Là giáo viên giảng dạy Giáo dục quốc phòng tôi có những trăn trở, muốn trang bị cho mọi người và các em học sinh những kĩ năng cơ bản về sơ cứu chấn thương, vì vậy tôi đưa ra một số kinh
Trang 11 MƠ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài
Khu công nghiệp mới Lọc hóa dầu Nghi Sơn mỗi ngày có đến 10-15 nghìn công nhân làm việc trong môi trường lao động việc xảy ra các chấn thương trong lao động là điều không tránh khỏi Trường THCS và THPT Nghi Sơn thuộc Khu công nghiệp Lọc hóa dầu Nghi Sơn, nên hầu hết gia đình các em đều làm lao động phổ thông có những tai nạn tưởng như đơn giản nhưng các em không nắm được kỹ thuật sơ cấp cứu và băng bó vết thương nên nhiều tai nạn đáng tiếc xảy ra.Tai nạn lao động là một sự cố xảy ra bất ngờ, không có nguyên nhân rõ ràng tác động đến mọi mặt đời sống cá nhân và cộng đồng.Trong các tai nạn đó, có những loại tai nạn chỉ cần biết sơ cứu chấn thương và điều trị tại nhà nhưng có nhiều trường hợp phải cấp cứu băng bó một cách kịp thời hạn chế tối đa thương vong cho nạn nhân Là giáo viên giảng dạy Giáo dục quốc phòng tôi có những trăn trở, muốn trang bị cho mọi người và các em học sinh những kĩ năng cơ bản
về sơ cứu chấn thương, vì vậy tôi đưa ra một số kinh nghiệm giúp học sinh tiếp thu kiến thức không chỉ bằng kênh nghe, kênh nhìn mà còn phải được tham gia thực hành, vận dụng, trao đổi và được thể hiện suy nghĩ, những chính kiến của bản thân ngay trên lớp học, trong từng giờ học Để đạt được điều ấy, giáo viên cần phải đổi mới cơ bản phương pháp dạy – học Như vậy, chúng ta mới có thể đào tạo được lực lượng lao động có kĩ năng cơ bản về sơ cứu chấn thương, góp phần nâng cao tính an toàn và hiệu quả trong lao động
Đối với môn Giáo dục Quốc phòng – An ninh, đây là một môn học chính khóa, quan trọng nằm trong chương trình giảng dạy bậc THPT nhằm rèn luyện, hình thành nhân cách, nâng cao ý thức quốc phòng, củng cố nền quốc phòng toàn dân vững mạnh Do đó, việc tìm tòi, nghiên cứu, đổi mới phương pháp dạy – học môn Giáo dục Quốc phòng – An ninh là vô cùng ý nghĩa Nó góp phần “phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh”, “bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” (Luật Giáo dục, điều 28)
Trang 21.2 Mục đích nghiên cứu.
Giúp cho học sinh nắm bắt được các kĩ năng băng bó cứu thương nhằm hạn chế tối đa các thương vong xảy ra
1.3 Đối tượng nghiên cứu Trong đề tài này, tôi đưa ra “Một số kinh nghiệm nâng cao hiệu quả dạy – học môn Giáo dục Quốc phòng – An ninh qua tiết 28 – Bài 6: Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương”
1.4 Phương pháp nghiên cứu Đề tài này tập trung nghiên cứu đối tượng
học sinh THPT khối 10 ở trường THCS&THPT Nghi Sơn-Tĩnh Gia
Dùng phương pháp quan sát, điều tra điều tra giáo dục, phân tích tổng kết rút ra kinh nghiệm, phương pháp thống kê, thực nghiệm sư phạm, trực quan, siêu tầm tài liệu…
2 PHẦN NỘI DUNG.
2.1 Cơ sở lí luận.
Đổi mới phương pháp day học đamg là vấn đề quan tâm hàng đầu trong nền giáo dục hiện nay.Trong đại hội đảng lần thứ VIII khẳng định:
Phải đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo…từng bước áp dụng các
phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại trong quá trình dạy học Đổi mới phương pháp day học môn Giáo dục quốc phòng là một vấn đề quan trọng giúp học sinh có hứng thú trong quá trình học tập lao động
Xuất phát từ yêu cầu trên ,trong chuyên đề này tôi đưa ra giải pháp giúp cho học sinh nâng cao hiệu quả học tập trong thực hành kỹ năng băng bó vết thương môn Giáo dục quốc phòng –AN lớp 10
2.2 Thực trạng
Hiện nay băng bó cứu thương đã được đưa vào các cấp học và được khu Lọc hóa dầu nghi sơn phổ biến đến các xã thôn ,tuy nhiên còn nhiều hạn chế như:
+ Việc tiếp thu nhưng kiến thức cơ bản và thưc hành băng bó chưa được chú trong trong giảng dạy ít được thực hành chỉ giới thiệu sơ qua
Trang 3+ Nhiều học sinh chưa tiếp thu được các kiến thức kỹ năng cần thiết trong quá trình học tập và làm việc nhất là những học sinh có học lực yếu kém và coi thường môn học , hay dựa dẫm , đối phó, tình trạng học lệch Nguyên nhân của thực trang trên:
+ Trong một tiết dạy thực hành để chuẩn bị dụng cụ mất thời gian, công sức chuẩn bị của một giáo viên
+ Tốn kém về kinh phí trong quá trình giảng dạy và thực hành chưa có
sự hỗ trợ của nhà trường
2.3 Các giải pháp thực hiện.
Căn cứ vào thực trạng trên, để việc dạy – học tiết 28 – Bài 6: “Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương” đạt hiệu quả cao, tôi xin đưa ra một số giải pháp sau:
3.1 Giải pháp 1: Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà.
Phương pháp tự học là phương pháp cốt lõi trong các phương pháp học Khi học sinh biết tự học đồng nghĩa với việc các em đang rèn cho mình ý chí, nghị lực và có niềm đam mê chiếm lĩnh biển lớn tri thức mênh mông của nhân loại, đưa các em đến với thành công
Trong quan niệm của nhiều học sinh, môn Giáo dục quốc phòng –
AN, không cần phải chuẩn bị bài trước khi lên lớp Nguyên nhân chính xuất phát từ phía giáo viên không giao nhiệm vụ cho học sinh tìm hiểu từng tiết học từ đầu năm học Việc chuẩn bị bài của học sinh trước khi lên lớp đối với môn Giáo dục quốc phòng – AN cũng rất quan trọng, thiết thực Nó giúp các em nắm được phần nào kiến thức của bài học mới, chủ động, tích cực, sáng tạo hơn khi học trên lớp và có sự gắn kết giữa môn học với thực tế đời sống Vì vậy trước mỗi tiết học về môn Giáo dục quốc phòng – AN, giáo viên cần hướng dẫn học sinh soạn bài ở nhà Cách soạn
có thể theo câu hỏi sách giáo khoa kết hợp với mục đích dạy học của người thầy, chất lượng giờ dạy sẽ cao hơn rất nhiều
3.2 Giải pháp 2: Phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ dạy - học
- Giáo viên cần đặt học sinh vào tình huống có vấn đề bằng hệ thống câu hỏi từ thấp đến cao như câu hỏi tái hiện, câu hỏi vận dụng, câu hỏi nhận xét và đánh giá kết hợp với hình ảnh, video… để lôi cuốn học sinh
Trang 4vào bài dạy, tạo hứng thú, phát huy tính sáng tạo, khả năng tư duy cho các em
- Giáo viên gợi cho học sinh vận dụng những kiến thức đã được biết đến từ cấp Trung học cơ sở cùng sự liên hệ từ đời sống thực tế để học sinh thấy được tính thực tiễn quan trọng của tiết học đối với mỗi người
- Giáo viên tổ chức học sinh chiếm lĩnh kiến thức thông qua việc tăng cường kết hợp hình thức học tập cá thể với học tập hợp tác Tuỳ từng đơn vị kiến thức và mục đích dạy học mà giáo viên tổ chức học sinh hoạt động độc lập hay hoạt động hợp tác (theo tổ, nhóm) Hoạt động độc lập giúp học sinh được bộc lộ, khẳng định ý kiến, qua đó người học nâng mình lên một trình độ mới Hoạt động hợp tác (mỗi tổ 6 đến 8 người) làm tăng hiệu quả học tập, nhất là lúc phải giải quyết những vướng mắc, vấn đề gay cấn, cấp thiết Như vậy, thông qua hoạt động kiểu này sẽ giúp học sinh làm quen dần với sự phân công hợp tác trong trong học tâp
3.3 Giải pháp 3: Đổi mới, nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy – học
Thiết bị dạy học đầy đủ là một trong những điều kiện quyết định thành công của việc đổi mới phương pháp dạy – học, hướng học sinh vào hoạt động tích cực, chủ động
Trong từng tiết dạy, việc kết hợp linh hoạt giữa phương tiện dạy – học truyền thống (Sách giáo khoa, giáo án, tranh ảnh,…) và các phương tiện nghe nhìn như băng hình, các CD, máy chiếu hắt, máy chiếu đa năng, máy vi tính, các thiết bị hiện đại sẽ tạo động lực khuyến khích tư duy sáng tạo của học sinh, bồi dưỡng năng lực tự học, phát triển năng lực thực hành Đặc biệt có được các thiết bị dạy – học hiện đại thích hợp, giáo viên sẽ phát huy hết năng lực sáng tạo của mình trong quá trình dạy làm cho hoạt động nhận thức của học sinh trở nên nhẹ nhàng và hấp dẫn hơn
Để thực hiện tốt các giải pháp trên, qua tiết 28 – Bài 6: “Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương”, tôi xin đưa ra một số biện pháp cụ thể để tổ chức thực hiện như sau:
3.3.1 Biện pháp 1: Hướng dẫn học sinh cách chuẩn bị bài ở nhà
Ở tiết dạy 28 – Bài 6 nói riêng và môn Giáo dục quốc phòng – AN ninh nói chung, giáo viên có thể hướng dẫn học sinh soạn bài theo cách sau:
Trang 5- Đối với học sinh mỗi em chuẩn bị một quận băng ,gạc,một quyển
vở ghi chung cả phần soạn bài và phần kiến thức học trên lớp
- Cách soạn bài: Chia đôi vở, phần bên trái (hoặc bên phải) chuẩn bị bài soạn thông qua hệ thống câu hỏi giáo viên cung cấp, phần vở còn lại để
bổ sung những thông tin cần thiết khi học trên lớp tiết thực hành Ví dụ:
Soạn bài tiết 28 – Bài 6: “Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường
và băng bó vết thương”, cách làm như sau:
Tiết 28 – Bài 6: Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương
thức
Câu 1: Em hãy nêu nguyên nhân dẫn đến chấn
thương?
………
Câu 2: Em cho một ví dụ vết thương ở phần
mềm , nêu cách băng?
………
Cách làm này có nhiều ưu điểm: học sinh đã nắm được một phần cơ bản của bài học mới, chỉ bổ sung những kiến thức cần thiết từ giáo viên và bạn bè nên có nhiều thời gian khắc sâu kiến thức trọng tâm và liên hệ thực
tế, phát huy được tính tự học, tích cực của học sinh
3.3.2 Biện pháp 2: Phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy – học 2.1 Yêu cầu chung
- Lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên đóng vai trò tổ chức hướng dẫn học sinh chiếm lĩnh kiến thức thông qua những biện pháp đổi mới Từ
Trang 6đó giáo viên khơi dậy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh và tạo bầu không khí học tập sôi nổi, thoải mái
- Tổ chức học sinh lĩnh hội kiến thức qua hình thức kết hợp hoạt
động độc lập và hoạt động hợp tác (theo nhóm tổ)
- Tổ chức thảo luận vấn đề với hệ thống câu hỏi đi từ nhận biết, liên
hệ, mở rộng đến vận dụng ở mức độ cao
2.2 Yêu cầu cụ thể.
a Tạo tâm thế, hứng thú cho học sinh ngay từ kiểm tra bài cũ và giới thiệu bài mới
Cách thức tiến hành như sau:
* Kiểm tra bài cũ
Đây là tiết 28 theo phân phối chương trình (bài 6) Giáo viên có thể kiểm tra bài cũ bằng câu hỏi sau:
Câu hỏi: Em hãy nêu một vài vết thương thường găp ? Chúng ta thường
gặp những loại thương tích nào hay xảy ra ?
Gợi ý: Thương tích xảy ra ở bất cứ đâu chỗ nào cũng có thể gặp trong cuộc
sống học tập làm việc lao động do nhiều nguyên nhân trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra
- Các thương tích thường găp
+ Nhóm thương tích gây ra không chủ ý như vui chơi, lao động + Nhóm thương tích gây nên có sự chủ ý như bạo lực, đánh nhau,tự
tử, chiến tranh
* Giới thiệu bài mới
Giáo viên cho học sinh xem lại toàn bộ cấu trúc bài học theo sơ đồ sau kết hợp với dẫn vào bài mới: “Ở tiết trước chúng ta đã được tìm hiểu mục I:
“Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường”, tiết học hôm nay chúng ta tìm hiểu tiếp mục II: “Thực hành băng vết thương” Đây là một nội dung cần thiết để từ đó các em thấy rằng mỗi chúng ta có ý thức đươc sức khỏe ,an toàn về bản thân mình và cộng đồng do thiết hiểu biết Chảy máu nhiều nếu không được sơ cứu kịp thời có thể làm cho nạn nhân bị choáng dẫn đến tử vong
Trang 7Để nắm vững nội dung bài học mới các em xem sơ đồ sau.
b Hướng dẫn học sinh tiếp thu nội dung kiến thức bài học theo phương pháp đổi mới
Đây là tiết học cung cấp những kiến thức gần gũi với học sinh Do vậy giáo viên cần hướng dẫn học sinh lĩnh hội kiến thức chủ yếu bằng cách thức hoạt động nhóm Cách thức tiến hành như sau:
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
GV: Cho học sinh xem một số
hình ảnh về các vết thương và
nêu câu hỏi:
Trong trường hợp một học
sinh nhảy xa bị ngã chảy máu
đầu gối các em thực hiên sơ
cứu như thế nào? Sau đó giáo
viên cho học sinh xem một số
hình ảnh minh họa về một số
thương tích thường gặp
I Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường
II Băng bó cứu thương.
- Học sinh nắm được nguyên tắc băng
1 Mục đích
a Bảo vệ cho vết thương khỏi bị ô nhiễm
- Băng kín, băng sớm vết thương có tác dụng ngăn cản,hạn chế vi khuẩn từ môi
Trang 8GV: Trong cuộc sống lao động
và học tập thường xảy ra
những chấn thương đáng tiếc
sảy ra do không nắm đươc kiến
thức cơ bản
-> Hình thức thảo luận:
+ Chiếu câu hỏi của 4 nhóm
lên máy đa năng
+ Các nhóm thảo luận trong 5
phút, ghi kết quả thảo luận vào
phiếu học tập, sau đó cử một
đại diện của nhóm 1 và nhóm 4
trình bày Các nhóm còn lại
nghe, bổ sung
trường xung quanh sâm nhập vào vết thương góp phần làm cho vết thương mau lành
b Cầm máu tại vết thương:
- Máu có ở khắp cơ thể sẽ theo vết thương
ra ngoài nhất là các vết thương giập nát lớn,máu chảy nhiều, nếu được băng ép chặt sẽ hạn chế việc mất máu, góp phần tạo cho cơ thể chóng hồi phục
c Giảm đau đớn cho nạn nhân.
- Vết thương khi đã băng chống sự cọ sát,va quệt gây đau đớn làm cho vết thương yên tĩnh trong quá trình vận
chuyển:
2 Nguyên tắc băng
a Băng kín, băng hết các vết thương.
-Khi băng các vết thương phải bình tĩnh quan sát, kiểm tra kỹ để băng đũng chỗ vết thương, nhất là khi băng trong điếu kiện tròi tối hoặc có nhiều ngường bị thương
b.Băng chắc đủ độ chặt.
không băng lỏng vì quá trình vận chuyển
dễ làm băng tuột do vậy phải băng dủ chặt đẻ bảo vệ vết thương,vừa có tác dụng cầm máu,nhưng cũng không băng quá chặt làm cho máu không lưu thông được
- Phải cởi hoặc xắn quần để bộc lộ vết thương,dùng băng đã diệt khuẩn đẻ băng, không dùng các vật bẩn đẻ đắp lên vết thương, không băng trực tiếp vào quần áo
Trang 9Sau khi các tổ đã thực hiện
xong bài thực hành, giáo viên
nhận xét và chốt kiến thức
- Giáo viên gọi 4 học sinh lên
thực hành bất kỳ một vết
thương, giáo viên quan sát
nhận xét và đánh giá
GV: Em có suy nghi nghĩ gì
khi học thực hành băng bó nội
dung tiết học hôm nay ?
của người bị thương
c.Băng sớm băng nhanh.
- Phải băng ngay sau khi bị thương, tốt nhất là người bị thương tự băng, hoặc người xung quanh giúp, băng càng sớm hạn chế được sự ô nhiễm và mất máu tại vết thương
- Phải băng nhanh đẻ khẩn trương đưa người bị thương về các tuyến y tế cứu chữa
Không làm ô nhiễm vết thương, tránh sai sót kỹ thuật như dùng tay bẩn sờ vào vết thương
3 Các loại băng.
a.Các kiểu băng cơ bản
- Có nhiều kiểu băng được sử dụng để băng vết thương như : Băng chữ x,băng hình số 8, băng vòng xoắn, băng tam giác tuy thuộc vào từng vết thương mà đưa ra kiểu băng cho phù hợp như băng cuộn, băng cá nhân, băng tam giác, băng bốn dải
Tóm lại :
Trong sinh hoạt và làm việc thường sảy ra các tai nạn, Nạn nhân thương chủ quan tưởng chưng như đơn giản mà ta không hiểu được mục đích nguyên tắc băng băng vết thương và các kiểu băng đơn giản mà nạn nhân
3.3.3 Biện pháp 3: Sử dụng phù hợp, linh hoạt các phương tiện dạy -học truyền thống kết hợp với hiện đại.
Trang 10Trong quá trình hướng dẫn học sinh lĩnh hội kiến thức ở trên lớp , giáo viên sử dụng các phương tiện dạy – học một cách thích hợp sẽ phát huy được nhiều khả năng sáng tạo của học sinh Đặc biệt, những ứng dụng của công nghệ thông tin sẽ làm cho hoạt động học của học sinh trở nên sôi nổi, hưng phấn, khơi dậy niềm đam mê, thích thú, phát huy tối đa tính chủ động, tích cực của học sinh
Cụ thể như sau:
- GV sử dụng máy chiếu đa năng soạn thảo trên phần mềm Power Point cho HS xem một số hình ảnh về cách băng các vết thương
Ví dụ:
* Một số hình ảnh về băng bó vết thương
hình ảnh 1.Vết thương cổ tay
Kỹ thuật băng cổ tay vòng xoắn “ Băng lò xo ”
