Thiết kế tiết 16 thực hành, ngoại khóa gióa dục kĩ năng tiêu dùng thông minh cho học sinh qua môn giáo dục công dân lớp 11

Bên cạnh những mặt tích cực của kinh tế mang lại thì mặt trái củakinh tế thị trường như: chạy theo lợi nhuận một cách thiếu ý thức vi phạm quyluật tự nhiên; để giành lợi nhuận nhiều hơn,

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU……….1

1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI……… 1

1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU……….1

1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU……… 1

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊCỨU………2

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINNGHIỆM……… 2

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinnghiệm………2

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinhnghiệm…………3

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm để giải quyết vấn đề……….……….4

3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ……….19

1 MỞ ĐẦU 1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Xã hội loài người ngày càng phát triển, những thay đổi mạnh mẽ về cácmặt: xã hội, chính trị, thể thao, văn hóa… trong đó có kinh tế mang lại nhiềuthành tựu to lớn giúp cho đất nước trở nên giàu có, hàng hóa có sức cạnh tranhtrên thế giới Bên cạnh những mặt tích cực của kinh tế mang lại thì mặt trái củakinh tế thị trường như: chạy theo lợi nhuận một cách thiếu ý thức vi phạm quyluật tự nhiên; để giành lợi nhuận nhiều hơn, một số người không từ những thủđoạn phi pháp và bất lương…

Ngày nay, tình hình buôn lậu, buôn bán hàng cấm diễn biến phức tạp, tinh

vi mà nhu cầu của con người ngày càng cao thì việc đi chợ, đi siêu thị, shoppingđòi hỏi người tiêu dùng cần phải có kỹ năng tiêu dùng nhất định để có thể cónhững lựa chọn tốt nhất cho mình Về vấn đề này, không phải ai cũng cónhiều kỹ năng, có nhiều người còn lúng túng và dễ mua hàng không ưng ý, muađắt, mua phải hàng giả Đặc biệt các em học sinh lứa tuổi này còn ít kinhnghiệm mua bán, ít va vấp với thị trường Các em cũng là đối tượng dễ bị lừa,lợi dụng mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng và thực phẩm bẩn Khi sửdụng những sản phẩm trên sẽ gây ra hậu quả rất lớn về tiền bạc, tinh thần và sứckhỏe

Để trang bị kỹ năng sống về tiêu dùng thông minh, phân biệt hàng thật –giả cho lứa tuổi này thì những kiến thức, nội dung giáo dục còn nhiều hạn chế

Nhận thức được tầm quan trọng của việc này tôi đã nghiên cứu thiết kếbài dạy để đáp ứng mong đợi của học sinh, giải quyết vấn đề thực tiễn, tôi lựa

chọn nội dung: “Thiết kế tiết 16 thực hành, ngoại khóa giáo dục kỹ năng tiêu dùng thông minh cho học sinh qua môn giáo dục công dân 11“ để trao đổi

kinh nghiệm với bạn bè, đồng nghiệp Đây là một số kinh nghiệm của bản thân

đã và đang bước đầu thực hiện Vì vây, không tránh khỏi những sai sót, kínhmong nhận được sự giúp đỡ, góp ý của đồng nghiệp

1.2 Mục đích nghiên cứu

- Hình thành kỹ năng tiêu dùng thông minh cho học sinh trường THPT

- Cách phân biệt hàng giả - thật

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

- Các cách phân biệt hàng giả - thật, hàng kém chất lượng

- Kỹ năng tiêu dùng thông minh.

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết

Tổ chức Y tế Thế giới WHO định nghĩa kỹ năng sống là "khả năng thíchnghi và hành vi tích cực cho phép cá nhân có khả năng đối phó hiệu quả với nhucầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày" [2]

Cũng theo WHO, kỹ năng sống được chia thành 2 loại là kỹ năng tâm lý

xã hội và kỹ năng cá nhân, lĩnh hội và tư duy, với 10 yếu tố như: tự nhận thức,

tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề, kỹ năng giao tiếp ứng xử với người khác, ứngphó với các tình huống căng thẳng và cảm xúc, biết cảm thông, tư duy bình luận

và phê phán, cách quyết định, giao tiếp hiệu quả và cách thương thuyết.[2]

2.1.2 Tiêu dùng thông minh

Người tiêu dùng thông minh là người biết trang bị cho mình cách chọnlọc, đánh giá và sử dụng thông tin 1 cách hợp lý trong từng trường hợp tiêu dùng

cụ thể dựa trên các quyền và trách nhiệm của người tiêu dùng.[1]

Người tiêu dùng thông minh trước hết phải là người có kiến thức nhấtđịnh về vệ sinh an toàn thực phẩm để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm mọi lúcmọi nơi, biết lựa chọn thực phẩm tươi sống tự nhiên, đảm bảo vệ sinh, có sựhiểu biết xã hội để không bị lừa khi đi mua sắm

Bên cạnh đó, người tiêu dùng thông minh còn là người phải biết tự bảo vệquyền lợi cho người tiêu dùng nói chung, trong đó có quyền lợi của chính mình.Khi thấy hàng hoá có dấu hiệu không bình thường cần thông báo ngay cho cơquan chức năng, chứ không chỉ phản ứng tiêu cực là im lặng Sự lên tiếng củanhững người tiêu dùng chính là một kênh quan trọng để các cơ quan chức năngvào cuộc

2.1.3 Cạnh tranh và các loại cạnh tranh.

2.1.3.1 Cạnh tranh

Cạnh tranh kinh tế là sự ganh đua giữa các chủ thể kinh tế trong sản xuất,

kinh doanh hàng hóa nhằm giành những điều kiện thuận lợi để thu được nhiềulợi nhuận.[3,37]

Đây là nguồn gốc, nguyên nhân sự ra đời của rất nhiều hàng giả, hàng kém chất lượng và thực phẩm bẩn gây hậu quả lớn cho người tiêu dùng nếu không biết cách lựa chọn sản phẩm đúng chất lượng

2.2.THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Trong năm học 2014 – 2015, khi dạy cho học sinh phần công dân với kinh

tế các lớp khối 11 chưa áp dụng sáng kiến kinh nghiệm này thì bản thân tôinhận thấy đa số các em học sinh trường THPT Như Xuân là con em dân tộcthiểu số miền núi đi học phải sống xa gia đình, ở trọ và sống tự lập Việc muabán hàng hóa do các em tự quyết định Khi dạy bài 4 “Cạnh trong trong sản xuất

và lưu thông hàng hóa” có 1 số vấn đề mà giáo viên cần hình thành kỹ năng vàcần giáo dục các em về tiêu dùng thông minh và cách phân biệt hàng giả, hàngkém chất lượng, thực phẩm bẩn nhưng do dung lượng tiết học không cho phép

Nên tôi đã chọn xây dựng tiết học thực hành, ngoại khóa: “Thiết kế tiết 16 thực

hành, ngoại khóa giáo dục kỹ năng tiêu dùng thông minh cho học sinh qua môn giáo dục công dân 11“

Qua đó, giúp học sinh nắm được những kỹ năng cơ bản và biết cách vậndụng vào thực tế Trong quá trình khảo sát, tôi phát hiện ra học sinh thườngvướng mắc một số vấn đề sau:

- Không có kỹ năng phân biệt hàng giả, hàng nhái, thực phẩm bẩn

- Không biết thông tin về sản phẩm

- Do tâm lí đồ thích mua đồ rẻ

- Ít được tiếp cận với phương tiền truyền thông

Từ thực trạng trên, trong năm học 2015 – 2016, khi dạy tiết 16 thực hành ,ngoại khóa cho học sinh lớp 11B3, tôi đã khắc phục bằng cách:

- Trang bị cho học sinh những kỹ năng đơn giản nhất để chọn mua hànghóa đảm bảo

- Trang bị cho học sinh những thông tin cần thiết về một sản phẩm đúngchất lượng cần có

- Cung cấp cho học sinh những kênh thông tin tiêu dùng thông minh,tranh ảnh, hậu quả về việc sử dụng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng

- Giúp học sinh rèn luyện kỹ năng thông qua thực tế thị trường Như XuânSau đây là các biện pháp tiến hành cụ thể

2.3 CÁC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

tế tình huống trong dạy học là những tình huống thực hoặc mô phỏng theo tìnhhuống thực, được cấu trúc hóa nhằm mục đích dạy học[4,16]

2.3.1.2 Phương pháp giải quyết vấn đề

Giải quyết vấn đề là quá trình xem xét, phân tích những vấn đề đang tồntại và xác định các bước nhằm cải thiện tình hình, giáp học sinh vạch ra cáchthức giải quyết vấn đề, tình huống cụ thể gặp phải trong đời sống hằng ngày.[4,18]

2.1.1.3 Phương pháp vấn đáp (đàm thoại)

Là phương pháp giáo viên đặt ra những câu hỏi để học sinh trả lời, hoặchọc sinh có thể tranh luận với nhau và với cả giáo viên Qua đó, học sinh lĩnhhội được nội dung bài học Thông qua hình thức:

- Vấn đáp giải thích - minh họa

- Vấn đáp tìm tòi[4,15]

2.3.2 Nội dung và phương pháp tiến hành.

Thiết kế tiết 16 Thực hành, ngoại khóa giáo dục kỹ năng tiêu dùng thông minh cho học sinh qua môn giáo dục công dân11.

- Có ý thức thực hiện pháp luật, ủng hộ cạnh tranh lành mạnh

- Phê phán, đấu tranh các biểu hiện tiêu cực trong sản xuất và lưu thônghàng hóa

II Tài liệu và phương tiện dạy học.

- SGK, SGV GDCD 11

- Bài tập tình huống, bài tập trắc nghiệm GDCD 11

- Máy tính, máy chiếu…

III Tiến trình lên lớp.

1 Ổn định tổ chức lớp.

2 Giới thiệu bài.

GV : Các em có phải hay đi chợ, đại lí mua hàng hóa không ?

3 Nội dung chính

Hoạt động 1 : Giáo viên giới thiệu về thị trường tiêu dùng ở địa phương

Như Xuân là một huyện nghèo miền núi gồm 1 thị trấn và 17 xã Có chợYên Cát là trung tâm mua bán, trao đổi hàng hóa lớn nhất của huyện Bên cạnh

đó Trung tâm huyện phát triển rất nhiều đại lí, hàng tạp hóa nhỏ có siêu thịMiền Tây…

Việc trao đổi, mua bán hàng hóa diễn ra nhộn nhịp, sôi động với sự thamgia của đông đảo nhân dân Trong đó, có đối tượng chiếm số lượng không nhỏtham gia quá trình đó là học sinh THPT Như Xuân Những thiết yếu của cuộcsống như : thực phẩm, quần áo, sách vở, giày dép, tư trang khác…các em gầnnhư tự quyết định việc mua

Qua quan sát thì thị trường huyện có tồn tại hàng không rõ nguồn gốc,hàng trôi nổi, hàng Trung Quốc rất nhiều Việc học sinh tiêu dùng hàng hóa đódiễn ra hàng ngày

Hoạt động 2: Giới thiệu cho học sinh các kỹ năng phân biệt hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng.

GV : Khi mua hàng hóa em quan tâm tới điều gì ?

HSTL :

GV : Em có biết cách nhận biết hàng hóa đó là thật hay giả không ?

HSTL :

GV : Cho học sinh xem hình ảnh phân biệt hàng giả - hàng thật

Hoạt động 3 : Giới thiệu những kỹ năng phân biệt hàng thật – hàng giả

1 Phân biệt qua mã vạch

GV : Em có biết mã vạch là gì ?

HSTL :

GV : Mã vạch có 2 loại đó là mã vạch gồm 8 con số và mã vạch gồm 13con số, từ các con số này sẽ cho chúng ta biết tất cả về sản phẩm, mã vạch 8 và

13 số đều có cách nhận biết giống nhau Chúng ta nên ghi nhớ câu nói này, đây

là cách hay dùng để nhận biết hàng thật, hàng giả, rất đơn giản và dễ nhớ đó

là :“Chẵn nhân ba cộng lẻ” sau đó cộng với số cuối cùng, nếu tổng có đuôi là số

0 là hàng thật, còn nếu khác 0 là giả”.)

Chúng ta lấy tổng của các con số hàng chẵn nhân 3 cộng với tổng với các chữ số hàng lẻ (trừ số thứ 13 ra, số thứ 13 là số để kiểm tra, đối chiếu)

Tổng các con số hàng lẻ (trừ số cuối cùng) : A=8+3+6+2+0+0=19

Tổng các con số hàng chẵn: B=9+4+0+0+1+7=21

Bây giờ ta lấy: C=A + B*3 =19 + 21*3 =82

Sau đó mình lấy số này cộng với con số thứ 13 nếu số này có đuôi bằng 0 thì đấy là hàng thật, nếu đuôi của tổng này khác 0 thì chắc chắn đây là hàng giả, hàng nhái

tiếp D= C + 1 ( con số ở vị trí cuối cùng): D= 82+8=90

Con số này có đuôi bằng 0 chúng ta có thể kết luận đây là hàng thật

Mã vạch hàng hóa Việt Nam : 893

2 Phân biệt bằng tem chống hàng giả SMS ra đời và được áp dụng

Khác với các loại tem chống giả trên thị trường, mỗi chiếc tem SMS trênsản phẩm đều có một mã số bí mật được in dưới lớp thẻ cào Bằng việc cào mã

số bí mật và nhắn tin gửi về tổng đài 1127, khách hàng có thể nhận được thôngtin về nguồn gốc sản phẩm, cũng như địa chỉ nhà sản xuất Người tiêu dùng sẽdùng an tâm hơn rất nhiều khi có thể xác định được nguồn gốc xuất xứ của mónhàng, như vậy sẽ tránh mua phải hàng giả, hàng nhái

Mẫu tem điện tử chống hàng giả SMS đang được một số doanh nghiệp trong nước sử dụng rộng rãi.

3.Phân biệt hàng giả bằng mẫu mã bao bì sản phẩm

Kỹ năng hình thành : Với sự tiếp xúc bên ngoài học sinh có thể nhận biết,đánh giá đó là hàng thật – giả qua một số chi tiết trên nhãn, mác hàng hóa.

4 Phân biệt củ quả Việt Nam - Trung Quốc và một số quốc gia khác

*Cà rốt

- Việt Nam: có cùi, cuống lá thường còn nguyên, đôi lúc còn rễ tỏa baoquanh củ Củ nhỏ, có màu vàng nhạt, kích thước không đều nhau, không căngláng

- Trung Quốc: không cùi, màu cam đậm, tươi sáng Kích thước to, suôn

và các củ khá đều Lá thường được tỉa gọn hay cắt sạch

* Quả Nho

- Việt Nam: nho Phan Rang thường quả nhỏ, có màu đỏ hoặc tím nhạt,quả mọng, sờ vào quả thấy chắc và cứng Cuốn rất tươi, chùm ngắn Vị chuađậm.

- Mỹ: vỏ sậm hơn, thuôn dài, vị ngọt, giòn, rất ít hoặc không có hạt

- Trung Quốc: quả tròn, to, thường đựng trong thùng lạnh Quả có màutím nhạt, có lớp phấn trắng đục Ruột có nhiều hạt, mềm Vị hơi chua

* Quả Xoài

Xoài Trung Quốc thường có trọng lượng trung bình từ 400 - 700g, có mùihắc Vỏ bên ngoài xoài Trung Quốc thường xanh chứ không chín vàng như xoàiViệt Khi thấy quả xoài có màu vàng mờ hoặc lấm tấm đen ở cuống thì khôngnên mua vì có thể quả xoài đã bị thối

- Trung Quốc: chỉ có theo mùa, từ khoảng tháng Mười âm lịch đến Tết.Trái to, quả có màu đậm, vỏ mỏng, bề mặt vỏ mịn màng, phần cuống hơi nhọn

và phần đít quả hơi bầu; đôi khi có kèm theo cả cành lá Không hạt

* Quả Táo

- Mỹ: táo xanh Mỹ có vỏ màu xanh lá đậm, ăn giòn, ngọt Táo đỏ Mỹthường có cạnh góc của quả đều nên dễ trưng bày, tạo hình đẹp; bề mặt da lángbóng

- Trung Quốc: táo xanh Trung Quốc có vỏ màu xanh nhạt gần như là xanhtrắng, ăn có vị chát Táo đỏ (còn gọi là táo năm góc) kích cỡ thường lớn nhỏkhác nhau, độ chênh góc không đều nên khi đặt đứng thường bị nghiêng TáoFuji, người dùng thường nhầm lẫn là táo Nhật, có màu đỏ nhạt, không đều trên

cả bề mặt, không có độ láng bóng Táo Trung Quốc còn có loại gọi là táo xanhđường, hình thức tương tự táo Fuji, màu hồng nhạt Đây là loại táo Trung Quốc

có giá rẻ nhất

* Quả Quýt

Quýt Việt nam thường mỏng vỏ, hơi nám

Việt Nam: Loại quýt Thái thường chỉ có một lượng rất ít được trồng ởvùng Lâm Đồng, dễ bị nhầm lẫn với quýt Thái Trung Quốc Riêng quýt Tiều thìtrái to, màu vàng; quýt đường vỏ mỏng thường bị nám không dễ bị nhầm lẫn vớiquýt Trung Quốc

5 Phân biệt thực phẩm sạch – thực phẩm bẩn

*Cà chua

Chín tự nhiên sẽ không có màu đỏ

tươi đồng đều mà sẽ chín lấm tấm chỗ

vàng chỗ đỏ, thậm chí chỗ còn màu

hơi xanh Cà chua sạch vẫn còn

cuống do không trải qua quá trình

ngâm hóa chất Một điểm dễ nhận

biết nữa là khi nấu, phần thịt của cà

chua chín ép không được bở tơi ra mà

vẫn cứng ngược lại với quả không

ngâm hóa chất, thịt có màu đỏ tươi và

không bị xơ cứng khi nấu

* Thịt lợn:

Khi thấy thịt chủ yếu là nạc mà hầu

như không có mỡ, thịt có mầu đỏ sẫm

như thịt bò là những loại thịt do

người chăn nuôi đã dùng chất tăng

trọng chứa nhiều hóa chất corticoid

*Rau muống:

Theo lời khuyên từ các chuyên gia,

người tiêu dùng nên chọn rau muống

có độ tốt vừa phải, thân nhỏ, lá nhỏ,

màu xanh bình thường vì loại rau này

có vừa đủ chất hữu cơ hơn, nhìn

chung sẽ an toàn cho người ăn

Không nên chọn những mớ rau có

cọng quá to, quá xanh mướt

*Giá đỗ:

Những cọng giá tròn lẳn, thân trắng

nõn, ít rễ là giá được ngâm ủ qua một

công nghệ ‘kinh dị’: Khi hạt đỗ nảy

mầm, người ta dùng phân bón lá trộn

với các loại thuốc trừ sâu, đem pha

loãng tưới lên mầm giá rồi ủ kín,

thuốc có tác dụng thúc giá đỗ nảy

mầm nhanh và phát triển hơn bình

thường Loại giá này khi xào sẽ có

nước đục, ăn không ngon và dễ gây

- Đậu phụ an toàn sẽ có mùi thơm, vị

béo đặc trưng của đậu nành, giống

như khi ăn váng sữa đậu nành còn

nóng

Đậu phụ pha thạch cao

- Vị: Đậu phụ cho nhiều thạch cao

thường có vị hơi chát, cầm nặng tay

- Màu sắc: Đậu phụ có thạch cao màu

thường vàng hơn, càng vàng thì càng

nhiều thạch cao và độ cứng, độ chắc

nhiều hơn rất nhiều đậu phụ tươi bình

thường

6 Phân biệt hàng hóa bằng cách đọc thông tin trên sản phẩm

Theo quy định quốc tế, thực phẩm công nghiệp đóng gói đều phải ghi cácthông tin về tính chất và đặc điểm của sản phẩm trên bao bì Việc nắm vững chitiết về thực phẩm thông qua đọc thông tin trên bao bì sẽ giúp chúng ta phân biệt

và chọn lựa sản phẩm chất lượng tốt, an toàn và phù hợp nhất cho sức khỏe củamình

- Nhà sản xuất hoặc nơi đóng gói: Nhà sản xuất là nơi bảo đảm và chịu

trách nhiệm về chất lượng và vệ sinh an toàn sản phẩm Sản phẩm của nhà sảnxuất nghiêm túc bao giờ cũng có tên và địa chỉ, số điện thoại rõ ràng để người

có thể liên lạc

- Giá trị dinh dưỡng: Được thể hiện bằng giá trị các chất dinh dưỡng đa

lượng (như đạm, chất béo, bột đường, năng lượng ), các chất vi lượng (nhưvitamin, khoáng chất, các yếu tố vi lượng, acid amin )

- Hướng dẫn sử dụng và bảo quản: Là những thông tin rất cần để người

có thể sử dụng, bảo quản sản phẩm một cách hữu hiệu và tốt nhất Thí dụ cáchchế biến, bảo quản trong tủ lạnh hoặc nơi khô mát

- Hạn sử dụng: Chính là khoảng thời gian mà sản phẩm sử dụng tốt nhất

nếu được bảo quản đúng như hướng dẫn Hiện có nhiều cách để ghi ngày sảnxuất và thời hạn bảo quản (ví dụ: ngày sản xuất ghi là 15 09 15, thời hạn bảoquản là 1 năm thì sẽ hết hạn sử dụng vào ngày 15-9-2016); ghi ngày hết hạn sửdụng (tiếng Việt thường ghi bằng các chữ: dùng trước , sử dụng tốt nhấttrước , hạn dùng , hạn sử dụng ; tiếng Anh có thể ghi: Best before, Usebefore, Exp Date); ghi cả ngày sản xuất và ngày hết hạn sử dụng Trước các sốchỉ ngày, tháng, năm có dòng chữ: Ngày sản xuất (hoặc viết tắt là NSX Ví dụ:NSX 021016 thì người tiêu dùng phải hiểu là sản xuất ngày 2-10-2016); hạn sửdụng (hoặc viết tắt là HSD Ví dụ: HSD 310716 tức là hạn sử dụng đến ngày 31-7-2016) Số chỉ ngày, tháng, năm có thể ghi liền nhau hoặc có dấu chấm, dấugạch chéo ở giữa để phân định rõ

5 Lựa chọn hàng hóa thật qua phần mềm ứng dụng

Sau khi tải ứng dụng iCheck trên App Store (iOs), Google Play (Android)hoặc Windowsphone, các bạn sử dụng iCheck như sau :

Cách 1: Sử dụng camera