Sử dụng kiến thức liên môn để dạy bài 14 môn GDCD lớp 10

Chính vì vậy để tạo sự hứng thú học tập, nângcao hiệu quả chất lượng bộ môn, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới chươngtrình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi

MỤC LỤC

A Mở đầu 1

I Lý do chọn đề tài: 1

II Mục đích nghiên cứu : 1

III Đối tượng nghiên cứu: 2

IV Phương pháp nghiên cứu 2

B Nội dung 3

I Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm: 3

II Thực trạng việc dạy học môn GDCD ở trường THPT Nông Cống 4: 4

III Các giải pháp thực hiện 6

1 Vận dụng kiến thức môn ngữ văn 6

2.Vận dụng hiểu biết âm nhạc: 6

3 Vận dụng kiến thức môn lịch sử 7

4 Vận dụng kiến thức môn địa lý, lịch sử, văn học: 7

5 Giáo án cụ thể để giảng dạy 11

6 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 18

C Kết luận, kiến nghị 18

1 Kết luận:: 19

2 Kiến nghị: 19

A MỞ ĐẦU

Nhằm thực hiện nhiệm vụ năm học, năm học với chủ đề “Tiếp tục đổi mới

phương pháp học và cải cách hành chính toàn nghành ” đồng thời tiếp tục thực

hiện chỉ thị 06 CT/TW về “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh”, và cuộc vận động “Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tựhọc và sáng tạo”, phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinhtích cực” trong các trường THPT Để phát huy được tính tích cực trong học tậpcủa học sinh bản thân tôi luôn có những suy nghĩ và trăn trở làm thế nào để nângcao chất lượng hiệu quả giáo dục qua bộ môn GDCD cấp THPT nhằm đáp ứngđược những yêu cầu của nhiệm vụ năm học

I Lý do chon đề tài.

Môn GDCD là môn học của các kiến thức triết học, kinh tế, đạo đức vàpháp luật đây là những kiến thức khó và trìu tượng cho nên dể gây nhàm cháncho học sinh trong một tiết học Chính vì vậy để tạo sự hứng thú học tập, nângcao hiệu quả chất lượng bộ môn, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới chươngtrình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mớicăn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, xuất phát từ yêu cầu của mục tiêu dạy

học phát triển năng lực học sinh, đòi hỏi phải tăng cường yêu cầu học sinh vận

dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn Cho nên đòi hỏi ngườigiáo viên cần phải có những phương pháp dạy học mới, sáng tạo, hiệu quả giáo

dục cao, chính vì thế tôi mạnh dạn “Sử dụng kiến thức liên môn để dạy bài 14 môn GDCD lớp 10”

II Mục đích nghiên cứu.

Dạy học liên môn là làm cho quá trình học tập của học sinh có ý nghĩahơn, hình thành ở người học một năng lực một cách rõ ràng

Giúp học sinh phân biệt cái cốt yếu với cái ít quan trong hơn và dự tínhđược những điều cần thiết cho bản thân Quan tâm việc sử dụng kiến thức trongtình huống cụ thể từ đó giúp học sinh hòa nhập vào thực tiễn cuộc sống

Qua việc dạy học tích hợp liên môn sẽ lấy học sinh làm trung tâm, địnhhướng phân hóa được năng lực người học, việc dạy của thầy và việc học của tròđược gắn với thực tiễn rõ ràng hơn.

Chính vì vậy mà dạy học liên môn giúp học sinh trở thành người học tíchcực người công dân có năng lực giải quyết tốt các tình huống có vấn đề mangtính tích hợp trong thực tiễn cuộc sống

Việc dạy học tích hợp liên môn sẽ rút ngắn được thời gian dạy học nhưngkhối lượng kiến thức và những thông tin vẫn đảm bảo cho học sinh tiếp nhận

III Đối tượng nghiên cứu.

Trong phạm vi của đề tài đối tượng nghiên cứu là học sinh khối 11 trườngTHPT Nông Cống 4, tôi sử dụng kiến thức của các môn học như: Lịch sử, vănhọc, địa lý và sự am hiểu về âm nhạc Qua đó giúp học sinh nắm được nội dung

cơ bản của tiết học đồng thời giúp các em có những cách nhìn nhận vấn đề, giảiquyết vấn đề một cách chủ động và sâu sắc hơn qua việc tích hợp liên môn

Qua việc tích hợp các em thấy được lòng yêu nước, truyền thống yêu nướccủa dân tộc Việt Nam được thể hiện rõ trong các bài hát, cách bài văn, thơ, vàtrong những chiến dịch, những trang sử hào hùng của dân tộc Từ đó hình thànhcho các em tình cảm, tình yêu thương con người, cảnh vật, tình yêu thương cha

mẹ, anh chi em, và đi rộng ra là tình yêu quê hương đất nước …các em sẽ thấy.Qua đó bản thân học sinh sẽ chủ động hơn trong việc lĩnh hội tri thức thông quanhững hướng dẫn của giáo viên

IV Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp giảng dạy GDCD ở trường THPT rất đa dạng và phong phú, tuynhiên việc kết hợp các phương phù hợp với từng nội dung, từng hình thức thựchiện luôn đóng vai trò quyết định kết kết quả đạt được.Các phương pháp mà tôithường thực hiện :

1 Phương pháp thảo luận nhóm :

Thảo luận là phương pháp mà trong đó các thành viên trong tổ phải trao đổi,bàn bạc cùng nhau để giải quyết chung một vấn đề Nhờ đó các thành viên trong

tổ có cơ hội làm quen với nhau, để hiểu nhau hơn và đặt biệt là được kiểm chứng

ý kiến của mình

2 Phương pháp tình huống:

Tình huống là một hoàn cảnh gắn với câu chuyện có chứa đựng mâu thuẩn

HS được đặt mình vào tính huống đòi hỏi đưa ra các phương án giải quyết Phương pháp này rèn cho HS kĩ năng tìm đáp án

3 Phương pháp giao nhiệm vụ :

Đây là phương pháp đặt học sinh vào vị trí nhất định buộc các em phải thựchiện trách nhiệm cá nhân Nhờ đó giúp học sinh có cơ hội thể hiện khả năng củamình nhằm tích luỹ kinh nghiệm cho bản thân các em

4 Phương pháp diễn giảng

Diễn giảng giáo dục học với tư cách là một phương pháp vì đó là cách thứctrình bày bằng lời một khối lượng lớn tài liệu học tập có nội dung sâu sắc, kháiquát và có hệ thống Diễn giảng giáo dục học vơi tư cách là một hình thức tổchức dạy học vì đây là hình thức làm việc tập thể , do giáo viên trình bày, họcsinh tham gia đông đảo cả lớp, bài giảng được trình bày hoàn chỉnh với các yếu

tố cấu trúc liên hệ hữu cơ với nhau, nội dung được quy định trong chương trình

5 Phương pháp phân tích tổng hợp.

Thông qua các tình huống có vấn đề, từ sự tìm hiểu nội dung kiến thức học sinh

sẽ tự phân tích tổng hợp, khái quát hóa để tìm ra bản chất quy luật của vấn đề và

từ đó tự rút ra luận

B NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

Trong dạy học liên môn được hiểu là sự kết hợp tổ hợp các nội dung từcác môn học trong các lĩnh vực học tập khác nhau thành một môn tổng hợp mớihoặc lồng ghép các nội dung cần thiết vào nội dung vốn có của môn học ví dụnhư tích hợp môn văn học, địa lý, lịch sử … vào môn GDCD Như vây thôngqua việc dạy học liên môn thì những kiến thức kỹ năng được học ở môn này cóthể sử dụng như công cụ để nghiên cứu học tập ở môn khác

Xu thế trên thế giới hiện nay việc áp dụng dạy học liên môn đang được sửdụng rất phổ biến ví dụ: khung chương trình giáo dục quốc gia của Áo, Bỉ,Vương quốc Anh đều nhấn mạnh việc phát triển các kĩ năng chung như đọchiểu, tính toán và sử dụng ICT như là công cụ học tập trong tất cả các môn học.

Ở nhiều nước phát triển như: Anh, Đức, Thụy Điển, Australia, Singapore trongchương trình phổ thông trung học đã xuất hiện chương trình và SGK cho nhữngmôn học tích hợp (nghiên cứu xã hội, nghiên cứu môi trường, nghiên cứu tựnhiên ), hoặc các môn tích hợp như Lịch sử - Địa lý hay Địa lý - Chính trị - Giáodục công dân

Ở nước ta hiện nay đã được Quốc hội thông qua và đang thực hiện đổi mớicăn bản toàn diện giáo dục và đào tạo và thực hiện nghị quyết số 88/2014/QH13của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông vàQuyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án đổi mới chương trình,sách giáo khoa giáo dục phổ thông, ngoài những nhiệm vụ thường xuyên, toànngành Giáo dục tập trung vào các nhóm nhiệm vụ trọng tâm sau là những hoạtđộng diễn ra ngoài giờ các môn học trên lớp Đây là sự tiếp nối hoạt động dạyhọc trên lớp, là con đường gắn lí thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữanhận thức và hành động, góp phần hình thành niềm tin và nhân cách cho họcsinh cho nên việc dạy học liên môn là phù hợp với xu hướng

II Thực trạng việc dạy học môn GDCD ở trường THPT Nông Cống 4.

- Xã hội ngày càng phát triển, cộng nghệ thông tin và các phương tiện ngàycàng hiện đại tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức phân công các hoạt độngcho học sinh.

2 Khó khăn:

- Trang thiết bị phục vụ cho việc dạy học tích hợp liên môn còn hạn chế

- Học sinh THPT đang ở độ tuổi thanh thiếu niên nên tâm lý chưa ổn định,đang muốn tìm tòi những điều mới mẻ trong cuộc sống, chưa nhận thức đượcviệc học tập một cách đầy đủ, dễ bị dụ dỗ, đua đòi, ham chơi,…

- Phần lớn phụ huynh do điều kiện kinh tế nên ít có sự quan tâm sát sao, kèmcặp các em, thậm chí còn có tư tưởng phó mặc cho GV nên đã ảnh hưởng rất lớnđến ý thức học tập và rèn luyện kĩ năng sống của học sinh

- Nhìn nhận của học sinh môn GDCD không phải là môn thi tốt nghiệp haythi khôi nên hầu như không chú ý quan tâm

- Giáo viên dạy bộ môn chưa được đào tạo cơ bản về dạy học liên môn chonên phần nào sẽ gây những khó khăn trong quá trình giảng dạy

Khi chưa áp dụng phương pháp này, qua điều tra kết quả năm học: 2014 –

2015 của bộ môn ở các lớp tôi dạy như sau:

Mức độ hứng thú học tập bộ môn còn hạn chế, các em coi là môn phụ chonên chỉ có mặt trong lớp để có điểm và lên lớp

Trong tiết học gây nhàm chán học sinh không chịu tìm tòi, suy nghĩ, vì thếchất lượng giáo dục không khả quan.

Với những thực trạng như trên qua nhiều năm công tác bản thân tôi đã mạnh dạn

áp dụng kiến thức liên môn để tạo hứng thú trong giờ học, nâng cao chất lượng

III Các giải pháp thực hiện.

1 Vận dụng kiến thức môn ngữ văn

* Nội dung kiến thức đầu tiên - Lòng yêu nước.

Để giảng dạy phần này giáo viên cho học sinh nghiên cứu đoạn thơ của Chế LanViên liên máy chiếu

Ôi! Tổ quốc, ta yêu như máu thịt, Như mẹ cha ta, như vợ, như chồng!

Ôi Tổ quốc! Nếu cần, ta chết Cho mỗi ngôi nhà, ngọn núi, con sông

Sao chiến thắng – Chế Lan Viên

Từ đó, (thông qua Thảo luận lớp) giáo viên phân tích kết luận:

- Lòng yêu nước là tình yêu quê hương, đất nước và tinh thần sẵn sàng đem hếtkhả năng của mình phục vụ lợi ích của Tổ quốc

2.Vận dụng hiểu biết âm nhạc.

Để cho sinh thấy được lòng yêu nước bắt nguồn từ đâu giáo viên cho họcsinh nghe bài hát Quê Hương của Đỗ Trung Trung Quân do nhạc sĩ Giáp VănThạch phổ nhạc

Từ đó học sinh tự kết luận vấn đề quê hương bắt nguồn từ những tình cảmbình dị nhất

+ Truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam.

3 Vận dụng kiến thức môn lịch sử.

Khi giảng dạy phần này giáo viên đặt ra các câu hỏi liên quan đến kiến thức lịch

sử như: Em hãy nêu qua những diễn biến chính chiến dịch biên giới, hay chiến dịch Điện Biên Phủ, cũng có thể là một cao trào 1939 -1945 để cho học sinh nhìn

nhận vấn đề một cách rõ nét hơn về tinh thần, truyền thống yêu nước của nhân dân ta và giáo viên trích câu nói của Bác « Dân ta có truyền thống yêu nước nồngnàn »

4 Vận dụng kiến thức môn địa lý, lịch sử, văn học.

Việc Trung Quốc hiên ngang dây dựng các đảo nhân tạo với quy mô lớn ởđảo Trường Sa triển khai các thiết bị quân sự trên đảo này là vi phạm chủ quyềnViệt Nam

Giáo viên có thể đặt câu hỏi như một vài hiểu biết của em về quần đảoTrường Sa Việt Nam ?

Đảo trường sa nằm khu vực biển ở vị trí từ 6 độ 50 phút đến 12 độ vĩ bắc

và 111 độ 30 phút đến 117 độ 20 phút kinh đông cách đảo phú quý bình thuậnkhoảng 203 hải lý cách trung quốc khoảng 1.500km đảo có diện tích160.000km2 gồm trên 100 đảo nhỏ và có khoảng 26 đảo hoặc đảo đá chìm Qua đó đã cho học sinh thêm những thông tin rất quan trọng về địa lý đảoTrường Sa từ đó các em thấy được trách nhiệm của bản thân trong việc gìn giữđất nước

Ngoài ra trong phần này giáo viên còn có thể vận dụng kiến thức của mônvăn, sử, địa và sự hiểu biết xã hội

- Lòng yêu nước của dân tộc Việt Nam biểu hiện ở các điểm sau:

Vấn đề này giáo viên tổ hợp kiến thức liên môn của các môn văn, sử, địa

Và cho học sinh thảo luận nội dung này thể hiện

- Tình cảm gắn bó quê hương đất nước

- Tình yêu thương đồng bào giống nòi dân tộc

* Hai nội dung này giáo viên có thể sử dụng kiến thức môn ngữ văn bằng cáccâu thơ của Chính Hữu

Quê hương anh nước mặn đồng chuaLàng tôi nghèo đất cày lên sỏi đáHay những câu ca dao

Nhiễu điều phủ lấy giá gương Người trong một nước phải thương nhau cùng

Bầu ơi thương lấy bí cùng Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

* Hai nội dung tiếp theo giáo viên có thể sử dụng kiến thức môn lịch sử và kiếnthức âm nhạc

- Lòng tự hào dân tộc chính đáng

- Đoàn kết, kiên cường bất khuất chống giặc ngoại xâm

Giáo viên cho học sinh tìm hiểu một số anh hùng dân tộc như: Hai Bà Trưng, BàTriệu, Lê Lợi, Quang Trung, Trần Quốc Tuấn cũng có thể cho học sinh ngheđoàn bài hát hào khí Việt Nam do nhạc sĩ Bảo Phúc sáng tác Và cho học sinhxem một số hình ảnh về di sản văn hóa Việt Nam được UNETCO công nhân disản văn hóa thế giới

- Cần cù và sáng tạo trong lao động

* Nội dung này giáo viên có thể sử dụng kiến thức hiểu biết xã hội cho học sinhtìm hiểu một ngành nghề tuyền thống của nước ta như: Gồm sứ, mây tre đan, dệtchiếu giáo viên dùng kiến thức địa lý để cho học sinh sinh biết thêm nhữngnghành nghề trên thuộc địa danh của tỉnh nào ở nước ta Và sau đó cho học sinhtìm hiểu một số anh hùng lao động tiêu biểu

Giáo viên tiến hành chia nhóm cho học sinh thảo luận vấn đề, giáo viênkết luận vấn đề và học sinh tự liên hệ trách nhiệm của bản thân bằng câu hỏi dogiáo viên đặt ra

* Nội dung thứ hai: Trách nhiệm xây dựng tổ quốc.

Phải cho học sinh thấy được trách nhiệm bảo vệ tổ quốc là trách nhiệm củamọi người, mọi công dân nói chung và học sinh thanh niên nói riềng

Giáo viên tích hơp kiến thức kiến thức hiểu biết xã hội để cho học sinh tìmhiểu một số công trình sáng tạo khoa học của học sinh, sinh viên và những tấm

gương điển hình người tốt việc tốt, như nhiều mô hình, sản phẩm thân thiện vớimôi trường

Mô hình quần đảo Trường Sa (Việt Nam) của Cao Đoàn Anh Khoa,

học sinh lớp 2/5 trường Tiểu học Hòa Bình, quận 11

Giáo viên có thể cho học sinh tìm hiểu những hoạt động của bản thân về bảo vệ môi trường ở trường học cũng như ở địa phương

Học sinh 11B1 trường THPT Nông Cống 4 tham gia dọ vệ sinh môi trường

* Nội dung kiến thức thứ ba

Với nội dung kiến thức của phần này giáo viên có thể tích hợp kiến thức:Quốc phòng và an ninh: Như luật nghĩa vụ quân sự Độ tuổi nhập ngũ của thanhniên hiện nay là bao nhiêu? Cho học sinh quan sát hình ảnh thanh niên lên đườngnhập ngũ

Thanh niên tham gia luật nghĩa vụ quân sựKiến thức về lịch sử

« Các vua hùng đã có công dựng nước, bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước »

Hồ chí Minh

Kiến thức về địa lý Cho học sinh tìm hiểu vị trí của Việt Nam ở biểnđông? Từ đó các em thấy được trách nhiệm của bản thân trong việc xây dựngbảo vệ tổ quốc.

5 Giáo án cụ thể để giảng dạy

2 Về thái độ

- Yêu quý tự hào quê hương đất nước, có ý thức học tập rèn luyện góp phần xâydựng quê hương đất nước, bảo vệ tổ quốc

II Phương pháp hình thức tổ chức dạy học

- Phương pháp đàm thoại, phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp tìnhhuống, phương pháp diễn giảng, phương pháp phân tích tổng hợp, điều tra liên

hệ thực tế

- Xem băng đĩa thơ, nhạc các bài hát liên quan đến nội dung cũng như các tư liệulịch sử

III Tài liệu phương tiện dạy học

- Các bài thơ, bài ca dao, bài hát, băng hình tài liệu kiến thức lịch sử địa lý, âmnhạc, văn học

- SGK- SGV tài liệu hướng dẫn dạy học …

- Máy chiếu đa năng, tranh ảnh liên quan

IV Các hoạt động dạy học

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ : Câu hỏi Theo em hòa nhập là gì ? Cho ví dụ ?

3 Dạy bài mới

Hoạt Động 1

Mời các bạn lắng nghe ca khúc “Việt Nam quê hương tôi”

Câu hỏi Em có nhận xét gì về nội dung bài hát ?

Bài hát đã thể hiện bức tranh tươi đẹp phong cảnh Việt Nam,lòng tự hào về conngười cảnh vật thân thương tình yêu qyê hương đát nước của tác giả …

Vậy để hiểu rõ vấn đề này chúng ta đi vào tìm hiểu bài công dân với sự nghiệpxây dựng và bảo vệ tổ quốc

Hoạt động của giáo viên và học sinh Kiến thức cơ bản cần đạt