phải thường xuyên đổi mới phương pháp, hình thức giảng dạy cho phù hợp với từng đối tượng, tăng cường giáo dục truyền thống, lịch sử cho học sinh thông qua bảo tàng cách mạng của trung ương, địa phương; thường xuyên cập nhật thông tin để truyền đạt cho học sinh những tiêu chí mới về bảo vệ Tổ quốc tạo hứng thú để học sinh yêu thích môn học hơn

3.2.4 Giải pháp 4: Công tác phối kết hợp.

Thường xuyên phối hợp giữa Sở Giáo dục và Đào tạo với Bộ CHQS, Hội đồng GDQP-AN tỉnh, giữa các nhà trường với cơ quan quân sự địa phương để tạo sự thống nhất, đồng bộ trong công tác chỉ đạo và bảo đảm đầy đủ cơ sở vật chất, sách giáo khoa, tranh ảnh, mô hình học cụ phục vụ cho môn học; thường xuyên làm tốt công tác thanh tra, kiểm tra đánh giá kết quả môn học, hàng năm tổ chức hội thi, hội thao, thực hiện tốt công tác sơ, tổng kết, rút kinh nghiệm, kịp thời biểu dương, khen

thưởng những tập thể, cá nhân có thành tích trong giảng dạy, học tập môn học GDQP-AN

3.2.5 Giải pháp 5: Đảm bảo cơ chế, chính sách cho QP-AN.

Đảng và nhà nước thường xuyên quan tâm đầu tư ngân sách cho QP-AN, đổi mới chế độ chính sách cho giáo viên trực tiếp giảng dạy môn học GDQP-AN theo chế độ hiện hành, nhằm động viên kịp thời, nâng cao tinh thần trách nhiệm cho giáo viên trong thực hiện nhiệm vụ

3.3 Ví dụ minh họa về phương pháp"thảo luận nhóm":

- Bài 5: Thường thức phòng tránh một số loại bom đạn và thiên tai Phần II Thiên tai, tác hại của chúng và cách phòng tránh (GDQP-AN lớp 10)

- Công tác chuẩn bị:

Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh từ tiết học tuần trước: Yêu cầu các em về

đọc trước Bài 5: Thường thức phòng tránh một số loại bom đạn và thiên tai Phần II Thiên tai, tác hại của chúng và cách phòng tránh Trong đó tập trung

nghiên cứu một số loại hình thiên tai thường gặp trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, nguyên nhân gây ra thiên tai, tác hại của thiên tai và một số biện

pháp phòng tránh? [11]

- Thực hành lên lớp:

Bước 1: Chia nhóm, quy định thời

gian thảo luận

- Giáo viên chia lớp thành nhóm rồi

cử nhóm trưởng phụ trách các nhóm

- 4 nhóm Cử nhóm trưởng của các nhóm Thời gian thảo luận 7 phút ( trong các hoạt động này giáo viên phân chia thời gian cho hợp lí)

Bước 2: Giao nhiệm vụ cụ thể cho

từng nhóm

- Giao nhiệm vụ, xác định thời gian,

hướng dẫn cách thức thảo luận Giáo

viên đưa ra các câu hỏi để học sinh

từng nhóm thảo luận Trong tiết học

này GV nêu mục đích, yêu cầu của tiết

học và định hướng cho các em tìm

hiểu các loại hình thiên tai, tác hại,

nguyên nhân gây ra thiên tai và đưa ra

các biện pháp phòng tránh thiên tai

Câu hỏi: Các em hãy kể tên một số

loại hình thiên tai thường gặp trên thế

giới nói chung và Việt Nan nói riêng,

nguyên nhân gây ra thiên tai, tác hại

của thiên tai và một số biện pháp

phòng tránh?

- Lắng nghe và nhận nhiệm vụ sau đó tập trung tiến hành thảo luận theo nhóm

- Nhóm 1: hãy nêu một số loại hình thiên tai thường gặp trên thế giới nói chung và Việt Nan nói riêng?

- Nhóm 2: Nguyên nhân gây ra thiên tai?

- Nhóm 3: Nêu tác hại của thiên tai?

- Nhóm 4: Hãy nêu một số biện pháp phòng tránh?

Bước 3: Điều khiển, hỗ trợ các nhóm

thảo luận

+ Giáo viên đi tới cáo nhóm quan sát,

gợi ý khi cần thiết để định hướng cho

học sinh thảo luận

Tiến hành thảo luận Các nhóm thảo luận theo nhóm của mình dưới sự điều khiển của nhóm trưởng, thư kí nhóm ghi các ý kiến thảo luận của nhóm

Tiến hành hoạt động: Cho mỗi em tự nghiên cứu nội dung trong SGK kết hợp