Thực trạng của việc vận dụng phương pháp liên hệ thực tiễn trong dạy học bài 6 - môn Giáo dục công dân lớp 12 5 2.2.. Xuất phát từ những lí do trên tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Liên hệ t
Trang 1MỤC LỤC
6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3
1.1 Một số vấn đề lí luận về phương pháp liên hệ thực tiễn 4
.11.1 Khái niệm phương pháp liên hệ thực tiễn 4
1.1.2 Khái niệm phương pháp liên hệ thực tiễn 4
1.2 Mục đích của phương pháp liên hệ thực tiễn 4
1.3 Cách tiến hành phương pháp liên hệ thực tiễn 5
2.1 Thực trạng của việc vận dụng phương pháp liên hệ thực
tiễn trong dạy học bài 6 - môn Giáo dục công dân lớp 12
5
2.2 Những kinh nghiệm vận dụng có hiệu quả phương pháp
liên hệ thực tiễn
7
PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ 1/ Lý do chọn đề tài:
Đổi mới phương pháp dạy học ở Trường phổ thông là nhiệm vụ giáo dục của toàn ngành trong giai đoạn hiện nay Đổi mới phương pháp dạy học nhằm giúp học sinh phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen
Trang 2và năng lực tự học, tinh thần hợp tác, kỹ năng vận dụng kiến thức của học sinh Tạo cho học sinh có niềm tin, niềm vui, hứng thú trong học tập
Để giúp học sinh đạt được những yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, thái độ theo mục tiêu của chương trình là điều rất cần thiết Vấn đề đặt ra cho chúng ta là phải kết hợp được các phương pháp dạy học và sử dụng phương tiện phù hợp với nội dung từng bài học
Các phương pháp dạy học môn Giáo dục công dân rất đa dạng và phong phú, bao gồm các phương pháp truyền thống và hiện đại Tuy nhiên, dạy học môn Giáo dục công dân nói chung và lớp 12 nói riêng không thể tách rời việc liên hệ với thực tiễn cuộc sống Liên hệ thực tiễn sẽ giúp cho các em có được cái nhìn thiết thực hơn về các vấn đề đã học và vận dụng có hiệu quả vào cuộc sống của bản thân
Xuất phát từ những lí do trên tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Liên hệ thực tiễn trong giảng dạy bài 6: Công dân với các quyền tự do cơ bản (GDCD 12)”
nhằm tìm hiểu thực trạng vận dụng phương pháp này trong dạy học và đưa ra một số kinh nghiệm vận dụng có hiệu quả phương pháp liên hệ thực tiễn thông qua câu chuyện pháp luật trong dạy học của bộ môn GDCD
2/ Mục đích của đề tài:
Nghiên cứu thực trạng vận dụng phương pháp liên hệ thực tiễn thông qua câu chuyện pháp luật trong dạy học môn Giáo dục công dân 12 và đề xuất một số kinh nghiệm nhằm vận dụng phương pháp này đạt hiệu quả hơn
3/ Đối tượng nghiên cứu:
Phương pháp liên hệ thực tiễn trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 12
4/ Phạm vi nghiên cứu:
Học sinh lớp 12B2, B4, B7, B8- Trường THPT Hoằng Hóa 2- Huyện Hoằng Hóa- Tỉnh Thanh Hóa
5/ Phương pháp nghiên cứu:
5.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận:
Đây là nhóm phương pháp nhằm mục đích thu thập thông tin liên quan đến đề tài bằng cách đọc tài liệu, phân tích và tổng hợp các thông tin
Trang 35.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn dựa vào những vấn đề trong đời sống thực tiễn của học sinh, giáo viên đưa ra các câu chuyện, tình huống liên quan đến thực tế cho học sinh giải quyết và thu kết quả
5.3 Phương pháp trắc nghiệm:
Phương pháp này người nghiên cứu sử dụng phiếu trắc nghiệm phát cho học sinh và thu về phân tích kết quả
5.4 Phương pháp phỏng vấn:
Giáo viên đặt câu hỏi trực tiếp cho học sinh về những vấn đề liên quan đến
đề tài và ghi lại ý kiến
5.5 Phương pháp thống kê phân loại:
Đây là phương pháp người nghiên cứu thu thập số liệu và thống kê phân tích để phân loại được kết quả của các đối tượng học sinh tiếp thu bài học khi vận dụng phương pháp nêu trên
6/ Ý nghĩa khoc học và thực tiễn của đề tài:
Đề tài đã góp phần trong việc phân tích, đánh giá hiệu quả vận dụng phương pháp liên hệ thực tiễn trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 12
Đề xuất một số kinh nghiệm vận dụng có phương pháp liên hệ thực tiễn thông qua tình huống pháp luật trong dạy học bộ môn Giáo dục công dân lớp 12
Đề tài có thể xem như là một tư liệu tham khảo cho giáo viên trong việc đổi mới phương pháp dạy học
PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÍ LUẬN
1.1 Một số vấn đề lí luận về phương pháp liên hệ thực tiễn
1.1.1 Khái niệm phương pháp liên hệ thực tiễn:
Liên hệ thực tiễn là phương pháp tạo ra những điều kiện thuận tiện cho các học sinh được nghĩ đến những vấn đề đang diễn ra trong thực tế có liên quan đến bài học Trên cơ sở đó, học sinh được bộc lộ thái độ, ý kiến, cách làm riêng của
Trang 4mình, hoặc so sánh, đối chiếu với nội dung bài học để hiểu sâu sắc hơn điều cần học Học sinh cũng có thể so sánh, đối chiếc thái độ, hành vi của mình với nội dung bài học để củng cố những mặt tốt, kịp thời sửa chữa sai lầm
1.1.2 Khái niệm phương pháp liên hệ thực tiễn:
Phương pháp liên hệ thực tiễn là phương pháp người dạy cung cấp cho học sinh những tình huống trong cuộc sống thực tiễn, thông qua câu chuyện mà học sinh
có thái độ, ý kiến riêng của mình về câu chuyện đó Tạo điều kiện cho các em được củng cố hành vi của bản thân phù hợp với thực tiễn cuộc sống
1.2 Mục đích của phương pháp liên hệ thực tiễn:
Mục đích của liên hệ thực tiễn là nâng cao chất lượng của giờ học bằng cách đưa vào nội dung bài học những câu chuyện pháp luật có thật trong cuộc sống hằng ngày Thông qua câu chuyện pháp luật, học sinh sẽ giải quyết những vấn
đề đã phát hiện được trong câu chuyện liên quan trực tiếp đến bài học
Học sinh học tập bằng dẫn chứng thực tiễn sẽ giúp cho các em tiếp thu bài
có hiệu quả hơn và giảm bớt được sự khô khan của môn học Bằng câu chuyện pháp luật có thật sẽ giúp học sinh có hứng thú tìm tòi các tình tiết liên quan đến bài học để tìm ra hướng giải quyết hoặc phán đoán phù hợp với thưc tiễn
Thông qua tình huống pháp luật giáo viên dễ dàng giáo dục cho các em có những nhận thức phù hợp vì tính thực tiễn của câu chuyện pháp luật rất cao Câu chuyện pháp luật sẽ giúp học sinh có kinh nghiệm, thái độ ứng xử trong cuộc sống một cách hợp lí nhất Bài học rút ra từ câu chuyện pháp luật sẽ tác động thực tiễn đến suy nghĩ của học sinh và nó có ý nghĩa giáo dục thiết thực
Vận dụng tốt tình huống pháp luật vào nội dung bài học là giáo viên đã sử dụng có hiệu quả phương pháp liên hệ thực tiễn giúp học sinh nắm vững kiến thức bài học một cách sâu sắc, ghi nhớ lâu hơn và vận dụng tốt hơn trong nội dung bài học
1.3 Cách tiến hành phương pháp liên hệ thực tiễn :
Bước 1: Đối với giáo viên: Chuẩn bị các tình huống thực tiễn có nội dung phù
hợp với bài học
Trang 5Giáo viên phô tô, in nguyên văn tình huống thực tiễn hoặc tóm tắt lại tình huống cho ngắn gọn, dễ hiểu đưa vào bài học
Giáo viên đặt câu hỏi theo cách “Cùng suy nghĩ” sau tình huống giúp học sinh làm căn cứ trả lời
Bước 2: Đối với học sinh:
Học sinh đọc tình huống mà giáo viên cung cấp theo từng cá nhân hoặc theo nhóm Học sinh đọc lại tình huống pháp luật, phân tích và trả lời câu hỏi ở cuối tình huống mà giáo viên đã nêu (từng cá nhân trả lời hoặc đại diện theo nhóm) tuỳ cách tổ chức của giáo viên
Đại diện các nhóm hoặc các cá nhân khác bổ sung, nhận xét ý kiến mà các bạn vừa nêu
Bước 3: Giáo viên lắng nghe, phân tích và tổng hợp các ý kiến của học sinh đã
thảo luận hoặc tự tìm hiểu về nội dung tình huống pháp luật Giáo viên tổng kết các nội dung chính xác nhất giúp học sinh nắm vững bài học
II CƠ SỞ THỰC TIỄN
2.1 Thực trạng của việc vận dụng phương pháp liên hệ thực tiễn trong trong giảng dạy bài 6:Công dân với các quyền tự do cơ bản (GDCD 12)
2.1.1 Thuận lợi:
Nội dung bài 6- Giáo dục công dân lớp 12 ,liên quan chặt chẽ đến các nội dung cơ bản của pháp luật Học sinh được học tập các nội dung này và vận động vào cuộc sống thực tiễn
Sử dụng phương pháp liên hệ thực tiễn thông qua tình huống pháp luật rất phù hợp với nội dung bài như đã nêu trên
Những tình huống pháp luật phản ánh những sự việc có thật diễn ra trong cuộc sống, rất gần gũi và dễ hiểu đối với học sinh Tạo cho các em có niềm tin
và sự công bằng của pháp luật trong cách giải quyết Mặt khác, những tình huống pháp luật giúp các em có cơ sở để phân loại theo từng nội dung trong bài cũng như từng bài khác nhau cho phù hợp nội dung Tính gần gũi, hấp dẫn của tình huống pháp luật đã giúp cho giáo viên và học sinh dễ dàng giảng dạy và học tập theo phương pháp này
Trang 6Khi sử dụng tình huống pháp luật vào giảng dạy trong bài thì cả giáo viên và học sinh đều thấy hứng thú và hiệu quả do nguồn tài liệu rất phong phú và đa dạng Giáo viên và học sinh có thể tìm hiểu các tình huống pháp luật phù hợp trên báo chí (Báo Công an thành phố Đà Nẵng, báo Công an Thành phố Hồ Chí Minh, báo Pháp luật, báo Pháp luật và đời sống ) Ngoài ra, nguồn tài liệu cần được khai thác tìm hiểu trên các báo mạng, báo Thanh Niên, báo Tuổi trẻ Giáo viên và học sinh còn tìm nguồn tài liệu trên các phương tiện gần gũi nữa như: Đài truyền hình Việt Nam, đài phát thanh tiếng nói Việt Nam
Như vậy, với nguồn tài liệu phong phú đã hổ trợ đắc lực và có hiệu quả cho việc dạy và học của giáo viên và học sinh
Năm học 2016- 2017,Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa môn GDCD vào kỳ thi THPT Quốc gia, nên học sinh bắt đầu để tâm đến môn học là một lợi thế
Sự hỗ trợ, giúp đỡ của tổ bộ môn, Ban giám hiệu nhà trường cũng đã tạo điều kiện rất nhiều Chính nhờ sự chỉ đạo sát sao, kịp thời của Ban giám hiệu về các mặt đã giúp cho giáo viên và học sinh có điều kiện tốt nhất để đổi mới phương pháp dạy học trong đó có bộ môn Giáo dục công dân
2.1.2 Khó khăn:
Bên cạnh những mặt thuận lợi khi vận dụng phương pháp liên hệ thực tiễn thì trong quá trình vận dụng phương pháp này cũng gặp một số khó khăn nhất định:
Để vận dụng có hiệu quả phương pháp liên hệ thực tiễn thông qua tình huống pháp luật trong giảng dạy bài 6- Giáo dục công dân lớp 12 thì yêu cầu người dạy và người học phải sưu tầm được nguồn tài liệu Việc chọn lọc tình huống pháp luật cũng rất mất thời gian đối với cả giáo viên và học sinh Nếu sưu tầm không có chọn lọc thì tài liệu đôi khi không sử dụng được do không đúng trọng tâm bài học hoặc quá dài Giáo viên phải đầu tư thời gian để cập nhật các tình huống pháp luật mới nhất, có tính thời sự và liên quan đến nội dung bài học
Do đó việc đầu tư thời gian không thường xuyên hoặc không sắp xếp được thời gian là một khó khăn của việc sử dụng phương pháp này
Còn nhiều học sinh có thái độ thờ ơ với môn học nên giáo viên đã gặp trở ngại rất lớn trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học Để gây hứng thú và
Trang 7kích thích cho các em học tập tích cực bằng phương pháp này thì đòi hỏi giáo viên phải nổ lực hết mình trong giờ dạy, đây cũng là khó khăn chung cho bộ môn
Những tình huống pháp luật mà giáo viên nên đưa vào bài giảng chính là phương tiện dạy học Để phương tiện dạy học này góp phần đắc lực cho việc đổi mới phương pháp thì đòi hỏi phải có nguồn cung cấp Ở đây nguồn cung cấp tiện lợi nhất là tài liệu tham khảo trong nhà trường Nhưng thực tế nguồn tài liệu này ở trường còn thiếu thốn và đây cũng là một khó khăn cho việc giảng dạy môn Giáo dục công dân lớp 12
2.2 Những kinh nghiệm vận dụng có hiệu quả phương pháp liên hệ thực tiễn trong bài 6- Giáo dục công dân lớp 12:
2.2.1 Chuẩn bị:
Để tiến hành có hiệu quả nội dung bài học thì yêu cầu giáo viên và học sinh cần có bước chuẩn bị thật tốt Sự chuẩn bị của giáo viên có thể bằng nhiều cách,
đó là giáo viên trực tiếp sưu tầm, tìm hiểu câu chuyện pháp luật trước khi đến lớp Tình huống pháp luật phải phù hợp với nội dung bài học và phải ngắn gọn
để tiết kiệm thời gian Giáo viên có thể tóm tắt lại những tình tiết chính của tình huống cho dễ hiểu và ngắn gọn hơn
Cách khác là giáo viên hướng dẫn học sinh trong các tổ tự tìm tình huống pháp luật liên quan đến bài học Để kích thích được tính tích cực và sáng tạo của học sinh và rèn luyện ý thức chuẩn bị bài ở nhà giáo viên nên cho điểm học sinh nào tìm đúng và có chất lượng tình huống pháp luật Giáo viên cũng lưu ý không làm mất nhiều thời gian và tốn tiền đối với học sinh
Nguồn sưu tầm các tình huống tình huống pháp luật để vận dụng trong giảng dạy cũng rất đa dạng Giáo viên và hoạt học sinh có thể sưu tầm trên các loại sách báo, tạp chí, đài phát thanh, đài truyền hình, mạng internet và sưu tầm theo từng chủ đề, từng nội dung cụ thể trong bài dạy
2.2.2 Vận dụng phương pháp liên hệ thực tiễn trong bài 6- Giáo dục công dân lớp 12:
Trang 8Hầu hết các bài trong chương trình Giáo dục công dân lớp 12 đều có thể đưa phần lên hệ thực tiễn vào giảng dạy
Tuy nhiên, ở đây tôi chỉ đưa ra một số ví dụ tiêu biểu, có hiệu quả khi vận dụng phương pháp này trong bài 6:
Để giảng mục 1a ( Quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân) giáo viên đưa ra tình huống:
Vụ 2 mẹ con nhốt 6 cán bộ phường:
Lực lượng chức năng kiểm tra phần diện tích xây dựng lấn chiếm của hộ bà
Trần Mỹ Lệ Theo điều tra ban đầu của cơ quan công an, khoảng 9h ngày 21/4, tổ công tác của UBND phường Long Bình Tân, TP Biên Hòa gồm 6 cán bộ được phân công đến địa chỉ số 425, hẽm 65, tổ 11, khu phố 2, phường Long Bình Tân kiểm tra hành chính và làm việc với bà Lệ về việc người này có hành vi xây dựng công trình trái phép trên đất của Dự án Bệnh viện điều dưỡng.
Khi nhóm cán bộ trên vừa vào trong nhà thì bà Lệ và con trai là Đỗ Hoàng Long khóa cửa giam giữ những người này UBND phường Long Bình Tân đã đến tuyên truyền, vận động bà Lệ cùng con trai thả nhóm cán bộ, song bà Lệ không chấp hành mà còn đe dọa kích nổ bình gas trong nhà nếu lực lượng công
an vào giải cứu Đến 12h cùng ngày, Công an TP Biên Hòa phối hợp với chính quyền địa phương phá cửa, giải thoát cho 6 cán bộ trên.
Trang 9* Cách tiến hành: Giáo viên phô tô và phát tình huống pháp luật cho cả lớp
làm tài liệu tham khảo Học sinh cùng suy nghĩ các câu hỏi giáo viên đưa ra
1.Em có nhận xét gì về hành vi của mẹ con bà Lệ?
2 Hành vi đó đã xâm phạm đến quyền gì của công dân?
3 Em hiểu gì về quyền Quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân?
Học sinh thảo luận theo nhóm và trình bày ý kiến
Giáo viên: Tổng hợp ý kiến và bổ sung, đưa ra khái niệm quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân
Để giảng mục 1b, giáo viên đưa ra tình huống:
Chu Văn Đức (sinh năm 1963) và Trịnh Thị Hạnh Phương (Sinh năm 1962) trú tại 241/108 Nguyễn Trãi, phường Tân Chính, quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội làm nghề bán phở Theo cáo trạng của Viện kiểm soát, từ năm 1993 vợ chồng Đức - Phương nuôi một em nhỏ giúp việc tên là Nguyễn Thị Thông (tức Bình - sinh năm 1983) Trong quá trình giúp việc tại gia đình này,
em Bình không chỉ bị vắt kiệt sức lao động mà còn bị vợ chồng Đức - Phương đánh đập, chửi bới và hành hạ rất dã man Hành vi xâm phạm đến thân thể em Bình của vợ chồng Đức - Phương thể hiện ở việc: Dùng muôi nước phở hắt nước nóng vào người, dùng thanh tre, thanh gỗ đánh vào người, vào vùng kín, dùng dao nhọn đâm vào ống đồng chân trái gây thương tích, dùng kìm kẹp thịt hai bên mạng sườn Do không chịu được việc hành hạ, ngày 20/10/2007 em Bình đã bỏ trốn và tố cáo hành vi của vợ chồng Đức - Phương với công an Trong khoảng 10 năm giúp việc cho vợ chồng Đức - Phương, em Bình chỉ được nuôi ăn, không được đi học và trả lương.
Việc em Bình bị đánh đập hành hạ đã để lại trên khắp cơ thể em 424 vết sẹo, gây tổn hại sức khoẻ 34%.
Sáng 21/1/2008, Toà án nhân dân quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội đã mở phiên toà sơ thẩm, xét xử vợ chồng Đức - Phương về tội: “Hành hạ người khác” và “Gây tổn hại sức khoẻ cho người khác” theo khoản 1 Điều 110 và khoản 2 Điều 104 Bộ luật hình sự Cụ thể Chu Văn Đức 36 tháng tù cho hưởng
Trang 10án treo, Trịnh Thị Hạnh Phương 45 tháng tù giam, buộc 2 bị cáo bồi thường thiệt hại, về vật chất cho nạn nhân theo quy định của pháp luật.
Vợ chồng Đức - Phương trước vành móng ngựa
* Cách tiến hành: Giáo viên phô tô và phát tình huống pháp luật cho cả lớp làm
tài liệu tham khảo Học sinh cùng suy nghĩ các câu hỏi giáo viên đưa ra
1 Hành động của Chu Văn Đức và Trịnh Thị Hạnh Phương có được pháp luật cho phép không?
2.Vì sao hành động trên không được pháp luật cho phép?
3 Em hiểu thế nào là quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe và danh dự của công dân?
Học sinh thảo luận theo nhóm và trình bày ý kiến
Giáo viên: Tổng hợp ý kiến và bổ sung, đưa ra khái niệm quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe và danh dự của công dân
Giáo viên đưa tình huống pháp luật Mẹ “ăn thịt ”con đăng trên báo Tuổi
trẻ (Thứ 5 ngày 25/9/2008) vào giảng dạy ở mục 1b bài 6:)
Học sinh: Đọc tình huống pháp luật và thảo luận theo nhóm với nội dung:
1 Phân tích những hành vi ngược đãi, hành hạ dã man bé Nguyễn Thị Hảo của
bà Nguyễn Thị Mỳ?
2 Em có nhận xét gì về hành vi của bà Mỳ và ý kiến của em như thế nào?
Học sinh thảo luận theo nhóm và trình bày ý kiến